Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
01381 014668 13626036 na godz. na dobę w sumie
ABC Linux. Wydanie II - książka
ABC Linux. Wydanie II - książka
Autor: Liczba stron: 352
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-1257-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> systemy operacyjne >> linux
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wypróbuj Linuksa - to popłaca!

Linuksowi wkrótce stuknie dwudziestka. Kiedy w 1991 roku jego twórca ogłaszał rozpoczęcie prac nad darmowym systemem operacyjnym, niewielu wierzyło, że to jest możliwe - a dziś trudno byłoby wyobrazić sobie świat bez takiej alternatywy dla komercyjnych systemów. Kolejne dystrybucje Linuksa wciąż zyskują gorących zwolenników, również dlatego, że obsługa komputera z takim systemem staje się coraz łatwiejsza. Jeśli chcesz wreszcie uwolnić się od opłat za wszelkie licencje oraz prawie wszystkich wirusów, a w zamian zyskać wygodny system z darmowym oprogramowaniem dodatkowym, warto poświęcić trochę czasu na zapoznanie się z Linuksem. Nie musisz od razu rzucać się na głęboką wodę - wystarczy zainstalować sobie ten system na osobnej partycji dysku i rozpocząć nową przygodę.

Książka 'ABC Linux. Wydanie II ' pozwoli Ci szybko i możliwie najmniejszym kosztem opanować najpotrzebniejsze, podstawowe funkcje tego systemu operacyjnego, pakietu biurowego OpenOffice, przeglądarki internetowej, multimediów, a nawet podpowie, jak przekształcić Ubuntu Linux na serwer usług sieciowych. Dowiesz się z niej, jak zainstalować, skonfigurować i aktualizować system oraz dodatkowe programy, jak zarządzać informacją i dostępem do nośników danych czy zasobów sieciowych. Zrozumiesz, czym są wirtualne systemy operacyjne i czym Linux różni się od systemów typu Windows. Poczytaj o tym i sprawdź sam - naprawdę warto.

Przesiądź się na Linuksa, naprawdę warto!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ABC Linux. Wydanie II Autor: Rados³aw Sokó³ ISBN: 83-246-1257-2 Format: 158×228, stron: 352 Wypróbuj Linuksa – to pop³aca! (cid:129) Czy mo¿na korzystaæ z systemów Linux i Windows na jednym komputerze? (cid:129) Jak zainstalowaæ i skonfigurowaæ Linuksa oraz aktualizowaæ oprogramowanie? (cid:129) Sk¹d wzi¹æ najczêœciej u¿ywane narzêdzia i jak z nich korzystaæ? Linuksowi wkrótce stuknie dwudziestka. Kiedy w 1991 roku jego twórca og³asza³ rozpoczêcie prac nad darmowym systemem operacyjnym, niewielu wierzy³o, ¿e to jest mo¿liwe – a dziœ trudno by³oby wyobraziæ sobie œwiat bez takiej alternatywy dla komercyjnych systemów. Kolejne dystrybucje Linuksa wci¹¿ zyskuj¹ gor¹cych zwolenników, równie¿ dlatego, ¿e obs³uga komputera z takim systemem staje siê coraz ³atwiejsza. Jeœli chcesz wreszcie uwolniæ siê od op³at za wszelkie licencje oraz prawie wszystkich wirusów, a w zamian zyskaæ wygodny system z darmowym oprogramowaniem dodatkowym, warto poœwiêciæ trochê czasu na zapoznanie siê z Linuksem. Nie musisz od razu rzucaæ siê na g³êbok¹ wodê – wystarczy zainstalowaæ sobie ten system na osobnej partycji dysku i rozpocz¹æ now¹ przygodê. Ksi¹¿ka „ABC Linux. Wydanie II” pozwoli Ci szybko i mo¿liwie najmniejszym kosztem opanowaæ najpotrzebniejsze, podstawowe funkcje tego systemu operacyjnego, pakietu biurowego OpenOffice, przegl¹darki internetowej, multimediów, a nawet podpowie, jak przekszta³ciæ Ubuntu Linux na serwer us³ug sieciowych. Dowiesz siê z niej, jak zainstalowaæ, skonfigurowaæ i aktualizowaæ system oraz dodatkowe programy, jak zarz¹dzaæ informacj¹ i dostêpem do noœników danych czy zasobów sieciowych. Zrozumiesz, czym s¹ wirtualne systemy operacyjne i czym Linux ró¿ni siê od systemów typu Windows. Poczytaj o tym i sprawdŸ sam – naprawdê warto. (cid:129) Linux – podstawowe informacje, dystrybucje, licencje (cid:129) Instalacja i konfiguracja systemu (cid:129) Uruchamianie i zamykanie systemu oraz logowanie siê do niego (cid:129) Aktualizacja oprogramowania i dostosowywanie œrodowiska pracy (cid:129) Do³¹czanie systemu plików i nawigacja w takim systemie (cid:129) Pola dialogowe wyboru plików i archiwa danych (cid:129) Przegl¹darka WWW, poczta elektroniczna i komunikacja natychmiastowa (cid:129) Pakiet OpenOffice oraz kalkulator (cid:129) Schowek, podgl¹d dokumentów PDF i mapa znaków (cid:129) Multimedia – obrazy, dŸwiêki, wideo (cid:129) Po³¹czenia sieciowe, drukarki, w³asnoœciowe programy obs³ugi urz¹dzeñ (cid:129) Konta u¿ytkowników, specjalistyczne oprogramowanie (cid:129) S³owniczek terminów i pojêæ (cid:129) Przedrostki i jednostki miary stosowane w informatyce (cid:129) Netykieta Przesi¹dŸ siê na Linuksa, naprawdê warto! SPIS TREŚCI 1 Wstęp .............................................................................. 9 Linux .............................................................................................. 10 GNU/Linux ..................................................................................... 12 Dystrybucje systemu GNU/Linux .................................................. 14 Ubuntu Linux ................................................................................ 16 Jak czytać i odmieniać nazwę „Linux” ......................................... 18 Wymagania sprzętowe .................................................................. 19 Co znajdziesz w tej książce ........................................................... 19 Instalacja ....................................................................... 21 Nieco teorii o nośnikach danych ................................................... 22 Partycje .................................................................................... 23 Ładowanie systemu operacyjnego ........................................... 24 Systemy plików ........................................................................ 24 Obszar wymiany ...................................................................... 29 Oznaczenia dysków i partycji dyskowych .............................. 30 Przygotowania ............................................................................... 31 Tworzenie zapasowej kopii danych ........................................ 31 Pobieranie obrazu płyty instalacyjnej ..................................... 33 Przygotowywanie płyty instalacyjnej ..................................... 34 Zmiana konfiguracji BIOS ........................................................ 36 Praca z systemem LiveCD ............................................................. 38 Uruchamianie ........................................................................... 38 Tworzenie obrazu dysku twardego ......................................... 41 Odtwarzanie obrazu dysku twardego ..................................... 44 Kończenie pracy ....................................................................... 46 2 3 ABC Linux Instalacja ........................................................................................47 Instalacja samodzielna .............................................................48 Instalacja równoległa ...............................................................56 Pierwsze kroki ...............................................................63 Uruchamianie systemu ..................................................................63 Logowanie się .................................................................................65 Logowanie się do systemu ........................................................66 Wyłączanie systemu .................................................................67 Pulpit .........................................................................................68 Przechodzenie do planszy logowania .......................................69 Zamykanie systemu ........................................................................71 Wstrzymywanie pracy komputera ................................................72 Aktualizacja oprogramowania .......................................................75 Automatyczne aktualizacje ......................................................75 Konfiguracja aktualizacji systemu ...........................................76 Odświeżanie informacji o dostępnych aktualizacjach .............78 Aktualizowanie systemu ..........................................................79 Samodzielne uruchamianie Menedżera aktualizacji ...............81 Dostosowywanie środowiska pracy ..............................................81 Rozdzielczość obrazu ................................................................81 Motyw graficzny .......................................................................83 Ustawienia interfejsu użytkownika .........................................92 Efekty wizualne ........................................................................94 Ustawienia klawiatury .............................................................95 Ustawienia myszy ...................................................................103 Ustawienia okien ....................................................................105 Informacje o użytkowniku .....................................................107 Wybór wygaszacza ekranu .....................................................109 Zarządzanie danymi .....................................................113 Teoria ............................................................................................114 Pliki i foldery ..........................................................................114 Ścieżki .....................................................................................118 Prawa dostępu do danych ......................................................119 Dołączanie systemów plików .......................................................121 Fizyczne nośniki danych ........................................................121 Sieciowe zasoby danych .........................................................125 Nawigacja w systemie plików .....................................................131 Nawigacja w trybie przeglądarki ...........................................131 Nawigacja w trybie przestrzennym .......................................135 Zmiana sposobu wyświetlania i porządkowania ...................137 Operacje na plikach ................................................................138 Dostosowywanie ikon i okien ................................................145 Pola dialogowe wyboru plików ....................................................151 4 4 5 Spis treści Archiwa danych ........................................................................... 154 Tworzenie archiwum ............................................................. 155 Przeglądanie zawartości archiwum ...................................... 156 Wydobywanie plików z archiwum ....................................... 157 Internet ....................................................................... 159 Zasady bezpieczeństwa ............................................................... 160 Przeglądarka WWW .................................................................... 163 Uruchamianie przeglądarki ................................................... 164 Odwiedzanie stron o znanym adresie ................................... 166 Odwiedzanie wielu stron jednocześnie ................................. 166 Odnośniki ............................................................................... 168 Ponowne wyświetlenie strony .............................................. 169 Strona startowa ..................................................................... 170 Historia przeglądania ............................................................ 171 Zakładki .................................................................................. 174 Pobieranie plików .................................................................. 183 Poczta elektroniczna ................................................................... 187 Uruchamianie programu ....................................................... 188 Główne okno programu ......................................................... 195 Wysyłanie wiadomości .......................................................... 197 Odbieranie poczty .................................................................. 201 Odpowiadanie na wiadomość ................................................ 202 Usuwanie wiadomości ........................................................... 203 Książka adresowa .................................................................. 203 Komunikacja natychmiastowa .................................................... 208 Uruchamianie komunikatora ................................................ 209 Zmiana stanu i opisu użytkownika ....................................... 211 Dodawanie kontaktu ............................................................. 212 Rozmowa ................................................................................ 214 Usuwanie kontaktu ............................................................... 215 Filtrowanie osób niedostępnych ........................................... 215 Podsumowanie ............................................................................ 216 Biuro ........................................................................... 217 Schowek ....................................................................................... 217 Pakiet OpenOffice.org .................................................................. 218 Uruchamianie modułów pakietu OpenOffice.org ................. 220 Tworzenie nowego dokumentu ............................................. 221 Otwieranie istniejących dokumentów .................................. 222 Zapisywanie dokumentu w wybranym formacie ................. 223 Drukowanie ............................................................................ 231 Podgląd dokumentów PDF .......................................................... 234 Nawigacja w ramach dokumentu ......................................... 235 Zmiana trybu i skali podglądu ............................................... 236 Drukowanie ............................................................................ 237 Mapa znaków .............................................................................. 238 Kalkulator .................................................................................... 240 5 6 7 ABC Linux Multimedia ...................................................................243 Przeglądanie obrazów ..................................................................244 Folder Obrazy .........................................................................244 Szybki podgląd zdjęć ...............................................................244 Galeria zdjęć ............................................................................247 Odtwarzanie i rejestrowanie dźwięku .........................................255 Folder Muzyka ........................................................................255 Przesłuchiwanie plików dźwiękowych ..................................255 Odtwarzacz dźwięku ..............................................................258 Rejestrowanie dźwięku ..........................................................265 Sterowanie głośnością ............................................................267 Odtwarzanie sekwencji wideo .....................................................268 Folder Wideo ...........................................................................269 Odtwarzacz Totem .................................................................269 Zaawansowana konfiguracja systemu ...........................273 Połączenia sieciowe ......................................................................273 Włączanie i wyłączanie sieci ..................................................274 Wyświetlanie informacji o połączeniu ...................................274 Konfigurowanie połączeń .......................................................275 Połączenia VPN .......................................................................277 Konfigurowanie połączenia VPN ............................................278 Nawiązywanie połączenia VPN .............................................280 Przerywanie połączenia VPN .................................................281 Drukarki .......................................................................................281 Instalowanie drukarki ............................................................281 Zmiana konfiguracji drukarki ................................................286 Zarządzanie kolejką wydruku ................................................287 Odinstalowywanie drukarki ...................................................289 Własnościowe programy obsługi urządzeń .................................289 Oprogramowanie ..........................................................................292 Centrum oprogramowania Ubuntu ........................................292 Zarządzanie pakietami ...........................................................295 Konta użytkowników ...................................................................301 Odblokowywanie możliwości edycji ......................................301 Tworzenie nowego konta użytkownika .................................302 Modyfikowanie ustawień konta użytkownika ......................304 Usuwanie konta użytkownika ...............................................304 Wyświetlanie listy grup użytkowników ................................305 Tworzenie grupy użytkowników ...........................................306 Modyfikacja ustawień grupy użytkowników ........................306 Likwidacja grupy użytkowników ..........................................307 Szybkie przełączanie użytkowników .....................................307 Sesja gościa .............................................................................309 6 Spis treści A B C Słowniczek terminów i pojęć ........................................ 311 Przedrostki i jednostki miary stosowane w informatyce ....323 Przedrostki jednostek pojemności pamięci .................................. 324 Jednostki pojemności pamięci .................................................... 325 Przelicznik jednostek miary pojemności pamięci ................... 325 Najczęściej popełniane błędy ...................................................... 326 Netykieta ..................................................................... 327 Skorowidz ...................................................................329 7 5 BIURO Zastosowania biurowe komputera to nie tylko przetwarzanie oficjalnych pism i wielkich arkuszy kalkulacyjnych wśród gwaru biura. Do tych zasto- sowań należy również przygotowywanie krótkich listów czy podań, podsumowań domowych wy- datków czy przeglądanie dokumentów przesłanych przez znajomych. Wbrew obiegowej opinii użyt- kownik systemu GNU/Linux nie jest skazany na szukanie komputera z systemem Microsoft Win- dows za każdym razem, gdy konieczne jest otwo- rzenie dokumentu programów Word czy Excel lub bardziej skomplikowanego dokumentu PDF. Za po- mocą Ubuntu Desktop Linux można pracować biu- rowo w sposób porównywalny pod względem moż- liwości i wygody do stosowania systemu Windows. Schowek Schowek systemowy umożliwia przechowywanie w pamięci operacyjnej komputera wycinków tekstu, obrazów lub plików. Wycinki te można następnie ABC Linux wstawiać wielokrotnie do tych samych dokumentów, z których zostały pobrane, lub do zupełnie nowych dokumentów. Obsługa schowka jest w systemie Ubuntu Desktop Linux zestandaryzowana i spój- na ze standardem narzuconym przez systemy Apple Mac OS oraz Microsoft Windows. Do obsługi schowka służą następujące pozycje menu Edycja każdej z aplikacji: (cid:81) Wytnij — usuwa zaznaczony fragment (wycinek) treści z dokumentu, umieszczając go w schowku do dalszego wykorzystania; (cid:81) Skopiuj — umieszcza zaznaczony fragment treści dokumentu w schowku, nie usuwając go jednak z dokumentu źródłowego; (cid:81) Wklej — wkleja zawartość schowka w miejscu, w którym znajduje się karetka (kursor tekstowy); jeżeli zaznaczony był wycinek dokumentu, wycinek ten zostanie zastąpiony w całości wklejaną treścią; (cid:81) Usuń — usuwa zaznaczony fragment dokumentu. Należy pamiętać, że schowek mieści naraz tylko jeden wycinek. Umieszczenie kolejnego fragmentu dokumentu w schowku powoduje bezpowrotną utratę wcze- śniej zapisanych w nim danych. Obsługa schowka za pomocą menu byłaby w przypadku poważniejszych prac edycyjnych bardzo niewygodna. Z tego powodu najczęściej wykorzystuje się na- stępujące skróty klawiszowe1: (cid:81) Ctrl+X — wytnij, (cid:81) Ctrl+C — kopiuj, (cid:81) Ctrl+V — wklej. Pakiet OpenOffice.org Jednymi z najczęściej wykorzystywanych w biurach i domach programów2 — oprócz przeglądarki WWW — są programy składowe pakietu Microsoft Office, 1 Jest to standard zaadaptowany z systemu operacyjnego Apple Mac OS. W świecie komputerów PC obowiązywał wcześniej standard IBM CUA (ang. Common User Access), zgodnie z którym operacje na schowku były realizowane przez kombinacje klawiszy Shift+Delete (wytnij), Ctrl+Insert (kopiuj) i Shift+Insert (wklej). Mimo iż trudno odmówić im logiki, każdy chyba przyzna, że propozycja firmy Apple jest prostsza i bardziej przejrzysta. 2 I przynoszących producentowi największe zyski — podobno wyższe niż ze sprzedaży systemów operacyjnych Windows. 218 Biuro a w szczególności edytor tekstu Word i arkusz kalkulacyjny Excel. Dla niektórych użytkowników programy te są często tożsame z możliwością efektywnego wy- korzystania komputera do pracy. Z oczywistych względów firma Microsoft nie oferuje wersji pakietu Office przy- stosowanej do pracy pod kontrolą systemów GNU/Linux3. Poza tym, nawet gdyby taka wersja istniała, oznaczałaby konieczność zakupu pakietu, co zna- cząco ograniczyłoby atrakcyjność darmowego systemu GNU/Linux. Istnieje jed- nak alternatywa w postaci pakietu biurowego OpenOffice.org. Ten darmowy pakiet programów, którego poprzednikiem był Sun StarOffice4, charakteryzuje się możliwością pracy na wielu platformach sprzętowych i programowych, sze- rokim wachlarzem funkcji i wysokim poziomem zgodności z programami skła- dowymi Microsoft Office. Typowy użytkownik, wykorzystujący tylko kilkadziesiąt z kilku tysięcy funkcji dostępnych w programach Word i Excel, bez problemu otworzy za pomocą OpenOffice.org przygotowane w nich dokumenty, wprowa- dzi poprawki i zapisze zmiany. Owszem, pakiet OpenOffice.org ma również szereg wad: (cid:81) nieco archaiczny interfejs użytkownika, przypominający bardziej wersje 97 i 2000 pakietu Office, a nie ich najnowsze wcielenia (2003, nie mówiąc już o 2007 czy 2010); (cid:81) niskie tempo pracy; (cid:81) niedoskonałą zgodność z pakietem Office, objawiającą się niepoprawnym wczytywaniem skomplikowanych dokumentów. Mimo to trudno przecenić zaletę, jaką jest możliwość korzystania z pakietu całko- wicie za darmo bez żadnych ograniczeń — w firmie i w domu. Ciekawą funkcją jest też wbudowana w każdy moduł programu opcja zapisania dokumentu w formie pliku PDF5, dzięki czemu nie trzeba obawiać się, że adresat dokumentu wysyłanego pocztą elektroniczną nie będzie w stanie go przeczytać lub wydrukować6. 3 Jest możliwe uruchomienie programów składowych pakietu Office w ramach środowiska Wine, emulującego obecność systemu Windows. Można też korzystać z programów pakietu Office wewnątrz maszyny wirtualnej z działającym systemem Windows, choć wymaga to posiadania dodatkowo również licencji na ten system. Żadna z tych dwóch metod nie gwarantuje jednak pełnej niezawodności i wydajności. 4 Nadal zresztą prace nad pakietem OpenOffice.org są częściowo firmowane przez korporację Sun, a specjalnie zmodyfikowane wersje są sprzedawane pod marką StarOffice. 5 Adobe Portable Document Format. 6 Oczywiście, o ile nie zapomnisz z kolei przed wysłaniem dokumentu zapisać go w formacie PDF. Posiadacze pakietu Microsoft Office zapominają o tym nagminnie, zakładając, że dosłownie każdy użytkownik komputera „musi” posiadać kopię programów Word i Excel… 219 ABC Linux Pakiet biurowy OpenOffice.org jest dostępny również w wersji dla systemów operacyjnych z rodziny Microsoft Windows. Wersję instalacyjną programu można pobrać za darmo ze strony projektu: http://www.openoffice.org/. Książka, którą czytasz, nie ma stanowić podręcznika obsługi pakietu OpenOffice.org. Nawet podstawowy kurs obsługi wszystkich elementów składowych tego programu wymagałby co najmniej stu stron opisu. Z konieczności zatem rozdział ten ogranicza się wyłącznie do omówienia podstawowych operacji związanych z obsługą programu. Jeżeli zainteresuje Cię korzystanie z pakietu, rozważ kupno osobnej pozycji książkowej, poświęconej tylko jemu. Uruchamianie modułów pakietu OpenOffice.org Pakiet OpenOffice.org jest instalowany standardowo wraz z systemem Ubuntu Desktop Linux. Poszczególne moduły składowe — edytor tekstu, arkusz kal- kulacyjny i program do tworzenia prezentacji — uruchamia się z poziomu menu systemowego Programy (menu podrzędne Biuro; rysunek 5.1). Rysunek 5.1. Pozycje menu Biuro odpowiadające poszczególnym elementom składowym pakietu OpenOffice.org 220 Wybór modułu programu ma znaczenie raczej symboliczne. W każdej chwili — niezależnie od aktywnego modułu programu — możliwe jest otwarcie lub stworzenie dokumentu innego typu. Tak naprawdę od tego, którą pozycję wybierze się z menu Biuro, zależy jedynie rodzaj nowego, czystego dokumentu tworzonego zaraz po uruchomieniu pakietu OpenOffice.org. Biuro W czasie uruchamiania wybranego modułu na ekranie będzie wyświetlana plansza powitalna z paskiem postępu informującym o stopniu załadowania programu (rysunek 5.2), zaś po pomyślnym uruchomieniu pojawi się okno nowego, pustego dokumentu wybranego typu (rysunek 5.3). Rysunek 5.2. Plansza powitalna pakietu OpenOffice.org Rysunek 5.3. Okno nowego, pustego dokumentu tekstowego (moduł OpenOffice.org Writer) Tworzenie nowego dokumentu Aby stworzyć nowy, czysty dokument tego samego typu, co aktualnie przetwa- , znajdującą się na lewym skraju głównego paska rzany, należy kliknąć ikonę narzędziowego. Na ekranie natychmiast pojawi się nowe okno dokumentu. , znajdujący się po Jeżeli zamiast samej ikony kliknięty zostanie mały trójkąt jego prawej stronie, rozwinięta zostanie lista typów dokumentów możliwych do utworzenia (rysunek 5.4). Kliknięcie jednej z pozycji listy spowoduje utworzenie nowego okna dokumentu. 221 ABC Linux Rysunek 5.4. Lista typów dokumentów rozwinięta z paska narzędziowego Identyczną listę można rozwinąć otwierając menu Plik i wybierając pozycję podrzędną Nowy. Otwieranie istniejących dokumentów Aby otworzyć dokument, w oknie dowolnego z modułów składowych programu OpenOffice.org otwórz menu Plik i wybierz pozycję Otwórz, lub kliknij przycisk na pasku narzędziowym. Na ekranie pojawi się okno dialogowe Otwórz, umoż- liwiające wybór folderu, w którym znajduje się plik oraz wskazanie ikony pliku, który ma zostać otwarty (rysunek 5.5). Po wskazaniu pliku należy kliknąć przycisk Otwórz. Rysunek 5.5. Okno dialogowe otwierania dokumentu Możliwe jest również wyświetlenie na liście plików wyłącznie dokumentów określonego typu. W tym celu należy kliknąć strzałkę Typ pliku i na rozwiniętej dzięki temu liście podświetlić pozycję odpowiadającą właściwemu rodzajowi i formatowi dokumentu (rysunek 5.6). Powtórne kliknięcie strzałki Typ pliku zamyka listę i anuluje filtrowanie. 222 Biuro Rysunek 5.6. Filtr rodzaju dokumentu Jeżeli chcesz mieć pewność, że otwierany dokument nie zostanie zmodyfiko- wany, przed kliknięciem przycisku Otwórz, zaznacz pole Tylko do odczytu. Oczywiście, w razie potrzeby wprowadzenia zmian możliwa będzie rezygnacja z tego trybu: służy do tego przycisk (opisany Edytuj plik). Zapisywanie dokumentu w wybranym formacie Otwarty dokument jest przechowywany wyłącznie w pamięci operacyjnej kom- putera. W momencie wyłączenia komputera (szczególnie awaryjnego, w mo- mencie odcięcia źródła zasilania) następuje utrata danych zapisanych w pamięci operacyjnej. Stąd potrzeba regularnego zapisywania przetwarzanego dokumentu na trwałym nośniku. Program OpenOffice.org daje możliwość zapisywania dokumentów w wielu for- matach. Od wybranego formatu zależy możliwość dalszej edycji tego doku- mentu (na Twoim komputerze i na komputerach innych osób), a także łatwość otwierania dokumentu do podglądu i wydruku oraz zabezpieczania go przed nieautoryzowanymi zmianami. Zapisywanie w formacie OpenOffice.org Naturalnym sposobem zapisu dokumentów w przypadku pakietu OpenOffice.org jest format Open Document Format (ODF). Jego największą zaletą jest otwar- tość i brak powiązania z konkretnym producentem czy produktem: format ODF został przyjęty w poczet standardów ISO. Stosowanie ODF zapewnia też naj- krótszy czas zapisywania i odczytywania dokumentów przez program, a także brak problemów z zachowaniem wyglądu i układu dokumentu. Najpoważniejszą wadą formatu ODF jest brak pełnej jego obsługi przez pakiet Microsoft Office. Dopiero zbiór poprawek Office 2007 Service Pack 2 wprowa- dził możliwość otwierania niektórych dokumentów ODF bezpośrednio w pro- gramach biurowych firmy Microsoft. Taką możliwością dysponuje również pakiet Office 2010. Aby zapisać dokument w formacie ODF, wybierz z menu Plik opcję Zapisz jako. Na ekranie pojawi się okno dialogowe Zapisz, umożliwiające wskazanie folderu, w którym ma zostać stworzony plik dokumentu, oraz podanie nazwy tego pliku 223 ABC Linux (rysunek 5.7). Na rozwijanej liście typów (prezentowanej zaraz poniżej listy fol- derów i plików; rysunek 5.8) powinien zostać wybrany jeden z formatów Open Document (w tym przypadku, jako że zapisywany jest dokument tekstowy, formatem tym jest Dokument tekstowy OpenDocument). Wprowadź nazwę pliku w polu Nazwa i kliknij przycisk Zapisz, aby stworzyć dokument w formacie OpenDocument. Rysunek 5.7. Zapisywanie dokumentu w formacie ODF Rysunek 5.8. Rozwijana lista wyboru formatu tworzonego pliku dokumentu Rozszerzenia nazw plików poszczególnych rodzajów dokumentów w formacie OpenDocument zostały przedstawione w tabeli 5.1. Gdy dokumentowi zostanie już przypisany plik dyskowy (zostanie nadana nazwa), kolejne operacje zapisu można wywołać za pomocą opcji Zapisz menu Plik, kliknięcia przycisku na pasku narzędziowym okna dokumentu lub naciśnięcia kombinacji klawiszy Ctrl+S. W takim przypadku nie pojawia się pytanie o nową nazwę pliku, a dokument jest zapisywany w tym samym pliku, w którym znajdował się w danej chwili. 224 Biuro Tabela 5.1. Rozszerzenia nazw plików poszczególnych rodzajów dokumentów formatu OpenDocument Rodzaj dokumentu Rozszerzenie nazwy pliku dokumentu Rozszerzenie nazwy pliku szablonu dokumentu Dokument tekstowy Arkusz kalkulacyjny Prezentacja Rysunek Dokument główny7 Formuła8 .odt .ods .odp .odg .odm .odf .ott .ots .otp .otg Zapisywanie w formacie Microsoft Office Zapisanie dokumentu w formacie Microsoft Office przebiega dokładnie tak samo, jak w przypadku formatu ODF. Jedyna różnica polega na konieczności wybrania z rozwijanej listy formatów dokumentów (rysunek 5.8) pozycji odpowiada- jącej jednemu z formatów obsługiwanych przez pakiety Microsoft Office; w przypadku dokumentu tekstowego będzie to Microsoft Word 97/2000/XP (rysunek 5.9). Rysunek 5.9. Wybór formatu zapisu zgodnego z pakietem Microsoft Office Pakiet OpenOffice.org upewni się jeszcze w tym momencie, czy faktycznie wolą użytkownika jest skorzystanie z innego niż ODF formatu zapisu dokumentu, co może skończyć się utratą części informacji o formatowaniu lub układzie doku- mentu. Na ekranie pojawi się pole dialogowe (rysunek 5.10) z pytaniem o chęć zachowania wybranego formatu zapisu (przycisk Zachowaj bieżący format) lub powrotu do standardu ODF (przycisk Zapisz w formacie ODF)9. 7 Scalający wiele dokumentów składowych. 8 Wzór matematyczny. 9 To pole dialogowe jest majstersztykiem, jeżeli chodzi o prowizorkę. Nie dość, że jest „przegadane” i zaprojektowane w sposób odrzucający tak wizualnie, jak i merytorycznie, ale wręcz wprowadza w błąd: w tekście wyświetlanym w okienku wspomniane są przyciski Tak i Nie, podczas gdy faktyczne nagłówki przycisków brzmią Zachowaj bieżący format i Zapisz w formacie ODF. 225 ABC Linux Rysunek 5.10. Pytanie o chęć zapisania dokumentu w formacie innym niż ODF Pole Nie pokazuj więcej tego ostrzeżenia dotyczy wyłącznie bieżącego dokumentu. Pole dialogowe przedstawione na rysunku 5.10 będzie się pojawiało za każdym razem, gdy nowy (lub otwierany) dokument ODF będzie zapisywany w jednym z formatów pakietu Office. Zapisywanie w formacie PDF Format ODF jest otwarty, uznany przez ISO i bardzo sprawnie obsługiwany przez pakiet OpenOffice.org. Z kolei format pakietu Microsoft Office — choć sprawia programowi OpenOffice.org problemy, a jego stosowanie może prowadzić do utraty części informacji o wyglądzie lub układzie dokumentu — pozwala wy- syłać dokumenty użytkownikom systemu Microsoft Windows i pakietu Micro- soft Office. Żadne z dwóch przedstawionych wyżej rozwiązań nie jest dobre, jeżeli celem jest wysłanie dokumentu w formie elektronicznej tak, by wyglądał dokładnie tak samo, jak w oknie edytora, bez problemu dał się oglądać i druko- wać, a najlepiej, by nie była możliwa jego edycja. Rozwiązaniem jest format Adobe Portable Document Format (PDF). Umożliwia on tworzenie dokumentów niezależnych od edytora, w którym powstały, systemu operacyjnego, w którym były przetwarzane, oraz drukarki, na której miały być drukowane. Format PDF stanowi tak jakby wirtualną kartkę papieru, dając gwa- rancję, że zapisany w nim dokument będzie później wyświetlany albo dokładnie w takiej samej formie graficznej, albo przynajmniej z zachowaniem ogólnego układu i wyglądu10. Ponadto zastosowanie formatu PDF utrudnia wprowadzanie 10 Dokument PDF może zawierać osadzone definicje krojów pisma użytych w danym dokumencie. Definicje te są używane w przypadku, gdy docelowy system operacyjny nie zawiera właściwych krojów pisma. Czasem jednak osadzenie krojów pisma nie jest możliwe; w takim przypadku przeglądarka PDF symuluje właściwy krój pisma, co oczywiście powoduje zmianę formy graficznej dokumentu, chroni jednak przez zmianą układu lub przeformatowaniem stron. 226 Biuro zmian w dokumencie11, co pozwala traktować dokumenty zapisane za jego po- mocą jako odpowiednik oficjalnego pisma lub faksu. Przez długi czas tworzenie dokumentów PDF było zarezerwowane dla posiada- czy pakietu Adobe Acrobat lub mniej lub bardziej funkcjonalnych alternatyw- nych programów. Pakiet biurowy OpenOffice.org jest jednym z pierwszych pro- gramów tego typu, wyposażonych w opcję eksportu swoich dokumentów do postaci plików PDF12. , znajdującą Aby zapisać dokument w formie pliku PDF, wystarczy kliknąć ikonę się na pasku narzędziowym okna dokumentu. Na ekranie pojawi się w tym mo- mencie pole dialogowe Eksportuj (rysunek 5.11), umożliwiające wprowadzenie nazwy pliku, w którym ma zostać zapisany dokument PDF. Wybierz folder doce- lowy, wprowadź nazwę pliku w polu Nazwa i kliknij przycisk Zapisz, aby wy- generować dokument PDF. Rysunek 5.11. Okno wyboru nazwy pliku dla zapisywanego dokumentu PDF 11 Możliwość edycji dokumentów PDF daje oprogramowanie Adobe Acrobat, a także kilka innych pakietów programowych. Niektóre są w stanie pokonać nawet blokadę edycji, którą można nałożyć na plik PDF (blokadę tę respektuje oczywiście oryginalny program Acrobat). Niezależnie jednak od tego zmiana zawartości dokumentu PDF wymaga oprogramowania, wiedzy i czasu, co może skutecznie odstraszać od podejmowania się tego zadania. 12 Firma Microsoft nadrobiła zaległości w tym zakresie dopiero w wersji pakietu Office 2010. 227 ABC Linux Pamiętaj, że format dokumentu PDF nie pozwala na dalszą edycję dokumentu. W momencie zapisu dokumentu w formacie PDF tworzona jest jego kopia w tym formacie, jednak nie zmienia to nazwy dokumentu ani formatu, w którym jest zapisywany w pamięci masowej. Dokumenty PDF są de facto eksportowane, a nie zapisywane. W przypadku niektórych dokumentów o bardzo rozbudowanej strukturze gra- ficznej konieczne jest ręczne dokładne określenie parametrów tworzonego doku- mentu PDF13. Aby otworzyć okno opcji eksportu (rysunek 5.12), wybierz opcję Eksportuj jako PDF z menu Plik. Poszczególne obszary pola dialogowego Opcje PDF mają następujące znaczenie: (cid:81) Zakres — umożliwia wybór fragmentu dokumentu, który ma zostać wyeksportowany w formie PDF: Wszystko, Strony (wybrane strony lub zakres stron) lub Zaznaczenie; (cid:81) Obrazy — pozwala wskazać algorytm kompresji stosowany do zapisu obrazów rastrowych występujących w dokumencie obrazów rastrowych. Najwyższy poziom jakości daje opcja Kompresja bezstratna, okupione jest to jednak dużym rozmiarem pliku wynikowego. Opcja Kompresja JPEG powoduje zastosowanie stratnego14 algorytmu JPEG o stopniu jakości określanym w polu Jakość (im wyższa wartość, tym wyższa jakość obrazu i większy rozmiar pliku). Z kolei opcja Zmniejsz rozdzielczość obrazu pozwala określić maksymalną rozdzielczość w punktach na cal15; (cid:81) PDF/A-1a — powoduje zastosowanie standardu PDF/A-1a, określającego podzbiór elementów specyfikacji PDF wystarczających do długookresowego przechowywania dokumentów. Między innymi dokument PDF/A-1a zawiera w sobie wszystkie użyte w nim kroje pisma i choć powoduje 13 Szczególnie przydatne jest to w przypadku tworzenia — z wykorzystaniem modułu rysunkowego OpenOffice.org Draw — plakatów, posterów czy afiszy, które przeznaczone są do druku wielkoformatowego. Wszelkie niedociągnięcia jakości rysunku będą doskonale widoczne po wydrukowaniu go na wielkim arkuszu papieru. Przygotowując zatem plik PDF, który zostanie zaniesiony do drukarni, warto wybrać najwyższe ustawienia jakości eksportu. 14 Algorytmy stratne kompresują obrazy, odrzucając część informacji o detalach. Dzięki temu możliwe jest prostsze opisanie obrazu, a więc zmniejszenie ilości informacji zapisywanych w pliku. 15 dpi, ang. Dots Per Inch. W przypadku obrazów barwnych zazwyczaj absolutnie wystarczająca jest rozdzielczość w zakresie od 150 dpi do 300 dpi. Z kolei obrazy czarno-białe wymagają rozdzielczości od 300 dpi do 600 dpi lub nawet wyższej. 228 Biuro Rysunek 5.12. Opcje zapisu bieżącego dokumentu w formacie PDF to zwiększenie objętości (rozmiaru) pliku, zapewnia wierne odtworzenie postaci graficznej dokumentu na każdym komputerze. Niestety, podzbiór ten nie zawiera niektórych efektów graficznych; dla przykładu, dokument tego typu nie może zawierać elementów półprzezroczystych; (cid:81) Tagowany PDF — uzupełnia poprzednią opcję, nakazując przechowanie w generowanym dokumencie PDF informacji o jego strukturze logicznej; (cid:81) Utwórz formularz PDF — zezwala na przechowanie w pliku PDF informacji o wstawionych do dokumentu polach edytowalnych (formularzach); (cid:81) Eksportuj zakładki — powoduje umieszczenie w pliku PDF wszystkich zakładek osadzonych w dokumencie źródłowym; (cid:81) Eksport notatek — powoduje umieszczenie w pliku PDF pobocznych notatek użytkownika; (cid:81) Eksportuj automatycznie wstawione puste strony — wstawia do wynikowego pliku PDF puste strony wynikające z narzuconej kolejności stron (na przykład w przypadku, gdy narzuci się rozpoczynanie każdego rozdziału od strony nieparzystej). Przydaje się to, gdy konieczne jest wierne odtworzenie struktury podziału na strony (na przykład przy wydruku dwustronnym). Dodatkowo przełączenie się na zakładkę Bezpieczeństwo pozwala określić do- datkowe opcje związane z zabezpieczeniem dokumentu przed niepowołanym wykorzystaniem zawartej w nim treści (rysunek 5.13): (cid:81) Ustaw hasło otwarcia — umożliwia określenie hasła wymaganego przy otwieraniu dokumentu. Pozwala to ograniczyć rozpowszechnienie 229 ABC Linux Rysunek 5.13. Opcje bezpieczeństwa tworzonego dokumentu PDF informacji do grona osób znających odpowiednie hasło i zapobiega przypadkowemu otwarciu dokumentu przez osoby do tego nieuprawnione. Aby zmienić hasło otwarcia, kliknij przycisk Ustaw hasło otwarcia i w polu dialogowym o tej samej nazwie (rysunek 5.14) wprowadź dwukrotnie to samo hasło w polach Hasło i Potwierdź, a następnie kliknij przycisk OK; Rysunek 5.14. Ustawianie hasła otwarcia dokumentu PDF (cid:81) Ustaw hasło uprawnień — umożliwia określenie hasła likwidującego ograniczenia nakładane na wykorzystanie dokumentu. Domyślnie na treść nie są nakładane żadne ograniczenia. Aby uniemożliwić pewne operacje, kliknij przycisk Ustaw hasło uprawnień i w polu dialogowym o tej samej nazwie (rysunek 5.15) wprowadź dwukrotnie to samo hasło w polach Hasło i Potwierdź, a następnie kliknij przycisk OK. W tym momencie w oknie opcji PDF uaktywnione zostaną następujące dodatkowe funkcje: Rysunek 5.15. Ustawianie hasła likwidującego ograniczenia uprawnień do wykorzystania treści zapisanych w dokumencie PDF 230 Biuro ♦ Drukowanie — pozwala całkowicie uniemożliwić wydrukowanie dokumentu PDF16 (pole Niedozwolony), ograniczyć jakość wydruku (pole Niska rozdzielczość) lub nie nakładać żadnych ograniczeń na wydruk (pole Wysoka rozdzielczość); ♦ Zmiany — umożliwia ustawienie poziomu dopuszczalnych zmian treści dokumentu, przy czym każda kolejna opcja zawiera w sobie również poprzednie uprawnienia; ♦ Włącz kopiowanie zawartości — usunięcie znacznika z tego pola blokuje możliwość zaznaczania fragmentów lub całości materiału zawartego w pliku PDF i kopiowania go do schowka w celu wklejenia do innych, własnych dokumentów17; ♦ Włącz dostęp tekstowy dla narzędzi ułatwień dostępu — umożliwia pomijanie części ograniczeń przez oprogramowanie służące do czytania treści dokumentu osobom niewidomym i niedowidzącym. Pozostałe zakładki pola dialogowego Opcje PDF umożliwiają określenie innych szczegółów tworzenia przenośnego dokumentu PDF, między innymi sposób prezentacji dokumentu w momencie otwarcia go w programie umożliwiającym przeglądanie plików PDF. Aby wygenerować plik PDF zgodnie z ustalonymi opcjami, kliknij przycisk Eksportuj. Gdy na ekranie pojawi się pole dialogowe Eksportuj (rysunek 5.11), wybierz folder docelowy, wprowadź nazwę pliku w polu Nazwa i kliknij przycisk Zapisz. Drukowanie Aby wydrukować aktualnie przetwarzany dokument, z menu Plik wybierz opcję Drukuj. Na ekranie pojawi się pole dialogowe Drukuj, umożliwiające określenie 16 Oczywiście, co widzą ludzkie oczy, da się uwiecznić na papierze. Czytelnik dokumentu może — poświęcając trochę wolnego czasu — skopiować zawartość dokumentu do obrazu graficznego (korzystając z klawisza Print Screen lub automatycznych narzędzi do przenoszenia całej zawartości okna do schowka) i wydrukować go w całkiem wysokiej jakości. Potrzebny do tego nakład pracy może jednak wielu zniechęcić od bezprawnego tworzenia papierowych kopii dokumentów rozpowszechnianych elektronicznie tylko do wglądu. 17 I znów — choć jest to metoda skuteczna w przypadku najmniej doświadczonych użytkowników komputerów, ci bardziej obeznani mogą wykorzystać oprogramowanie OCR do skopiowania części informacji z ekranu komputera i przetworzenia jej z powrotem na tekst, a ci bardziej zdesperowani zawsze mogą przepisać tekst ręcznie. Jedynym skutecznym sposobem zabezpieczenia materiałów multimedialnych przed kopiowaniem jest niedopuszczanie do ich oglądnięcia. 231 ABC Linux opcji drukowania i zlecenie wydruku (rysunek 5.16). Poszczególne pola okna mają następujące znaczenie: Rysunek 5.16. Pole dialogowe wydruku dokumentu (cid:81) Nazwa — pozwala wybrać drukarkę, która ma służyć do wydrukowania danego dokumentu; Procedura instalowania i konfigurowania drukarek została opisana w rozdziale 7., poświęconym zaawansowanej konfiguracji systemu Ubuntu Desktop Linux. (cid:81) Drukuj do pliku — zamiast na drukarkę, wysyła dane do pliku dyskowego, umożliwiając w ten sposób późniejsze wydrukowanie dokumentu albo na tej samej drukarce, albo na drukarce tego samego typu, podłączonej jednak do innego komputera; (cid:81) Właściwości — otwiera okno właściwości drukarki, za pomocą którego można określić jakość wydruku i włączyć (lub wyłączyć) niektóre specjalne funkcje danego modelu drukarki (rysunek 5.17); Rysunek 5.17. Okno właściwości drukarki 232 Biuro (cid:81) Zakres wydruku — umożliwia ograniczenie zakresu wydruku z całego dokumentu (Wszystko) do pojedynczych stron lub ich zakresów (Strony) lub zaznaczonego (podświetlonego) fragmentu (Zaznaczenie); (cid:81) Liczba kopii — umożliwia wydruk wielu kopii tego samego dokumentu, przy czym zaznaczenie pola Sortuj spowoduje automatyczne rozdzielenie poszczególnych kopii dokumentu, zamiast wymieszania ich ze sobą18. Kliknięcie przycisku Opcje powoduje otwarcie pola dialogowego Opcje drukarki, pre- zentującego dodatkowe opcje umożliwiające wpływanie na wygląd wydruku (rysu- nek 5.18). Poszczególne elementy sterujące tego okna mają następujące znaczenie: (cid:81) Zawartość — umożliwia wybór elementów dokumentu, które mają pojawić się na wydruku: obrazów osadzonych (pole Grafika), tabel (pole Tabele), obrazów wstawionych z poziomu edytora (pole Rysunki), elementów formularzy interaktywnych (pole Formanty), obszarów tła dokumentu (pole Tło), tekstu ukrytego (pole Ukryty tekst) i symboli zastępczych niektórych elementów dokumentu (pole Symbol zastępczy tekst). Ponadto zaznaczenie pola Drukuj na czarno spowoduje zignorowanie informacji o kolorach i wydrukowanie wszystkich elementów na czarno19; Rysunek 5.18. Dodatkowe opcje wydruku 18 Drukowanie kilku kopii dokumentu zajmuje zdecydowanie mniej czasu niż kilkukrotne drukowanie tego samego dokumentu raz za razem, gdyż nie trzeba powtarzać niektórych części procedury wydruku. Drukowanie nieposortowanych kopii może być w przypadku drukarek stronicowych (laserowych) jeszcze szybsze, gdyż drukarki takie przechowują całą kopię obrazu strony w pamięci wewnętrznej i mogą drukować wiele kopii tej samej strony bez przetwarzania informacji o wydruku. Sortowanie kopii, niestety, niweluje tę przewagę. 19 Pozwala to oszczędzić — zazwyczaj wyraźnie droższego — kolorowego tuszu lub atramentu. Liczy się to szczególnie w przypadku wydruków próbnych. 233 ABC Linux (cid:81) Strony — pozwala wybrać kolejność drukowania stron: tylko lewe (parzyste; pole Lewe strony), tylko prawe (nieparzyste; pole Prawe strony), w odwrotnej kolejności (od ostatniej do pierwszej; pole Odwrotnie) i w formacie broszury, z automatycznie ułożonymi stronami (pole Broszura); (cid:81) Notatki — określa, czy i jak mają być drukowane notatki dołączone do dokumentu: w ogóle (pole Brak), tylko notatki bez treści dokumentu (pole Tylko notatki), grupowo na końcu całego dokumentu (pole Koniec dokumentu), na końcu każdej strony, na której się znajdują (pole Koniec strony); (cid:81) Inne — dodatkowe opcje wydruku: ♦ Drukuj puste strony wstawione automatycznie — nakazuje nie ignorować pustych stron wstawianych automatycznie w efekcie poleceń rozpoczynania rozdziałów i partii tekstu od konkretnej (lewej lub prawej) strony. Wyłączanie tej opcji rzadko jest potrzebne; ♦ Utwórz pojedyncze zadanie wydruku — nakazuje połączyć wszystkie drukowane fragmenty dokumentu w jedno zadanie wydruku, co może ograniczać wydajność, lecz zapobiega przypadkowemu połączeniu stron różnych partii tekstu przy wydruku dwustronnym lub przedzieleniu wieloczęściowego wydruku na drukarce sieciowej przez wydruk innego użytkownika; ♦ Zasobnik papieru z ustawień drukarki — w przypadku drukarek wyposażonych w wiele zasobników papieru zakazuje programowi OpenOffice.org sterować źródłem papieru w sposób automatyczny i nadaje priorytet ustawieniom drukarki; ♦ Faks — umożliwia wskazanie drukarki odpowiadającej faksowi. Drukarka te będzie wykorzystywana w momencie użycia funkcji wysyłania dokumentu faksem. Kliknięcie przycisku OK w oknie dialogowym Drukuj (rysunek 5.16) spowoduje wydrukowanie dokumentu z ustawionymi w wymienionych polach dialogowych nastawami. Podgląd dokumentów PDF System Ubuntu Desktop Linux wyposażony jest w proste, lecz szybkie i wygodne narzędzie do przeglądania zawartości plików PDF — Przeglądarkę dokumentów20. 20 Nazwa kodowa: Evince. 234 Biuro Aby je uruchomić, kliknij dwukrotnie ikonę pliku PDF, którego zawartość chcesz obejrzeć; na ekranie pojawi się okno z tą zawartością (rysunek 5.19). Rysunek 5.19. Dokument tekstowy programu OpenOffice.org (po lewej) i podgląd wygenerowanego na jego podstawie dokumentu PDF, widzianego w oknie programu Przeglądarka dokumentów (po prawej) Nawigacja w ramach dokumentu Podgląd miniatur stron i szybkie przełączanie się między nimi zapewnia panel boczny przeglądarki. Aby go wyświetlić, wybierz opcję Panel boczny z menu Widok lub naciśnij klawisz F9 (rysunek 5.20). Panel boczny może wyświetlać spis treści dokumentu, miniatury stron, listę załączników do dokumentu lub występujących w nim warstw obrazowych; wyboru dokonasz rozwijaną listą, znajdującą się na szczycie panelu. Ponowne wybranie opcji menu lub naciśnię- cie klawisza F9 usuwa panel z okna. Kliknięcie pozycji panelu bocznego powoduje przewinięcie dokumentu do wskaza- nego miejsca. Szybkie przewijanie zawartości dokumentu wiersz po wierszu, ekran po ekranie lub strona po stronie zapewniają klawisze ze strzałkami, klawisze Page Up i Page Down oraz klawisz spacji. Można też użyć przycisków przewijania strona po stronie, znajdujących się na pasku narzędziowym okna (rysunek 5.21), lub wpisać bezpośrednio numer strony do pola edycyjnego, znajdującego się po prawej stronie tych przycisków. 235 ABC Linux Rysunek 5.20. Panel boczny przeglądarki dokumentów Rysunek 5.21. Pasek zmiany strony Aby ukryć pasek narzędziowy, wykorzystując zajmowane przez niego miejsce do wyświetlania większej partii dokumentu (lub później przywrócić go na ekran), wybierz pozycję Pasek narzędziowy z menu Widok. Zmiana trybu i skali podglądu Aby zmienić skalę podglądu, należy rozwinąć listę skali, znajdującą się na pa- sku narzędziowym (rysunek 5.22), i wybrać jedną z jej pozycji. Alternatywnie można użyć opcji Powiększ i Pomniejsz z menu Widok lub odpowiadających im skrótów klawiszowych Ctrl++ i Ctrl+-. Format PDF jest też czasem stosowany do przechowywania prezentacji i plansz wykorzystywanych w czasie wykładów lub wystąpień. Przeglądarka doku- mentów umożliwia prezentowanie zawartości dokumentów PDF w dwóch try- bach pełnoekranowych. Pierwszy tryb, uaktywniany pozycją Pełny ekran menu Widok lub klawiszem F11, pozostawia na ekranie elementy sterujące programu, umożliwiające szybką nawigację w ramach dokumentu (rysunek 5.23). Aby po- wrócić do normalnego trybu pracy, kliknij znajdujący się w prawym górnym rogu ekranu przycisk Opuść tryb pełnoekranowy. 236 Biuro Rysunek 5.22. Rozwijana lista skali podglądu Rysunek 5.23. Tryb pełnoekranowy Drugi tryb jeszcze lepiej nadaje się do prezentowania plansz z wykorzystaniem rzutnika. Aby go uaktywnić, wybierz pozycję Prezentacja z menu Widok lub naciśnij klawisz F5 (rysunek 5.24). Zmianę strony umożliwią klawisze strzałek w górę i w dół, Page Up i Page Down oraz klawisz spacji, zaś klawisz Esc po- zwoli opuścić tryb prezentacji. Drukowanie Aby wydrukować oglądany dokument PDF, wybierz pozycję Wydrukuj z menu Plik. Na ekranie pojawi się pole dialogowe Wydruk (rysunek 5.25), umożliwiają- ce ustalenie zakresu wydruku (pola Zakres), liczby i sposobu sortowania kopii (pola Kopie), formatu strony (zakładka Ustawienia strony) i jakości wydruku (zakładka Zaawansowane). Kliknięcie przycisku Wydrukuj spowoduje przesła- nie dokumentu do drukarki. 237 ABC Linux Rysunek 5.24. Tryb prezentacji Rysunek 5.25. Pole dialogowe opcji drukowania dokumentu PDF Mapa znaków Często zachodzi potrzeba wstawienia do przetwarzanego dokumentu obcego znaku diakrytycznego lub symbolu specjalnego. Już od lat problem bibliotek znaków specjalnych i symboli jest rozwiązany dzięki Unikodowi (pozwalającemu na 238 Biuro umieszczenie w ramach jednego kroju pisma setek tysięcy różnych symboli) oraz krojom TrueType, umożliwiającym uzyskanie znaków o dowolnym rozmiarze i z wachlarzem różnorodnych przekształceń. Jak jednak odszukać właściwy znak i wstawić go do dokumentu? Z pomocą przychodzi tu prosta aplikacja Mapa znaków. Aby ją uruchomić, otwórz menu systemowe Programy, rozwiń menu podrzędne Akcesoria i kliknij pozycję Mapa znaków. Po chwili na ekranie pojawi się główne okno programu (rysunek 5.26). Rysunek 5.26. Okno programu Mapa znaków Korzystanie z programu jest niezmiernie proste: 1. Za pomocą paska narzędziowego wskaż krój pisma, którym mają być wyświetlane próbki znaków, jego odmianę (pogrubiona lub pochylona) i stopień pisma (rysunek 5.27). Rysunek 5.27. Pasek narzędziowy programu 2. Na liście znajdującej się po lewej stronie okna wskaż alfabet, z którego mają pochodzić znaki. Aby zrezygnować z podziału na alfabety, w menu wybierz pozycję Według bloku Unicode (aby powrócić do podziału na alfabety, należy wybrać pozycję Według pisma). W takim przypadku podświetlenie pozycji Wszystkie spowoduje wyświetlenie mapy wszystkich znaków obecnych w danym kroju. 3. Kliknij dwukrotnie bloczek litery, którą chcesz umieścić w dokumencie. Znak pojawi się u dołu okna, w polu Tekst do skopiowania. 239 ABC Linux 4. Kliknij przycisk Skopiuj. Ciąg znaków znajdujących się w polu Tekst do skopiowania zostanie umieszczony w schowku systemowym. 5. Wklej zawartość schowka w miejscu dokumentu, w którym miał się on znaleźć. Zawartość pola Tekst do skopiowania można modyfikować w dowolny sposób, tak samo jak zawartość dowolnego pola edycyjnego w systemie. Kalkulator Praktyka pokazuje, że użytkownicy komputerów — maszyn obliczeniowych zdolnych do przetwarzania miliardów liczb w ciągu każdej sekundy — w razie potrzeby wykonania drobnych obliczeń wciąż sięgają po kalkulatory kieszon- kowe. Jeżeli jednak nie należysz do tej grupy — lub po prostu nie masz pod ręką klasycznego kalkulatora — możesz sięgnąć po program-akcesorium, stanowiący część składową systemu Ubuntu Desktop Linux. Aby uruchomić aplikację kalkulatora, otwórz menu systemowe Programy i w menu podrzędnym Akcesoria kliknij pozycję Kalkulator. Po chwili na ekranie pojawi się okno prostego, czterodziałaniowego kalkulatora (rysunek 5.28). Rysunek 5.28. Kalkulator 240 Biuro Program kalkulatora dysponuje kilkoma trybami pracy, przełączanymi za po- mocą menu Widok: (cid:81) Podstawowy — tryb kalkulatora czterodziałaniowego (rysunek 5.28); (cid:81) Zaawansowany — szerszy wachlarz funkcji matematycznych; (cid:81) Finansowy — kalkulator Zaawansowany, rozbudowany o dodatkowe funkcje finansowe; (cid:81) Naukowy — kalkulator Zaawansowany, rozbudowany o możliwość zmiany sposobu wyrażania kątów oraz o zbiór dodatkowych funkcji; (cid:81) Programowanie — kalkulator Zaawansowany, rozbudowany o możliwość zmiany systemu liczbowego na dwójkowy, ósemkowy lub szesnastkowy, oraz o funkcje logiczne i bitowe (rysunek 5.29). Rysunek 5.29. Najbardziej rozbudowana postać okna Kalkulatora 241
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

ABC Linux. Wydanie II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: