Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00299 008273 11001421 na godz. na dobę w sumie
Adam Smith. Ekonomia polityczna - ebook/pdf
Adam Smith. Ekonomia polityczna - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 142
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9125-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).
Książka jest szczegółową i pogłębioną naukową prezentacją i analizą poglądów ekonomicznych Adama Smitha. Podejmuje temat, który ma istotne znaczenie w studiowaniu i pogłębionym poznaniu współczesnej teorii ekonomii. Argument ten opiera się na przekonaniu o istotnej roli ciągłości myśli ekonomicznej w sensie historycznym.

Zastosowana przez Autora metoda prezentacji i analizy poglądów Smitha jest bardzo cenna ze względów dydaktycznych. Stanowi ona wartościową wskazówkę dla młodszych adeptów ekonomii, jak należy przeprowadzić pogłębioną egzegezę tekstów źródłowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

RECENZENT Eugeniusz Kwiatkowski REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Dorota Stępień SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Łukasz Orzechowski © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06100.13.0.X ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-803-5 ISBN (ebook) 978-83-7969-125-8 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 Spis treści Przedmowa ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 9 Rozdział I. Wprowadzenie ����������������������������������������������������������������������������������� 11 1. Biografia Adama Smitha ��������������������������������������������������������������������������� 11 2. Problematyka Bogactwa narodów �������������������������������������������������������������� 13 3. Ogólny charakter rozważań w Bogactwie narodów ��������������������������������� 14 4. Ewolucja stosunków gospodarczych w Anglii XVIII wieku ��������������� 15 Rozdział II. Założenia metodologiczne ������������������������������������������������������������� 17 1� przedmiot ekonomii politycznej �������������������������������������������������������������� 17 2. Motywy działalności gospodarczej ��������������������������������������������������������� 18 3. Ogólny charakter procesu gospodarczego ��������������������������������������������� 20 4. „Niewidzialna ręka” ���������������������������������������������������������������������������������� 21 Rozdział III. Istota, miara i czynniki wzrostu bogactwa �������������������������������� 25 1. Istota i miara bogactwa ������������������������������������������������������������������������������ 25 2. Czynniki wzrostu bogactwa ��������������������������������������������������������������������� 26 Rozdział IV. Wartość i pieniądz �������������������������������������������������������������������������� 35 1. Wartość użytkowa a wartość wymienna ������������������������������������������������ 35 2. Podstawa wartości wymiennej ����������������������������������������������������������������� 36 3. Cena naturalna a cena rynkowa ��������������������������������������������������������������� 46 4. Pieniądz ������������������������������������������������������������������������������������������������������� 50 Rozdział V. Wzrost bogactwa a jego podział ���������������������������������������������������� 55 1. Podział bogactwa a teoria wartości ��������������������������������������������������������� 55 2. Płaca, zysk i renta gruntowa jako pochodne wartości tworzonej przez pracę �������������������������������������������������������������������������������������������������� 55 3. Pieniężna i rzeczywista „cena pracy” ����������������������������������������������������� 57 4. Płaca a proces akumulacji kapitału ���������������������������������������������������������� 57 5. Zysk a procent �������������������������������������������������������������������������������������������� 61 6. Zysk a proces akumulacji kapitału ���������������������������������������������������������� 61 7. Renta gruntowa ������������������������������������������������������������������������������������������ 63 8. Konflikt między kapitałem a pracą ��������������������������������������������������������� 67 5 Rozdział VI. Cechy szczególne reprodukcji w ujęciu Adama Smitha �������� 69 1. Ujęcie pierwsze ����������������������������������������������������������������������������������������� 69 2. Ujęcie drugie ��������������������������������������������������������������������������������������������� 75 Rozdział VII. Handel zagraniczny ���������������������������������������������������������������������� 81 Rozdział VIII. Państwo a gospodarka ���������������������������������������������������������������� 85 1. Geneza państwa ���������������������������������������������������������������������������������������� 85 2. Ogólne funkcje państwa �������������������������������������������������������������������������� 85 3. Dobra ziemskie panującego lub państwa ��������������������������������������������� 87 4. Rozrzutność panującego i rządu ������������������������������������������������������������ 87 5. Zasada nieingerencji państwa w gospodarkę �������������������������������������� 88 6. Urządzenia i instytucje publiczne, które mają ułatwić handel ���������� 89 6.1. Określenie dziedzin właściwych dla kompanii akcyjnych ��������� 89 6.2. Urządzenia infrastrukturalne ���������������������������������������������������������� 92 7. Idea nauczania powszechnego ��������������������������������������������������������������� 93 8. Wydatki państwa jako czynnik kształtowania świadomości społe- cznej ������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 95 8.1. Problem finansowania instytucji religijnych ��������������������������������� 95 8.2. Środki walki z fanatyzmem i przesądami ������������������������������������� 96 9. Prawne ustanowienie stopy procentowej ��������������������������������������������� 97 10. Rola państwa w handlu zagranicznym ������������������������������������������������� 97 11. Krytyka prawa primogenitury ������������������������������������������������������������� 102 12. Podatki ����������������������������������������������������������������������������������������������������� 103 12.1. Zakres rozważań Smitha o podatkach ��������������������������������������� 103 12.2. Ogólne zasady opodatkowania dochodów ������������������������������� 104 12.3. Podatek od renty gruntowej �������������������������������������������������������� 104 12.4. Podatek od zysku �������������������������������������������������������������������������� 106 12.5. Podatek od płacy roboczej ����������������������������������������������������������� 108 12.6. Pogłówne ���������������������������������������������������������������������������������������� 108 12.7. Podatki od towarów konsumpcyjnych �������������������������������������� 109 12.8. Podatek od czynszu z domów ����������������������������������������������������� 112 12.9. Podatki od majątku ����������������������������������������������������������������������� 113 12.10. Społeczny aspekt opodatkowania dochodów ������������������������� 113 12.11. Konkluzje ��������������������������������������������������������������������������������������� 114 13. Dług publiczny ��������������������������������������������������������������������������������������� 115 Rozdział IX. Idea „naturalnego wzrostu dobrobytu” a historyczna rzeczywistość ��������������������������������������������������������������������������������� 119 Rozdział X. Struktura klasowa społeczeństwa a interes publiczny ����������� 124 Rozdział XI. Adam Smith a fizjokraci �������������������������������������������������������������� 127 6 Rozdział XII. Adam Smith a późniejsza myśl ekonomiczna ����������������������� 131 1. Jean Baptiste Say ��������������������������������������������������������������������������������������� 131 2. David Ricardo ������������������������������������������������������������������������������������������� 133 3. Jean Charles Léonard Simonde de Sismondi ��������������������������������������� 135 4. Thomas Robert Malthus �������������������������������������������������������������������������� 135 Zakończenie ���������������������������������������������������������������������������������������������������������� 137 Bibliografia ������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 139 Indeks osób ����������������������������������������������������������������������������������������������������������� 141 Przedmowa Adam Smith był jednym z głównych twórców ekonomii kla- sycznej. Wywarł on wielki wpływ na rozwój ekonomii, a pewne jego idee nie straciły na znaczeniu do dnia dzisiejszego. Analizie ekonomii politycznej w jego ujęciu poświęcam niniejsze opracowanie, któremu przyświeca cel dydaktyczny. Zawarłem w nim sporo materiału źródłowego, aby możliwie najściślej przedstawić myśl Smitha i poddać ją w pewnym stop- niu ocenie Czytelnika. Ze względu na genezę bądź recepcję idei ekonomicznych Smitha dokonuję ich porównania z myślą fizjokratyczną oraz poglądami ekonomicznymi J.B. Saya, D. Ricarda, J.C.L. Simonde de Sismondiego i T.R. Malthusa. W literaturze przedmiotu największe znaczenie mają pra- ce Karola Marksa, które staram się wykorzystać w całej pełni. W pewnym zakresie spożytkowuję też wyniki badań innych autorów. R O Z D Z I A Ł I Wprowadzenie 1. Biografia Adama Smitha Adam Smith urodził się 5 czerwca 1723 r. w szkockim mia- steczku Kirkcaldy, niedaleko Edynburga. Jego ojciec, również Adam, adwokat i kontroler ceł, zmarł na kilka miesięcy przed narodzinami syna. Jego matka, Małgorzata, była córką Johna Do- uglasa ze Strathendry, zamożnego właściciela ziemskiego. Prawdopodobnie od 1733 r. Smith uczęszczał do miej- skiej szkoły w Kirkcaldy. W 1737 r. został studentem Glasgow College, gdzie w ciągu trzech lat uczył się łaciny, greki, matema- tyki i filozofii moralnej. Filozofia moralna obejmowała teologię naturalną, etykę, prawo i politykę, a w ramach tej ostatniej także ekonomię. Teologia naturalna traktowała o porządku w chaosie wszechświata. W latach 1740–1746 Smith odbył studia uniwersyteckie w Oksfordzie, poświęcając wiele uwagi lekturze literatury greckiej i łacińskiej. Zapewne własne doświadczenia nasunęły mu później krytyczne uwagi o większości uniwersytetów jego czasów. „Postępy, jakich w czasach nowożytnych dokonano w różnych gałęziach filozofii, nie zostały osiągnięte na uniwer- sytetach, chociaż pewna część tych zdobyczy była bez wątpienia ich dziełem. Większość uniwersytetów nie była nawet zbytnio skora do przyjmowania dokonanych już zdobyczy; niektóre z tych uczonych instytucji wolały pozostać przez dłuższy okres czasu azylami, gdzie obalone systemy i przestarzałe przesądy 11 znajdowały schronienie i opiekę, gdy je wygnano już ze wszyst- kich zakątków świata”1� Po skończeniu studiów, Smith wrócił do Kirkcaldy, a dwa lata później przeniósł się do Edynburga. W tym czasie zaprzy- jaźnił się z Dawidem Hume’em, co miało duże znaczenie dla jego poszukiwań twórczych. W Edynburgu prowadził wykłady pu- bliczne z zakresu literatury angielskiej, polityki i ekonomii. W 1751 r. otrzymał stanowisko profesora logiki Uniwer- sytetu w Glasgow, a w roku następnym objął katedrę filozofii moralnej w tejże uczelni. Pełnił też w niej funkcje organizacyjne: kwestora, dziekana wydziału i wicerektora. Od 1752 r. był człon- kiem Towarzystwa Literackiego i Towarzystwa Filozoficznego w Edynburgu. W roku 1759 ogłosił dzieło treści filozoficznej Teoria uczuć moralnych (The Theory of Moral Sentiments), które przyniosło mu rozgłos i uznanie. Za jego życia to dzieło było wydawane jeszcze pięciokrotnie. W 1764 r. Smith zakończył swoją karierę akademicką i udał się z młodym księciem Buccleuch, jako jego opiekun naukowy, na Kontynent (z wynagrodzeniem rocznym 300 funtów do koń- ca życia, znacznie przewyższającym wynagrodzenie profesora). Trasa wiodła przez Paryż, Tuluzę, Bordeaux, Montpellier, Gene- wę i ponownie przez Paryż. W Paryżu poznał Smith fizjokratów – François Quesnay i Anne Jacques Turgot. W roku 1767 wrócił do Szkocji i osiadł w Kirkcaldy. Mając zabezpieczony byt mate- rialny, poświęcił się pisaniu swojego głównego dzieła, rozpoczę- tego jeszcze we Francji. Dzieło to ukazało się w roku 1776, a jego tytuł brzmi: Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations). Za ży- cia autora było ono wydawane w Anglii pięciokrotnie. W innych 1 Adam Smith, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów [dalej: Bogactwo narodów], t. II, Warszawa 1954, s. 509–510. Pisząc o wynagrodzeniach i efektywności pracy nauczycieli uniwersyteckich, Smith zauważył: „W uniwer- sytecie oxfordzkim już od wielu lat większość publicznie nauczających profe- sorów całkowicie zrezygnowała nawet z pozorów nauczania” (tamże, s. 496). 12 krajach ukazywały się jego przekłady. Autor zyskał wielki roz- głos i uznanie2� W 1778 r. Smith otrzymał nominację na pełnomocnika do spraw ceł w Edynburgu. Łączyło się z tym wysokie wynagro- dzenie roczne (600 funtów). W związku z tym zrezygnował z do- żywotniej renty przyznanej mu przez rodzinę księcia Buccleuch. Z racji pełnienia nowej funkcji przeprowadził się do Edynburga, gdzie zmarł 16 lipca 1790 r.3 2. Problematyka Bogactwa narodów Bogactwo narodów składa się z pięciu ksiąg poprzedzonych Wstępem i planem dzieła� W księdze I jest mowa o podziale pracy jako czynnika wzro- stu bogactwa, o wartości, cenie i pieniądzu oraz o podziale do- chodu społecznego (płaca, zysk, renta gruntowa). Księga II obejmuje problematykę akumulacji kapitału, po- zostającą w zasadniczym związku z kwestią wzrostu bogactwa omawianą w księdze I. W księdze III analizuje się relacje między rolnictwem, prze- mysłem i handlem w dobie średniowiecza i u progu czasów 2 O wcześniejszych poglądach ekonomicznych Smitha, z okresu przed po- dróżą do Francji, dowiadujemy się z tzw. Wykładów w Glasgow. Są to notatki z jego wykładów na Uniwersytecie w Glasgow, sporządzone przez studenta w 1763 r., odnalezione ponad sto lat później, a opublikowane w roku 1896 przez Edwina Cannana pt. Lectures on Justice, Police, Revenue and Arms, delivered in the University of Glasgow, by A. Smith, reported by a student in 1763 (Oxford). O zawartości Wykła- dów w Glasgow, w szczególności o ich wątkach dotyczących teorii wartości, pisze Ronald L. Meek, Studia z teorii wartości opartej na pracy, Warszawa 1958, s. 61–81. 3 Informacje dotyczące biografii Adama Smitha zaczerpnąłem z następu- jących publikacji: Danuta Petsch, Słowo wstępne, [w:] Adam Smith, Teoria uczuć moralnych, Warszawa 1989; Jarosław Semkow, Śladami wielkich ekonomistów, War- szawa 1988; Donald Rutherford, Routledge Dictionary of Economics, London and New York 1995. Charakterystykę osobowości Adama Smitha znajdzie Czytelnik w książce Roberta L. Heilbronera, Wielcy ekonomiści, Warszawa 1993. 13
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Adam Smith. Ekonomia polityczna
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: