Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00614 009304 7428803 na godz. na dobę w sumie
Miesięcznik Znak. Październik 2012 - ebook
Miesięcznik Znak. Październik 2012 - ebook
Numer: Archiwum publikacji: numery archiwalne
Wydawca: Znak Język publikacji: polski
ISSN: Data wydania:
Lektor:
Kategoria: e-prasa >> kobiece, lifestyle, kultura
Porównaj ceny (wydanie papierowe, wydanie cyfrowe).

TEMAT MIESIĄCA: Czy Kościół trzeba ratować?

W tym miesiącu mija 50 lat od rozpoczęcia obrad II Soboru Watykańskiego. Czy dziś Kościół znów potrzebuje odnowy? Na czym polegają jego najważniejsze problemy? Co myślą o Kościele w Polsce wierzący?

DEBATY

Kiedy zachęcano kobiety do wybierania zawodów tradycyjnie „męskich”, nie prowadzono analogicznej akcji promującej „kobiece” zajęcia wśród mężczyzn. Komunizm stworzył swoją własną patriarchalną hierarchię, często związaną z hierarchią w produkcji.

IDEE

Doświadczenie wykraczania poza siebie niegdyś nierozerwalnie związane z sacrum, dziś niekoniecznie musi przybierać formy przeżycia religijnego. Czy uczestnictwo w imprezie techno naśladuje znany w klasycznej duchowości wzorzec participation mystique? Rozmowa otwiera nowy cykl „Znaku” pt. „Lęki współczesności”.

LUDZIE-KSIĄŻKI-ZDARZENIA

Edytorstwo to powrót do korzeni humanistyki. Praca edytora polega na przywracaniu pamięci kulturze. Trafne interpretacje można budować tylko na dobrym wydaniach. Czy mamy takie w Polsce?


Darmowy fragment publikacji:


Chwin, iwasiów, KarpowiCz: powieść vs. non-fiction dobroCzyńsKi: mistyka na zawołanie Fidelis: kobiety i komunizm szukając traktorzystki m i e s i ę c z n i k z n a k | p a ź d z i e r n i k 2 0 1 2 Czy Kościół trzeba ratować ?Katolicy otwarci: 50 lat po Soborze 3 pokolenia rozmawiają o przyszłości Kościoła Bonowicz, Chyrowicz, Hennelowa, Ryś, Tarnowski i inni 9 8 6 r n | ) ł z 3 1 : e i c a r e m u n e r p w ( | 5 t a v | ł z 0 9 , 9 1 a n e c . z g e 0 0 1 2 d a ł k a n | 2 1 0 2 ) 0 1 ( k i n r e i z d ź a p s k e d n 6 1 7 3 8 3 i 2 PAŹDZIERNIK 2012 nr 689 TEmaT miEsiĄCa W tym miesiącu mija 50 lat od rozpoczęcia obrad II Soboru Watykańskiego. Czy dziś Kościół znów potrzebuje odnowy? Na czym polegają jego najważniejsze problemy? Co myślą o Kościele w Polsce wierzący? 6 Ankieta: Kryzys w Kościele?, Maria Poniewierska, s. Barbara Chyrowicz SSPS 10 Katedra Kłamstwa. Kryzys katolicyzmu w Irlandii, ks. Martin 16 Henry „Interesuje mnie Kościół, który się dzieje”, Z bp. Grzegorzem Rysiem rozmawia Dominika Kozłowska 22 Ankieta cd.: Kryzys w Kościele?, o. Wacław Oszajca SJ, o. Dominik Jurczak OP, Arek Gruszczyński, Karol Kleczka 28 Debata „Znaku” Czy Kościół potrafi się dziś odnawiać? DEBaTY Kiedy zachęcano kobiety do wybierania zawodów tradycyjnie „męskich”, nie prowadzono analogicznej akcji promującej „kobiece” zajęcia wśród mężczyzn. Komunizm stworzył swoją własną patriarchalną hierarchię, często związaną z hierarchią w produkcji Szukając traktorzystki – kobiety i komunizm, Małgorzata Fidelis 42 50 Transnarodowe ścieżki, Z Januszem Muchą rozmawia Marta Duch-Dyngosz Jak okrągła jest ta płaska Ziemia, Ignacy Karpowicz 55 Kryzys powieści szaleje nad Polską, Stefan Chwin 58 61 Powieściowość „książki”, Inga Iwasiów 63 Eskapizm od kryzysu?, Michał Cetnarowski 66 Nieodzowność hreczkosieja-awangardzisty, Jakub Lubelski iDEE Doświadczenie wykraczania poza siebie niegdyś nierozerwalnie związane z sacrum, dziś niekoniecznie musi przybierać formy przeżycia religijnego. Czy uczestnictwo w imprezie techno naśladuje znany w klasycznej duchowości wzorzec participation mystique? Rozmowa otwiera nowy cykl „Znaku” pt. „Lęki współczesności” 70 Nieświęta mistyka, z Bartłomiejem Dobroczyńskim rozmawia Olga Drenda 78 W drodze do pojednania, Janusz Poniewierski 80 Etyczne zobowiązanie, Paweł Śpiewak 84 Pojednanie tożsamością Kościoła, bp Grzegorz Ryś 87 Nie ma łatwego przebaczenia, Anna Wolff-Powęska Lkz Edytorstwo to powrót do korzeni humanistyki. Praca edytora polega na przywracaniu pamięci kulturze. Trafne interpretacje można budować tylko na dobrym wydaniach. Czy mamy takie w Polsce? 94 Dzieła na wydanie, Łukasz Garbal. Maria Prussak, Piotr Kłoczowski, Zdzisław Kudelski, Grażyna Borkowska, Józef Fert, Józef Święch 103 Edytorskie rekomendacje, Łukasz Garbal 106 Podzwonne dla przyjaźni, Anna Arno 110 Metamorfozy „bez-wiednego kapłana”, Łukasz Tischner 113 Gdy pieniądz znaczył niewiele…, Krzysztof Wołodźko 116 Nowoczesność pieniądza, Paweł Tomczok 119 Mistrzynie pustyni, Katarzyna Sokołowska 128 Prywatna Liturgia, Krystyna Strączek 4 Czy Kościół trzeba ratować? sTałE RUBRYki 90 Alber Gorzkowski: Filolog czyta Biblię 105 Marek Skwarnicki: Noc mediolańska 127 Jerzy Illg: „Wzywany czy niewzywany...” Szukając traktorzystki – kobiety i komunizm 42 55 Kryzys powieści szaleje nad Polską , m u r o f / i K c i n r e i w j e z r d n a m u r o f / i K s l a w o K r e p c a K , . t o f a t e z a g a j c n e g a / i K s w o d a s K i n m o d i l e ż ę r K n a d g o b . t o f a K d a ł K o 3 Dominika kozłowska Świadczyć znaczy doświadczyć „Chrześcijaństwo to nie doktryna” pisaliśmy w wakacyjnym numerze miesięcznika „Znak”. Podkreślaliśmy wówczas, że choć chrześcijaństwo może być i bywa traktowane jako zespół przekonań i reguł moralnych, to jednak tak rozumiana prawda chrześcijaństwa pozwala uchwycić jedynie zewnętrzną, doktrynalną stronę religii. Karol Tarnowski, jeden z uczestników debaty „Znaku” poświęconej Kościołowi, której zapis publikujemy w Temacie Miesiąca, podkreśla, że prawda zewnętrzna religii powinna inicjować i pobudzać do odkrycia jej wewnętrznej prawdy, czyli – jak zgodnie podkreślają Tarnowski i bp Grzegorz Ryś – chrześcijańskiej miłości. To właśnie ona, a nie siła racjonalnych argumentów przemawiających na rzecz słuszności doktryny, może dziś być przekonującym świadectwem dla innych ludzi. Świadczyć – co stwierdza wprost Tomasz Ponikło w debacie i podkreśla bp Ryś w rozmowie – może jedynie ten, kto wpierw doświadczył osobistego spotkania z Bogiem żywym, a nie tylko z tradycją. Jeżeli bowiem tradycja jest jedynym źródłem naszej przynależności do Kościoła, nazbyt łatwo może przerodzić się w tradycjonalizm. Tradycja to żywa wiara tych, którzy odeszli. Tradycjonalizm to martwa wiara tych, którzy żyją – przypomina słowa Pelikana ks. Martin Henry w artykule o kryzysie Kościoła w Irlandii, publikowanym również w Temacie Miesiąca. A zatem „Kościół to nie instytucja lecz wspólnota świadków” – można by dodać, podsumowując lekturę tekstów. Czyż jednak twierdzenie to nie jest dziś wyrazem naiwności? Wszak dla wielu katolików to właśnie zbiurokratyzowana instytucja stanowi doświadczenie determinujące ich obraz Kościoła. 50. rocznica rozpoczęcia obrad II Soboru Watykańskiego jest z pewnością ważną okazją, by na te problemy spojrzeć ze znacznie szerszej perspektywy. Do niedawna w dyskusjach o kryzysie Kościoła mówiło się najczęściej o problemach instytucji: spadku autorytetu i realnego wpływu na decyzje wiernych czy skandalach z udziałem księży. Na tak rozumiany kryzys media, poświęcające temu tematowi wiele uwagi, wskazują najczęściej jedno antidotum – skuteczne i zdecydowane reformy instytucjonalne. A jak patrzą na to ludzie wierzący? Czy usprawnienie struktur może stać się impulsem do odkrycia dziś na nowo chrześcijańskiej treści życia? Pytanie to zadaliśmy trzem pokoleniom katolików: świadków soborowych reform, dzieciom Soboru oraz tym, którzy Kościół przedpoborowy znają jedynie z historii. ul. Tadeusza Kościuszki 37, 30‒105 Kraków tel. (12) 61 99 530, fax (12) 61 99 502 www.miesiecznik.znak.com.pl e-mail: miesiecznik@znak.com.pl redakcja: Marta Duch-Dyngosz, Dominika Kozłowska (redaktor naczelna), Janusz Poniewierski, Adam Puchejda, Justyna Siemienowicz, Marcin Sikorski, Krystyna Strączek, Karol Tarnowski, Magdalena Wojaczek (sekretarz redakcji), Henryk Woźniakowski, Marzena Zdanowska zespół: Wojciech Bonowicz, Bohdan Cywiński, Tomasz Fiałkowski, Tadeusz Gadacz, Jarosław Gowin, Stanisław Grygiel, ks. Michał Heller, Wacław Hryniewicz OMI, Piotr Kłodkowski, ks. Jan Kracik, Janina Ochojska-Okońska, bp Grzegorz Ryś, Marek Skwarnicki, Władysław Stróżewski, Stefan Wilkanowicz, Jacek Woźniakowski współpraca: Paulina Bulska, Agnieszka Goławska, Jacek Maj, Elżbieta Kot, Cezary Kościelniak, Jolanta Prochowicz, Miłosz Puczydłowski, Szymon Szczęch opieka artystyczna: Władysław Buchner projekt graficzny pisma: Marek Zalejski/Studio Q produkcja: Beata Czarkowska, Barbara Gąsiorowska, Urszula Horecka, druk: Drukarnia Colonel, Kraków, ul. Dąbrowskiego 16 reklama: Marcin Sikorski, tel. (12) 61 99 500, e-mail: sikorski@znak.com.pl prenumerata: Joanna Dyląg, tel. (12) 61 99 569, e-mail: dylag@znak.com.pl Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo ich redagowania i skracania. Redakcja nie odpowiada za treść zamieszczanych ogłoszeń. Rozpowszechnianie redakcyjnych materiałów publicystycznych bez zgody wydawcy jest zabronione. Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu operacyjnego „Promocja czytelnictwa. Rozwój czasopism kulturalnych” 4temat miesiąca Czy Kościół trzeba ratować? ZNAK 10•2012 5 10•2012 ZNAK W dyskusjach o Kościele w Polsce opisy rzeczywistych wyzwań mieszają się z medialnymi przerysowaniami tak często, że zasadne staje się pytanie: skąd wiesz, jaki jest Kościół? Do zabrania głosu zaprosiliśmy osoby, które wiedzę o wspólnocie wierzących czerpią bezpośrednio ze swojego doświadczenia Co jest największym problemem Kościoła? Ankieta: Maria Poniewierska, s. Barbara Chyrowicz, o. Wacław Oszajca, o. Dominik Jurczak, Arek Gruszczyński i Karol Kleczka Na przykładzie katolicyzmu w Irlandii ks. Martin Henry analizuje, jak niszczące mogą być skutki zbyt dużej władzy instytucji religijnej Bp Grzegorz Ryś w rozmowie z Dominiką Kozłowską mówi, dlaczego instytucjonalny charakter Kościoła nie powinien przesłaniać nikomu duchowego wymiaru wspólnoty 50 lat po Soborze: Czy potrzebujemy dziś kolejnych reform? Zapis debaty: Wojciech Bonowicz, Józefa Hennelowa, o. Stanisław Jaromi, Elżbieta Kot, Dominika Kozłowska, Tomasz Ponikło, Piotr Sikora, Szymon Szczęch, Karol Tarnowski i Adam Workowski Cmentarz zalany w czasie powodzi w Sandomierzu, czerwiec 2010 r.| fot. Kacper KowalsKi/forum 6 temat miesiąca ZNAK 10•2012 Kryzys w Kościele? Czy Kościół w Polsce przeżywa kryzys? Jakie są dziś najpoważniejsze problemy Kościoła? Co może służyć jego odnowie? Czy nasza wiedza o Kościele bierze się z bezpośredniego doświadczenia czy z mediów? Gdzie jest dziś przestrzeń do rozmów o jego kształcie? Do odpowiedzi na te pytania zaprosiliśmy ludzi, którzy Kościół znają nie tylko z gazet K., student kierunku humanistycznego, zapytany o kryzys w Kościele, odpowiada z pełnym przekona- niem: „Nie ma kryzysu”. I wyjaśnia: „Kościół nie zmienia się od lat, tylko ludzie zobaczyli nareszcie, jaki naprawdę jest i o co mu chodzi. A chodzi oczywiście o rząd dusz i o kasę”. To dlaczego ludzie nadal chrzczą dzieci i posy- łają je na religię czy do Pierwszej Komunii? – dopytuję. „Bo tak jest dla dzieci lepiej. Można im na przykład anioł- kami, Bozią wytłumaczyć śmierć. Zapewnić poczucie bez- pieczeństwa. Przekazać zasady moralne. A do Komunii trzeba posłać, bo inaczej dziecko będzie prześladowane przez rówieśników. Jak dorośnie, samo zdecyduje, czy chce wierzyć”. K. do końca podstawówki mieszkał w małym mieście. Chodził na religię i do kościoła, nawet służył do mszy. Pamięta, jak z kolegami „prześladowali” (zapomniał jak) chłopca, który nie był wierzący. Po prze- prowadzce do dużego miasta przestał praktykować. Dziś Kościół go nie obchodzi. * * * Według danych Instytutu Statystyki Kościoła Katolic- kiego w 2010 r. ok. 34 mln Polaków (89 populacji) było ochrzczonych w Kościele rzymskokatolickim. Badanie CBOS z ostatniej jesieni wykazało jeszcze wyższy odsetek maria poniewierska Kościół w Polsce potrzebuje kompleksowej odnowy. Odnowy potrzebują kaznodziejstwo i katecheza, liturgia i formacja kleryków, księży oraz świeckich. Wielu ludzi tęskni za pogłębionym życiem duchowym, lecz nie znajdują dla siebie pomocy, przewodników 7 10•2012 ZNAK osób przyznających się do katolicyzmu (95 ). Od nas lepsza podobno jest tylko Malta. Czy to główny powód do samozadowolenia polskich duchownych i swoistego poczucia wyższości wobec innych narodów Europy, prezentowanego czasem w kazaniach albo jako argu- ment na obronę katechezy w szkole? Świeccy również czasem grzeszą takim dobrym samopoczuciem. Jaka jest naprawdę jakość wiary polskich katolików? Z badań wynika, że w 2010 r. odsetek dominicantes wyniósł 41 (nie licząc dzieci i osób starszych). Powoli, ale systema- tycznie maleje liczba wierzących, spada poziom wiary i praktyk religijnych, zwłaszcza wśród tych, którzy dekla- rują się jako głęboko wierzący. Wzrasta natomiast liczba w ogóle niepraktykujących. Przytoczona wyżej rozmowa zdaje się to potwierdzać. Kryzys wydaje się zatem sprawą oczywistą. Kościół hierarchiczny traci dramatycznie wiarygodność i auto- rytet w oczach świeckich. W społeczeństwie demo- kratycznym przestał pełnić funkcję jedynej w czasach systemu totalitarnego publicznej przestrzeni wolności. Teraz już nie cieszy się tak powszechnym jak niegdyś uznaniem, ubywa tych, którzy udzielają mu kredytu zaufania. Coraz częściej jawi się – szczególnie młodym – jako instytucja opresywna, zakazująca doświadczać szczęścia na wszelkie dostępne sposoby. Wielu jest rozczarowanych Kościołem, którego skrywane dotąd grzechy (czasem od początku do końca zmyślone przez media) zostały pokazane w świetle jupiterów. Innych przestaje on w ogóle interesować, bo jest tylko jednym – i to raczej ponurym lub co najmniej nudnym – z zasta- nych elementów życia społecznego. Pogłębiają się podziały między Kościołem i światem, a także w łonie samego Kościoła. Trwa czas bolesnej weryfikacji jakości polskiego katolicyzmu, opóźnionej przez okres PRL-u. Podczas gdy Kościół na Zachodzie już w latach 60. musiał stawić czoło nacierającej kulturze konsump- cyjnej, w Polsce walczył wciąż o przetrwanie i o pod- stawowe prawa wiernych: do publicznego wyznawania wiary, do katechizacji, do zabierania głosu w sprawach społecznych. Wielu raczej wiarę demonstrowało, niż nią żyło na co dzień, i tak było jeszcze za pontyfikatu Jana Pawła II. Okazuje się jednak, że wiara katolicka przeka- zywana w ten sposób dramatycznie słabnie, bo brakuje jej zakorzenienia w Ewangelii. Sama tradycja dziś już nie wystarcza. Bo jak pisał o „polskiej duszy chrześcijańskiej” ks. Franciszek Blachnicki, twórca Ruchu Światło-Życie, integralnego, konsekwentnego i całościowego programu odnowy Kościoła (w Rzymie trwa właśnie jego proces beatyfikacyjny): dominuje w niej „uczuciowe, sentymen- talne przywiązanie do tak zwanej tradycyjnej pobożności (…). Z jakim przejęciem wszyscy biskupi i profesorzy śpiewają pieśń Gwiazdo śliczna…, która jest w gruncie rzeczy infantylna, bez głębszej treści. Nie jest to złe, ale jakie dalekie od ducha liturgii…”. Wizja Kościoła w Polsce i strategia odnowy Blach- nickiego, bazująca na nauczaniu II Soboru Watykań- skiego, była odmienna od programu prymasa Stefana Wyszyńskiego, który oparł się na pobożności ludowej mas wiernych. Jest dziś pewne, że dzięki Prymasowi Tysiąclecia Kościół przeszedł zwycięsko przez „morze czerwone” komunizmu. Teraz jednak płaci wysoką cenę za tamten czas, w którym zabrakło głoszenia Ewan- gelii nie jako nauki moralnej, lecz przede wszystkim jako przesłania radykalnie zmieniającego życie i otwie- rającego – zapierającą dech w piersiach – perspektywę całkiem nowego życia w pełnej wewnętrznej wolności. Ks. Jan Zieja, nazywany przez niektórych żywym dowodem na istnienie Boga, tak wspominał pracę w swojej pierwszej parafii: „Sięgnąłem po Ewangelię. Nie tylko podczas Mszy świętej była czytana, także na nie- szporach. Nabożeństwa majowe – codziennie Ewangelia. Nie coś innego, jakieś czytanki o Matce Boskiej, ale Ewan- gelia. W październiku – na nabożeństwach różańcowych – ciągle Ewangelia. Przy różnych innych okazja – tylko Ewangelia. Ciągle głosiłem i tłumaczyłem Ewangelię. Skutek był doskonały”. A jak wygląda dzisiaj nasza zna- jomość – choćby tylko literalna – Nowego Testamentu? Jest niewątpliwe, że Kościół w Polsce potrzebuje kompleksowej odnowy. Odnowy potrzebują kaznodziej- stwo i katecheza, liturgia i formacja kleryków, księży oraz świeckich. Potrzebne są żywa teologia, katecheza Kościół hierarchiczny traci dramatycznie wiarygodność i autorytet w oczach świeckich. W społeczeństwie demokratycznym przestał pełnić funkcję przestrzeni wolności
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Miesięcznik Znak. Październik 2012
Numer:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również: