Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00473 009514 7508564 na godz. na dobę w sumie
Miesięcznik Znak. Październik 2013 - ebook
Miesięcznik Znak. Październik 2013 - ebook
Numer: Archiwum publikacji: numery archiwalne
Wydawca: Znak Język publikacji: polski
ISSN: Data wydania:
Lektor:
Kategoria: e-prasa >> kobiece, lifestyle, kultura
Porównaj ceny (wydanie papierowe, wydanie cyfrowe).

TEMAT MIESIĄCA: Jezus Żydów

Kościół pierwszych wieków i naród żydowski były splecione ze sobą jeszcze przez kilka stuleci po śmierci Jezusa. Dlaczego obie wspólnoty zatraciły świadomość bliskich relacji? Kim dla Żydów jest dziś Jezus?

DEABTY

Uciec od wojny: Jak dziś żyją syryjscy uchodźcy? Dodatek specjalny: fotoreportaż Macieja Moskwy

IDEE

Richard Sennet: Humanizm postawił człowieka w centrum doświadczeń, ludzi, nie Boga, uczynił panami

WYWIADY

A.Vargas Tetmajer i B. de Barbaro: Czym są enteogeny? Czy leki mogą odebrać nam wolność?

POLEMIKA

John Connelly o książce Kto zabił Jezusa?: Odczytanie Lisickiego jest sprzeczne z nauką Kościoła katolickiego

 


Darmowy fragment publikacji:


W Y J Ą T K O W E W Y D A W N I C T W O J U B I L E U S Z O W E : REPRINT 1 „ZNAKU” Z 1 9 4 6 R O K U NR 1 DOMINIKA KOZŁOWSKA Jako brat nas łączy N ie ma dziś w Polsce dobrego klimatu dla dialogu chrześcijańsko-żydowskiego. To zastanawiające, zważywszy, jak wiele pozytywnych zmian zaszło w ostatnich dekadach. Miniony wiek był dla Kościoła czasem intensywnego pogłębiania własnej tożsamości. Wysiłek ten zaowocował m.in. zmianą stosunku do Żydów. Po wielu wiekach separacji i wrogości Kościół odkrył na nowo ten szczególny rodzaj bliskości, jaka łączy chrześcijaństwo i judaizm. Dialogiczny imperatyw nie wynika, jak chcą niektórzy, z politycznej poprawności wobec Żydów, lecz z pełniejszego zrozumienia tożsamości chrześcijańskiej. Wyrasta także z pełniejszego zrozumienia samej Ewangelii, o czym przypomina abp Henryk Muszyński w rozmowie opublikowanej w Temacie Miesiąca. „Jezus Chrystus dialogował z ludźmi. Nie tylko z tymi, którzy Go słuchali i cenili, ale i z tymi, którzy Go nie akceptowali” – dodaje arcybiskup. Trzeba jednak uczciwie podkreślić: dialog religijny z Żydami naznaczony jest szczególną asymetrią. Chrystusa, w którym my, chrześcijanie, odkrywamy Zbawiciela, nie można zro- zumieć bez poznania Jezusa-Żyda, tego Jezusa, który do swoich uczniów powiedział: „Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Prawie, aż się wszystko spełni. Ktokolwiek więc zniósłby jedno z tych przykazań, choćby najmniejszych, i uczyłby tak ludzi, ten będzie najmniejszy w królestwie niebieskim. A kto je wypełnia i uczy wypełniać, ten będzie wielki w królestwie niebieskim” (Mt 5, 17–19). My, chcąc zrozumieć chrześcijaństwo, musimy zatem poznawać judaizm, natomiast judaizm dla samorozumienia wcale nie potrzebuje chrześcijaństwa… Zmiana w Kościele zbiegła się z ożywieniem badań nad osobą Jezusa ze strony teologów żydowskich. „Chrześcijaństwo bardzo długo utrzymywało, że Kościół został ustanowiony jako ciało religijne zupełnie niezależne od judaizmu już za życia Jezusa. Był to pogląd silnie obecny również wśród wyznawców judaizmu ” – wyjaśnia o. John Pawlikowski w tekście otwierającym Temat Miesiąca. Im silniejsza świadomość tych zmian, tym bardziej krytyki domagają się publikacje, które z lekceważeniem odnoszą się do posoborowego przełomu. Dlatego w Temacie Miesiąca zdecydowaliśmy się zamieścić tekst Johna Connelly’ego, będący krytyczną recenzją książki Pawła Lisickiego pt. Kto zabił Jezusa?. Doroteusz z Gazy, jeden z egipskich mistrzów pustyni, pytał: „W jaki sposób ja mogę zbliżyć się do ciebie?”. Jest to możliwe tylko wówczas, gdy ja zacznę się zbliżać do Jezusa i ty zaczniesz się zbliżać do Jezusa. Osoba Jezusa nie jest oczywiście jedynym tematem reli- gijnego dialogu. Z pewnością jednak jest tematem ważnym. Jezus, który przez wieki nas dzielił, dziś jako brat nas łączy. Owszem, wciąż z jednej strony nas dzieli, jednak z drugiej – coraz bardziej łączy. Jest takie sławne powiedzenie Szaloma Ben Chorina, które przypo- mina abp Muszyński, że „Wiara w Jezusa nas dzieli, wiara Jezusa nas łączy”. „A my musimy szukać tego, co łączy, oczywiście nie pomijając tego, co dzieli. To jeden z warunków uczci- wego dialogu” – stwierdza arcybiskup. Do kupienia tylko na www.znak.com.pl Nakład limitowany: tylko 400 egz. Limitowany reprint pierwszego numeru miesięcznika „Znak” z 1946 roku. Numer zawiera m.in. tekst programowy miesięcznika „Znak” (Dokąd idziemy), teksty Jerzego Turowicza i Hanny Malewskiej oraz esej Jeana Danielou (Życie umysłowe we Francji). Reprint zostanie wydrukowany z zachowaniem oryginalnego formatu. 2 PaźdZierniK 2013 nr 701 3 S W E N T S A E / E N I v E y E / I P U / L L I H E I B B E D T O f . 6Odzyskiwanie Jezusa TEmaT miEsiĄCa: kim Dla ŻYDów jEsT jEzUs? Przez długi czas osoba Jezusa nie należała do żydowskiej tradycji. Zmiany, które w ostatnim półwieczu zaszły w Kościele, zbiegły się z ożywieniem badań nad postacią Jezusa i Jego nauką ze strony teologów żydowskich 6 Odzyskiwanie Jezusa. Żydowskie spojrzenie w badaniach nad Jezusem wczoraj i dziś, o. John T. Pawlikowski OSM 11 A wy za kogo mnie uważacie? Żydowska odpowiedź na pytanie Jezusa, Rabin Byron L. Sherwin 22 Duma i uprzedzenie. Kilka uwag o książce Pawła Lisickiego 29 30 Kto zabił Jezusa?, John Connelly Inspiracje „Wiara w Jezusa nas dzieli, wiara Jezusa nas łączy”, Z abp. Henrykiem Muszyńskim o religijnym dialogu chrześcijan i Żydów rozmawiają Dominika Kozłowska i Janusz Poniewierski Fotoreportaż: Syria. Uciec od wojny DEBaTY 40 46 Dziś akurat nikt nie umarł, Marta Zdzieborska 50 Katoliccy niewierzący, Marta Duch-Dyngosz iDEE 66 Enteogeny – lekarstwo dla duszy?, Z Aldo Vargas Tetmajerem, znawcą kultur indiańskich, rozmawia Dominika Kozłowska 72 Kiedy lek odbiera wolność, Z prof. Bogdanem de Barbaro, psychiatrą i psychoterapeutą rozmawia Dominika Kozłowska 76 Humanizm, Richard Sennett 82 Potrzeba teologii na uniwersytecie, Marcin Hintz lUDziE – ksiĄŻki – zDaRzEnia 90 Idzie mu o życie, Łukasz Tischner 94 Gombrowicz i Bóg, Łukasz Garbal 98 Nasz człowiek za murami, Aleksander Gomola 102 Polityczny testament, Łukasz Andrzejewski 105 W kręgu nierozwiązywalnych dylematów, Sławomir Buryła 110 Łańcuch pokoleń, Henryk Woźniakowski 114 Odtruwanie serc, Janusz Poniewierski 118 Wspólna Rzeczpospolita, różne historie, Danuta Sosnowska 40syria uciec Od wOJny sTałE RUBRYki 36 Józefa Hennelowa: Coraz bliżej albo coraz mniej 60 Janusz Poniewierski: Ogrody Pamięci 86 Albert Gorzkowski: Filolog czyta Biblię 124 Jerzy Illg: Mój przyjaciel wiersz Dodatek specjalny: 56 Joanna Bator: Ta-Która-Przynosi-Dziwne-Rzeczy 126 Rozwiązanie konkursu: Odpisz Herbertowi 94 GOmbrOwicz i bóG A v O N O T O f / Z C I W O r B M O G y T I r M U W H C r A I . T O f y r A T N E M U C O D O G I T S E T / A W K S O M J E I C A M T O f . S L E N N A H C O T O f / S I B r O C / y r O T S r E v O C E H T / G r E B N E W U E E L S I r O L f . T O f 64 narkOtyk czy lekarstwO? ul. Tadeusza Kościuszki 37, 30‒105 Kraków tel. (12) 61 99 530, fax (12) 61 99 502 www.miesiecznik.znak.com.pl e-mail: miesiecznik@znak.com.pl redakcja: Marta Duch-Dyngosz, Dominika Kozłowska (redaktor naczelna), Janusz Poniewierski, Justyna Siemienowicz, Marcin Sikorski, Krystyna Strączek, Karol Tarnowski, Magdalena Wojaczek (sekretarz redakcji), Henryk Woźniakowski, Marzena Zdanowska zespół: Wojciech Bonowicz, Bohdan Cywiński, Tomasz Fiałkowski, Tadeusz Gadacz, Jarosław Gowin, Stanisław Grygiel, ks. Michał Heller, Józefa Hennelowa, Wacław Hryniewicz OMI, Jerzy Illg, Piotr Kłodkowski, ks. Jan Kracik, Janina Ochojska-Okońska, bp Grzegorz Ryś, Marek Skwarnicki , Władysław Stróżewski, Stefan Wilkanowicz, Jacek Woźniakowski współpraca: Paulina Bulska, Piotr Cebo, Agnieszka Goławska, Elżbieta Kot, Cezary Kościelniak, Daniel Lis, Jolanta Prochowicz, Adam Puchejda, Miłosz Puczydłowski opieka artystyczna: Władysław Buchner projekt okładki: Władysław Buchner projekt graficzny pisma: Marek Zalejski/Studio Q korekta: Barbara Gąsiorowska druk: Drukarnia Colonel, Kraków, ul. Dąbrowskiego 16 reklama: Marcin Sikorski, tel. (12) 61 99 530, e-mail: sikorski@znak.com.pl prenumerata: Joanna Dyląg, tel. (12) 61 99 569, e-mail: dylag@znak.com.pl Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo ich redagowania i skracania. Redakcja nie odpowiada za treść zamieszczanych ogłoszeń. Rozpowszechnianie redakcyjnych materiałów publicystycznych bez zgody wydawcy jest zabronione. Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu operacyjnego „Promocja czytelnictwa. Rozwój czasopism kulturalnych” 4temat miesiąca Chrześcijanie wśród ortodoksyjnych Żydów na Via Dolorosa w Jerozolimie, podczas obchodów Wielkiego Piątku. Według przekazów tą drogą szedł Jezus niosąc krzyż | fot. Debbie Hill/UPi/eyevine/ east news 5 Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Przez długi czas osoba Jezusa nie należała do żydowskiej tradycji. Stanowisko to, do pewnego stopnia, było reakcją na postawę chrześcijan, którzy judaizm traktowali jako religię wrogą i obcą. Zmiany, które w ostatnim półwieczu zaszły w Kościele, zbiegły się z ożywieniem badań nad postacią Jezusa i Jego nauką ze strony teologów żydowskich. Dlaczego obie wspólnoty, żydowska i chrześcijańska, zatraciły świadomość bliskich relacji? – wyjaśnia o. John Pawlikowski A wy za kogo mnie uważacie? – Rabin Byron L. Sherwin w klasycznym już eseju daje odpowiedź na pytanie Jezusa Prof. John Connelly obnaża słabości pracy Pawła Lisickiego Kto zabił Jezusa? Nie ma alternatywy dla religijnego dialogu! „Czy ktokolwiek z was obawiał się, że Jan Paweł II, idąc do wyznawców islamu, zostanie muzułmaninem?” – pyta abp Henryk Muszyński Kim dla Żydów jest Jezus? ZNAK 10•2013 6 7 Odzyskiwanie Jezusa Żydowskie spojrzenie w badaniach nad Jezusem wczoraj i dziś o. John T. Pawlikowski osM Jednym z najważniejszych efektów badań biblijnych kilku ostatnich dekad jest zupełnie nowe spojrzenie na relacje między chrześcijanami i Żydami w pierwszych wiekach naszej ery. Chrześcijaństwo bardzo długo utrzymywało, że Kościół został ustanowiony jako ciało religijne zupełnie niezależne od judaizmu już za życia Jezusa. Był to pogląd silnie obecny również wśród wyznawców judaizmu W ostatnich latach pogląd ten został jednak podany w wątpliwość, a uznanie zyskuje nowa perspektywa ukazująca Kościół pierwszych wieków i naród żydowski jako w dużym stopniu splecione ze sobą na wielu płaszczyznach jeszcze przez kilka stuleci po śmierci Jezusa. Pogląd ten zyskuje dziś coraz większe poparcie wśród badaczy tak chrześcijańskich, jak i żydowskich. Jednym z pierwszych uczonych, którzy zapocząt- kowali zmianę w rozumieniu więzi łączących pier- wotnie Kościół i judaizm, był Robin Scroggs. To, co pisał w 1986 r., było zwiastunem nurtu badań dziś okre- ślanego często jako badania nad „rozejściem się dróg” dwóch religii. Scroggs kreśli cztery główne wyznacz- niki takiej analizy. Po pierwsze, ruch stworzony przez Jezusa, który rozwinął się w Palestynie po Jego śmierci, można najlepiej opisać jako ruch reformatorski w obrębie ówczesnego judaizmu. Prawie nie mamy dowodów na poparcie tezy, że chrześcijanie posia- dali wtedy odrębną od Żydów tożsamość. Po drugie, ruch misyjny św. Pawła był w jego rozumieniu misją żydowską skierowaną do pogan – odpowiedniego adre- sata działań, które Bóg powierzył swojemu ludowi. Po trzecie, przed końcem wojny żydowsko-rzymskiej, czyli przed rokiem 70 n.e., nie istniało nic, co zwano by chrześcijaństwem. Uczniowie Jezusa nie określali siebie jako wyznawców religii, która miałaby być jaką- kolwiek opozycją dla judaizmu. Tożsamość chrześci- jańska zaczęła się kształtować dopiero po zakończeniu tej wojny i – po czwarte – wszystkie późniejsze frag- menty Nowego Testamentu wszystkie noszą znamiona dążenia do separacji, choć jednocześnie zachowują także łączność ze swoim żydowskim źródłem1. Wielu badaczy postanowiło pójść ścieżką wytyczoną przez Scroggsa. Biblista John Meier w trzecim tomie swojego wyczerpującego opracowania nowotestamento- wego rozumienia postaci Jezusa przekonuje, że uważna analiza ksiąg Nowego Testamentu prowadzi do wniosku, iż Jezus przedstawiał siebie wspólnocie żydowskiej jako proroka mówiącego o czasach ostatecznych i cudotwórcę działającego na podobieństwo Eliasza. Nie był jednak zainteresowany tworzeniem separatystycznej sekty ani „świętej reszty Izraela”, do czego dążyła np. wspól- nota z Qumran. Jezus snuł raczej wizję stworzenia wspólnoty religijnej wewnątrz Izraela. Nie znajdziemy w nauczaniu ani w działalności Jezusa dowodów na to, że chciał On, by owa wspólnota przeszła proces oddzie- lenia się od Izraela na drodze misji wśród pogan, podczas której sama wspólnota w wielu aspektach upodobniła się do nauczanych narodów2. Później David Frankfurter dalej rozwinął tezę o istotnym powiązaniu chrześcijaństwa i judaizmu po śmierci Jezusa. Podkreślał, że między różnymi grupami, wśród których byli też chrześcijanie i Żydzi, zachodziły „wzajemne wpływy utrzymujące się do późnej starożytności [i istniały] dowody na to, że grupy te nakładały się na siebie, co biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, osłabia tezę o istnieniu histo- rycznie odrębnego chrześcijaństwa przed połową II w.”3. Pojawia się oczywiście pytanie, dlaczego wspól- nota żydowska zatraciła świadomość tych bli- skich relacji z chrześcijanami z pierwszych wieków naszej ery, które teraz są na nowo odkrywane przez naukowców chrześcijańskich i żydowskich. Odpowiedzi należy szukać w głębokich przemianach, jakie przeszło chrześcijaństwo, co przenosi nas do III w. n.e. i póź- niej. Nawrócenie Konstantyna i początki tradycji anty- żydowskiej w pismach starochrześcijańskich doprowa- dziły do znacznego przesunięcia w relacjach władzy między dwiema wspólnotami wiary, a to umacniało poczucie rozdzielenia naznaczone narastającą margi- nalizacją Żydów i społeczno-politycznym prześlado- waniem. W obliczu zdominowanej przez Kościół coraz silniejszej integracji religijno-politycznej Żydzi skupili się na swoim przetrwaniu. Stali się także bardziej agre- sywni wobec chrześcijaństwa i jego nauk, włącznie z osobą samego Jezusa. To zaś częściowo tłumaczy nie- które negatywne słowa dotyczące Jezusa, jakie można znaleźć w Talmudzie (wrócę do tego wątku później). Chrześcijaństwo w oczach wielu Żydów i uczonych żydowskich przybrało kształt bałwochwalczej religii przez swój kult Jezusa. Ogólnie zapanowało wielkie milczenie w kwestii Jego osoby, od którego to milczenia wyjątkiem są pisma Józefa Flawiusza. Później, kiedy przechodzimy do okresu średnio- wiecza, widzimy, że to wielkie milczenie wcale nie ustę- puje. Nieliczne teksty żydowskie mają w znacznej mierze charakter defensywny i apologetyczny, zapewne dlatego że powstawały w społeczeństwach, w których chrześci- jaństwo wywierało silną presję na wspólnotę żydowską. Bezbronni politycznie Żydzi, chcąc uniknąć sporów, nie koncentrowali się zbyt często na osobie Jezusa. Godna uwagi jest Toledot Jeszu („Historia Jezusa”), jedna z nie- wielu prac poruszających ten temat, która zyskała pewną popularność w średniowieczu. Napisany w późnej staro- żytności przy użyciu wcześniejszych źródeł ten wysoce polemiczny tekst przedstawiał Jezusa w dość ordynarny sposób, ukazując Go jako dziecko z nieprawego łoża, człowieka stosującego czary, będącego zasadniczo kazno- dzieją odszczepieńcem, który za swojego życia odwiódł wielu Żydów od przestrzegania zasad Tory. W tym czasie rozwinął się także zwyczaj publicz- nych dysput między chrześcijańskimi i żydowskimi przywódcami. Spotkania te były organizowane i kon- trolowane przez Kościół, a strona żydowska nie mogła nie brać w nich udziału. W wystąpieniach, które przy- wódcy żydowscy przygotowywali z okazji tych przy- musowych debat, musieli oni odnosić się do osoby i nauczania Jezusa. Dysputy osiągnęły szczyt popular- ności w XIII w., choć znane były też wcześniej. Do dobrze udokumentowanych dyskusji należą spotkania, które odbyły się w Paryżu w 1240 r. i w Barcelonie w r. 1263. Można w nich dostrzec przewidywalny wzorzec argu- mentacyjny wymierzony przeciwko poglądowi chrze- ścijan, jakoby pisma hebrajskie były niewystarczające. Strona żydowska podawała w wątpliwość znaczenie tek- stów biblijnych, kiedy przedstawiciele chrześcijaństwa odnosili je do kluczowych elementów chrześcijaństwa, takich jak Wcielenie, Trójca i zbawienie przychodzące przez Chrystusa. Podczas dyskusji żydowscy mówcy skupiali się szcze- gólnie na podważeniu twierdzenia chrześcijan, że Żydzi przez odrzucenie Jezusa utracili prawo do zaliczania się do tych, z którymi Bóg zawarł przymierze. Jednak ich argumenty nie miały żadnych szans, żeby kogoś przekonać, ponieważ ostateczna ocena debaty leżała po stronie chrześcijańskich mówców. Żydzi unikali więc udziału w tych dysputach, kiedy tylko było to możliwe. Ich sytuacja nie była żadną zachętą do poważnego roz- ważania nauki Jezusa. Za cel stawiali sobie raczej ogra- niczanie negatywnego wpływu, jaki dominacja chrze- ścijańska w społeczeństwach Europy miała na sytuację temat miesiąca 10•2013 ZNAKZNAK 10•2013
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Miesięcznik Znak. Październik 2013
Numer:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również: