Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00693 012013 7451781 na godz. na dobę w sumie
Abolicja w ZUS. Praktyczne aspekty umorzenia zaległości - ebook/pdf
Abolicja w ZUS. Praktyczne aspekty umorzenia zaległości - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 217
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-387-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Osoby mające zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dniem 15 stycznia 2013 r., uzyskały niepowtarzalną możliwość umorzenia swoich długów, na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551 t.j.). Wydawać by się mogło, że akt prawny składający się tylko z 6 artykułów nie może rodzić wątpliwości interpretacyjnych. W praktyce jednak pojawia się cały wachlarz problemów związanych z jego stosowaniem.

Niniejsze opracowanie omawia poszczególne przepisy wyżej wskazanej ustawy. Dodatkowo zostało ono wzbogacone o praktyczne wskazówki, które w wielu wypadkach ułatwią i przyśpieszą uzyskanie decyzji w sprawie umorzenia zaległości. Jest to jednocześnie pierwsze dostępne i zarazem tak szerokie opracowanie zagadnienia związanego z możliwością umorzenia zaległości w ramach abolicji.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Copyright © by Difin SA Warszawa 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub  fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Redaktor prowadzący: Renata Fleszar Korekta: Renata Zielińska ISBN 978-83-7930-387-8 Difin SA Warszawa 2014 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 851 45 62 fax 22 841 98 91 Księgarnie internetowe Difin: www.ksiegarnia.difin.pl, www.ksiegarniasgh.pl Skład i łamanie: DTP Service Warszawa, tel. 22 663 47 67 Wydrukowano w Polsce Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Charakterystyka ogólna ustawy o abolicji Rozdział II. Art. 1 u.o.a. 2.1.  Zakres przedmiotowy i podmiotowy u.o.a. Wniosek o abolicję   2.1.1.  Zakres przedmiotowy u.o.a. – należności podlegające abolicji   2.1.1.1.   Składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe 2.1.1.2.  Odsetki za zwłokę   2.1.1.3.  Opłaty prolongacyjne   2.1.1.4. Koszty upomnienia 2.1.1.5.   Opłaty dodatkowe    2.1.1.6.   Koszty egzekucyjne   2.1.2. Zakres podmiotowy – osoby uprawnione do abolicji 2.1.2.1.  Osoby prowadzące działalność gospodarczą    2.1.2.2. Twórca i artysta 2.1.2.3.  Osoba prowadząca działalność w zakresie wolnego zawodu   2.1.2.4.   Wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej 2.1.3.  Wszczęcie postępowania abolicyjnego – na wniosek   2.1.4.  Wszczęcie postępowania abolicyjnego – z urzędu   2.2.  Wspólnicy spółek handlowych    2.2.1.  Wniosek wspólnika spółki handlowej o abolicję    2.3.  Termin do złożenia wniosku o abolicję   2.3.1.  Terminowe złożenie wniosku o abolicję jako warunek abolicji   9 11 13 17   17   17 24   25   27 28   29   32 32   35 41   42 42   50   58   59   59   64   64 6 2.3.2.  Termin podstawowy do złożenia wniosku o abolicję   2.3.3.  Termin przedłużony do złożenia wniosku o abolicję   2.4.  Umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy   2.4.1.  Należności podlegające wtórnemu umorzeniu w ramach abolicji   2.4.2.  Składki na ubezpieczenie zdrowotne    2.4.3.  Składki na Fundusz Pracy    2.5.  Umorzenie zaległości objętych układem ratalnym    2.5.1.  Rozłożenie na raty jako ulga w spłacie należności z tytułu składek   2.5.2.  Należności nadające się do rozłożenia na raty   2.5.3.  Zawarcie układu ratalnego   2.5.4.  Wniosek o abolicję a rozłożenie należności na raty   2.6.  Warunkowa (wstępna) decyzja umarzająca zaległości   2.6.1.  Decyzja warunkowa – charakterystyka ogólna   2.6.2.   Przesłanki wydania decyzji warunkowej, decyzja umarzająca postępowanie w sprawie    2.6.3.  Zagadnienie wstępne a decyzja warunkowa   2.6.4.  Pozostawienie wniosku o abolicję bez rozpoznania   2.6.5.   Brak wskazania kwot, których spłata jest wymagana do uzyskania abolicji   2.6.6.  Prawomocność decyzji wstępnej   2.7.  Zaległości niepodlegające abolicji   2.7.1.  Zakres przedmiotowy – zaległości niepodlegające abolicji   2.7.2.  Spłata zaległości jako warunek uzyskania abolicji   2.7.3.  Termin spłaty zaległości niepodlegających abolicji   2.7.4.  Zaległości niepodlegające abolicji – układ ratalny   2.8.  Decyzja o abolicji rozstrzygająca sprawę co do istoty   2.8.1.  Warunki wydania końcowej decyzji w sprawie abolicji   2.8.2.  Decyzja o umorzeniu zaległości   2.8.3.  Decyzja o odmowie umorzenia zaległości   2.8.4.  Postanowienie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych   2.9.  Postępowanie abolicyjne a egzekucja zaległości   2.9.1.  Podstawa prowadzenia egzekucji zaległości z tytułu składek   2.9.2.  Warunki i zakres zawieszenia postępowania egzekucyjnego   2.10.  Zawieszenie biegu terminu przedawnienia    2.10.1.  Termin przedawnienia zobowiązań w ZUS    2.10.2.  Okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia   2.10.3.   Zawieszenie biegu terminu przedawnienia – wszczęcie postępowania o abolicję   2.11.  Środki zaskarżenia decyzji wydanych w sprawach o abolicję   2.11.1.  Decyzje podlegające zaskarżeniu      65   68   75   75   76   80   82   82   83   84   87   88   88   97   101   106   108   110   112   112   117   118   121   123   123   127   131   134   135   135   138   141   141   143   144   146   146 Spis treści 2.11.2.  Podstawy prawne skarżenia decyzji w sprawach o abolicję   Rozdział III. Art. 2 u.o.a.   3.1.  Abolicja spadkobierców i osób trzecich   3.1.1.  Odpowiedzialność spadkobierców   3.1.2.  Odpowiedzialność osób trzecich   3.1.2.1.  Rozwiedziony małżonek   3.1.2.2.  Pozostałe podmioty   3.2.   Należności podlegające umorzeniu na wniosek spadkobierców lub osób trzecich   3.3. Wniosek spadkobiercy lub osoby trzeciej 3.4.  Postępowanie z udziałem spadkobiercy lub osoby trzeciej   Rozdział IV. Art. 3 u.o.a. 4.1.  Umorzenie zaległości a powstanie opodatkowanego przychodu    Rozdział V. Art. 4 u.o.a. 5.1.  Wpływ abolicji na świadczenia emerytalne i rentowe   Rozdział VI. Art. 5 u.o.a. 6.1. Decyzja Komisji Europejskiej jako warunek do skorzystania z abolicji 6.2.  Stosowanie przepisów o pomocy publicznej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego   Rozdział VII. Art. 6 u.o.a. 7.1.  Wejście w życie u.o.a.   Rozdział VIII. Forma i specyfika postępowań w sprawach o abolicję – zagadnienia wybrane 8.1.   Podstawy prawne prowadzenia i zasady ogólne postępowania w sprawach o abolicję   8.2.  Terminy załatwiania spraw przy postępowaniach o abolicję   8.3.  Postępowanie dowodowe w sprawach o abolicję    8.4.  Postępowanie w sprawie o abolicję – działanie poprzez pełnomocnika   Załączniki 7   147   152   152   153   155   157   158   159 161   162 163   163 167   167 169 169   171 173   173 174   174   180   183   184 187 Spis treści Wykaz skrótów Centralna  Ewidencja  i  Informacja  o  Działalności  Gospodarczej Główny Urząd Statystyczny Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania  administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 t.j.)  Ustawa z dnia 15 wrzesnia 2000 r. Kodeks spółek  handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) Komisja Europejska Krajowy Rejestr Sądowy  Monitor Polski Naczelny Sąd Administracyjny naczelnik urzędu skarbowego Otwarty Fundusz Emerytalny Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa  (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. prawo działalno- ści gospodarczej (Dz.U. z 1999 r., Nr 101, poz. 1178  ze zm.) Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r.,  poz. 270 ze zm.) Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe  i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) CEIDG  GUS  k.c. k.p.a.  k.p.c.  k.p. k.s.h.  KE KRS  M.P.  NSA  NUS   OFE  OP   p.d.g.  p.p.s.a.  p.u.n.  10 r.n.o.p.p.  SA  SN  sp. z o.o.  TK  Traktat UE u.e.r.f.u.s.  u.o.a.  u.p.d.o.f.  u.p.e.a.  u.p.p.  u.p.z.i.r.p.  u.s.d.g.  u.s.u.s.  u.u.s.r.  u.ś.o.z.f.ś.p.  WSA  ZUS  Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie nali- czania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej,  a także zakresu informacji, które muszą być zawar- te w rachunkach z dnia 22 sierpnia 2005 r. (Dz.U.  z 2005 r., Nr 165, poz. 1373 ze zm.) Sąd Apelacyjny Sąd Najwyższy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Trybunał Konstytucyjny  Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2) Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i ren- tach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.  z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należ- ności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez  osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodar- czą (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551 t.j.) Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym  od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egze- kucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015  ze zm.) Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu  w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U.  z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrud- nienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r.,  poz. 674 t.j.) Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności  gospodarczej (Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie  ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442  ze zm.) Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo- łecznym rolników (Dz.U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach  opieki zdrowotnej finansowanych ze środków pub- licznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 t.j.) Wojewódzki Sąd Administracyjny Zakład Ubezpieczeń Społecznych  Wykaz skrótów Wstęp W ramach niniejszej publikacji poruszona została problematyka postępowań  w sprawach o abolicję, prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 9 listopada  2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez  osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551 t.j.), która  weszła w życie z dniem 15 stycznia 2013 r. Jest to pierwsze dostępne i zarazem tak  szerokie opracowanie zagadnienia związanego z możliwością umorzenia zaległości  na podstawie wskazanej ustawy. Stosowanie omówionego w niniejszym opracowaniu aktu prawnego, który  na pierwszy rzut oka wydawać się może bardzo oszczędny w treści – składa się  wyłącznie z 6 artykułów – powoduje w praktyce wiele kontrowersji. Przedmioto- we opracowanie przedstawia komentarze do poszczególnych przepisów ustawy  o  abolicji, jak i aktów prawnych, które znajdują zastosowanie w trakcie postę- powania prowadzonego w tym zakresie. Zostało ono jednocześnie wzbogacone  o praktyczne wskazówki, które w wielu wypadkach ułatwią i przyśpieszą uzyskanie  decyzji w sprawie umorzenia zaległości. –  urzędników zajmujących się tematyką postępowań abolicyjnych – mogą oni  zapoznać  się  z  głównymi  zarzutami  stawianymi  przez  strony  postępowań  w odniesieniu do działań podejmowanych przez Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych, –  sędziów rozpoznających sprawy w ramach postępowań odwoławczych od de- cyzji wydawanych przez ZUS na podstawie ustawy o abolicji,  –  wszystkich  innych  zainteresowanych  tematyką  postępowania  w  sprawach  o umorzenie zaległości powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez oso- by prowadzące pozarolniczą działalność. Książka w szczególności adresowana jest do: –  osób zamierzających skorzystać z abolicji, –  osób, które wskutek uzyskania decyzji wydanych w oparciu o regulacje ww.  ustawy weszły w spór z organem prowadzącym postępowanie, Rozdział I Charakterystyka ogólna ustawy o abolicji Osoby prowadzące pozarolniczą działalność obowiązane są – co do za- sady – do opłacania należnych składek na własne ubezpieczenia społeczne  za każdy miesiąc kalendarzowy prowadzenia tej działalności. Dodatkowo  osoby prowadzące pozarolniczą działalność opłacają obowiązkowo składki na  ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, a od 1 stycznia 2010 r. w nie- których przypadkach także na Fundusz Emerytur Pomostowych. Obciążenia  finansowe przedsiębiorców z tego tytułu – zwłaszcza w czasach załamania się  koniunktury gospodarczej związanego ze światowym kryzysem finansowym –  są relatywnie znaczne. Niekiedy obciążenia te stawały się zbyt duże, a osoby  prowadzące pozarolniczą działalność zaprzestawały regulowania należnych  składek. Skutkowało to powstawaniem zaległości z tytułu nieopłaconych skła- dek, które z kolei są w większości egzekwowane przez właściwe organy na  drodze przymusowego postępowania egzekucyjnego. Znaczna część istniejących zaległości z tytułu składek dotyczy nieopłaco- nych zobowiązań z lat wcześniejszych – nawet z końca lat 90. Podmioty mające  zadłużenie z tych najstarszych okresów znajdują się rzeczywiście w najtrudniej- szym położeniu – często należność z tytułu odsetek za zwłokę odpowiada już  głównej części długu. Jednocześnie należy zauważyć, że często do powstania  zadłużenia u konkretnego przedsiębiorcy dochodziło bez jego wiedzy i to na- wet w przypadku, gdy działał on w dobrej wierze. Mianowicie sytuacje takie  występowały m.in. wskutek zmieniających się i niejasnych regulacji prawnych  dotyczących opłacania składek, zwłaszcza w zakresie zbiegu tytułów do ube- zpieczeń, co utrudniało osobom prowadzącym pozarolniczą działalność pra- widłowe określenie tytułu, z którego powinny podlegać tym ubezpieczeniom  obowiązkowo. Kolejnym powodem skutkującym powstawaniem zaległości  było stosunkowo późne uregulowanie w ustawie o swobodzie działalności  gospodarczej kwestii możliwości zawieszenia prowadzenia działalności go- spodarczej, co wpływało bezpośrednio na zawieszenie obowiązku opłacania  składek do ZUS – taka możliwość występuje dopiero od 20 września 2008 r.  14 Charakterystyka ogólna ustawy o abolicji Komplikacje w zakresie prawidłowego rozliczania składek na ubezpieczenie  społeczne związane były również z wątpliwościami dotyczącymi obejmowania  obowiązkiem opłacania (i wysokości) składek na ubezpieczenia społeczne osób,  które prowadziły pozarolniczą działalność i równocześnie zostały zgłoszone  do ubezpieczeń jako zleceniobiorcy lub jako osoby wykonujące pracę nakład- czą, a także jako pracownicy – z przychodem poniżej najniższego (a później  minimalnego) wynagrodzenia za pracę.  Biorąc pod uwagę powyższe zdecydowano rozwiązać zaistniały stan, wpro- wadzając regulację systemową umożliwiającą umorzenie istniejących długów  z tytułu składek – oczywiście pod pewnymi warunkami. Zapewniają to przepisy  ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytu- łu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność  (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) – oznaczanej skrótowo w przedmiotowym opra- cowaniu jako u.o.a. – która weszła w życie z dniem 15 stycznia 2013 r. Akt ten  potocznie nazywany jest „ustawą abolicyjną” (zgodnie ze słownikiem języka  polskiego, „abolicja” to akt prawny nakazujący umorzenie lub niewszczynanie  postępowania karnego; czy zniesienie jakiegoś prawa1), stąd w dalszej części  niniejszego opracowania autorzy będą zamiennie posługiwać się pojęciami  „umorzenia” i „abolicji”, a postępowania wszczynane i prowadzone w oparciu  o regulacje omawianej ustawy nazywać właśnie „postępowaniami abolicyj- nymi”.  Z uzasadnienia projektu u.o.a. dowiadujemy się, że głównym celem ustawy  jest zniwelowanie barier finansowych dla małych i średnich przedsiębior- ców. Jej regulacja wychodzi naprzeciw osobom prowadzącym pozarolniczą  działalność, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej między innymi  z powodu posiadanego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne  ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r.,  których wysokość stale wzrasta z powodu odsetek i kosztów egzekucyjnych,  pogłębiając krytyczną sytuację dłużnika. Działania polegające na umorzeniu  najstarszych – a więc najtrudniejszych do spłaty – zaległości w założeniu  mają stanowić duże wsparcie dla tej grupy podmiotów. Wskutek tego ustawo- dawca ma nadzieję przywrócić przynajmniej częściowo płynność finansową  zainteresowanych, co ma m.in. umożliwić im kontynuowanie działalności.  Poza tym stosowanie ustawy pozwoli na złagodzenie niekorzystnych skut- ków spowolnienia gospodarczego, jak i korzystnie wpłynie na utrzymanie się  przedsiębiorców na rynku. 1 http://sjp.pwn.pl/szukaj/abolicja. 15 Mając na uwadze powyższe, można zaryzykować stwierdzenie, że dłużnicy  ZUS znaleźli się (nawet mimowolnie) w doskonałej sytuacji. Niemniej jednak  lektura ustawy, praktyka organów ją stosujących, jak i okoliczności faktyczne,  w których znajdują się poszczególni dłużnicy, szybko ostudziła hurraoptymi- styczne postrzeganie tego aktu prawnego – nie negując oczywiście faktu, że  spora grupa przedsiębiorców na jego podstawie rzeczywiście zostanie uwol- niona z długów publicznoprawnych.  Przede wszystkim możliwość skorzystania z abolicji nie jest bezwarun- kowa – osoba o nią aplikująca jest zobowiązana do spełnienia określonych  ustawą przesłanek. Jednak gdy przesłanki te zostaną spełnione, dochodzi do  tzw. automatyzmu w uzyskaniu abolicji.  Istnieje również pewna grupa osób rozczarowana zakresem należności  objętych abolicją. Z pewnością wejście w życie regulacji u.o.a. nie zmieniło  sytuacji osób, które mają wyłącznie zadłużenie z nieopłaconych składek na  ubezpieczenie zdrowotne. Powoduje to brak zrozumienia dla tak sformuło- wanej regulacji i stanowi podstawę do podniesienia zarzutu naruszenia przez  prawodawcę zasady równości wobec prawa. Rzeczywiście wydaje się, że jest  to podstawowe i najbardziej znaczące „potknięcie” ustawodawcy przy uchwa- laniu tego aktu prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe, szacuje się, że umorzenie obejmie należności  w wysokości: –  na ubezpieczenia społeczne – ok. 549,5 mln zł (w tym 256,0 mln zł odse- tek), –  na ubezpieczenie zdrowotne – ok. 275,8 mln zł (w tym 116,7 mln zł odsetek), –  na Fundusz Pracy – ok. 43,2 mln zł (w tym 21,3 mln zł odsetek), a z abolicji ma możliwość skorzystać około 400 000 osób. Dodatkowo warto wskazać, że zakres czasowy obowiązywania u.o.a. okre- ślono zasadniczo na 2 lata (od 15 stycznia 2013 r. do 15 stycznia 2015 r.).  Faktycznie jednak omawiane regulacje stosowane będą jeszcze co najmniej  kilka lat dłużej z przyczyn wskazanych w dalszej części opracowania. Odnosząc się do treści samej ustawy o abolicji, wydaje się być ona bardzo  oszczędna – zbudowana jest raptem z kilku artykułów. W praktyce jednak  występują istotne wątpliwości co do poprawnej interpretacji norm prawnych  zakodowanych w jej przepisach, na co wskazuje np. niejednolita praktyka  ZUS przy stosowaniu u.o.a. Spowodowane jest to w szczególności niejedno- znacznym uregulowaniem kwestii ważnych z punktu widzenia abolicji oraz  pomocniczym stosowaniem do postępowań prowadzonych w tym przedmiocie  również innych aktów prawnych, do których odwołuje się prawodawca w ra- mach omawianej ustawy.  16 Charakterystyka ogólna ustawy o abolicji W ramach kolejnych rozdziałów przedstawione zostaną komentarze do  poszczególnych przepisów ustawy o abolicji, jak i aktów prawnych, które  znajdują zastosowanie w trakcie postępowania prowadzonego w tym zakresie.  W tekście wyróżnione będą jednocześnie praktyczne wskazówki, które w wielu  wypadkach stanowią kluczowe kwestie w trakcie postępowań abolicyjnych  oraz ułatwią i przyśpieszą uzyskanie decyzji w sprawie umorzenia zaległości. Rozdział II Art. 1 u.o.a. 2.1. Zakres przedmiotowy i podmiotowy u.o.a. Wniosek o abolicję 2.1.1. Zakres przedmiotowy u.o.a. – należności podlegające abolicji Zakresem przedmiotowym aktu prawnego, a w tym zwłaszcza ustawy, są  stosunki społeczne, które ten akt reguluje1. Ustalenie zakresu przedmiotowe- go u.o.a. wymaga bliższej analizy art. 1 ust. 1 tej ustawy. Treść wskazanego  przepisu w jego pierwszej części (przed dwukropkiem) nosi brzmienie: na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz wypadowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumie- niu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.) (…). Z przyto- czonego fragmentu wynika, iż u.o.a. odnosi się do stosunków społecznych  regulowanych przez normy innego aktu prawnego – u.s.u.s. Zaś przedmiotem  regulacji u.s.u.s. są w szczególności – jak wynika z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s.  – zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym. Niniejsze opracowanie nie  ma na celu szczegółowej analizy konstrukcyjnych założeń systemu ubezpieczeń  społecznych, dlatego wystarczające będzie zwrócenie uwagi na kwestie w tym  zakresie najistotniejsze. 1 Zob. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, komentarz do art. 1, System Informacji Prawnej Legalis 2011. 18 Art. 1 u.o.a. Celem ubezpieczenia społecznego jest zapewnienie bezpieczeństwa socjal- nego osób ubezpieczonych. Zabezpieczenie to realizuje się poprzez dokonywa- nie określonych świadczeń na rzecz ubezpieczonych w przypadku ziszczenia  się założonych ryzyk socjalnych. Ryzyka socjalne to zidentyfikowane przez  ustawodawcę, prawnie doniosłe zdarzenia, których skutkiem jest utrata lub  ograniczenie możliwości zarobkowej ubezpieczonego lub konieczność pono- szenia przez niego dodatkowych, nieprzewidywanych wydatków2. Zidentyfi- kowanymi ryzykami socjalnymi są w szczególności: 1)  dożycie wieku emerytalnego,  2)  trwała lub okresowa niezdolność do pracy lub niemożność jej świadczenia,  3)  wypadek przy pracy (lub w drodze do pracy), a także choroba zawodowa,  4)  choroba.  Identyfikacja powyższych ryzyk socjalnych znajduje odzwierciedlenie  w przepisach u.s.u.s., gdyż bezpośrednio z tymi ryzykami powiązane zostały  poszczególne ubezpieczenia wchodzące w zakres ubezpieczeń społecznych  (art. 1 u.s.u.s.). Ustawodawca wskazał w art. 1 u.s.u.s., iż ubezpieczenia spo- łeczne obejmują: 1)  ubezpieczenie emerytalne,  2)  ubezpieczenie rentowe,  3)  ubezpieczenie wypadkowe,  4)  ubezpieczenie chorobowe.  Analizując powyższy przepis dojść można do wniosku, że ubezpiecze- nie  emerytalne  stanowić  ma  zabezpieczenie  na  wypadek  dożycia  wieku  emerytalnego. Ubezpieczenie rentowe – na wypadek trwałej lub okresowej  niezdolności do pracy lub niemożności jej świadczenia. Ubezpieczenie wy- padkowe zaś – na wypadek wypadku przy pracy (lub w drodze do pracy),  a także w przypadku choroby zawodowej. Ubezpieczenie chorobowe zaś  gwarantuje świadczenia w przypadku choroby oraz macierzyństwa. Ubez- pieczenie chorobowe odróżnić należy od ubezpieczenia zdrowotnego, które  regulowane jest przez inny akt prawny, nienależący do sfery prawa ubezpie- czeń społecznych (mowa o ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach  opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; Dz.U. z 2008 r.,  Nr 164, poz. 1027 t.j.). W doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych zauważa się, że osoby bę- dące w podobnym stopniu zagrożone ziszczeniem się określonych ryzyk so- cjalnych, a przez to wymagające zbliżonej ochrony, tworzą tzw. wspólnotę  2 Zob. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska (red.), Ustawa o systemie ubez pieczeń spo- łecznych. Komentarz, komentarz do art. 1, System Informacji Prawnej Legalis 2011. Zakres przedmiotowy i podmiotowy u.o.a. Wniosek o abolicję 19 ubezpieczeniową, zwaną również wspólnotą ryzyka. W celu zapewnienia  ochrony i rozłożenia grożących im ryzyk osoby te tworzą fundusz przeznaczony  na finansowanie świadczeń dokonywanych na rzecz tych ubezpieczonych, co do  których określone ryzyko zaistniało. Fundusz ten powstaje (jest finansowany)  ze składek ubezpieczonych, a także ze składek innych podmiotów, które są do  ich uiszczania obowiązane w świetle prawa (np. płatnicy składek). Podmiot  zarządzający funduszem – w zamian za składkę – dokonuje na rzecz ubezpie- czonego określonych świadczeń, o ile w stosunku do danego ubezpieczonego  ziściły się prawne przesłanki warunkujące przyznanie takiego świadczenia.  Należy przy tym dodać, iż uczestnictwo w opisanym systemie ubezpieczenia  społecznego jest z reguły obligatoryjne3. Powyższe  założenia  teoretyczne  zostały  w  polskim  systemie  prawa  zrealizowane w praktyce w drodze przepisów u.s.u.s. Osoby podlegające  ubezpieczeniom społecznym mają – co do zasady – zagwarantowane prawo  do określonych świadczeń, pod warunkiem uiszczenia należnych składek  na te ubezpieczenia (bezpośrednio przez ubezpieczonych lub przez płatni- ków). Przy tym należy zauważyć, iż w świetle art. 6–6b, 10 ust. 1 oraz 11  ust. 1 u.s.u.s. w przypadku wielu kategorii podmiotów podleganie ubezpie- czeniu społecznemu jest obowiązkowe, co dotyczy w szczególności osób  prowadzących pozarolniczą działalność, będących adresatami u.o.a. Osoby  te podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (art.  6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s.) oraz wypadkowemu (art. 12 ust. 1 u.s.u.s.), a dobro- wolnie także ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2 u.s.u.s.). W dalszej  części niniejszego opracowania uwaga zostania skupiona właśnie na osobach  pro wadzących pozarolniczą działalność, jako że wyłącznie te osoby są adre- satami u.o.a. Konsekwencją obowiązkowego podlegania określonym ubezpieczeniom  społecznym jest obowiązek uiszczania składek na te ubezpieczenia. Ustawo- dawca odróżnia przy tym finansowanie składek od faktycznego obliczania,  rozliczania i przekazywania składek do ZUS. Finansowaniem składek na ubez- pieczenie społeczne jest ponoszenie ich ekonomicznego ciężaru, natomiast  czynności obliczenia, rozliczenia i przekazania (wpłaty) do ZUS są to czyn- ności techniczne. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność jednocześnie  w całości finansują składki na własne ubezpieczenie społeczne (art. 16 ust. 4  pkt 1 u.s.u.s.) oraz obowiązane są do ich samodzielnego obliczania, rozliczania  3 Zob. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, komentarz do art. 1, System Informacji Prawnej Legalis 2011. 20 Art. 1 u.o.a. i odprowadzania do ZUS (art. 17 ust. 3 u.s.u.s.), pełniąc w tym zakresie funkcję  płatnika (art. 4 pkt 2 lit. d u.s.u.s.)4. Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących poza- rolniczą działalność ustalana jest zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 15  u.s.u.s. W myśl tego przepisu, wysokość składek na ubezpieczenie emerytalne  i rentowe wyrażone jest w formie stopy procentowej, jednakowej dla wszyst- kich ubezpieczonych. W przypadku ubezpieczenia emerytalnego osób prowa- dzących pozarolniczą działalność stopa ta wynosi 19,52  podstawy wymiaru  składki. W przypadku zaś ubezpieczenia rentowego – 8  podstawy wymiaru  składki (art. 22 ust. 1 pkt 1 i 2 u.s.u.s.). Wysokość ubezpieczenia wpadkowego  również wyrażona jest w formie stopy procentowej, jednakże jest ona zróż- nicowana dla poszczególnych płatników składek i ustalana w zależności od  poziomu zagrożeń zawodowych i skutków zagrożeń (art. 15 ust. 2 u.s.u.s.).  Stopa tej składki wahać się może od 0,40  do 8,12  podstawy wymiaru  składki. W tym miejscu nasuwa się pytanie, w jaki sposób określa się podsta- wę wymiaru składki, o której mowa powyżej. Odpowiedzi w przypadku osób  prowadzących pozarolniczą działalność udziela art. 18 ust. 8 u.s.u.s., zgodnie  z którym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe  stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60  prognozowanego  przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, które w drodze obwieszczenia  ogłasza Minister Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 19 ust. 10  u.s.u.s. Podstawę tę stosuje się również do obliczenia składek na ubezpieczenie  wypadkowe. Jednocześnie należy zauważyć, że w skali roku podstawa wymiaru  składek na ubezpieczenie społeczne nie może przekroczyć kwoty 112 380 zł  (por. obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia  2013 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na  ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2014 oraz przyjętej do jej usta- lenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia – M.P. z 2013 r.,  poz. 1028).  Osoby prowadzące pozarolniczą działalność mają obowiązek ponoszenia  składek na ubezpieczenia społeczne, którym obowiązkowo podlegają. Wynika  stąd wniosek, że składki na ubezpieczenie społeczne stanowią należność o cha- rakterze publicznoprawnym (tak m.in. I. Jędrasik-Jankowska, Ubezpieczenia emerytalne. Trzy filary, Warszawa 2001, s. 73). Wskazane cechy zbliżają składki  na ubezpieczenie społeczne do podatków. Podobnie jak w przypadku podatków  4 Odrębną kwestią jest pełnienie przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność  gospodarczą funkcji płatnika w stosunku do innych osób, a w tym zwłaszcza pracowników  zatrudnianych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (art. 4 pkt 2 lit. a u.s.u.s.). Zakres przedmiotowy i podmiotowy u.o.a. Wniosek o abolicję 21 bowiem nieuregulowanie przez zobowiązanego należnych składek upoważnia  właściwe organy do zastosowania przymusu państwowego w celu wyegzekwo- wania zaległości. W zakresie tym kluczowe znaczenie mają art. 23–31 u.s.u.s.,  które określają tryb dochodzenia przez ZUS zaległych składek na ubezpieczenie  społeczne oraz należności powiązanych, o których mowa w tych przepisach.  Art. 1 ust. 1 u.o.a. określa katalog należności z tytułu składek podlegają- cych abolicji na podstawie u.o.a. Przepis ten nie określa jednak tego katalogu  w sposób wyczerpujący, gdyż w istotny sposób uzupełnia go art. 1 ust. 6 u.o.a.  (w szczególności w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne, co budzi  zainteresowanie wielu płatników składek mających zadłużenie z tego tytu- łu). Istotne jest zauważenie relacji pomiędzy art. 1 ust. 1 u.o.a. a art. 1 ust. 6  u.o.a., a mianowicie, że należności z art. 1 ust. 6 u.o.a. podlegają umorzeniu  dopiero wskutek umorzenia należności z art. 1 ust. 1 u.o.a. za ten sam okres,  lub innymi słowy – że umorzenie należności z art. 1 ust. 1 u.o.a. stanowi wa- runek umorzenia należności z art. 1 ust. 6 u.o.a. za ten sam okres. Dla potrzeb  niniejszego opracowania można zatem określić należności z art. 1 ust. 1 u.o.a.  jako należności podlegające umorzeniu pierwotnemu, a należności z art. 1  ust. 6 u.o.a. – jako należności podlegające umorzeniu wtórnemu.  W PRAKTYCE Katalog należności z tytułu składek podlegających abolicji określony został  w dwóch przepisach – art. 1 ust. 1 oraz ust. 6 u.o.a. Warunkiem umorzenia  należności określonych w art. 1 ust. 6 u.o.a. jest umorzenie za ten sam okres  należności określonych w art. 1 ust. 1 u.o.a.  W świetle art. 1 ust. 1 u.o.a. wspólną cechą wszystkich należności objętych  abolicją jest to, aby na dzień złożenia wniosku o abolicję były one nieopłacone,  a jednocześnie w dalszym ciągu wymagalne. Uprzednie opłacenie należności  z tytułu składek, niezależnie od tego, czy dobrowolne (jednorazowo lub w ra- tach) czy przymusowo wyegzekwowane przez właściwe organy, powoduje  wygaśnięcie zobowiązań z tego tytułu. W rezultacie należności te nie będą  mogły zostać umorzone. W praktyce jest to istotna kwestia, gdyż po wejściu  w życie u.o.a. wiele osób zainteresowanych abolicją szukało odpowiedzi na  pytanie, czy dzięki abolicji będą mogły odzyskać kwoty już uiszczonych skła- dek. Musieli się oni jednak spotkać z odpowiedzią odmowną.  Nie będą mogły zostać umorzone także te należności z tytułu składek,  które przed złożeniem wniosku o abolicję przestaną być wymagalne z innych  przyczyn niż ich zapłata. Przyczynami takimi mogą być potrącenie, zaliczenie 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Abolicja w ZUS. Praktyczne aspekty umorzenia zaległości
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: