Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00257 013886 11051771 na godz. na dobę w sumie
75 sposobów na zwiększenie wydajności umysłu - książka
75 sposobów na zwiększenie wydajności umysłu - książka
Autor: Liczba stron: 312
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0546-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> psychologia duszy i umysłu
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Techniki podkręcania umysłu

Dążenie do osiągnięcia nadludzkiej mocy umysłu to idea stara jak świat. Dawno temu proste triki zapewniały szamanom znaczącą pozycję wśród współplemieńców. Sztuczki króla Salomona przeszły do historii jako wytwory nieskończonej mądrości. Wielcy liderzy mieli swoich zaufanych doradców -- 'mózgi' pamiętające o wszystkich ważnych rzeczach, podsuwające niezwykłe rozwiązania. Czy i Ty chciałbyś odnaleźć w sobie geniusza?

Cóż, ta książka nie sprawi, że nagle staniesz się Einsteinem, ale dzięki niej możesz w dużej mierze poprawić swoją pamięć i kreatywność. Rozwiązuj kolejne łamigłówki, od najprostszych do najtrudniejszych, a potem spójrz wstecz -- wtedy zorientujesz się, jak wielki zrobiłeś postęp. Ponadto znajdziesz tu parę sztuczek, które wprawią w zachwyt ludzi w Twoim otoczeniu.

Najlepiej potraktuj tę książkę jak podręcznik treningu umysłowych sztuk walki. Masz tu do dyspozycji:


'Chcę tylko nauczyć się myśleć jak Bóg. Cała reszta to drobiazgi.'
Albert Einstein
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

75 sposobów na zwiêkszenie wydajnoœci umys³u Autor: Ron Hale-Evans T³umaczenie: Cezar Matkowski (przedmowa, 1–4, 6–8), Ewa Borówka (rozdz. 5) ISBN: 83-246-0546-0 Tytu³ orygina³u: Mind Performance Hacks: Tips Tools for Overclocking Your Brain Format: B5, stron: 312 Techniki podkrêcania umys³u (cid:129) Zapamiêtuj wiêcej i wyrzuæ kalkulator (cid:129) Odpowiedzialnie podejmuj decyzje (cid:129) Chwytaj i rozwijaj pomys³y, zanim rozp³yn¹ siê w powietrzu D¹¿enie do osi¹gniêcia nadludzkiej mocy umys³u to idea stara jak œwiat. Dawno temu proste triki zapewnia³y szamanom znacz¹c¹ pozycjê wœród wspó³plemieñców. Sztuczki króla Salomona przesz³y do historii jako wytwory nieskoñczonej m¹droœci. Wielcy liderzy mieli swoich zaufanych doradców — „mózgi” pamiêtaj¹ce o wszystkich wa¿nych rzeczach, podsuwaj¹ce niezwyk³e rozwi¹zania. Czy i Ty chcia³byœ odnaleŸæ w sobie geniusza? Có¿, ta ksi¹¿ka nie sprawi, ¿e nagle staniesz siê Einsteinem, ale dziêki niej mo¿esz w du¿ej mierze poprawiæ swoj¹ pamiêæ i kreatywnoœæ. Rozwi¹zuj kolejne ³amig³ówki, od najprostszych do najtrudniejszych, a potem spójrz wstecz — wtedy zorientujesz siê, jak wielki zrobi³eœ postêp. Ponadto znajdziesz tu parê sztuczek, które wprawi¹ w zachwyt ludzi w Twoim otoczeniu. Najlepiej potraktuj tê ksi¹¿kê jak podrêcznik treningu umys³owych sztuk walki. Masz tu do dyspozycji: (cid:129) techniki zapamiêtywania numerów telefonicznych i innych wa¿nych drobiazgów, (cid:129) metody szybszego filtrowania i przeszukiwania informacji, (cid:129) sposoby znajdowania pomys³ów na ka¿d¹ okazjê — od wiersza okolicznoœciowego po has³o reklamowe, (cid:129) rozwi¹zania u³atwiaj¹ce wykonywanie z³o¿onych dzia³añ matematycznych w pamiêci, (cid:129) taktyki logicznego podejmowania decyzji przy braku wystarczaj¹cych informacji, (cid:129) sztuczki przywracaj¹ce jasnoœæ umys³u wtedy, kiedy najbardziej jej brakuje. „Chcê tylko nauczyæ siê myœleæ jak Bóg. Ca³a reszta to drobiazgi.” Albert Einstein Twórcy niniejszej książki ...............................................................................................................7 Przedmowa ....................................................................................................................................11 Rozdział 1. Pamięć ........................................................................................................................17 1. Zapamiętaj 10 potrzebnych przedmiotów ................................................................... 17 2. Wykorzystaj system kształtów cyfr .............................................................................. 19 3. Wiele małych podróży .................................................................................................... 22 4. Upychaj sprzęty po kątach ............................................................................................. 26 5. Wykorzystaj system wielkich liter ................................................................................ 29 6. Wykorzystaj system Dominica ...................................................................................... 33 7. Witamy w hotelu Dominica ........................................................................................... 37 8. Zdominuj swoją pamięć .................................................................................................. 39 9. Zapamiętuj liczby za pomocą kupletów Carrolla ...................................................... 43 10. Przygrywaj swojej pamięci ............................................................................................. 47 11. Porcjuj informację na kawałki ........................................................................................ 51 12. Jak przełamać efekt „mam to na końcu języka” ......................................................... 53 Rozdział 2. Przetwarzanie informacji ..........................................................................................57 13. Chwytaj pomysły ............................................................................................................. 57 14. Pisz szybciej ...................................................................................................................... 60 15. Mów w języku swojego mózgu ..................................................................................... 68 16. Stwórz mapę swojego umysłu ....................................................................................... 73 17. Budowanie egzojaźni ...................................................................................................... 77 18. Wstępne usuwanie gratów ............................................................................................. 80 Rozdział 3. Myślenie twórcze .......................................................................................................85 19. Zasil swój umysłowy generator liczb losowych ......................................................... 85 20. Wymuś powiązania ......................................................................................................... 87 21. Kontempluj Po .................................................................................................................. 94 22. Technika SCAMPER ........................................................................................................ 97 23. Powróż sobie z kart ....................................................................................................... 100 24. Ograniczaj się .................................................................................................................. 105 25. Myśl analogicznie .......................................................................................................... 108 Spis treści | 3 26. Ciesz się dobrym i czystym memetycznym seksem ................................................ 113 27. Graj muzykę umysłu ..................................................................................................... 117 28. Sonduj swój mózg onarem ........................................................................................... 120 29. Prowadź dziennik snów ............................................................................................... 123 30. Przechowuj pytanie w pamięci ................................................................................... 125 31. Wejdź w skórę bohatera ............................................................................................... 127 32. Cofnij się, by odkryć więcej, idąc naprzód ................................................................ 131 33. Spędź więcej czasu na myśleniu ................................................................................. 133 34. Rozszerz swoją przestrzeń myślową za pomocą spektrum słów .......................... 136 Rozdział 4. Matematyka ............................................................................................................. 139 35. Odłóż ten kalkulator ..................................................................................................... 139 36. Zaprzyjaźnij się z liczbami ........................................................................................... 145 37. Sprawdź podzielność .................................................................................................... 148 38. Zliczaj sumy kontrolne w pamięci .............................................................................. 151 39. Zamień swoje ręce w liczydło ..................................................................................... 155 40. Licz na palcach do miliona .......................................................................................... 161 41. Oszacuj rząd wielkości ................................................................................................. 167 42. Szacuj pierwiastki kwadratowe .................................................................................. 171 43. Oblicz dowolny dzień tygodnia .................................................................................. 174 Rozdział 5. Podejmowanie decyzji ............................................................................................ 181 44. Spróbuj przewidzieć istotne problemy ...................................................................... 181 45. Spróbuj przewidzieć długość życia ............................................................................ 186 46. Określ strategie dominujące ........................................................................................ 190 47. Eliminuj strategie zdominowane ................................................................................ 194 48. Nie przesadzaj z myśleniem ........................................................................................ 197 49. Rzuć kostką ..................................................................................................................... 200 Rozdział 6. Komunikacja ............................................................................................................ 205 50. Wrzuć słowa do miksera .............................................................................................. 205 51. Opanuj sztuczny język .................................................................................................. 209 52. Porozumiewaj się za pomocą odpowiednika E-Prime ............................................ 216 53. Naucz się alfabetu Morse’a jak specjalista od wydajności ..................................... 218 54. Opanuj tremę .................................................................................................................. 222 55. Zadawaj głupie pytania ................................................................................................ 228 56. Zatrzymaj przepełnienie bufora pamięci ................................................................... 231 Rozdział 7. Przejrzystość ........................................................................................................... 235 57. Poznaj swoje emocjonalne ABC .................................................................................. 235 58. Unikaj zniekształceń poznawczych ............................................................................ 240 59. Używaj poczwórnego oddechu ................................................................................... 243 4 | Spis treści 60. Medytuj ............................................................................................................................ 245 61. Zahipnotyzuj się ............................................................................................................. 249 62. Mów do siebie ................................................................................................................ 254 63. Przeprowadź wywiad ze sobą ..................................................................................... 257 64. Pielęgnuj naiwny umysł ............................................................................................... 260 65. Wykorzystaj pęd umysłowy ........................................................................................ 264 Rozdział 8. Przetwarzanie informacji ........................................................................................267 66. Rozgrzej swój mózg ....................................................................................................... 267 67. Graj w gry planszowe ................................................................................................... 269 68. Rozwiń uwagę wzrokową za pomocą gier komputerowych ................................. 276 69. Nie zaniedbuj rzeczy oczywistych — spania, jedzenia i ćwiczeń ......................... 279 70. Postaraj się o dobry nocny sen .................................................................................... 283 71. Zastanów się nad drzemką po lunchu ....................................................................... 288 72. Podkręć swój mózg ........................................................................................................ 290 73. Poznaj fakty na temat środków poprawiających działanie umysłu ...................... 292 74. Przywołuj się do porządku .......................................................................................... 296 75. Skompletuj swój zestaw narzędzi ............................................................................... 299 Skorowidz ....................................................................................................................................303 Spis treści | 5 Chwytaj pomysły SPOSÓB 13. R O Z D Z I A Ł D R U G I Sposoby 13. – 18. Chociaż pamięć jest zdolnością o kluczowym znaczeniu i rozwijanie jej na pewno przyniesie Ci duże korzyści, to jako osoba piśmienna musisz również przetwarzać zapamiętane in- formacje — niezależnie od tego, czy będą one pochodzić z książek, czy też z elektronicz- nych źródeł audiowizualnych. A w jaki sposób poradzić sobie z tajfunem informacji ata- kującym Twoje oczy i uszy każdego dnia? W niniejszym rozdziale pokażę Ci, jak szybko wyłapywać z zalewu danych najistotniejsze informacje — niezależnie od tego, czy będą pochodziły one z zewnątrz, czy też z wnętrza Twojej głowy. Pokażę też, w jaki sposób sortować te informacje, nadawać im strukturę i skutecznie je wymazywać, kiedy przestaną być potrzebne. S P O S Ó B 13. Chwytaj pomysły Dobre pomysły mogą pojawić się w każdej chwili. Zapisując je, możesz je zachować. W ten sposób zachęcasz jednocześnie swój mózg do produkcji dalszych idei. Interesujące myśli mogą pojawić się zawsze. Kiedy robisz zakupy w spożywczym i stoisz w dziale A4, może nagle przyjść Ci do głowy jakiś pomysł związany z pisanym właśnie programem, na istotny argument w dyskusji możesz wpaść w trakcie jazdy samochodem, a pod prysznicem pomyślisz kiedyś nagle o jakiejś ważnej życiowej kwestii. Jednakże jakiś czas później wszystko to ulegnie zapomnieniu. Już następnego dnia mo- żesz zasiąść do pisania programu lub starać się uargumentować swój punkt widzenia… i nagle zorientujesz się, że nie pamiętasz wczorajszych pomysłów. Być może każdy dzień jest dla Ciebie powtórką dnia poprzedniego. Czy nigdy nie zdarzało Ci się myśleć o tym, w jaki sposób można by było zmienić sposób myślenia i życia? Teraz będziesz łapać swoje pomysły. Nie mam tu na myśli prowadzenia zwykłego pa- miętnika, lecz zastosowanie zaawansowanego systemu zbierania wszystkich myśli, jakie przyjdą Ci do głowy w dowolnym momencie, i przechowywania ich razem. Przetwarzanie informacji | 57 SPOSÓB 13. Chwytaj pomysły W praktyce Na początek będziesz potrzebować kilku przyborów. Przygotuj: ryzę papieru w linie · ołówek lub długopis · Przygotuj sobie kartkę papieru w poniższy sposób. Najpierw podziel ją na trzy kolumny: Temat Kolumna „Temat” powinna znajdować się po lewej stronie i mieć około trzech centymetrów szerokości. W tym miejscu będziesz zapisywać ogólny temat pomysłu. Na przykład jeżeli myślisz dużo o C++ i wpadniesz na pomysł odnoszący się do tego języka programowania (a nie do matematyki czy filozofii), wpisz w tej kolumnie C++. Tematy powinny być w miarę możliwości bardzo szerokie, by można było podciągnąć pod nie wiele stosownych pomysłów. Wskazówka Kolumna „Wskazówka” powinna znajdować się obok kolumny tematów i mieć również około trzech centymetrów szerokości. W tym miejscu będziesz wpisywać wskazówki co do sposobu powiązania danej idei z tematem. Może to być podtemat, czyli kwestia powiązana z jakimś szerszym zagadnieniem, albo też słowo kluczowe pozwalające rozpoznać temat czy kontekst. Idea W ostatniej kolumnie zapisywać będziesz ogólne idee stanowiące podstawę nowego pomysłu. Idee są brzemienne w znaczenia, gdyż często wraz z nimi pojawiają się dziesiątki szcze- gółów wyjaśniających. Zapisywać należy raczej podstawowe pomysły. Pisz tylko tyle, by nie mieć później kłopotów z odtworzeniem pomysłu. Jedno, najwyżej dwa zdania. Opusz- czaj spójniki i przyimki, gdyż oznaczają one gadatliwość, a na razie chcemy utrzymać myśl tak prostą, jak to tylko możliwe. Tak przygotowaną kartkę należy nosić przy sobie każdego dnia przez cały okres chwy- tania pomysłów. Następnym krokiem jest zbieranie pokrewnych pomysłów. Co jakiś czas (raz dziennie albo raz w tygodniu) przeglądaj zapisane pomysły. Ignoruj przy tym same idee; patrz wyłącznie na kolumnę tematów. Przeglądaj listy pod kątem powtarza- jących się tematów. Przygotuj nowe kartki dla powtarzających się pomysłów. Na każdy z nich przeznacz osobną kartkę. W jej górnej części zapisz temat, a następnie przygotuj opisane wyżej kolumny. Pierwsza z nich, szeroka na jakiś centymetr, zawierać będzie numer pomysłu, poczynając od 1 (lub od 0, jeżeli tak wolisz). Jeżeli strona stanowi kontynuację innej za- pełnionej strony, numeracja powinna to odzwierciedlać. Druga kolumna zawierać będzie wskazówkę, trzecia zaś — ideę. 58 | Przetwarzanie informacji Chwytaj pomysły SPOSÓB 13. Następnie przepisz pomysły dotyczące tego samego tematu z noszonych przy sobie zapi- sków na przygotowane przed chwilą kartki poświęcone poszczególnym tematom. W ten sposób możesz zbierać swoje pomysły i odnosić się do nich w każdej chwili. Robiąc odnośniki, możesz korzystać z formuły Temat, pomysł nr X. Na przykład swój 32 pomysł na temat C++ możesz opisać jako C++, 32. A jeżeli temat jest dla Ciebie oczy- wisty, możesz po prostu napisać #32 (punkt 32). Komputery i dyktafony Od razu nasuwa się tu pytanie: „Czy komputery mogą mi się tu przydać, aby przyspieszyć cały proces i pozwolić mi zrezygnować z papieru?”. Odpowiedź brzmi: „Tak! Komputery mogą przyspieszyć pracę”. Mimo to początkową pracę należy wykonać na papierze. Nie możesz czekać, aż komputer się uruchomi. Nie możesz marnować czasu na ustawianie kursora. Nie możesz korzystać z nieintuicyjnego systemu rozpoznawania pisma. Pomysł musi zostać zapisany tu i teraz, abyś mógł jak najszybciej wrócić do poprzednich zajęć. Możesz przepisywać pomysły na komputerze, jeżeli masz odpowiedni system. A co z dyktafonami? Cóż, naprawdę nie polecam tego typu urządzeń. Czas po- święcony na przepisywanie wydłuża się niepomiernie, gdyż taśma zmusza do liniowego przewijania, a zniekształcony głos jest trudniejszy do odcyfrowania niż niechlujne pismo, w każdym razie dla mnie. Dodatkowo możesz zapomnieć nagrać temat i wskazówkę, ponieważ nic Ci o nich nie przypomina. A oba te elementy są bardzo ważne, gdyż ułatwiają odnajdowanie konkretnych pomysłów podczas przepisywania i sortowania, pozwalając oszczędzić dużo czasu i wysiłku. Dlatego nie polecam korzystania z dyktafonów. Wszystkie powyższe czynniki ulegają jednak zmianom. W najbliższej przyszłości pojawią się zapewne zawsze włączone komputery z dobrym systemem rozpo- znawania pisma odręcznego oraz dyktafony świetnie rozpoznające głos. W roku 2005 polecam jednak trzymanie się tradycyjnej formy zapisu na papierze. W codziennym życiu Kiedy już pozbierasz swoje pomysły, najprawdopodobniej pomyślisz sobie tak: „Udało mi się zebrać wszystkie pomysły. Super! Tylko co teraz mam z nimi zrobić?”. Szukaj wzorów. Myśl o tym, jak jedne pomysły łączą się z innymi. Szukaj luk we wła- snym sposobie myślenia. Zastanawiaj się, czemu poświęcasz zbyt dużo uwagi. Czerp inspirację. Szukaj połączeń. Możesz robić to wszystko w jednej chwili, tworząc mapę powiązań pomiędzy pomysłami. Jest to świetna pożywka dla konstruowania mapy myśli [Sposób 16.]. Niektóre rzeczy będą oczywiste od pierwszego spojrzenia. Kiedy już zbierzesz wszystko razem, odkrycie pewnych rzeczy na pewno będzie dla Ciebie zaskoczeniem. Przetwarzanie informacji | 59 SPOSÓB 14. Pisz szybciej Podejrzewam, że zwracanie uwagi na funkcjonowanie własnego umysłu sprawia, że ge- neruje on więcej pomysłów — na takiej zasadzie, na jakiej opiera się przypominanie snów. Jeżeli kiedyś zdarzyło Ci się zgłębiać tajniki przywoływania snów, na pewno za- skoczył Cię fakt, że im więcej o nich piszesz, tym lepiej je zapamiętujesz [Sposób 29.]. Podejrzewam również, że umysł wie, czego od niego oczekujesz, i analizuje to, na czym się koncentrujesz. Jeżeli więc zwracasz pilną uwagę na twórcze bądź inspirujące myśli, umysł wydaje się podsuwać Ci coraz to nowe pomysły. Uważaj jednak! Jeżeli będziesz korzystać z tego systemu, możesz odkryć, że problem sta- nowić będzie nie zbyt mała liczba pomysłów, lecz ich nadmiar. Świetnie jest być twór- czym i mieć interesujące pomysły, ale z tego samego powodu można czuć się nadmier- nie spętanym i mieć problemy w życiu codziennym. Zobacz również Kimbro Lion, How to Make a Complete Map of Every Thought You Think, publikacja · elektroniczna dostępna pod adresem: http://www.speakeasy.org/~lion/nb. WikiWikiWeb, „Is Anything Better Than Paper?”, http://c2.com/cgi/ · åwiki?IsAnythingBetterThanPaper. — Lion Kimbro S P O S Ó B 14. Pisz szybciej Pisz mądrzej, a nie pilniej! Ten oparty na kodzie ASCII trik znany jako Speedwords nie tylko pozwoli Ci pisać szybciej na papierze, ale poprzez nauczenie Cię specjalnego alfabetu umożliwi Ci także szybsze wpisywanie tekstu do edytorów i procesorów tekstu. Dutton Speedwords jest sztucznym językiem [Sposób 51.] opracowanym przez Reginalda Duttona we wczesnych latach 20. XX wieku i rozwijanym przez następne kilka dziesięciole- ci. Dutton stworzył Speedwords zarówno jako sposób pisania skrótowego, jak i międzyna- rodowy język pomocniczy w rodzaju esperanto, którym mogą posługiwać się w mowie i piśmie ludzie pochodzący z różnych krajów. Główną zaletą systemu Speedwords, której nie posiadają inne metody tego typu, jest to, że nie musisz poznawać specjalnego alfabetu (jak w przypadku metod Gregga czy Pit- mana). Dzięki temu system ten jest nie tylko łatwy do opanowania, a używa się go rów- nież w palmtopach, wykorzystując ich standardowy system rozpoznawania pisma od- ręcznego czy jakikolwiek inny system korzystający z alfabetu łacińskiego. Świetnie też nadaje się do chwytania pomysłów [Sposób 13]. W praktyce W tym podrozdziale przedstawię krótki słowniczek systemu Speedwords. Na początek powinien on Ci wystarczyć [1]. Oryginalne podręczniki Dutton Speedwords nie są już od dawna wydawane, ale jeżeli chcesz zgłębić ten temat, na pewno znajdziesz dużo materiałów w sieci [2]. 60 | Przetwarzanie informacji Pisz szybciej SPOSÓB 14. Jednoliterowe skróty Speedwords Jeżeli chcesz tylko pobawić się nową metodą i spróbować, jak się z nią pracuje, postaraj się nauczyć 27 skrótów jednoliterowych z tabeli 2.1 i korzystać z nich przez kilka dni. Nauka zabierze Ci nie więcej niż kilka minut, a naturalna lekkość, z jaką będziesz wyko- rzystywać skróty przy robieniu notatek, na pewno Cię zadziwi. Tabela 2.1. Jednoliterowe skróty Speedwords Skrót Znaczenie Uwagi a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z ż I Do, naprzeciw Ale Ten, ci Z (skądś, z czegoś) Jest, być Przez Oni, im Mieć W, wewnątrz Ja, mnie Który, które Lub Z (kimś) Nie Na Móc, mieć możliwość Czy…? Będzie On, jego To Jeden, niejaki, jakiś Wy, was My, nas Jeżeli Był, byli Jak, jako, w porównaniu z… Że Po angielsku: but Po francusku: ce Po francusku: de Po łacinie: est Po angielsku: for Po angielsku: have, po niemiecku: haben Po angielsku: in, inside Zwłaszcza jako zaimek wskazujący: „film, który oglądam” Po niemiecku: mit Po angielsku: on, over Skojarz z: potencjał Zobacz również punkt „W codziennym życiu” Po francusku: un Po francusku: vous Przetwarzanie informacji | 61 SPOSÓB 14. Pisz szybciej Dłuższe skróty Speedwords Tabela 2.2 zawiera skróty, których używam najczęściej (poza powyższymi). Zapoznanie się z poniższą listą stu kilku słów pozwoli Ci robić notatki znacznie szybciej. Tabela 2.2. Często wykorzystywane dłuższe skróty Speedwords Skrót Znaczenie Uwagi ar at au az azo bit ce cer cy da dir dok du dy eb ef eg en ep er es et fas fn fy ga gar ge ha hab haz ig Przyjaciel Oczekiwać Słyszeć Zawsze Nigdy Fragment, kawałek Odbierać, otrzymywać Pewność Decydować Dać, dawać Kierunek Dokument Kontynuować Od (jakiegoś czasu) Nawet Efektywny, zdolny Równy Uwaga Miejsce, pozycja, położyć Osoba Oceniać, zgadywać Mały Łatwy Znajdować Powód, przyczyna Całkowity, kompletny Trzymać, pilnować Razem, wspólnie, dołączać się Posiadać, mieć Zwykły Szansa, szczęście Ogólny (powszechny) 62 | Przetwarzanie informacji Skojarz z: audio Skrót od: al oz Patrz podrozdział „afiksy” Po angielsku: certain Po angielsku: direction Po francusku: depuis Po niemiecku: eben Skrót od: estymacja Po angielsku: find Po niemiecku: ganz Trzymać gardę Skrót od: hazard Tabela 2.2. Często wykorzystywane dłuższe skróty Speedwords — ciąg dalszy Pisz szybciej SPOSÓB 14. Uwagi Po łacinie: inter Po niemiecku: jeder Skrót od: je om Skrót od: je er Skojarz z: credo, kredyt zaufania Po niemiecku: lassen Po łacinie: libertas (wolność) Skojarz z: luna — księżyc — miesiąc Po angielsku: memory Po łacinie: miraculum (cud) Po niemiecku: nehmen Po łacinie: necessitas Skrót od: n om Skrót od: n er Po holendersku i szwedzku: nu Skrót Znaczenie In it ite iv je jm jr ke kon kre ku la las lib lim lu lut ly mem mir miu mot nar ne nes nm no nr nu ny ob och op Pomiędzy, wśród Narzędzie Podróż Skojarzony z Każdy Wszystko Każdy Kredyt, dług Zgadzać się Wiara, wierzyć Załączać, dołączać Duży Pozwalać Uwalniać, zwalniać Limit, granica Miesiąc Zawody, konkurs Długi i wąski Pamiętać, przypominać Cudowny Minuta Słowo Opowieść, narracja Brać Potrzeba, konieczność Nic Popatrzeć na Nikt Teraz Prawie, około Dostać Ochotnik, chętny Przeciwko, opozycja Przetwarzanie informacji | 63 SPOSÓB 14. Pisz szybciej Tabela 2.2. Często wykorzystywane dłuższe skróty Speedwords — ciąg dalszy Skrót Znaczenie Uwagi Po angielsku: order Po angielsku: over Po angielsku: rapid Po angielsku: sever Po angielsku i niemiecku: so Po łacinie: solicitas (samotność) Skojarz z: super Po angielsku: through ord ov oz pe pun por prz rap ro ry rz sev sig so sol stu su suk sy szu tru ub udo uż we wi woj wyb zi Porządek Ponad Zdarzać się Chwila, okres Punkt Ważne Przyjemność Szybko List Budynek Raz Podział, rozdział Znaczenie, znaczyć, mieć coś na myśli Taki, więc Samotny, sam Studiować, uczyć się Rozwijać się, ulepszać Sukces, zwycięstwo Nauka Szukać Przez Korzystny Udowadniać Używać Planować, zamierzać Widzieć, wzrok Wojna Wybierać, głosować Ponieważ Kilka czasowników posiłkowych Tabela 2.3 zawiera kilka użytecznych i łatwych do skrócenia czasowników, zebranych w jednym miejscu dla ułatwienia nauki. 64 | Przetwarzanie informacji Pisz szybciej SPOSÓB 14. Tabela 2.3. Czasowniki posiłkowe Skrót Znaczenie Uwagi Chciałby Mógłby Powinien Może yr yp debi api Afiksy System Dutton Speedwords korzysta z rozszerzających słownik afiksów (przedrostków i przyrostków). Tabela 2.4 zawiera jedynie najważniejsze z nich. Tabela 2.4. Afiksy Afiks Znaczenie Przykłady -a -b -c -d -e -f me- my- -n -o -p -r -st -t -u u- e- -x y- -y -z Niekorzystny Możliwość Zbiorczy Pasywny Intensywny en = uwaga, ena = troska; pro = obietnica, proa = groźba kre = wierzyć, kreb = wiarygodny cy = decydować, cic = komisja; on = człowiek, onc = społeczność ri = pisać, rid = pismo ny = blisko, nye = następny; ja = wkrótce, jae = natychmiast ta = spóźniać się, taf = opóźniać la = duży, mela = większy la = duży, myla = największy ok = poprawny, okn = niepoprawny up = w górę, upo = w dół; ov = nad, ovo = pod wi = widzieć, wip = widownia ny = blisko, nyr = sąsiad ju = sądzić, just = sędzia bo = drzewo, bot = roślina; nav = statek, navt = łódka haz = szansa, hazu = powodzenie pu = myśleć, upu = myślę pu = myśleć, epu = myślący Siła sprawcza (po samogłosce) Porównanie Stopień najwyższy Negacja Opozycja (po spółgłosce) Pozycja, miejsce Osoba Zawód Zdrobnienie Korzystny Czas teraźniejszy Strona czynna czasu teraźniejszego Przeciwieństwo (po samogłosce) Czas przeszły Siła sprawcza (po spółgłoskach) bix = śmierć, bixy = zabijać Liczba mnoga bu = książka, buz = książki bi = życie, bix = śmierć pu = myśleć, ypu = myśl (ale h = ma, hy = miał) Przetwarzanie informacji | 65 SPOSÓB 14. Pisz szybciej Wiele ze stosowanych przez Duttona afiksów dobrano arbitralnie, co czasami traktuje się jako wadę tego języka. Jednakże owa arbitralność jest problemem wyłącznie wtedy, gdy używasz systemu Duttona w charakterze uniwersalnego języka, nie zaś gdy robisz no- tatki wyłącznie dla siebie. Jak to działa Podstawą systemu Dutton Speedwords jest zasada znana jako prawo Zipfa. Skrótowo rzecz ujmując, prawo to brzmi tak [3]: W większości języków istnieje niewielka liczba słów powszechnych (takich jak i, z, o, na) i duża liczba słów rzadkich (takich jak spontaniczny czy anatomopatologia). Prawo Zipfa dotyczy nie tylko języków naturalnych, ale również języków programowa- nia, kolorów w plikach graficznych, częstotliwości próbkowania plików dźwiękowych itd. Zjawisko to jest wykorzystywane w algorytmach kompresji, które rezerwują krótkie kody dla elementów powszechnych i długie dla elementów rzadszych. Choć język angielski1 wypracował sobie własną implementację prawa Zipfa (z jest wy- powiadane szybciej niż słowo spontaniczność), Reginald Dutton opracował język, który jeszcze bardziej kompresował znany system językowy. W codziennym życiu Język to coś więcej niż słownictwo. Nie możesz go wykorzystywać, nie znając jego gra- matyki. Na szczęście gramatyka systemu Speedwords jest bardzo prosta. Większości skrótów można używać w charakterze rzeczowników, czasowników czy przy- słówków, nie dokonując żadnych zmian. Przypomina to języki takie, jak chiński, w którym powyższe rozróżnienie w ogóle nie zachodzi. Prawdę mówiąc, Dutton nie był całkowicie spójny w tej materii, gdyż czasami dokonywał opisywanego rozróżnienia. Nie znaczy to jednak, że Ty musisz robić to samo. Skróty Speedwords korzystają ze zbitek słownych, takich jak ca + dor (pokój + sen), co oznacza sypialnię. Zwróć uwagę na to, że skróty takie, jak cador tworzy się odwrotnie niż w języku angielskim, gdzie kolejność słów byłaby odwrócona (sleep + room, czyli sen + pokój), a więc słowo brzmiałoby dorca2. Przedrostek y- wskazuje na czas przeszły, zaś litera r oznacza czas przyszły. Tak więc j sa oznacza „ja wiem”, j ysa — „ja wiedziałem”, zaś j r sa — „ja będę wiedział”. Samodzielne y oznacza tyle, co e w czasie przeszłym, jak w sh y fe, czyli „ona była szczęśliwa”. 1 A także polski — przyp. tłum. 2 Z językiem polskim problem wygląda podobnie, gdyż wyrazy tworzy się od występującej tu na drugim miejscu nazwy czynności, jak w słowach sypialnia czy jadalnia — przyp. tłum. 66 | Przetwarzanie informacji Pisz szybciej SPOSÓB 14. Strona czynna w czasie teraźniejszym wyrażona jest dodaniem litery e. Dla przykładu, j e stu oznacza „uczę się”. Jeżeli będziesz używać systemu Speedwords do robienia notatek w języku angielskim, musisz wiedzieć, że czasownik posiłkowy do nie jest w nim wykorzystywany, podobnie jak słowo to oznaczające bezokolicznik. Dlatego też wyrażenie sa oznacza „wiem” (ang. know) lub „wiedzieć” (ang. to know). Zaimki osobowe nie odmieniają się przez przypadki, więc w oznacza „my” lub „nas”. Zaimki dzierżawcze tworzy się poprzez dodanie przyrostka — i, czyli słowo ji oznacza „mój (moja)”, si — „twój (twoja)” a shi — „jej”. Posiadacza danego przedmiotu oznacza się poprzez dodanie apostrofu, więc ji ar’ buz oznacza „książki mojego przyjaciela”3. Rzeczowniki nie mają specjalnie oznaczonej liczby mnogiej, kiedy jest to jasno wyrażone w inny sposób (na przykład ji 5 bu oznacza „5 moich książek”), kiedy jednak liczba przedmiotów nie jest określona, możesz używać przyrostka -z (na przykład ji bu to „moja książka”, zaś ji buz — „moje książki”). Zdania odnoszące się do istnienia przedmiotów nie zawierają początkowych zaimków wskazujących. Tak więc e 3 bu ir f v znaczy „(To) są 3 książki dla ciebie”. Pytania, na które można odpowiedzieć przecząco lub twierdząco, rozpoczynają się od litery q. Dla przykładu, v pu k oznacza: „(Ty) myślisz, że…”, a q v pu k — „Czy ty my- ślisz że…?”. Jeżeli chodzi o większość pozostałych kwestii gramatycznych, możesz traktować system Speedwords jako „releksyfikację” zwykłego języka angielskiego4. Zapis za pomocą skrótów nie musi spełniać wszystkich zasad poprawności gramatycznej, ale dopóki pi- szesz notatki wyłącznie dla siebie, nie powinno to być problemem. Q v nu cy i rapmotz? J n es ż t ne v la pe. Uwagi końcowe 1. Harrison Rick, Language profile: Speedwords, 1994, praca dostępna na stronie http://www2.cmp.uea.ac.uk/~jrk/conlang.dir/Speedwords.overview (większa część niniejszego sposobu została oparta na moich doświadczeniach z systemem Speedwords, dokonanych w ciągu ostatnich 12 lat, a także na pracy Ricka Harrisona, który wspaniałomyślnie udostępnił ją wszystkim zainteresowanym). 3 Aby zachować składnię bardziej naturalną dla języka polskiego, możesz zapisywać to także jako buz ji ar’ — przyp. tłum. 4 A także polskiego — przyp. tłum Przetwarzanie informacji | 67 SPOSÓB 15. Mów w języku swojego mózgu 2. Mentat Wiki, Shorthand System, http://www.ludism.org/mentat/ShorthandSystem (zawiera wiele odnośników do systemu Speedwords oraz innych skrótów opartych na ASCII). 3. Narodowy Instytut Miar i Technologii, Prawo Zipfa, http://www.nist.gov/dads/HTML/ åzipfslaw.html. S P O S Ó B 15. Mów w języku swojego mózgu Aby poznać nowe informacje oraz szybko i sprawnie je sobie przyswoić, zapoznaj się z teoriami uczenia się, by zrozumieć działanie swojego mózgu i sposoby na zoptymalizowanie jego funkcjonowania. W jaki sposób znajdujesz właściwą drogę, jeżeli musisz pojechać w jakieś nieznane sobie miejsce? Być może zaglądasz na stronę internetową i wyszukujesz dokładne instrukcje dotyczące każdego skrętu i nazwy ulicy? Twój ojciec z kolei być może preferuje korzy- stanie z mapy i wytyczanie na niej trasy? Jeżeli zaś spytasz swoją przyjaciółkę, możesz się dowiedzieć, że woli ona zadzwonić do kogoś i poprosić o radę, pytając o charaktery- styczne miejsca i ewentualne przeszkody, na które może się natknąć po drodze. Kto wie, może nawet zaczniesz się o to spierać, a każda ze stron będzie utrzymywać, że to jej metoda jest tą właściwą, a pozostałe sposoby są przeznaczone dla półgłówków. Przyczyną takiej kłótni jest to, że każda z tych osób reprezentuje inny styl uczenia się. Styl ten jest sposobem przyjmowania i przyswajania informacji, a mózgi różnych ludzi robią to na różne sposoby. Dlatego też każda ze wspomnianych metod ustalania trasy będzie dobra dla osoby ją preferującej, która uważać będzie, że korzystanie z metod mniej efektywnych jest niedorzeczne. Jeżeli będziesz w stanie dostroić się do najlepszej dla Twego mózgu metody uczenia się, możesz sprytnie ją wykorzystać, by uczyć się szybciej i zachowywać więcej informacji w pamięci. Odrobina wiedzy na temat stylów uczenia się pomoże Ci mówić w „języku mózgu”, co tylko poprawi wydajność omawianych metod. Teorie uczenia się Teorii opisujących to, w jaki sposób ludzie się uczą, jest naprawdę wiele. W tym pod- rozdziale omówione zostaną dwie z nich. Obie posiadają wielu zwolenników i są wyko- rzystywane także przeze mnie. Co więcej, łączą się one ze sobą, więc wykorzystanie obu naraz daje efekt synergii. Pierwsza z teorii mówi o tym, w jaki sposób informacja wpły- wa na zdolność naszego mózgu do jej przyjęcia, zaś druga opisuje sposób przyswajania informacji przez mózg. System VARK Neil D. Fleming i Colleen Mills opracowali system VARK w celu opisania różnych me- tod zdobywania informacji [1]. VARK jest skrótem powstałym z pierwszych liter opisy- wanych przez tę teorię nazw typów uczenia się. Mamy więc typ wzrokowy, słuchowy, pisania – czytania i kinestetyczny (ang. visual, aural, reading – writing, kinesthetic). Więk- szość ludzi jest w stanie przyjmować informacje przez wszystkie powyższe kanały, ale każdy człowiek preferuje zwykle tylko jeden format danych. 68 | Przetwarzanie informacji Mów w języku swojego mózgu SPOSÓB 15. Wzrokowy Wzrokowcy najlepiej rozumieją informacje, które mogą zobaczyć, dlatego też najefektywniej uczą się z map, wykresów, rysunków, planów, filmów oraz innych niewerbalnych formatów danych. Informacje z przemówień, książek i innych źródeł opartych na tekście nie pozostają w ich pamięci zbyt długo. Dla przykładu, wzrokowcy mogą zapamiętywać numery telefonów, wyobrażając sobie dotykanie kolejnych przycisków. Słuchowy Słuchowcy lubią słyszeć informacje i najłatwiej zapamiętują je wtedy, gdy wiedzą, jak one brzmią. Najlepiej uczą się więc podczas wykładów i dyskusji. Na przykład słuchowcy często zapamiętują słowa piosenek i mogą zapamiętać numer telefonu na zasadzie zapamiętania dźwięków, jakie wydaje telefon podczas wybierania cyfr. Czytanie – pisanie Ludzie preferujący uczenie się poprzez czytanie i pisanie uwielbiają słowa i teksty. Najlepiej uczą się, czytając coś na dany temat i następnie pisząc streszczenie lub robiąc notatki. Dla przykładu, zapamiętywanie numeru telefonicznego będzie dla nich najłatwiejsze, jeśli zapiszą go lub stworzą z cyfr jakiś kod. Kinestetyka Kinestetycy są dostrojeni do swego ciała. Lubią zapamiętywać informacje, które mogą wykorzystać. Zapamiętują dane, przypominając sobie, gdzie byli w danym momencie lub jakie uczucie towarzyszyło nauce nowej umiejętności. Kinestetycy najlepiej uczą się przez praktykę i mogą zapamiętywać numery telefoniczne, przekładając je na określony gest dłonią. Systemy uczenia się Honeya i Mumforda System VARK może zostać uzupełniony stylami uczenia się zdefiniowanymi przez Petera Honeya i Alana Mumforda [2]. Poniższy schemat mniej skupia się na sposobie przyj- mowania informacji, a większy nacisk kładzie raczej na to, w jaki sposób ludzie przy- swajają już zdobyte dane. Honey i Mumford definiują cztery style lub role wskazujące preferowany sposób podej- ścia do nowych informacji. Aktywista Aktywiści, jak łatwo się domyślić, lubią odgrywać aktywną rolę w uczeniu się. Najlepiej uczą się, kiedy mogą wziąć udział w dyskusji, przewodzić grupie, wykonać zadanie, brać udział w grze lub kiedy znajdą się w sytuacji, z której muszą znaleźć wyjście. Lubią nowe pomysły i projekty, ale mogą mieć pewne problemy ze szczegółowym planowaniem i wprowadzaniem planów w życie. Aktywiści nie uczą się dobrze z wykładów i zapisanych instrukcji, zwłaszcza jeżeli muszą korzystać z nich samodzielnie. Przetwarzanie informacji | 69 SPOSÓB 15. Mów w języku swojego mózgu Myśliciel Myśliciele lubią dokładnie poznawać informację ze wszystkich stron. Raczej obserwują, niż podejmują szybkie działania, a przed wyrażeniem swojego zdania pieczołowicie szukają różnych punktów widzenia. Lubią dokonywać ocen i wystawiać recenzje oraz upewniać się, że mają wszystkie potrzebne do działania dane. Myśliciele kiepsko pracują, gdy mają wyznaczone terminy, a w zadaniach grupowych będą raczej zajmować się konieczną analizą danych niż przewodzeniem czy delegowaniem zadań. Teoretyk Teoretycy próbują dopasować nowe informacje do racjonalnego schematu. Najlepiej czują się, pracując nad pomysłami, które mogą przekształcić w rozsądne i logicznie spójne teorie. Preferują uczenie się w uporządkowany, stopniowy sposób. Teoretycy skłaniają się ku zajmowaniu się informacją i uporządkowanymi zadaniami o sprecyzowanych celach. Często też testują swoje pomysły w innych warunkach, aby sprawdzić własne teorie. Nie za dobrze radzą sobie z operowaniem na informacjach subiektywnych i wykonywaniem zadań, których przeznaczenia nie są w stanie zrozumieć. Pragmatyk Pragmatycy lubią wiedzieć, w jaki sposób mogą wykorzystać nowe informacje. Są osobami praktycznymi i zawsze chcą zrozumieć, w jaki sposób dana rzecz będzie pasować do ich schematów działania albo jak dany pomysł może im pomóc. Zazwyczaj wolą przechodzić od razu do sedna sprawy lub do konkluzji i często niecierpliwią się, gdy rozmowa schodzi na abstrakcyjne lub teoretyczne rozważania. Poprawianie własnych stylów uczenia się Powtórzę raz jeszcze, że w pewnych sytuacjach ludzie używają wszystkich kanałów VARK, a większość z nich korzysta z konkretnych stylów w ściśle określonych sytuacjach, jed- nakże prawie każdy ma jeden lub dwa style odpowiadające mu bardziej niż pozostałe. Po zidentyfikowaniu swojego ulubionego formatu danych i stylu uczenia się możesz za- cząć dopasowywać uczenie się do własnych potrzeb. Oczywiście, zawsze będą istnieć sytuacje, w których nie da się zmienić pewnych cech informacji. Jeżeli jesteś w pracy i musisz nauczyć się nowego procesu na podstawie pre- zentacji słownej, nie możesz wymagać od prowadzącego, by zastąpił swój wykład grą czy filmem dokumentalnym. Mimo to być może zdziwi Cię łatwość, z jaką przy odrobi- nie pomysłowości można samodzielnie „tłumaczyć” takie dane. Typy VARK Poniżej przedstawiam kilka sugestii odnośnie przekształcania formatu informacji tak, by bardziej przypominały typ danych preferowany przez Twój mózg. Odszukaj teraz swój typ i wypróbuj kilka wypisanych przy nim metod. 70 | Przetwarzanie informacji Mów w języku swojego mózgu SPOSÓB 15. Wzrokowy Sporządzaj rysunki i wykresy, wizualizuj procesy i obiekty, skupiaj się na zdjęciach i filmach. Jeśli to tylko możliwe, używaj kolorowych flamastrów i innych narzędzi, aby uczynić tekst interesującym dla oka; w notatkach zastępuj słowa symbolami graficznymi. Nie zapominaj też o tłumaczeniu w drugą stronę, przekształcając rysunki na słowa, gdyż dane należy na ogół przedstawiać w sposób werbalny. Stosowanie wizualizacji [Sposób 34.] i diagramów [Sposób 16.] powinno przynieść dobre efekty. Słuchowy Powtarzaj dane na głos, uczęszczaj na wykłady i prezentacje, omawiaj sprawy z innymi ludźmi, korzystaj z dyktafonu do nagrywania własnych uwag i wypowiedzi innych. Rób luźne notatki, korzystając z ogólnych stwierdzeń i słów kluczowych (zostawiaj puste miejsca, które później najprawdopodobniej wypełnisz z pamięci). Koncentruj się przede wszystkim na słuchaniu. Spróbuj też dostrajać informację do muzyki [Sposób 10.]. Czytanie – pisanie Szukaj podręczników i innych źródeł pisanych poświęconych danemu tematowi; planuj, sporządzając listy i streszczenia, rób szczegółowe notatki, przepisuj informacje własnymi słowami, opisuj wykresy i rysunki, wyjaśniaj swoje pomysły w listach i blogach. Chwytanie pomysłów [Sposób 13.] i dzienniki snów [Sposób 29.] mogą okazać się bardzo przydatne. Kinestetyczny Twórz wrażenia do zapamiętania przy każdej informacji (wyobrażaj sobie, jak coś może pachnieć lub smakować), bierz udział w pokazach i testach. Wyobrażaj sobie, jak zachowuje się Twoje ciało przy wykonywaniu danych zadań, wymyślaj przykłady dla poznanych idei, odgrywaj role, łącz pomysły z przedmiotami i działaniami. Bardzo przyda Ci się trening sensoryczny [Sposób 74.] i podróże pamięci [Sposób 3.]. Style uczenia się według Honeya i Mumforda Kiedy już uczynisz informację nieco lżej strawną dla mózgu, wykorzystaj swój optymalny styl uczenia się do zachowania jej w pamięci. Wybierz swój styl z poniższej listy i wy- próbuj kilka z wypisanych przy nim metod. Aktywista Łap nowe doświadczenia, formuj zespoły, zgłaszaj się na ochotnika do prowadzenia grupy lub dyskusji. Kiedy to tylko możliwe, rezygnuj ze szczegółowych zadań na rzecz zarządzania „obrazem całości”. Staraj się przekształcać w zabawę materiał do nauki lub przydzielone zadanie. Myśliciel Rozmawiaj z innymi ludźmi, oceniaj to, co wiesz, przekładaj informacje na wykresy lub tabele. Zostawiaj sobie dużą ilość czasu, postaraj się, by ktoś przetestował daną rzecz, by można było obserwować to z boku. Jeżeli coś wreszcie zadziała, wróć do początku i prześledź swoje działania [Sposób 32.]. Przetwarzanie informacji | 71 SPOSÓB 15. Mów w języku swojego mózgu Teoretyk Upewnij się, że dobrze rozumiesz cel lub przyczynę swoich działań, koncentruj się na ogólnym kontekście nauki, nie tylko na samych procesach. Rysuj wykresy relacji między poszczególnymi ideami. Nie wahaj się zadawać pytań [Sposób 55.], póki w pełni nie zrozumiesz tematu. Pragmatyk Pomyśl, jaką korzyść możesz odnieść dzięki nowemu pomysłowi, znajdź nadający się do skopiowania model, szukaj informacji zwrotnej, by nie marnować czasu i energii. Ucz się ogólnych technik oszczędzania czasu, takich jak test na podzielność [Sposób 37.]. W codziennym życiu Moje pierwsze doświadczenia ze stosowaniem teorii uczenia się pochodzą z czasów, gdy zacząłem uczyć się w szkole wyższej z innymi ludźmi. Byłem wtedy zdziwiony tym, jak szczegółowe notatki robią pozostali uczniowie, podczas gdy ja notowałem z rzadka. Powiedziałem sobie, że muszę pilniej zabrać się za robienie notatek, ale zauważyłem, że im więcej piszę, tym mniej informacji zostaje mi w głowie. Działo się tak, gdyż instynktownie wykorzystywałem swoje mocne strony. Jestem słu- chowcem, więc znacznie więcej zapamiętywałem, uważnie słuchając nauczyciela, niż gdy skupiałem się na robieniu notatek. Dalszym dowodem tej predyspozycji był fakt, że od zawsze świetnie zapamiętywałem piosenki, czasami nawet po jednokrotnym ich wy- słuchaniu. Ron, główny autor niniejszej książki, jest tak oczywistym teoretykiem, że nie mogłem powstrzymać się od śmiechu podczas szukania i czytania informacji na temat tego typu. Możesz też znaleźć wiele sposobów przeznaczonych do uczenia się poprzez czytanie i pi- sanie. Ron nie rozstaje się ze swoim notebookiem, a podręczny dziennik prowadzi od 15 roku życia. Powiedział mi też, że jedną z najlepszych rzeczy związanych z pisaniem tej książki była możliwość poprawiania swojej znajomości sposobów poprzez opisywanie ich. Moja dyskusja z Ronem na temat opisywanego tu sposobu była bardzo interesująca, gdyż różnice stylów wyjaśniają kilka rzeczy, co do których nie mogliśmy się zgodzić przez lata. To stanowi drugie, pomocnicze zastosowanie tego sposobu. Dzięki niemu będziesz w stanie lepiej poznać swoją rodzinę, przyjaciół i współpracowników, a kiedy trzeba się będzie z nimi porozumieć, wykorzystasz nabyte tu podstawy i zrobisz to we właściwy sposób. Uwagi końcowe 1. Fleming N. D., Mills C., Not Another Inventory, Rather a Catalyst for Reflection, To Improve the Academy, 1992, vol. 11, s. 137 – 155. 2. Honey P., Mumford A., The Manual of Learning Styles, wydanie trzecie, Peter Honey Publications, 1992. 72 | Przetwarzanie informacji Stwórz mapę swojego umysłu SPOSÓB 16. Zobacz również Więcej informacji na temat systemu VARK Fleminga można znaleźć na stronie · VARK, pod adresem http://www.vark-learning.com/english/index.asp, gdzie znajdują się również testy, materiały szkoleniowe, artykuły i wiele, wiele więcej. Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat stylów uczenia się, zapoznaj się · z kompendium Greg Kearshley’s Into Practice Database dostępnym pod adresem http://tip.psychology.org/index.html. Zawiera ono opis 50 teorii uczenia się i nauczania, które możesz przeglądać pojedynczo bądź w stosownych grupach. Wiele stron w sieci dysponuje pytaniami pomagającymi w określeniu Twojego stylu · uczenia się. Nie wszystkie są darmowe, ale z wielu można korzystać bezpłatnie. Kilka minut pracy z wyszukiwarką powinno dać dobre wyniki. — Marty Hale-Evans S P O S Ó B 16. Stwórz mapę swojego umysłu Zbieranie i łączenie powiązanych ze sobą idei odsłania wzorce stymulujące nowe myśli oraz sprzeczności, które należy rozwiązać. Czy Twoje myśli są zorganizowane? Przez większość czasu ludzie znajdują się w nurcie myśli i wrażeń podobnym do fabuły filmu. Nasze myśli pojawiają się jak następujące li- niowo wydarzenia. Możemy jednak rzutować te myśli na płaszczyznę. Kiedy widzimy je ustawione obok siebie, możemy zacząć je porównywać i organizować. Obserwując obraz całości, zdajemy sobie sprawę z wielu rzeczy i odkrywamy porządek w naszych myślach, dzięki czemu możemy je dogłębnie zrozumieć [1]. Z drugiej strony możemy też odkryć nieporządek, zyskując w ten sposób wgląd w na- pięcia i konflikty pojawiające się w naszym życiu. Kiedy jednak ujrzymy je jasno i wy- raźnie, nasz umysł zaczyna pracować, próbując je rozwikłać lub przynajmniej zrozumieć delikatne mechanizmy będące ich przyczyną. W praktyce Tworzenie mapy umysłu zaczyna się od zebrania myśli na liście źródłowej— to lista myśli, z którymi zaczynasz pracę i które masz zamiar uporządkować. Warto oddzielić tworze- nie mapy umysłu od zbierania myśli źródłowych. Tworzenie listy źródłowej Twoja lista może powstać w drodze swobodnego pisania, chwytania pomysłów [Sposób 13.] czy wręcz z zapisków z rozmowy. Ważne, by ze źródła sporządzić listę. Przetwarzanie informacji | 73 SPOSÓB 16. Stwórz mapę swojego umysłu Zacznijmy od swobodnego pisania. Pomyśl o czymś, o czym często myślisz. Usiądź za klawiaturą, zamknij oczy i zapisz wszystko, co przychodzi Ci do głowy w związku z da- nym tematem. Możesz spróbować skoncentrować się na jednym temacie albo wypisać wszystko, co jest dla Ciebie ważne. Wszystko, o czym pomyślisz, pojawi się na mapie umysłu. Kiedy skończysz, przeczytaj swoje zapiski. Za każdym razem, gdy spostrzeżesz pełną i wyraźną myśl, przydziel jej kolejny numer. Rób tak wyłącznie z myślami, nie z po- szczególnymi zdaniami. Trzy zdania poświęcone jednej idei powinny mieć jeden numer, zaś jedno zdanie zawierające trzy myśli powinno mieć przypisane trzy numery. Załóżmy, że udało Ci się zapisać następujący strumień świadomości: Dużo myślę o programowaniu. Zastanawiam się, co robić z blokowymi wzorcami projektowymi. Widzę, że ludzie zaczynający programować nie wiedzą, jak przejść od „odwołuję się do każdego elementu dwuwymiarowej przestrzeni” do „potrzebuję dwóch osadzonych pętli”. Co można z tym zrobić? Myślę, że można opracować „Blokowe wzorce projektowe ”. Są one zbyt proste, by zajmowali się nimi ludzie znający się na złożonej organizacji schematów, ale myślę, że mimo wszystko mogłyby być przydatne. Można pokazać przykłady obsługi wyjątków, wzorce pętli warunkowych i sposobów wyrażania decyzji w zmiennych, a także wyjaśnić zyski ze stosowania takich elementów. Po przydzieleniu numerów będzie to wyglądać następująco: Dużo myślę o programowaniu. Zastanawiam się, co robić z (#1) blokowymi wzorcami projektowymi. Widzę, że (#2) ludzie zaczynający programować nie wiedzą, jak (#3) przejść od „odwołuję się do każdego elementu dwuwymiarowej przestrzeni” do „potrzebuję dwóch osadzonych pętli”. Co można z tym zrobić? Myślę, że można opracować „Blokowe wzorce projektowe”. Są one (#4) zbyt proste, by zajmowali się nimi ludzie znający się na złożonej organizacji schematów, ale myślę, że mimo wszystko mogłyby (#5) być przydatne. Można pokazać (#6) przykłady obsługi wyjątków, (#7) wzorce pętli warunkowych i (#8) sposobów wyrażania decyzji w zmiennych, a także (#9) wyjaśnić zyski ze stosowania takich elementów. Teraz sporządź listę źródłową: 1. Blokowe wzorce projektowe. 2. Blokowe wzorce — dla ludzi zaczynających programować. 3. Blokowe wzorce — skanowanie obszaru 2D wymaga osadzonych pętli. 4. Blokowe wzorce — zbyt proste dla ludzi zajmujących się wzorcami projektowania. 5. Ludzie — przydatni w nauczaniu. 6. Blokowe wzorce — obsługa wyjątków. 74 | Przetwarzanie informacji Stwórz mapę swojego umysłu SPOSÓB 16. 7. Blokowe wzorce — pętle warunkowe. 8. Blokowe wzorce — decyzje na zmienne. 9. Blokowe wzorce — wyjaśnienie zysków. Zwróć uwagę na to, że wypisujemy numer, wskazówkę kontekstową i kilka słów opi- sujących pomysł. Wskazówki kontekstowe wyglądają tak, jak wskazówki w chwytaniu pomysłów. Kiedy masz już pełną listę źródłową, pora na sporządzenie mapy Twojego umysłu. Sporządzanie mapy umysłu Z listy źródłowej wybierz kilka pomysłów i zapisz je na kartce papieru; następnie wy- bierz kilka innych i również je zapisz. Rób tak do momentu, aż umieścisz na mapie wszystkie pomysły. Przez cały czas myśl o mapie jako o pewnej całości. Kiedy będziesz mieć 30 do 50 elementów, mapa powinna zacząć wyglądać interesująco i zawierać kilka wyodrębnionych obszarów. Umieść teraz pierwszy pomysł w wybranym miejscu kartki. Kiedy będziesz wypisywać drugi i trzeci, pomyśl o ich relacjach względem pierwszego. Umieść silnie powiązane pomysły bliżej, a mające mały związek — dalej. Kiedy zapisujesz pomysł, wpisz wyłącz- nie jego numer i dwa-trzy słowa. Ważne idee zapisuj większą czcionką, mało istotne — mniejszą. Niewielkie pomysły możesz wręcz skracać do samych liczb. Po chwili będziesz mieć gotowy interesujący zbiór pomysłów. Kiedy możesz już określić ogólny temat, któremu są one podporządkowane, zapisz obok jego nazwę dużymi, dru- kowanymi literami, Nazwy takie określam mianem słów-magnesów, gdyż przedstawiają one coś, co łączy wypisywane pomysły. Z czasem sama odległość między elementami przestanie wystarczać do ukazania zależ- ności między nimi. Wówczas należy zacząć posługiwać się liniami. Połącz nimi ważne pomysły, aby zobaczyć pewną strukturę. Relacje różnicuj za pomocą długości, grubości, kształtu i ułożenia linii. Osobiście lubię stosować kolory. Jeżeli piszesz na papierze, polecam korzystanie z czte- rokolorowych długopisów. Konwencja kolorystyczna zależy wyłącznie od Ciebie. Sam używam koloru niebieskiego do zaznaczania elementów struktury (linie, magnesy) i czar- nego do notowania pomysłów. W miarę rysowania w naturalny sposób będziesz przykładać coraz większą uwagę do struktury. Możliwe, że konieczne będzie przerysowanie fragmentów mapy, aby wybrać sposób najlepszego jej ułożenia. Przetwarzanie informacji | 75 SPOSÓB 16. Stwórz mapę swojego umysłu W idealnym układzie (z paroma drobnymi wyjątkami) Twoja struktura przydzieli każ- demu pomysłowi jedno miejsce. Jeżeli zauważysz, że dwa pomysły łączą się i w zasa- dzie są tą samą ideą, będzie to dobry znak — w ten sposób synchronizujesz zróżnico- wane konteksty zawierające podobną treść. Dobrym znakiem jest też znajdowanie pojawiających się sprzeczności. Jak to działa Tworzenie mapy umysłu jest skuteczne, gdyż zmusza Cię do umiejscowienia każdego pomysłu w konkretnym odniesieniu do wszystkich pozostałych. Kiedy umieszczasz konkretną ideę na mapie, zadajesz sobie od razu pytanie: „Czy ten pomysł pasuje do wszystkich pozostałych?”. Jest to również działanie szybsze od porównywania poszczególnych pozycji na liście. Spoglądając na mapę, możesz zadać sobie pytanie, gdzie umieścić daną myśl. Ze wzglę- du na przestrzenną jej organizację wystarczy wpisać ją tam, gdzie lepiej „pasuje”. Kiedy znajdziesz już ogólną pozycję danej myśli, musisz porównać ją wyłącznie z ideami znaj- dującymi się w najbliższym przestrzennym i strukturalnym sąsiedztwie. Możesz zigno- rować pozostałe myśli, jako że są one znacznie bardziej oddalone, co zwiększa skutecz- ność rozmieszczania myśli na mapie. Kiedy już umieścisz wszystkie myśli tak, aby odpowiednio wiązały się z innymi myśla- mi i tworzyły strukturę, w której widoczne będą określone idee, otrzymasz dobrą, kom- pletną organizację swojego sposobu myślenia. W codziennym życiu Rysunek 2.1 przedstawia mapę umysłu stworzoną na podstawie listy źródłowej wypisa- nej wcześniej w tym rozdziale. Podobnie jak na liście źródłowej, każda myśl na mapie składa się z liczby, wskazówki kontekstowej (wynikłej z jej umiejscowienia lub powiązań z innymi myślami) oraz kilku opisujących ją słów. Główne założenie mapy polega tu na rekonstrukcji początkowego strumienia myśli (w tym wypadku był nim akapit rozpo- czynający się od słów „dużo myślę o programowaniu”) i zrozumieniu sposobu, w jaki każda myśl łączy się z innymi. Mapa umysłu stworzona przez drugą osobę może być jedynie cieniem dobrego przykładu. Dopiero gdy zrobisz własną mapę, będziesz w stanie w pełni docenić użyteczność tej metody. Uwagi końcowe 1. Buzan Tony, Buzan Barry, The Mind Map Book, Penguin Books (USA), 1993. 76 | Przetwarzanie informacji Budowanie egzojaźni SPOSÓB 17. Rysunek 2.1. Mapa umysłu dla blokowych wzorców projektowych Zobacz również Kimbro Lion, How to Make a Complete Map of Every Thought You Think, 2003, · publikacja internetowa dostępna pod adresem http://www.speakeasy.org/~lion/nb. — Lion Kimbro S P O S Ó B 17. Budowanie egzojaźni Weź Hipster PDA, połącz go z podręcznym stoperem MotivAider odliczającym czas i uzyskaj lepszą kontrolę nad swoimi myślami, emocjami i działaniami. Greg Egan, autor opowiadań fantastyczno-naukowych, wyjaśnia w kilku swoich utworach koncepcję egzojaźni. W Mieście permutacji definiuje ją jako „skomplikowane, lecz nieświa- dome oprogramowanie nadzorujące, które może połączyć się z […] mózgiem i ciałem, szczegółowo regulując każdą ich część zgodnie z zadanymi kryteriami” [1]. W później- szej powieści zatytułowanej Diaspora Egan opisuje komunikacyjną część egzojaźni, pisząc o „oprogramowaniu, które mogło działać wewnątrz egzojaźni, wzmacniając najbardziej cenione przez daną osobę wartości, kiedy tylko taka pomoc była potrzebna”. Fascynujące! Dużo bym dał za taki psychiczny egzoszkielet, który mógłbym zaprogra- mować tak, by następnego dnia nie lenić się albo nie dać się wciągnąć w sektę czy pira- midę finansową. Nie muszę jednak mówić, że na razie nie dysponujemy technologią po- zwalającą nam na zbudowanie prawdziwej egzojaźni. Oczywiście, dużo łatwiej byłoby przeprogramować samego siebie, gdyby nasz umysł mógł zostać wgrany do komputera, jak w powieściach Egana. Niniejszy sposób tworzy uproszczoną wersję systemu zmieniającego wzorce naszego my- ślenia, korzystając przy tym z Hipstera PDA (organizera zrobionego z pliku kartek) i liczni- ka czasu z alarmem, takiego jak MotivAider. Jeśli porównać to z egzojaźnią Egana, okaże się metodę wręcz porażająco prymitywną, ale od czegoś trzeba przecież zacząć. Przetwarzanie informacji | 77 SPOSÓB 17. Budowanie egzojaźni W praktyce Poniżej znajdziesz instrukcję tworzenia egzojaźni. Zwróć uwagę na to, że instrukcja jest bardzo elastyczna, zaś wiele składników można zastąpić innymi. Jeżeli kiedykolwiek uda się nam stworzyć prawdziwe egzojaźnie, będą na pewno bardziej skomplikowane niż najnowocześniejszy współczesny komputer, nie krępuj się więc podczas wprowa- dzania zmian do opisywanego schematu. Stos Zepnij pik kartek do notatek za pomocą dużego spinacza lub gumki recepturki. Merlin Mann z blogu 43 Folders rozpropagował nazwę Hipster PDA [3], choć stos kartek jest bardziej ustrukturyzowany niż sugerowany przez nazwę plik notatek. Poniżej przed- stawiam krótką listę, bez której nie może się obejść żaden dobry stos notatek. Karty poleceń Kiedy napotkasz ważne rzeczy, które należy wykonać, umieść ich opisy na szczycie stosu, aby najważniejszy wpis znajdował się na samej górze, a pozostałe mówiły o coraz mniej ważnych kwestiach. Dla przykładu, pierwsza karta instrukcji mogłaby mówić: „Dokończ pisanie pracy”, a następna: „Świętuj zakończenie pisania pracy”. Po „wykonaniu” pierwszej karty instrukcji odrzuć ją i przejdź do następnej. W powyższym przykładzie najpierw dokończysz pracę, a następnie postarasz się odprężyć. Stos notatek działa trochę tak, jak lista poleceń w komputerze, tyle że za pomocą tego sposobu programujesz siebie. Lista zadań Listę taką warto wydrukować w czterech kopiach, po obu stronach kartki, aby nie marnować papieru. Następnie zepnij ją spinaczem, gumką czy też czymś podobnym. Sam stos zawierać będzie wyłącznie zadania, które powinieneś wykonać danego dnia, zaś na liście zadań znajdą się czynności, za które trzeba będzie zabrać się w przyszłości. Twoim celem będzie stopniowe przenoszenie zadań z listy do stosu i wykonywanie ich. Stopniem pośrednim pomiędzy listą zadań a kartami poleceń mogą być karty kalendarzowe, po jednej dla każdego dnia w następnym tygodniu i dla każdego miesiąca w następnym roku. Karty takie możesz wpiąć w dowolne miejsce swojego stosu notatek. Programy z listą zadań Możesz też skorzystać ze swojego ulubionego programu. Ja sam używam emacsowego PlannerMode [4]. Dla niniejszego sposobu ważne jest, by wydrukować potem swoją listę, aby można było umieścić ją w stosie. Komunikacja Ta część egzojaźni odpowiada za jasność umysłu i koncentrację. Na spodzie stosu umieść karty z cytatami motywującymi, krótkimi ćwiczeniami umysłowymi mającymi poprawić nastrój i zdrowy rozsądek (takie jak w emocjonalnym ABC [Sposób 57.]). Mogą to być 78 | Przetwarzanie informacji Budowanie egzojaźni SPOSÓB 17. także przypomnienia i heurystyki (takie jak „Przypomnij, bym kupił żonie prezent. W do- wolnej chwili”). Zaglądaj do tego działu, kiedy czujesz napięcie albo kiedy masz taką ochotę. MotivAider MotivAider [5] to małe, podobne do pagera urządzenie, które może wibrować w określo- nych przedziałach czasowych, by utrzymywać Twoją uwagę na dowolnym zachowaniu, które zechcesz skojarzyć z takim alarmem. Możesz trzymać je w kieszeni lub na pasku, a na- stępnie ustawić przedział na okres od jednej minuty do jednej doby. MotivAider będzie wibrować co ustalony okres czasu. Nowsze modele mają możliwość losowego różnico- wania przedziałów. MotivAider jest subtelnym urządzeniem. Niektórzy używają go po to, by przypominało im o uśmiecha
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

75 sposobów na zwiększenie wydajności umysłu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: