Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00135 003806 18783802 na godz. na dobę w sumie
Adaptogeny od A do Z. Naturalny sposób na odprężenie, wytrzymałość i odporność - ebook/pdf
Adaptogeny od A do Z. Naturalny sposób na odprężenie, wytrzymałość i odporność - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 444
Wydawca: Vital Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8168-415-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> zdrowie, medycyna >> zdrowie i uroda
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

 

Jak wykazały najnowsze badania, to stres odpowiada za największą liczbę zgonów we współczesnym świecie. Należy go rozumieć jako czynniki środowiskowe powodujące, że nasz organizm nie czuje się optymalnie. Przy nawale pracy i nieustannym przesuwaniu granic własnych możliwości jest on wszechobecny, lecz istnieje również na niego sposób. Kompletny przewodnik po ziołach adaptogennych, dawniej znanych jako 'toniki', które niwelują wpływ wieku i stresu na organizm ujawnia, jak adaptogeny zwiększają odporność organizmu na niekorzystne oddziaływania. Znajdziesz w nim historię stosowania preparatów ziołowych i ich właściwości, przygotowanie oraz prawidłowe dawkowanie. Pokonaj stres naturalnie!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DAVID WINSTON, STEVEN MAIMES Adaptogeny od A do Z Naturalne środki na odprężenie, wytrzymałość i odporność Adaptogeny od A do Z DAVID WINSTON, STEVEN MAIMES Adaptogeny od A do Z Naturalne środki na odprężenie, wytrzymałość i odporność Redakcja: Mariusz Warda Skład: Krzysztof Nierodziński Projekt okładki: Krzysztof Nierodziński Tłumaczenie: Małgorzata Grodzka Wydanie I BIAŁYSTOK 2019 ISBN 978-83-8168-413-2 Tytuł oryginału: Adaptogens: Herbs for Strength, Stamina, and Stress Relief Copyright © 2007 by Herbal Therapeutics Inc. and Steven L. Maimes Ilustracje na stronach 195 i 276 zaczerpnięte z Illustrated Flora of the Northern States and Canada Vol. 2 autorstwa N. L. Britton i A. Brown, 1913, wykorzystano dzięki uprzejmości USDA, NRCS, 2006. The PLANTS Database (http://plants.usda.gov). National Plant Data Center, Baton Rouge, LA 70874-4490 Ilustracje na stronach 202, 206 i 285 zostały przedrukowane za zgodą z The Yoga of Herbs autorstwa dr. Davida Frawley a i dr. Vasanta Lada, Lotus Press, P.O. Box 325, Twin Lakes, WI 53181. © 1986. Wszelkie prawa zastrzeżone. © Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2018 All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form. Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadaczy praw autorskich. Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod. 15-762 Białystok ul. Antoniuk Fabr. 55/24 85 662 92 67 – redakcja 85 654 78 06 – sekretariat 85 653 13 03 – dział handlowy – hurt 85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl PRINTED IN POLAND Adaptogeny Cudowna! W pełni zbadana, pełna informacji niełatwo dostępnych, a przy tym praktycznych i łatwych do strawienia. Autorzy zdołali po- łączyć tradycyjne i najnowsze informacje naukowe tworząc w pełni wyczerpujący i informacyjny tekst. Stanie się klasycznym, definityw- nym dziełem o tej najważniejszej grupie roślin leczniczych*. Rosemary Gladstar, założycielka United Plant Savers Kluczowa lektura dla wszystkich związanych z adaptogenami, zarów- no praktyków, jak i konsumentów. Jest to pierwszy kompleksowy prze- wodnik po adaptogenach oparty na porządnym zielarstwie, porządnej nauce i BEZ szumu! Naprawdę wspaniała książka. David Hoffmann, Bsc, Fnimh * Wszystkie cytaty nieopatrzone oddzielnym przypisem są przetłumaczone przez autora przekładu (przyp. tłum.). Adaptogenne zioła mogą być najbardziej przydatne przy poszukiwa- niu zdrowia w naszym zestresowanym społeczeństwie. Wreszcie David Winston i Steven Maimes wyjaśniają oraz promują wykorzystanie i korzyści tych istotnych ziół. James A. Duke Dzięki „Adaptogenom od A do Z” David Winston i Steven Maimes wreszcie udostępnili tę ważną koncepcję leczenia szerszemu gronu odbiorców. Potrzebujemy adaptogenów – łagodnych środków, które z czasem będą miały potężny wpływ na przywracanie i ochronę na- szego zdrowia na wielu poziomach. Ogromna kliniczna i praktyczna wiedza Davida Winstona na temat ziół w olbrzymim stopniu przy- czynia się do wartości książki. Christopher Hobbs Dedykuję tę książkę mojemu zmarłemu bratankowi Nathanielowi Hallowi, który wprowadzał humor, wyzwania, rozwój oraz ducha wojownika w moje życie i to wspaniałe życie. Będzie go brakowało wszystkim, którzy go znali. Dawid = Dedykuję tę książkę mojej rodzinie i następnemu pokoleniu. Steven Spis treści Podziękowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Część pierwsza: Ziołowe adaptogeny 1. Medycyna ziołowa na świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2. Adaptogeny: Przegląd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 3. Historia adaptogenów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 4. Działania adaptogenów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 5. Adaptogeny a reakcja na stres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 6. Korzyści zdrowotne adaptogenów . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Część druga: Materia medica Korzystanie z materia medica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 7. Monografie o adaptogenach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Żeń-szeń amerykański • Amla • Żeń-szeń indyjski • Żeń-szeń azjatycki • Traganek • Kordyceps • Dang shen • Eleuterokok kolczasty • Guduchi • He shou wu • Bazylia azjatycka • Jiaogulan • Lukrecja • Kolcowój pospolity • Żeń-szeń książęcy • Reishi • Szczodrak krokoszowaty • Różeniec górski • Cytryniec chiński • Shatavari • Mumio 8. Nerwiny: Zioła uzupełniające adaptogeny. . . . . . . . . . . 293 Werbena krzaczasta • Rumianek pospolity • Świeży owies zwyczajny • Głóg jednoszyjkowy • Melisa lekarska • Lipa szerokolistna • Albicja biało-różowa • Serdecznik pospolity • Męczennica cielista • Tarczyca bocznokwiatowa • Dziurawiec zwyczajny 9. Nootropiki: Zioła uzupełniające adaptogeny. . . . . . . . . 317 Bakopa • Bhringaraj • Miłorząb japoński • Wąkrotka azjatycka • Lawenda • Rozmaryn lekarski • Piwonia chińska • Krzyżownica cienkolistna Część trzecia: Ziołowe adaptogeny w zastosowaniu 10. Kliniczne zastosowanie adaptogenów . . . . . . . . . . . . . . 335 11. Adaptogenne zioła w połączeniach . . . . . . . . . . . . . . . . 351 12. Adaptogeny jako jedzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 13. Adaptogeny dla zwierząt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 Źródła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 Słowniczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 Podziękowania Chciałbym podziękować mojemu współautorowi, Stevenowi Ma- imesowi za zaproponowanie tej książki; mojej sekretarce Eileen Zollo, która wciąż rozszyfrowuje moje gryzmoły i czyni je czy- telnymi; oraz moim przyjaciołom i kolegom ze środowisk zielar- skich, naturopatycznych i weterynaryjnych, którzy przyczynili się do powstania tej książki, wliczając w to następujące osoby: Kathy Abascal, Mary Bove, Chanchala Cabrera, Barbarę Fougere, Thoma- sa Avery ego Garrana, Christophera Hedleya, Christophera Hobb- sa, Nicka Larkensa, the late Billa Mitchella, Stacey Small, Kevina Spellmana, Jill Stansbury, Alana Tillotson oraz Roya Uptona. Dawid Ziele, które otworzyło mi oczy na adaptogeny, to święta bazylia. Muszę powiedzieć, że obecność tego konkretnego zioła wezwała mnie do napisania tej książki. Jako badacz ziołowych adaptogenów, uznaję wielu zielarzy, któ- rzy pisali o ziołach i adaptogenach, w tym współautora Davida = 11 + 12 Adaptogeny od A do Z Winstona, który wniósł tu wkład dzięki swojej ogromnej wiedzy na temat ziół. Istnieją dwaj zielarze, którzy bezpośrednio wpłynęli na moją pracę; są to Kerry Bone i Paul Schulick. Chciałbym również uhonorować wielką tradycję, mądrości wie- ków i uzdrawiających rośliny, które Bóg stworzył. A także hasła: Pamiętaj. Bądź prosty. Bądź miły. Steven Wprowadzenie Wszystkie rośliny zawierają związki adaptogenne/wzmacniające, ponieważ rośliny muszą same radzić sobie z dużym stresem. James Duke, PhD, naukowiec i etnobotanista Wszyscy mamy do czynienia ze stresem każdego dnia, a nasze ciała starają się dostosować i zachować równowagę oraz zdrowie. Istnieje rodzaj ziół zwanych adaptogenami, które pomagają organizmowi radzić sobie ze stresem, wspierają normalne procesy metabolicz- ne i przywracają równowagę. Zwiększają odporność organizmu na wywołujące stres czynniki fizyczne, biologiczne, emocjonalne i śro- dowiskowe oraz wspierają normalne funkcjonowanie pod kątem fizjologicznym. Ta książka jest o tych właśnie ziołach. W przeszłości nazywane były ziołami odmładzającymi, tonikami qi, rasayanami lub pokrze- piaczami. Współczesne badania dowiodły, że wiele z tych ziół to = 13 + 14 Adaptogeny od A do Z istotne leki, które można stosować w profilaktyce i leczeniu wielu pospolitych dolegliwości. Ktoś mógłby powiedzieć, że te adaptogeniczne zioła brzmią zbyt pięknie, aby mogły być prawdziwe. Szeroka gama korzyści zdrowotnych, które oferują, obejmuje prawie każdy obszar ciała. Jednak, jeśli przestudiujemy historię, zrozumiemy, że zioła te nie bez powodu były używane przez tysiące lat. Uzdrowiciele z prze- szłości znali te zioła i często ich używali. Teraz to od nas zależy odnowienie oraz poszerzenie tej wiedzy i ponowne wykorzystanie tego, czego się nauczyliśmy. Ta książka skupia się na adaptogenach, doskonałych ziołach leczniczych, o  długiej tradycji użytkowania i  korzyści. Zawiera również informacje na temat dwóch rodzajów ziół, które działają w sposób komplementarny z adaptogenami – środków uspokaja- jących i nootropików (stymulantów mózgowych). Oczywiście, można również o wiele więcej powiedzieć o innych rodzajach ziół leczniczych. Zalecamy skorzystanie z wielu świetnych książek, które są dostępne na rynku. Kilka naszych ulubionych to: Medical Herbalism Davida Hoffmanna, Principles and Practice of Phytotherapy Simona Millsa i Kerry’ego Bone oraz Herbal Therapy Supplements: A Scientific and Traditional Approach Merrily Kuhn i Davida Winstona. ODWOŁANIA I ŹRÓDŁA GG Przy opracowywaniu tej książki zasięgnięto opinii z wielu źródeł (w tym naukowców, badaczy, autorów i pracowników służby zdro- wia), a rezultaty zostały zebrane tak, aby można je było przedstawić w czytelnym formacie w celu pełnego zrozumienia. W większości przypadków odwołania nie są zawarte w tekście. Dla większości Wprowadzenie 15 czytelników to nie te odniesienia są istotne, lecz płynące z nich wnioski. Źródła zostały wymienione w części bibliografii książki. Kiedy źródła są przywoływane w tekście, podaje się nazwisko au- tora i datę; w celu uzyskania pełnego cytatu, łącznie ze szczegółami publikacji, można zatem zapoznać się z bibliografią. Ta książka nie jest tekstem naukowym, przeznaczona jest do użytku ogólnego. Próbowaliśmy zdefiniować większość nieznanych terminów, które tu występują. Na końcu znajduje się także słowniczek. Informacje w tej książce zostały uzyskane z badań i źródeł uznanych za reno- mowane w danym obszarze dyskusji. W większości przypadków badania zostały zweryfikowane przez kilka źródeł. NAZEWNICTWO ADAPTOGENÓW Ta książka zwiększy twoje zrozumienie ziołowych adaptogenów, nazywanych również adaptogenami roślinnymi. W  większości przypadków będziemy je nazywać adaptogenami. W tekście używamy głównie nazw zwyczajowych adaptogenów, które omawiamy. Więc zamiast mówić korzeń Panax ginseng, ge- neralnie mówimy żeń-szeń azjatycki. W tabeli I.1 wymieniliśmy łacińskie nazwy botaniczne i części roślin wszystkich omawianych adaptogenów. Tabela I.2 zawiera inne nazwy używane w stosunku do adaptogenów, natomiast w sekcji Materia medica (część 2) tej książki wymienione są dodatkowe nazwy. 16 Adaptogeny od A do Z Tabela I.1. Adaptogeny omawiane w tej książce ADAPTOGEN NAZWA BOTANICZNA UŻYWANA CZĘŚĆ Amla* Emblica officinalis Ashwagandha Withania somnifera Bazylia azjatycka Ocimum sanctum, O. gratissimum owoc korzeń ziele Cytryniec chiński Schisandra chinensis owoc, nasiona Dang shen Codonopsis pilosula, C. tangshen korzeń Eleuterokok kolczasty Eleutherococcus senticosus korzeń, trzon, kora Guduchi Tinospora cordifolia korzeń, trzon He shou wu* Polygonum multiflorum Jiaogulan Gynostemma pentaphyllum Kolcowój chiński* Lycium chinensis, L. barbarum korzeń ziele owoc Kordyceps chiński Cordyceps sinensis grzyb, grzybnia Lukrecja Mumio Reishi Glycyrrhiza glabra, G. uralensis Asphaltum bitumen Ganoderma lucidum korzeń maź grzyb, grzybnia Różeniec górski Rhodiola rosea Shatavari* Asparagus racemosus Szczodrak krokoszowaty Rhaponticum carthamoides Traganek* Astragalus membranaceus Żeń-szeń amerykański Panax quinquefolius Żeń-szeń azjatycki Panax ginseng Żeń-szeń książęcy * Pseudostellaria heterophylla *możliwe adaptogeny korzeń korzeń korzeń korzeń korzeń korzeń korzeń Wprowadzenie 17 „Możliwe adaptogeny” oznaczone gwiazdkami w tabeli I.1 nie mają takiego samego poziomu badań naukowych, które potwier- dzałyby ich zastosowanie, jak to ma miejsce w przypadku znanych adaptogenów. Należałoby przeprowadzić więcej badań. Wszystkie te zioła wykazują działanie, które pomaga regulować układ neu- roendokrynny i odpornościowy, zapewniają obronę przed stresem i zwiększają zdolność osoby do utrzymania optymalnej homeos- tazy. Dodatkowo wszystkie są respektowanymi tonikami lub ra- sayanami (ajurwedyjskimi środkami odmładzającymi), z  długą historią świadczącą o bezpieczeństwa i skuteczności. Wewnątrz tej książki w naszej dyskusji uwzględniliśmy możliwe adaptogeny oraz sprawdzone adaptogeny. Mamy również świadomość, że istnieją inne zioła, oprócz wy- mienionych w tabeli I.1 i omówionych w tej książce, które są uwa- żane za możliwe adaptogeny. Niektóre z tych ziół to aralia man- dżurska, rokitnik zwyczajny, Hoppea dichotoma, maca (Lepidium meyenii), Morinda officinalis, Oplopanax elatus, suma (Pfaffia pani- culata) oraz Trichopus zeylanicus. Mamy nadzieję, że w przyszłości będą prowadzone dodatkowe badania nad tymi oraz kolejnymi pojawiającymi się ziołami tonizującymi. Często powołujemy się na ajurwedę lub Tradycyjną Medycynę Chińską, kiedy omawiamy adaptogeny. Jest to spowodowane tym, że osiemnaście na dwadzieścia jeden omawianych przez nas ada- ptogenów było używane jako lekarstwo w ajurwedzie lub Trady- cyjnej Medycynie Chińskiej. Ze względu na to, że te tradycje mają tysiące lat, istnieje bogata historia i olbrzymia wiarygodność co do ich wykorzystania i skuteczności. Tabela I.2 wymienia adaptogeny oraz ich ajurwedowe nazwy i dodatkowe nazwy zwyczajowe. Wiele popularnych książek i stron internetowych odwołuje się do adaptogenów pod różnymi nazwami zwyczajowymi. Na przy- kład różne źródła mogą odwoływać się do kolcowoju chińskiego 18 Adaptogeny od A do Z jako goji czy jagód goji. To może prowadzić do zamieszania i nie- porozumień. Najlepszy sposób na pozytywną identyfikację jakie- gokolwiek zioła to odnosić się do niego po jego nazwie botanicznej (wymienione w tabeli I.1) W Starym Testamencie jest wiersz z Księgi Kaznodziei, który brzmi: „To, co było, jest tym, co będzie, a to, co się stało, jest tym, co znowu się stanie: więc nic zgoła nowego nie ma pod słońcem”*. Adaptogeny roślinne nie są nowe; tyle że te zioła i ich zastosowa- nia są nowością dla wielu z nas. Korzymy się przez wrodzoną moc i mądrość tych ziół i wdzięczni za to, że możemy podzielić się ich historią. Tabela I.2. Nazwy adaptogenów z całego świata NAZWA ZWYCZAJOWA Amla NAZWA CHIŃSKA Yu gan zi NAZWA Z AJURWEDY Amla, amalaki INNE NAZWY* Agrest indyjski Bazylia azjatycka Luo le Tulsi Cytryniec chiński Dang shen Wu wei zi Dang shen Eleuterokok kolczasty Ci wu jia Guduchi He shou wu Jiaogulan Kuan jin teng He shou wu Jiao gu lan Guduchi Święta bazylia, bazylia tulsi lub tulasi Jagoda o pięciu smakach Żeń-szeń europejski, dzwonkowiec wschodni, dzwonkowiec kosmaty Eleuthero, eleuterokok kolczasty Tinospora indyjska Fo-ti Ziele życia, ziele dłu- gowieczności, chińska herbata, pięciolistny żeń- szeń, żeń-szeń ubogich * Koh 1,9 Biblia Tysiąclecia Online, Poznań 2003 http://biblia.deon.pl/index.php (dostępne: 2019) – przyp. tłum. Kolcowój pospolity Gou qi zi Kordyceps chiński Dong chong xia cao Lukrecja Mumio Reishi Różeniec górski Gan cao Shilajit Ling zhi Hong jing tian Yashtimadhu Mumie Shatavari Szczodrak krokoszowaty Traganek Shatavari Tian men dong† Huang qi Żeń-szeń amerykański Żeń-szeń azjatycki Xi yang shen Ren shen Żeń-szeń indyjski Ashwagandha Wprowadzenie 19 Jagody goji, kolcowój chiński Maczużnik chiński, hima- lajska viagra Ganoderma Korzeń różany, złoty korzeń, zachodni korzeń, laska aarona, arktyczny korzeń, korona królew- ska, korzeń z syberii Leuzea krokoszowata Astragalus, traganek błoniasty Żeń-szeń koreański, żeń- szeń chiński Żeń-szeń indyjski, witania ospała, zimowa wiśnia Tai zi shen Żeń-szeń książęcy *Aby poznać dodatkowe nazwy, patrz poszczególne monografie w rozdziale 7. † Asparagus cochinchinensis z Chin jest spokrewnionym gatunkiem o wielu podobieństwach i podobnych zastosowaniach. Część pierwsza = Ziołowe adaptogeny 1 Medycyna ziołowa na świecie I ziemia wydała trawę i ziele, które wydało nasienie... a Bóg zobaczył, że to było dobre. Księga Rodzaju 1:12 Zacznijmy od przeglądu niektórych podstawowych pojęć używa- nych do omawiania medycyny ziołowej. Roślina botaniczna to substancja wytworzona z części rośliny, w tym kory, korzeni lub liści. Zioło to roślina pozbawiona stałego pnia (w odróżnieniu od drzewa lub krzewu). Medycyna ziołowa (lub medycyna botaniczna) to każdy system lekarski, który opiera się na ziołach lub innych materiałach roślinnych jako źródle środków za- radczych. Medycyna tradycyjna to termin używany do oznacza nia starożytnych form medycyny (zwykle opartych na wykorzystaniu roślin leczniczych), które są nadal praktykowane w wielu społecz- nościach i krajach. Fitoterapia jest terminem używanym przede = 23 + 24 Adaptogeny od A do Z wszystkim w Europie przy leczeniu i zapobieganiu chorobom sto- sując leki ziołowe. Przedrostek fito- odnosi się do roślin. Rośliny lecznicze można znaleźć w  każdym regionie świata. Dr James Duke, niedawno emerytowany botanik z Departamentu Rolnictwa Stanów Zjednoczonych, opracował bazę danych zawie- rającą osiemdziesiąt tysięcy roślin z ponad dwudziestoma tysiącami gatunków na całym świecie, które można udokumentować jako wykorzystywane do celów leczniczych. W  Ameryce Północnej, z wyłączeniem Meksyku, istnieje około dwa tysiące dwieście ga- tunków roślin, które zostały wykorzystane do celów leczniczych w tradycyjnym kontekście. Medycyna ziołowa jest jedną z najstarszych form opieki zdro- wotnej znanych ludzkości. Wykorzystanie roślin do celów leczni- czych było powszechne we wszystkich kulturach w historii i nadal odgrywa ważną rolę w dzisiejszej medycynie. Światowa Organi- zacja Zdrowia informuje, że około 75 procent światowej popula- cji zależy od leków roślinnych w zakresie podstawowych potrzeb związanych z opieką zdrowotną. W rzeczywistości ludzie w wielu krajach używają roślin leczniczych jako istotnej części programu ich opieki zdrowotnej. Zioła są używane jako leki przez tysiąclecia. Przed wprowadze- niem nowoczesnych leków farmaceutycznych, ziołowe środki za- radcze były jednymi z niewielu niezawodnych metod leczenia. Około 25 procent współczesnych leków jest nadal wytwarza- nych z  roślin wcześniej stosowanych w  medycynie tradycyjnej. Oznacza to, że zawierają co najmniej jeden składnik pochodzący z rośliny kwitnącej. Medycyna botaniczna była szeroko stosowana w Stanach Zjed- noczonych do około 1920 roku, kiedy zioła były coraz częściej zastępowane przez leki farmaceutyczne. Jednak od końca lat sześć- dziesiątych nastąpił wzrost zainteresowania roślinami leczniczymi. Medycyna ziołowa na świecie 25 MIĘDZYNARODOWE WYKORZYSTANIE LEKÓW ZIOŁOWYCH Największe grupy osób, które korzystają z roślin leczniczych, znaj- dują się w Chinach i Indiach. Ponad trzysta ziół, które są powszech- nie używane w tych krajach, ma na ten moment historię użytkowa- nia sięgającą co najmniej dwóch tysięcy lat. W tym czasie ogromnie wzrosło doświadczenie związane z doskonaleniem ich zastosowań klinicznych. Według chińskich badań klinicznych, zioła te oraz inne, które zostały dodane do listy użytecznych na przestrzeni wie- ków, mogą znacznie zwiększyć skuteczność nowoczesnych leków, zmniejszyć ich skutki uboczne, a czasami całkowicie je zastąpić. Około pięćset gatunków roślin jest uznanych jako oficjalne leki w  Chinach. Ponadto istnieje dodatkowe pięć tysięcy gatunków używanych przez grupy etniczne w różnych częściach Chin jako tradycyjne lekarstwa, ludowe remedia lub lokalne leki. Tradycyjne preparaty ziołowe stanowią od 40 do 60 procent konsumowanych leków, a Tradycyjna Medycyna Chińska jest drugim najczęściej sto- sowanym systemem medycznym na świecie po leczeniu zachod- nim (zwanym także alopatycznym lub konwencjonalnym)*. Coraz więcej ludzi Zachodu zwraca się ku chińskim ziołom i lekarstwom ze względu na ogromne doświadczenie i skuteczność tego rodzaju medycyny naturalnej. W Indiach 60 procent zarejestrowanych lekarzy zajmuje się nie- alopatycznymi systemami medycyny. Ten kraj ma blisko czterysta tysięcy zarejestrowanych praktyków ajurwedyjskich, a medycyna ajurwedyjska to trzeci co do wielkości system medyczny na świecie. * Więcej na ten temat przeczytać można w książce Najskuteczniejsze terapie Tradycyjnej Medycyny Chińskiej autorstwa Alicji Kowalskiej Dorscheid. Publikacja do nabycia w sklepie www.vitalni24.pl (przyp. wyd. pol.). 26 Adaptogeny od A do Z Prawie 70 procent nowoczesnych leków stosowanych w Indiach pochodzi z naturalnych produktów. W Japonii 80 procent lekarzy przepisało tradycyjny chiński lek w ubiegłym roku, głównie w recepturach znanych jako kampo. Około 200 receptur kampo oficjalnie zostało uznanych przez ja- poński rząd. Według Światowej Organizacji Zdrowia Japonia ma najwyższą na świecie konsumpcję leków ziołowych na osobę. W ponad 70 krajach obowiązują krajowe przepisy dotyczące leków ziołowych. W skali międzynarodowej produkty lecznicze lub zioła są zdefiniowane w różny sposób w różnych krajach, różne podejścia zostały też przyjęte w odniesieniu do licencjonowania, wydawania i wytwarzania tych produktów. Medycyna ziołowa w Europie W Europie, szczególnie w Niemczech, leki ziołowe (znane jako fi- tomedycyny) są przepisywane tak jak inne leki i cieszą się szerokim poparciem naukowym i medycznym. Wszyscy niemieccy studenci medycyny muszą uczyć się fitomedycyny, a około 80 procent nie- mieckich lekarzy regularnie stosuje leki roślinne w swojej praktyce. W Anglii zielarze są uznawani za osoby świadczące opiekę zdrowot- ną. Dotyczy to również Australii. Ponieważ głównymi rynkami fitomedycyny są Niemcy, Francja i Włochy, większość prac badawczych na ich temat publikowanych jest w europejskich czasopismach w językach innych niż angiel- ski. Jednak w ostatnich latach publikuje się więcej badań w języku angielskim. Większość ekstraktów roślinnych sprzedawanych jako suple- menty diety w Stanach Zjednoczonych jest sprzedawana jako lek w Europie i poddawana tam bardziej rygorystycznej ocenie regu- lacyjnej. Europejski rynek fitomedycyny szacowany jest na ponad 8 miliardów dolarów rocznej sprzedaży, z czego 70 procent po- Medycyna ziołowa na świecie 27 chodzi z Niemiec, kraju o bogatej tradycji ziołolecznictwa. Jedno z badań ujawniło, że 76 niemieckich kobiet pije herbatki ziołowe ze względu na korzyści zdrowotne. Medycyna ziołowa w Stanach Zjednoczonych Przez cały XIX wiek w Stanach Zjednoczonych istniało kilka grup lekarzy praktykujących ziołolecznictwo. Należą do nich thomsonia- nowie, a także lekarze botaniczni, ich potomkowie fizjomedykaliści i najbardziej rozpoznawalna grupa znana jako lekarze eklektyczni. Medycyna eklektyczna była szeroko praktykowana od roku 1830 do około 1930 roku. Ten sekciarski system medyczny został zało- żony przez lekarza, Woostera Beacha, który odrzucił powszechną praktykę medyczną związaną z  upuszczaniem krwi, pijawkami, oczyszczaniem i używaniem toksycznych leków, takich jak arszenik i rtęć. Jako alternatywę, Beach i jego zwolennicy wybrali warzywną materia medica. Lekarze eklektyczni w 1890 roku stanowili 10 pro- cent ogólnej liczby lekarzy w Stanach Zjednoczonych. Kliniczne doświadczenie w  leczeniu milionów pacjentów przez ponad sto lat zostało starannie opisane w ich obszernej literaturze. Dziś jest to niezwykle cenny materiał wiedzy empirycznej, opisujący uda- ne kliniczne zastosowanie leków ziołowych w czasie, w którym nie stosowano antybiotyków, przed postępem współczesnej technologii medycznej. Medycyna naturopatyczna (która obejmuje stosowanie środków botanicznych) ma pewne historyczne korzenie związane z medycy- ną eklektyki i dziś integruje tradycyjne naturalne środki terapeu- tyczne z nowoczesnymi naukowymi diagnozami medycznymi. Od lat dwudziestych do lat sześćdziesiątych XX wieku Stany Zjednoczone weszły w okres, który można by nazwać „ziołowymi ciemnymi wiekami”. W tym czasie medyczne użycie ziół w Stanach Zjednoczonych praktycznie przestało istnieć. Kilka społeczności 28 Adaptogeny od A do Z etnicznych nadal używało ziół jako lekarstw, ale jedynymi zioła- mi, z których korzystali przeciętni Amerykanie, były przyprawy w kuchni. Dzięki ich niemal całkowitej nieobecności, obserwujemy teraz niezwykłe odrodzenie zainteresowania naturalnymi lekami. W 1994 r. w Stanach Zjednoczonych została uchwalona Ustawa o suplementach diety i zdrowia (DSHEA). Przepisy te umieszczają produkty ziołowe w wyraźnie określonej kategorii regulacyjnej su- plementów diety, wraz z szeregiem innych produktów, w tym wi- taminami, minerałami i aminokwasami. Po zatwierdzeniu DSHEA amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oszacowała, że na rynku istnieje około czterech tysięcy suplementów diety. Po przyjęciu tej ustawy liczba ta wzrosła dramatycznie do ponad trzy- dziestu tysięcy, a każdego roku dodaje się ponad tysiąc. Trudno oszacować rynek produktów ziołowych, ale najlepsze szacunki wskazują, że roczna sprzedaż w 2005 roku w Stanach Zjednoczonych wyniosła około 5 miliardów dolarów. Światowy ry- nek leków roślinnych wynosi ponad 60 miliardów dolarów rocznie (Światowa Organizacja Zdrowia, 2003) i stale rośnie. W ciągu ostatnich piętnastu lat rynek ziół wzrósł dziesięcio- krotnie w Stanach Zjednoczonych. Istnieje większe zainteresowa- nie medycyną komplementarną i alternatywną, a w konsekwencji – medycyną. Szkoły wyższe i specjaliści uczą medycyny ziołowej coraz większą liczbę osób. American Herbalists Guild reprezentuje cele i głosy wielu klinicznych zielarzy, American Herbal Products Association reprezentuje głos branży produktów ziołowych, a Na- rodowe Centrum Medycyny Komplementarnej i Alternatywnej, które jest częścią Narodowego Instytutu Zdrowia, robi badania i udostępnia ogółowi społeczeństwa informacje o medycynie kom- plementarnej oraz alternatywnej (w tym o ziołach leczniczych). Przyszłość wygląda stosunkowo jasno dla medycyny ziołowej w Stanach Zjednoczonych. Jednak FDA nadal klasyfikuje zioła Medycyna ziołowa na świecie 29 jako suplementy diety i zabrania producentom twierdzenia, że ich produkty skutecznie leczą lub zapobiegają określonym chorobom. Niektóre firmy farmaceutyczne i lekarze chcieliby, aby zioła zostały przeklasyfikowane jako leki, a nie jako żywność. BADANIA Ogromna większość używanych dzisiaj roślin leczniczych była znana na początku dziewiętnastego wieku. Pod kątem celów badawczych około dwa tysiące gatunków udokumentowano jako rośliny leczni- cze, ale kolejne osiemnaście tysięcy gatunków otrzymało niewiele zainteresowania, nie przeprowadzono na nich żadnych chemicznych czy biologicznych badań przesiewowych. W ciągu ostatnich dwu- dziestu lat większość badań klinicznych nad produktami ziołowy- mi była prowadzona w Niemczech, Francji, Europie Wschodniej, Tajlandii, Japonii, Chinach i Indiach. Większość badań jest trudna do uzyskania w Stanach Zjednoczonych lub nigdy nie została prze- tłumaczona na język angielski. Tradycyjne systemy medyczne w In- diach i Chinach mają obszerną dokumentację na temat stosowania środków botanicznych, ale zastosowanie klasycznych zachodnich metod badań klinicznych w ich badaniu było ograniczone. W  latach 40. i  50. XX wieku firmy farmaceutyczne wydały miliony dolarów na losowe przesiewowe badania leków opartych na roślinach w poszukiwaniu materiałów na nowe leki. Było kilka sukcesów, ale większość programów to porażka. Rzadko pojawia- ły się nowe leki z losowych badań przesiewowych. W ciągu ostat- nich dziesięciu lat firmy farmaceutyczne zaczęły ponownie szukać w królestwie roślin nowych leków bazujących na roślinach. Zdały sobie sprawę, że od tysięcy lat rdzenni mieszkańcy polegają na tych ziołach przy leczeniu chorób, a odkrywanie tradycyjnych leków ma 30 Adaptogeny od A do Z większy sens niż losowe przesiewanie roślin. Niestety, gdy firmy farmaceutyczne znajdą coś użytecznego, próbują wyizolować jedną konkretną substancję chemiczną i odrzucają resztę rośliny. Jest to przeciwieństwo tradycyjnej medycyny ziołowej, która sprzyja uży- ciu całego zioła. Współcześni zielarze w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Bry- tanii i Australii zaczęli uważnie zestawiać swoje doświadczenia kli- niczne i prowadzić badania kliniczne ziołowych metod leczenia na małą skalę. TRADYCJONALNA MEDYCYNA ZIOŁOWA Tradycyjne systemy medycyny, takie jak ajurweda z Indii, Tradycyj- na Medycyna Chińska, medycyna tybetańska, medycyna grecko- arabska (UnaniTibb), medycyna eklektyczna i kampo z Japonii mają długą i imponującą historię skuteczności. Mniej znane tra- dycje, w tym fizjomedycyna i medycyna rdzennych Amerykanów, Afryki i Siddha (Sri Lanki), również dostarczają bogactwa wiedzy i doświadczeń, z których możemy korzystać. Współczesne badania potwierdziły i nadal potwierdzają dużą przydatność i bezpieczeń- stwo tego, co było i jest wykorzystane w ramach podstawowej opie- ki medycznej przez znaczną część światowej populacji. Ważne jest, aby zrozumieć, że tradycyjna medycyna ziołowa różni się w teorii i praktyce od medycyny zachodniej. W trady- cyjnych ziołowych systemach medycznych leki (głównie ziołowe) często były postrzegane jako korygujące wewnętrzne dysharmonie, nie celowały tylko w symptomy, jak w zachodniej medycynie. We- wnętrzne dysharmonie były rozumiane jako subiektywne i często opisywane w pojęciach takich jak yin i yang, 3 dosze czy 4 humory – terminy, które były szeroko rozumiane wśród ogólnej popula- Medycyna ziołowa na świecie 31 cji. Zielarz zajmował się wewnętrznymi dysharmoniami i stosował ziołowe środki lecznicze w celu leczenia tych zaburzeń równowagi, nie tylko ich objawów. Dysharmonia w równym stopniu angażuje ciało i umysł, więc jedna wewnętrzna dysharmonia może wpłynąć na wszystkie kategorie doświadczeń. Nie było założenia podziału na umysł i ciało, jak to często bywa w zachodniej medycynie. POSTRZEGANIE ZIÓŁ DZIŚ Niektóre zioła, takie jak czarny cohosh, echinacea, czosnek, kava, ostropest plamisty, palma sabałowa i ziele dziurawca, stały się po- pularne w ciągu ostatnich dwudziestu lat, ale lek ziołowy – nie. Me- dycyna ziołowa jest nadal słabo rozumiana przez opinię publiczną, lekarzy i media. Po krótkim miesiącu miodowym, podczas którego zioła zostały przedstawione jako „cudowne leki”, widzimy teraz ar- tykuł po artykule na temat niebezpieczeństw związanych z ziołami. Jak w większości sytuacji, prawda zostaje zakryta pod szumem me- dialnym, złą lub źle rozumianą nauką, przesadnymi twierdzeniami i naszym naturalnym oporem przed nowymi pomysłami. Traktowanie leków ziołowych jako panaceum lub trucizny za- myka nas na rzeczywistość, w  której w  większości przypadków nimi nie są. Brak doświadczenia, wykształcenia i porządnych in- formacji na temat ziół sprawia, że konsumenci stają się łatwymi ofiarami marketingu i mitów ziołowych. Ten sam brak doświadcze- nia, wykształcenia i informacji sprawia, że wielu lekarzy i innych ortodoksyjnych pracowników służby zdrowia jest podejrzliwych i nie czuje się z tym komfortowo, zwłaszcza jeśli chodzi o przesadne twierdzenia o cudownych sposobach na niesprawdzone leki, które przyjmują ich pacjenci. 32 Adaptogeny od A do Z Istnieje bardzo realna różnica między alopatycznym stosowa- niem ziół a praktykowaniem właściwej medycyny ziołowej. Różne systemy medycyny ziołowej mają swoje własne poglądy i wyróżnia- jące się praktyki, ale większość ma trzy wspólne cechy. Po pierwsze, mają zasadniczą filozofię, która tworzy podstawę i strukturę dla praktykowania medycyny. Często leżące u podstaw przekonanie koncentruje się na tym, co medycyna naturopatyczna nazywa vis medicatrix naturae, czyli na uzdrawiającej mocy natury. Ta idea była główną zasadą medycyny, której nauczali Hipokrates, Mo- ses Maimonides, niemiecki lekarz Christoph Hufeland i wczesno- amerykański lekarz Jacob Bigalow. W wielu systemach medycyny nie tylko ciało postrzegane jest jako samouzdrawiające, ale istnieje także istotna zależność i związek między fizycznymi, emocjonalnymi i duchowymi aspektami każdego pacjenta. W medycynie chińskiej, tybetańskiej i  cherokee (znanej jako nvwoti) należałoby również zwrócić uwagę na to, co można postrzegać jako zewnętrzne relacje i wpływ rodziny, społeczności i środowiska na każdego pacjenta. Drugi i trzeci aspekt tradycyjnych systemów medycyny są ze sobą powiązane – system energetyczny i diagnostyka różnicowa. Energetyka jest skutecznym sposobem rozumienia ziół nie przez składniki, które mogą być bardzo problematyczne, ale przez ich ak- tywność i skutki w ciele ludzkim. Pojęcie energetyka opisuje czyn- ności i cechy danego zioła. Czy zwiększa (stymuluje) lub zmniejsza (uspokaja) funkcje organizmu, zwiększa korzyści płynące z  do- brego odżywiania, tonizuje narząd, czy nawilża suchą tkankę? Ta tradycyjna forma farmakologii jest stosowana wraz z różnymi ro- dzajami diagnostyki różnicowej, więc ma tu miejsce zrozumienie podstawowej nierównowagi lub choroby, a leczenie jest adekwatne do pacjenta. Właściwa medycyna ziołowa leczy ludzi, nie choroby. Medycyna ziołowa na świecie 33 OFICJALNE NORMY DLA FARMACEUTYKÓW Aby prawidłowo zidentyfikować zioła i prawidłowe dawkowanie, przez wiele lat pisano i aktualizowano różne farmakopee. Farma- kopea to oficjalny zbiór informacji technicznych na temat określo- nych leków (zarówno botanicznych, jak i farmaceutycznych). Farmakopea Stanów Zjednoczonych The United States Pharmacopeia (USP) to publikacja, która służy jako oficjalny organ do ustanawiania publicznych standardów i prze- pisów dla wszystkich leków wydawanych na receptę i dostępnych bez recepty oraz innych produktów zdrowotnych wytwarzanych i sprzedawanych w Stanach Zjednoczonych. Monografie dotyczące niektórych suplementów diety i składników pojawiają się w oddziel- nej sekcji USP. FDA uznaje USP i National Formulary (NF) za oficjalne stan- dardy, a teraz są one publikowane jako jeden tom (USP-NF). USP- -NF ma także oficjalne uznanie rządu w ponad czterdziestu krajach poza Stanami Zjednoczonymi. USP opublikowano po raz pierwszy w 1820 r. i opisano mate- riały botaniczne, mineralne i pochodzenia zwierzęcego stosowane w preparatach leków. Z biegiem czasu dodano nowe materiały, a inne zostały usunięte. Niestety, wiele przedmiotów, które usunię- to, to rośliny botaniczne. W latach 1870-1900 liczba wymienio- nych roślin botanicznych spadła z ponad 600 do 169, a następnie zmalała do 68 w 1970 r. oraz 25 w 1990 r. Mówi się, że może być przeprowadzana rewizja, aby dodać więcej roślin. W 2005 r. USP zawierał 95 monografii o suplementach diety, zarówno botanicz- nych, jak i niebotanicznych. 34 Adaptogeny od A do Z Dlaczego tak wiele roślin usunięto z USP? Medycyna botaniczna zaczęła być zastępowana przez leki farma- ceutyczne począwszy od około 1880 roku. Częściowo było to spo- wodowane rozwojem nowoczesnego przemysłu farmaceutycznego i odkryciem przez niemieckich badaczy potężnych syntetycznych związków barwiących smoły węglowe. W nowym stuleciu zioła były postrzegane jako staromodne i uznawane za relikty przeszło- ści. Przyszłość opieki zdrowotnej była teraz ściśle związana z labo- ratorium i nauką. Ponadto monografie USP, szczególnie monogra- fie botaniczne, muszą spełniać dwa kryteria. Muszą być wspierane przez naukę, a leki muszą mieć udowodnioną skuteczność. Nie- stety większość leków ziołowych nie spełnia rygorystycznych wy- magań USP, ponieważ często recenzowane wyniki naukowe nie są dostępne. USP przyznaje, że niektóre leki ziołowe były używane przez set- ki, a nawet tysiące lat, a jednak mówi: Dowody naukowe dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności tych produktów mogą być rzadkie lub nieistniejące. Większość in- formacji o roślinach botanicznych w Stanach Zjednoczonych to kroniki historycznych zastosowań, z anegdotycznym pismem i ra- porty przypadków. W literaturze medycznej USA jest obecnie nie- wiele randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych na temat środków botanicznych. Te, które istnieją, często mają ogra- niczoną użyteczność z powodu nieodpowiedniej wielkości próby lub niewystarczającego czasu leczenia. Poziom dowodów musi być wzięty pod uwagę, gdy oceniane są twierdzenia o właściwościach środków roślinnych stosowanych jako suplementy diety. Redaktorzy USP nie akceptują żadnych badań, które nie są kon- trolowane z  placebo i  podwójnie ślepe jako podstawę określania Medycyna ziołowa na świecie 35 skuteczności i bezpieczeństwa stosowania ziół leczniczych. Badania z użyciem placebo podają w badaniu lekarstwo części ochotników, a inny środek, o którym wiedzą, że nie ma żadnego efektu podają drugiej części badanych. W badaniach, które są podwójnie ślepe, ani naukowcy, ani ochotnicy nie wiedzą, który środek się dostają. W po- jedynczych ślepych próbach naukowcy wiedzą, ale ochotnicy nie. Zobacz naszą dyskusję na temat badań naukowych w rozdziale 4. David Winston jest zielarzem i etnobotanikiem z ponad 40-letnim doświadczeniem w ziołolecznictwie opartym na korzeniach medycyny indiańskiej, chińskiej i zachodniej. Steven Maimes jest właścicielem firmy wytwarzającej produkty ziołowe, badaczem, niezależnym pisarzem i dyrektorem SALAM Research w Rochester. Poznaj adaptogeny – naturalne środki zwiększające odporność organizmu na wywołujące stres czynniki fizyczne, biologiczne, emocjonalne i środowiskowe. Dzięki adaptogenom: • uwolnisz się od stresu, lęku i depresji, • wzmocnisz układ odpornościowy, • zmniejszysz poziom cukru we krwi i wyeliminujesz cukrzycę, • zwiększysz wydolność fizyczną, • poprawisz funkcjonowanie mózgu, układu krążenia i oddechowego, • zapobiegniesz powstawaniu komórek nowotworowych, • wyregulujesz hormony, • sprawisz, że Twoja skóra, włosy i paznokcie będą w idealnej kondycji. W tym kompendium znajdziesz opisy leczniczych ziół, takich jak żeń-szeń, lukrecja, amla, bazylia azjatycka, różeniec górski i wielu innych. Autorzy, opierając się na badaniach naukowych oraz wieloletniej praktyce, udzielają fachowych porad na temat ich dawkowania, bezpieczeństwa oraz sposo- bów zastosowania. Poznasz również wyjątkowo proste przepisy na posiłki z wykorzystaniem adaptogenów. Pokonaj stres naturalnie! Patroni: S K L E P Z E Z D R O W I E M
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Adaptogeny od A do Z. Naturalny sposób na odprężenie, wytrzymałość i odporność
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: