Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00372 006537 13239351 na godz. na dobę w sumie
Administracyjnoprawny status cudzoziemca w Polsce - ebook/pdf
Administracyjnoprawny status cudzoziemca w Polsce - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 412
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-351-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Monografia kompleksowo przedstawia problematykę położenia prawnego cudzoziemca. Zawarto w niej analizę administracyjnoprawnych uprawnień i obowiązków cudzoziemców, a także uzasadnienie tych regulacji na gruncie praw człowieka i prawa konstytucyjnego oraz ich konsekwencje na tle przepisów prawa cywilnego.

W publikacji omówiono m.in. takie zagadnienia, jak: cudzoziemiec a obywatel, pojęcie cudzoziemca w systemie polskiego prawa pozytywnego oraz uprawnienia cudzoziemca do:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

administracyjnoprawny status cudzoziemca w polsce Magdalena Kumela-Romańska MONOGRAFIE WARSZAWA 2017 Stan prawny na 21 grudnia 2016 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne Małgorzata Masłowska Łamanie Wolters Kluwer Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2017 ISBN 978-83-8107-028-7 ISSN 1897-4392 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Wykaz skrótów / 9 Wstęp / 15 Rozdział 1 Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie problemów wymagających wyjaśnienia / 19 Rozdział 2 Status administracyjnoprawny jako płaszczyzna dla koncepcji cudzoziemca na tle prawa administracyjnego / 61 2.1. 2.2. 2.3. Porównanie koncepcji statusu administracyjnoprawnego i koncepcji publicznych praw podmiotowych / 66 Porównanie koncepcji statusu administracyjnoprawnego i koncepcji stosunku administracyjnoprawnego / 80 Porównanie koncepcji statusu administracyjnoprawnego i koncepcji sytuacji administracyjnoprawnej / 92 Rozdział 3 Pojęcie „cudzoziemiec” w systemie polskiego prawa pozytywnego / 101 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. Definicja wynikająca z regulacji konstytucyjnych / 101 Regulacje prawa unijnego / 133 Legalne definicje pojęcia „cudzoziemiec” zawarte w ustawach o cudzoziemcach od czasów II Rzeczypospolitej / 139 Definicje pojęcia „cudzoziemiec” zawarte w innych wybranych ustawowych przepisach szczegółowych dotyczących cudzoziemców od czasów II Rzeczypospolitej / 146 Definicja pojęcia „cudzoziemiec” odpowiadająca potrzebom rozprawy / 158 Klasyfikacja cudzoziemców / 160 5 Spis treści 3.6.1. 3.6.2. Kategoria podstawowa / 162 Kategorie szczególne / 170 3.6.2.1. 3.6.2.2. 3.6.2.3. Cudzoziemcy korzystający z ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej / 170 Cudzoziemcy-obywatele Unii, cudzoziemcy-obywatele Norwegii, Islandii, Lichtensteinu, Szwajcarii oraz cudzoziemcy-członkowie ich rodzin / 180 Cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pobyt stały oraz rezydenci długoterminowi UE / 183 Rozdział 4 Analiza treści statusu cudzoziemca na gruncie pozytywnego prawa polskiego / 188 Administracyjnoprawne uprawnienia cudzoziemca do wjazdu i przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz związane z nimi obowiązki / 189 Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do wykonywania pracy oraz związane z nim obowiązki / 212 4.2.1. Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do wykonywania pracy jako forma reglamentacji udziału cudzoziemców w obrocie prywatnoprawnym / 219 Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do wykonywania pracy istniejące z mocy samego prawa / 236 Sytuacje, gdy administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do wykonywania pracy nie może powstać ze względu na brak polskiego obywatelstwa / 252 4.2.2. 4.2.3. Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do prowadzenia działalności gospodarczej oraz związane z nim obowiązki / 254 Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do nabywania nieruchomości oraz związane z nim obowiązki / 271 4.4.1. Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do nabywania nieruchomości jako forma reglamentacji udziału cudzoziemców w obrocie prywatnoprawnym / 277 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 6 Spis treści 4.4.2. Administracyjnoprawne uprawnienie do nabywania nieruchomości przez cudzoziemców istniejące z mocy samego prawa / 285 Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do przebywania z rodziną oraz związane z nim obowiązki / 295 4.5.1. Krąg osób uznawanych za członków rodziny na gruncie regulacji administracyjnoprawnej / 300 Możliwość sprawdzenia rzeczywistego istnienia zawartego związku małżeńskiego / 313 Formy realizacji poszanowania życia rodzinnego cudzoziemców / 319 4.5.3.1. 4.5.3. 4.5.2. Legalizacja pobytu na podstawie uproszczonych reguł prawa migracyjnego / 319 Zapewnienie możliwości utrzymania się oraz nabywania nieruchomości / 326 Ochrona przed wydaleniem (zobowiązaniem do powrotu) / 327 4.5.3.2. 4.5.3.3. Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do korzystania z pomocy społecznej państwa oraz związane z nim obowiązki / 332 Administracyjnoprawne uprawnienia i obowiązki cudzoziemca-naukowca / 346 Administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do kontynuowania lub podjęcia nauki na terytorium Polski oraz związane z nim obowiązki / 351 4.5. 4.6. 4.7. 4.8. Zakończenie / 363 Bibliografia / 371 7 Wykaz skrótów ECR EKPC EKS ETPC ETS k.c. konstytucja marcowa Konstytucja RP Konwencja genewska o statusie uchodźców k.p. European Court Raports Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) Europejska Karta Społeczna, sporządzona w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.) Europejski Trybunał Praw Człowieka Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 44, poz. 267 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Konwencja dotycząca statusu uchodźców sporządzona w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 Nr 119, poz. 515 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) 9 Wykaz skrótów k.p.a. k.p.k. KPP k.w. M. Prawn. NSA NTA ONSA ONSAiWSA OSAB OSNC OSP OSPiKA OSNAPiUS OTK PPOiP 10 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) Karta Praw Podstawowych – proklamowana i ogłaszana dwukrotnie: pierwszy raz dnia 7 grudnia 2000 r. i ponownie dnia 12 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010 r., s. 389–403) ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.) Monitor Prawniczy Naczelny Sąd Administracyjny Najwyższy Trybunał Administracyjny Orzecznictwo Naczelnego Administracyjnego Orzecznictwo Administracyjnego administracyjnych Orzecznictwo Sądów Apelacji Białostockiej Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Sądów Polskich Arbitrażowych Orzecznictwo Administracyjna, Społecznych Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, otwarty do podpisu w Nowym Naczelnego i wojewódzkich Sądu sądów i Komisji Sądu Sądu Najwyższego. Izba i Ubezpieczeń Pracy Protokół nowojorski r.c. RNGA r.o.p.z.p.c.w. r.o.r.p. r.p.p. r.p.p.w.p. Wykaz skrótów dotyczący statusu Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) Protokół uchodźców, sporządzony w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 sierpnia 1926 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 83, poz. 465 z późn. zm.) Rada Narodowa. Gospodarka. Administracja rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 97) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 4 czerwca 1927 r. o ochronie rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1937 r. Nr 23, poz. 148 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 95 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. poz. 588) cudzoziemcowi cudzoziemcowi na na 11 Wykaz skrótów SA SN TFUE TK Traktat Amsterdamski Traktat Lizboński TUE u.c. z 2013 r. u.c. z 2003 r. u.c. z 1997 r. u.n.n. u.o.p. z 2009 r. 12 Sąd Apelacyjny Sąd Najwyższy Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016 r., s. 47 – wersja skonsolidowana) Trybunał Konstytucyjny Traktat z Amsterdamu, zmieniający Traktat o Unii Europejskiej, Traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty, ogłoszony dnia 30 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 864/31) Traktat z Lizbony, zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE C 306 z 17.12.2007, s. 1–271) Traktat o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016 r., s. 13 – wersja skonsolidowana) ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1990) ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.) ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 1400 z późn. zm.) ustawa z dnia 23 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców (tekst pierwotny: Dz. U. Nr 31, poz. 178 z późn. zm.). W 1932 r. nastąpiła zmiana nazwy ustawy na: ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1061) ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r. poz. 161 z późn. zm.) u.o.p. z 1962 r. u.p.s. u.p.u.s.a. u.p.u.s.p. u.p.z.i.r.p. u.r. u.r.l. u.s.g. u.s.o. u.s.p. u.s.p.w.p. ustawa o KP Wykaz skrótów ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.) ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.) ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm.) ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 645 z późn. zm.) ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1392 z późn. zm.) ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 400) ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 446) ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.) ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 814 z późn. zm.) ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom, przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769) ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1187 z późn. zm.) 13 ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 486 z późn. zm.) ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 581 z późn. zm.) ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.) ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1525 z późn. zm.) ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 464 z późn. zm.) ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza izbach lekarsko-weterynaryjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1479) Wojewódzki Sąd Administracyjny weterynarii i Wykaz skrótów u.s.w. u.ś.o.z. u.ś.r. u.w.t.r. u.z.l.l.d. u.z.l.w. WSA 14 Wstęp Od czasu przełomu społeczno-politycznego w Polsce, mającego miejsce w 1989 r.1, wiele dyskusji poświęcanych jest polityce migracyjnej państw, która powinna łączyć w sobie zapewnienie dostatecznego bezpieczeństwa obywatelom z zapewnieniem cudzoziemcom warunków do integracji w obcym społeczeństwie. Celem niniejszej pracy jest pogłębienie tematyki administracyjnoprawnego statusu cudzoziemców. Autorzy poświęcający swoją uwagę cudzoziemcom skupiają się najczęściej na opisie regulacji prawnych, z których wynikają uprawnienia i obowiązki cudzoziemców2. Wyjątek w omawianym zakresie stanowią rozważania Jana 1 Okres ten jest także związany z nawiązaniem i zacieśnianiem współpracy Polski ze Wspólnotami Europejskimi. Z najważniejszych wydarzeń należy przypomnieć, że w lipcu 1989 r. została utwo- rzona polska misja przy EWG w Brukseli, 16 grudnia 1989 r. został podpisany Układ europejski, ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Eu- ropejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Na ten temat zob. także S. Sołtysiński, Układ o stowarzyszeniu między Polską a Wspólnotami Europejskimi(Problematyka prawna i ekonomiczna) Państwo i Prawo 1992, z. 6, s. 4 i n. Natomiast 8 kwietnia 1994 r. został złożony oficjalny wniosek o członkostwo Polski w Unii Europejskiej. 2 Np.: R. Dąbrowski, Położenie prawne cudzoziemca w PRL z punktu widzenia niektórych przepisów prawa administracyjnego, Palestra 1977, nr 12; W. Dawidowicz, Prawo administracyjne, Warszawa 1987, s. 126–130, J. Jagielski, Status prawny cudzoziemca w Polsce, Warszawa 1997; E. Dynia, Cudzoziemcy w prawie międzynarodowym. Status cudzoziemców w Polsce, Warszawa 1998; J. Białocerkiewicz, Cudzoziemcy w Rzeczypospolitej Polskiej: ustawa z dnia 25 czerwca 1997 o cu- dzoziemcach wraz z przepisami wykonawczymi – komentarz, Toruń 1998; J. Jagielski, Status oby- watela i cudzoziemca w orzecznictwie, Warszawa 2001; J. Białocerkiewicz, Nowe polskie prawo o cudzoziemcach, Toruń 2003; J. Jagielski, Administracyjnoprawna regulacja sytuacji cudzoziemca w Polsce (w:) J. Filipek (red.), Jednostka w demokratycznym państwie prawa, Bielsko-Biała 2003. Podobnie jest np. na gruncie literatury niemieckiej: W. Bamberger, Auslaenderrecht und Asylver- 15 Wstęp Bocia, Barbary Kowalczyk i Piotra Lisowskiego, którzy opisują i analizują położenie cudzoziemca na gruncie regulacji administracyjnoprawnych3. Uwagę zwraca także fakt, że problematyka dotycząca cudzoziemca ma inter- dyscyplinarny charakter. W doktrynie, co do zasady, traktowana jest jako problematyka prawnomiędzynarodowa4, w tym szczegółowo jako problema- tyka regulacji unijnych5. Położenie prawne cudzoziemca jest także przedsta- wiane przy okazji rozpatrywania postanowień międzynarodowego prawa praw człowieka6. Niniejsza praca została poświęcona analizie położenia prawnego cudzoziemca na gruncie materialnego prawa administracyjnego. Celem tej analizy jest nie tylko wypracowanie charakterystycznych cech administracyjnoprawnego statusu cudzoziemca drogą szczegółowego zbadania przypisywanych cudzo- ziemcom uprawnień i obowiązków, lecz także bliższe zbadanie relacji prawa administracyjnego i prawa prywatnego w kontekście położenia prawnego cudzoziemca. Dla wykazania specyfiki regulacji dotyczącej cudzoziemców zastosowane zostało pojęcie statusu administracyjnoprawnego. Zasadności wyboru tego właśnie pojęcia zostały poświęcone rozdziały 1 i 2. Rozdział 1 przedstawia podstawowe założenia koncepcji cudzoziemca wraz ze wskazaniem, co wy- maga wyjaśnienia, a także tezę pracy. W rozdziale 2 status administracyjno- prawny został odróżniony od publicznych praw podmiotowych, stosunku administracyjnoprawnego oraz sytuacji administracyjnoprawnej. fahrensrecht. Deutsches Recht, 1997; D. Niaghi, Auslaenderrecht, Berlin 2000; G. Renner, Auslaen- derrecht in Deutschland. Deutsches Recht, Monachium 1998; K. Sieveking, S. Zuleeg, Die Rechte der Auslaender, Monachium 2003. 3 J. Boć, Prawo administracyjne, Wrocław 2002, s. 517 i n.; tenże, Prawo administracyjne, Wrocław 2005, s. 531 i n. 4 J. Białocerkiewicz, Status prawny cudzoziemca w świetle standardów międzynarodowych, Toruń 1999; tenże, Polskie prawo o cudzoziemcach w świetle zobowiązań międzynarodowych, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku, Włocławek 2000. 5 I. Wróbel, Status prawny obywatela państwa trzeciego w Unii Europejskiej, Warszawa 2007; taż, Wspólnotowe prawo migracyjne, Warszawa 2008. 6 Zob. np.: A. Łopatka, Międzynarodowe prawo praw człowieka. Zarys, Warszawa 1998; B. Banaszak, A. Bisztyga i in., System ochrony praw człowieka, Kraków 2003; R. Kuźniar, Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2004. 16 Wstęp Rozdział 3 pracy poświęcony jest analizie dalszych znamion pojęcia „cudzo- ziemiec”, w tym wykazaniu, jak bardzo różnorodna stała się jego treść, szczególnie w związku z przemianami politycznymi w Polsce. Ponadto za- warte są w nim uwagi dotyczące wpływu rozwoju prawa migracyjnego na praktyczną przydatność pojęcia „cudzoziemiec”. W omawianym rozdziale skonstruowana jest także definicja cudzoziemca, odpowiadająca potrzebom pracy, a w jej ramach przeprowadzona została klasyfikacja cudzoziemców. Rozdział 4 pracy zawiera szczegółową analizę treści statusu cudzoziemca na gruncie pozytywnego prawa polskiego z uwzględnieniem najistotniejszych poglądów doktryny i orzecznictwa, w tym także orzecznictwa ETPC i ETS. Ta część pracy poświęcona jest administracyjnoprawnym uprawnieniom cudzoziemca do wjazdu i przebywania na terytorium Polski oraz związanym z nimi obowiązkom. Przeanalizowane jest także administracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do wykonywania pracy oraz administracyjnopraw- ne uprawnienie do prowadzenia działalności gospodarczej wraz ze związa- nymi z nimi obowiązkami. Zbadane zostały: administracyjnoprawne uprawnienie do nabywania nieruchomości przez cudzoziemców oraz admi- nistracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do przebywania z rodziną wraz ze związanymi z nimi obowiązkami. Ponadto zwrócono uwagę na ad- ministracyjnoprawne uprawnienie cudzoziemca do korzystania z pomocy społecznej oraz związane z nim obowiązki, a także administracyjnoprawne uprawnienia i obowiązki cudzoziemca-naukowca oraz administracyjnopraw- ne uprawnienia do kontynuowania lub podjęcia nauki na terytorium Polski oraz związane z tym obowiązki. W zakończeniu pracy zostały rozwinięte te elementy tezy, które nie mają znaczenia uzasadniającego ich omówienie we wcześniejszych częściach. W tym miejscu przedstawione zostało także ogólniejsze znaczenie postawio- nej w pracy tezy. 17 Rozdział 1 Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie problemów wymagających wyjaśnienia Zawarte w niniejszej pracy rozważania dotyczące cudzoziemca zostaną ograniczone do cudzoziemców – osób fizycznych. Warto podkreślić, że pojęcie osoby fizycznej jest wcześniejsze od koncepcji normy prawnej, a zatem nie jest tworzone, lecz jedynie uznawane przez prawo. Normy prawa administracyjnego określają materialnoprawne położenie osób fizycznych przez określenie ich uprawnień lub obowiązków. W najbardziej podstawo- wym ujęciu cudzoziemca charakteryzuje to, że jest pozbawiony tej szczególnej więzi prawnej z państwem, którą jest obywatelstwo. Tym samym nasuwa się pytanie, jaka więź prawna powstaje w to miejsce, albo ewentualnie – jaka powinna powstać? Innymi słowy, chodzi o odpowiedź na pytanie, co cudzo- ziemiec może przeciwstawić organom reprezentującym państwo, którego obywatelstwa nie posiada. Odpowiedź na postawione pytanie stała się oczywista wraz z rozwojem koncepcji praw człowieka. Biorąc pod uwagę fundamentalne znaczenie tych praw dla kształtowania się administracyjnoprawnego statusu cudzoziemca w Polsce, uzasadnione wydaje się przedstawienie ich krótkiego, a zarazem uproszczonego rysu historycznego. Aż do zakończenia II wojny światowej nie istniał system międzynarodowej ochrony praw człowieka. Nie oznacza to oczywiście, że nie istniały prawa człowieka. Ich idea była rozwijana na gruncie prawa krajowego: w Wielkiej Brytanii (Magna Charta Libertatum z 1215 r., Habeas Corpus Act z 1679 r., Bill of Rights z 1789 r.), w Stanach Zjednoczonych (Amerykańska Karta Praw z 1791 r.), we Francji (Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela z 1789 r.) 19 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... czy w Polsce (Konstytucja z 3 maja 1791 r.)7. Dopiero powołanie Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Rady Europy przyczyniło się do rozwinięcia pełniejszego systemu ochrony praw człowieka. W ramach tego systemu można wyróżnić system o charakterze uniwersalnym oraz systemy o charak- terze regionalnym8. System uniwersalny tworzy międzynarodowe prawo praw człowieka9 i związany jest z ONZ (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Poli- tycznych10, Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych11 i szereg innych umów międzynarodowych, w tym konwencji zapewniających ochronę poszczególnym grupom jednostek). Natomiast systemy regionalne w Europie tworzone są: w ramach działalności Rady Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Unii Europejskiej. W podstawowym zarysie katalog praw człowieka powstał w latach 50. i 60. XX wieku. Z tego zakresu najważniejsze międzynarodowe akty prawne odnoszące się do uchodźców (Konwencja genewska o statusie uchodźców, Protokół nowojorski) zostały ratyfikowane przez Polskę dopiero w latach 90. XX w. Nie można pominąć kwestii, że regionalny europejski system ochrony praw człowieka rozwijał się początkowo w ramach Rady Europy, podczas gdy w ramach Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, a następnie Wspólnot Europejskich, rozwijana była współpraca o charakterze ekonomicznym. W literaturze zaznacza się jednak, że od samego początku powstania idei utworzenia Unii Europejskiej (w latach 70. XX w.12) było jasne, że integracja europejska musi obejmować pielęgnację wspólnych wartości także o charak- terze niematerialnym. Postępujący proces integracyjny potwierdził tylko 7 Por. T. Jasudowicz, Administracja wobec praw człowieka, Toruń 1996, s. 11–13. 8 Por. J. Jaskiernia, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej a Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – konflikt czy komplementarność?, s. 155 i n. (w:) A. Wróbel (red.), Karta Praw Podstawowych w europejskim i krajowym porządku prawnym, Warszawa 2009. 9 Por. A. Łopatka, Międzynarodowe prawo..., s. 14 i n. 10 Otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 38, poz. 167). 11 Otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 38, poz. 169). 12 Por np.: J. Galster, Z. Witkowski, Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej, Toruń 1999, s. 40–41. 20 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... realną możliwość naruszenia praw jednostki na gruncie prawa wspólnoto- wego13. Należy się zgodzić z prezentowanym w literaturze stanowiskiem, że obecnie w Unii Europejskiej standardy w zakresie ochrony praw człowieka wyzna- czają zarówno EKPC, jak i KPP14. Warto podkreślić, że prawa podstawowe rozwinęły się w porządku wspól- notowym jako prawo sędziowskie15. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej), rozstrzygając sprawy dotyczące praw człowieka, początkowo odwoływał się do wspólnych tradycji konstytucyjnych państw członkowskich, a dopiero od 1975 r. wprost do EKPC16. Trybunał zastrzegł jednak, że nie jest właściwy w sprawach dotyczą- cych praw człowieka i nieznajdujących jednocześnie oparcia w prawie wspólnotowym17. Z czasem fundamentalne znaczenie praw człowieka dla europejskiego po- rządku prawnego było podkreślane przez umieszczanie stosownych regulacji w traktatach. W preambule do Jednolitego Aktu Europejskiego18 nawiązano do koncepcji demokracji, budowanej w oparciu o prawa podstawowe uznane w konstytucjach i ustawach państw członkowskich, EKPC oraz w EKS19. Podobnie w Traktacie o Unii Europejskiej podpisanym w Maastricht dnia 7 lutego 1992 r. zostały przywołane prawa podstawowe, a ich poszanowanie 13 Zob. B. Banaszak, A. Bisztyga i in., System..., s. 201 i n. 14 W. Czapliński, Podstawowe zagadnienia prawa międzynarodowego, Warszawa 2009, s. 124. 15 M. Jaśkowski, Sądowa ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej i Wspólnocie Europejskiej (w:) C. Mik, K. Gałka (red.), Prawa podstawowe w prawie i praktyce Unii Europejskiej, Toruń 2009, s. 113. Zob. R. Kołatek, Pozasądowa ochrona praw podstawowych (w:) C. Mik, K. Gałka (red.), Prawa podstawowe w prawie i praktyce Unii Europejskiej, Toruń 2009, s. 171–174. 16 Ewolucję orzecznictwa ETS w sprawach dotyczących praw człowieka przedstawia M.A. Nowicki: Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Warszawa 2010, s. 197–207. 17 Zob. orzecznictwo ETS przytoczone przez M.A. Nowickiego, Wokół Konwencji..., s. 204. 18 Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/5 z późn. zm. 19 Dz. U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm. 21 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... uczyniono jedną z ogólnych zasad prawa wspólnotowego20. Najbardziej wyraźnym przejawem tej tendencji była proklamacja KPP dnia 7 grudnia 2000 r. w Nicei. Karta Praw Podstawowych miała początkowo status deklaracji moralności europejskiej i nie niosła bezpośrednich konsekwencji prawnych. Jednak od chwili wejścia w życie Traktatu Lizbońskiego21 uzyskała status prawnie obowiązującego unijnego aktu prawnego (unijne prawo pierwotne)22. Oznacza to, że KPP związane są państwa członkowskie Unii Europejskiej w zakresie, w jakim wykonują prawo Unii. Dla orzecznictwa ETS powyższe posiada taką konsekwencję, iż sądy krajowe będą mogły kierować pytania prejudycjalne, dotyczące wykładni regulacji zawartych w KPP, a ETS będzie mógł dokonywać kontroli ważności aktów prawa wtórnego pod kątem zgodności z regulacjami KPP. Kolejnym etapem na drodze wzmacniania ochrony praw człowieka w ramach Unii wydawało się rozpoczęcie prcedury akcesji do EKPC. W doktrynie podnoszono, że włączenie KPP do prawa pierwotnego Unii oraz przystąpie- nie Unii Europejskiej do EKPC to procesy ściśle ze sobą związane i wzajemnie 20 Art. F ust. 2, Dz. Urz. WE C 191 z 29.07.1992, obecnie art. 2 TUE, Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm. 21 Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) wszedł w życie 1 grudnia 2009 r. 22 W literaturze podkreśla się, że KPP nie jest umową międzynarodową ani integralną częścią Traktatu Lizbońskiego. Stanowi deklarację trzech instytucji unijnych: Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Zob. J. Jaskiernia, Karta Praw Podstawowych..., s. 165, 177 i n., M. Jeżowski, Charakter normatywny Karty Praw Podstawowych (w:) C. Mik, K. Gałka (red.), Prawa podsta- wowe w prawie i praktyce Unii Europejskiej, Toruń 2009, s. 17–21; J. Barcz, Przewodnik po Traktacie z Lizbony. Traktaty stanowiące Unię Europejską. Stan obecny oraz teksty skonsolidowane w brzmieniu Traktatu z Lizbony, Warszawa 2008, s. 59–64; F. Jasiński, Karta Praw Podstawowych: struktura, zakres regulacyjny i dotychczasowe znacznie w praktyce (w:) J. Barcz (red.), Ochrona Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 42–44; A. Wyrozumska, Inkorporacja Karty Praw Podstawowych do prawa UE: status Karty w prawie UE, zakres obowiązywania i stosowania, główne problemy interpretacyjne z uwzględnieniem stanowiska polskiego (w:) J. Barcz (red.), Ochrona Praw Podstawowych..., s. 80–112. 22 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... się uzupełniające23. Głoszono, że przystąpienie Unii Europejskiej do EKPC przyczyni się do wzrostu autorytetu samej Unii Europejskiej24. Prognozowano tak między innymi dlatego, że ochrona praw człowieka, zapewn iana do tej pory w ramach Unii Europejskiej, byłaby uzupełniona przez bezpośrednie stosowanie przepisów EKPC25. Podkreślano także, że sama koncepcja oby- watelstwa Unii stanowi konsekwencję rozwoju ochrony praw człowieka we Wspólnotach Europejskich26. Prawne podstawy przystąpienia Unii do EKPC umożliwił Traktat Lizboński, który wprowadził stosowne regulacje do TUE27. Zagadnieniu temu poświę- cony został także Protokół nr 8, dołączony do Traktatu z Lizbony. Po trzech latach negocjacji prowadzonych pomiędzy Komitetem Sterującym Praw Człowieka Rady Europy (Komitet CDDH) a Komisją Europejską został opracowany tekst porozumienia akcesyjnego. Następnym etapem przystą- pienia UE do EKPC było uzyskanie opinii ETS co do zgodności porozumienia z postanowieniami Traktatów. 18 grudnia 2014 r. ETS wydał opinię 2/1328, która faktyczne zablokowała proces akcesji. 23 B. de Witte, The Past and Future Role of the European Court of Justice in the Protection of Human Rights (w:) P. Alston (red.), The EU and Human Rights, Oksford 1999, s. 859–897; Z. Kędzia, Relacje między Europejską Konwencją Praw Człowieka a Kartą Praw Podstawowych po przystą- pieniu Unii Europejskiej do Konwencji [w:] J. Barcz (red.), Ochrona Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 229. 24 Przedstawienia stanowisk doktryny w kwestii konsekwencji przystąpienia Unii Europejskiej do EKPC dokonał Z. Kędzia, Relacje..., s. 244–246. D. Kornobis-Romanowska pisze wprost o wzmocnieniu statusu jednostek w Unii Europejskiej po jej przystąpieniu do EKPC – D. Kor- nobis-Romanowska, Umocnienie statusu jednostek w UE po przystąpieniu UE do EKPC. Konse- kwencje dla ustawodawcy i sądów krajowych – następstwa praktyczne (w:) J. Barcz (red.), Ochrona Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 290– 315. Zob. też J. Barcz, Ochrona..., s. 59–62. W kwestii historii przystąpienia Wspólnot Europejskich, a następnie Unii Europejskiej do EKPC zob. M.A. Nowicki, Wokół Konwencji..., s. 216–219. 25 Zob. J. Sozański, Prawa człowieka w UE, Warszawa–Poznań 2009, s. 21. 26 Zob. A. Bodnar, Obywatelstwo wielopoziomowe. Status jednostki w europejskiej przestrzeni kon- 27 Zgodnie z art. 6 ust. 2 TUE Unia przystępuje do europejskiej Konwencji o ochronie praw czło- stytucyjnej, Warszawa 2008, s. 77–78. wieka i podstawowych wolności. 28 Opinia wydana na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE – Projekt umowy międzynarodowej – Przy- stąpienie Unii Europejskiej do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – Zgodność wspomnianego projektu z traktatami UE i FUE, C-2/13 – źródło: CURIA – baza orzecznictwa ETS. 23 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... Już J. Jaskiernia zauważył, że przystąpienie Unii Europejskiej do EKPC29, spowodowałoby powstanie „dwupoziomowego” systemu ochrony praw człowieka, w ramach którego ETS będzie sprawował kontrolę wewnątrzunij- ną, a ETPC kontrolę zewnętrzną, subsydiarną, w oparciu o EKPC. Tak ro- zumiany dwupoziomowy system ochrony praw człowieka w Europie istnieje już jednak właściwie od 1969 r. Wtedy właśnie zostało wydane orzeczenie ETS 26/69 Stauder vs. Stadt Ulm, w którym stwierdzono, że na gruncie re- gulacji prawa wspólnotowego również obowiązują prawa człowieka i są chronione przez ETS30. Należy zatem stwierdzić, że ochrona prawa człowieka w ramach Unii Europejskiej została uznana za niewystarczającą, gdy wystę- powała w formie kazuistycznych rozstrzygnięć ETS, stąd koncepcja stworze- nia całościowego katalogu praw w postaci KPP31. Jednak dwupoziomowość ma też inny aspekt. Sądy najwyższe i trybunały konstytucyjne państw-stron EKPC uznają nad sobą jurysdykcję ETPC. Wydaje się, że ETS w opinii 2/13 wyraził – oprócz innych zastrzeżeń32 - swoją niechęć do takiego podporząd- kowania. Biorąc powyższe pod uwagę, a także pamiętając, że podstawowym zadaniem tej pracy jest przedstawienie administracyjnoprawnego statusu cudzoziemca 29 J. Jaskiernia, Karta Praw Podstawowych..., s. 182. Problematykę przystąpienia Unii Europejskiej do EKPC przedstawia także H. Machińska, Przystąpienie UE do EKPC. Relacje instytucjonal- no-prawne Unii Europejskiej i Rady Europy (w:) J. Barcz (red.), Ochrona Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 247–263. 30 Wyrok ETS z dnia 12 listopada 1969 r. Erich Stauder vs. Stadt Ulm-Socialamt, sprawa nr 29/69, European Court Reports 1969, s. 419: „podstawowe prawa człowieka wyrażają ogólne zasady prawa Wspólnoty i jako takie są chronione przez Trybunał”. Por. szerzej: Z. Kmieciak, Ogólne zasady prawa i postępowania administracyjnego, Warszawa 2000, s. 29–32; A. Wróbel, Wprowa- dzenie do prawa Wspólnot Europejskich (Unii Europejskiej), Kraków 2002, s. 183–191; C. Mik, W. Czapliński, Traktat o Unii Europejskiej. Komentarz, Warszawa 2005, s. 82–91; C. Mik, Znacznie postanowień EKPC dla ochrony praw podstawowych jako ogólnych zasad prawa UE (w:) J. Barcz (red.), Ochrona Praw Podstawowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2008, s. 204–223; K. Marciniak, Ochrona praw podstawowych w stosunkach zewnętrznych Unii Europejskiej (w:) C. Mik, K. Gałka (red.), Prawa podstawowe w prawie i praktyce Unii Europejskiej, Toruń 2009, s. 523–534. 31 Por. szerzej: T. Jasudowicz, Prawa człowieka w europejskim prawie wspólnotowym (w:) B. Gro- nowska, T. Jasudowicz i inni, Prawa człowieka i ich ochrona, Toruń 2010, s. 531–548. Zob. także M.A. Nowicki, dz. cyt., s. 205. 32 Bardziej szczegółowe informacje na temat treści opinii ETS 2/13 można znaleźć na stronach Przegląd Prawa Międzynarodowego blog http: // przegladpm. blogspot. com/ 2014/ 12/ projekt- porozumienia- o- przystapieniu- ue. html [dostęp: 28 październik 2016 r.]. 24 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... w Polsce, zasadne wydaje się oparcie dotyczących go rozważań o europejski system ochrony praw człowieka. Wracając do głównego nurtu rozważań dotyczących administracyjnopraw- nego statusu cudzoziemca, warto w tym miejscu przytoczyć słowa T. Jasu- dowicza, według którego „kategorialnie prawa człowieka są pierwotne w stosunku do państwa i jego urządzeń państwowych i muszą być przez państwo uwzględniane we wszelkiej działalności (...)”33. Nasuwa się zatem pytanie o to, jak dalece prawa człowieka mogą wpłynąć na publicznoprawne uprawnienia i obowiązki cudzoziemca. R. Kuźniar zauważa, że „niekoniecz- nie każde nowe prawo jest postępem w sferze praw człowieka”, gdyż rozbu- dowanie katalogu praw prowadzi do równoległego rozbudowania katalogu obowiązków państwa, polegających na zapewnieniu ochrony tym prawom. Autor wyraża także obawę, że rosnąca liczba praw zaliczanych do praw człowieka świadczy o oderwaniu koncepcji praw człowieka od podstawowych wartości społecznych, takich jak wypracowane przez moralność, filozofię czy chrześcijaństwo34. W omawianym zakresie przydatne jest odwołanie się do granic praw czło- wieka, istniejących dla szczególnej grupy obywateli, którą stanowią mniej- szości narodowe. Zgodnie z wolą ustawodawcy od innych obywateli odróżnia ich w szczególności dążenie do zachowania swojego języka, kultury lub tra- dycji, a także świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej oraz dążenie do jej wyrażania i ochrony35. Wymienione cechy mniejszości naro- dowych są charakterystyczne także dla cudzoziemców. R. Kuźniar stwierdza, że „w odniesieniu do kształtowania położenia praw- nego mniejszości narodowych granicę praw człowieka wyznacza zakaz działań godzących w suwerenność i integralność terytorialną kraju zamiesz- kiwania”36. Wydaje się, że w odniesieniu do wpływu praw człowieka na 33 T. Jasudowicz, Administracja wobec..., s. 22. 34 R. Kuźniar, Prawa człowieka..., s. 48 i n. 35 Art. 2 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 573 z późn. zm.). 36 R. Kuźniar, Prawa człowieka..., s. 48 i n. Podobne stanowisko zajmują autorzy, którzy stwierdzają, że obywatel – członek mniejszości narodowej nie może swoim zachowaniem godzić w obowiązki 25 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... prawa i obowiązki cudzoziemca granica ta wyznaczona jest jeszcze wyraźniej. Z jednej strony, przebiega ona w miejscu wyznaczonym przez R. Kuźniara dla mniejszości narodowych. Z drugiej jednak strony, granicę wyznaczają obowiązki o charakterze pozytywnym, jak na przykład obowiązek wierności Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne, które odnoszą się wyłącznie do obywatela37. Na gruncie międzynarodowym obowiązek wierności wobec własnego pań- stwa odpowiada stwierdzeniu, że państwo, na terenie którego przebywa cudzoziemiec, nie może żądać od niego postępowania sprzecznego z wier- nością wobec własnego państwa38. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy wyznaczenie zakresu dla regulacji uprawnień i obowiązków cudzoziemca drogą praw człowieka wyklucza ten zakres spod regulacji przez prawo administracyjne. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę, że prawa człowieka wywodzą się z regulacji krajowych krajów demokratycznych, ale obecnie rozwijają się w ramach międzynarodowego prawa praw człowieka39. Podstawową zasadą, jaką wyraża EKPC, jest solidarność, rozumiana jako zobowiązanie się państw-stron EKPC do zabezpieczenia efektywnej ochrony praw wymienionych w Konwencji na gruncie wewnętrznego porządku prawnego40. Chodzi w szczególności o środki ochrony sądowej, gwarantujące obywatelskie ani naruszać obowiązującego w Polsce prawa – zob. J. Boć (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1998, s. 75. 37 Szerzej na temat obowiązku wierności RP oraz troski o dobro wspólne zob. J. Oniszczuk, Kon- stytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000, s. 505–506. 38 B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2001, s. 486. 39 M. Stahl, Od obywatela do człowieka. Kilka refleksji w kwestii przemian w relacjach między jed- nostką a władzą publiczną (w:) J. Supernat (red.), Między tradycją a przyszłością prawa admini- stracyjnego. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Janowi Bociowi, Wrocław 2009, s. 661. R. Kuźniar przyjmuje wiek XIX jako narodziny międzynarodowego prawa praw człowieka; zob. R. Kuźniar, Prawa człowieka..., s. 29–34. 40 Robin C.A. White, Clare Ovey, The European Convention on Human Rights, Oksford 2010, s. 84–85. W doktrynie postawiona została teza, którą jednak należy uznać za kontrowersyjną, iż zasada solidarności w odniesieniu do systemu ochrony praw człowieka powoduje, że orzecznictwo ETPC staje się prawnie wiążącą częścią EKPC – zob. M. Masternak-Kubiak, Konstytucyjna zasada ochrony praw jednostki a odpowiedzialność państwa za prawa człowieka w stosunkach międzyna- 26 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... niezawisłość, bezstronność i pełne gwarancje procesowe41. Trzeba jednak mieć na uwadze, że człowiek wyposażony w prawa człowieka musi egzysto- wać w społeczeństwie, co prowadzi do wniosku, że występują sytuacje, gdy prawa jednego człowieka muszą zostać ograniczone ze względu na prawa innych, w tym także „szerszych społeczności”42. W doktrynie podkreśla się także, że „związki i wzajemne zależności pomiędzy poszczególnymi prawami jednostki implikują potrzebę (...) określenia ich granic”43. Nie ulega wątpli- wości, że wspomniane ograniczenia, ze względu na ich znaczenie dla społe- czeństwa danego państwa, będą mogły być wprowadzane drogą regulacji administracyjnoprawnych. Konsekwentnie do tego, co zostało wcześniej stwierdzone, podstaw do ograniczania praw człowieka należy szukać w regulacjach prawa międzyna- rodowego, w szczególności w ramach klauzul limitacyjnych44 i derogacyj- nych45. Niezbędne jest znalezienie ogólnych zasad obowiązujących w zakresie administracyjnoprawnej regulacji statusu cudzoziemca. Z tego punktu wi- dzenia szczególnego znaczenia nabiera fakt, że orzecznictwo ETPC stanowi próbę wyważenia z jednej strony odpowiedniej ochrony praw człowieka, a z drugiej – uzasadnionego prawa organów administracji publicznej do wkraczania w sferę tych praw. W odniesieniu do administracyjnoprawnego statusu cudzoziemca spośród praw chronionych przez EKPC podstawowe znaczenie mają zaliczane w doktrynie46 do praw o charakterze względnym: poszanowanie życia pry- watnego i rodzinnego47 oraz prawo swobodnego poruszania się48. rodowych (w:) Z. Kędzia, A. Prost (red.), Współczesne wyzwania wobec praw człowieka w świetle polskiego prawa konstytucyjnego, Poznań 2009, s. 238. 41 T. Jasudowicz, Administracja wobec..., s. 27–28. 42 M. Stahl, Od obywatela..., s. 663; B. Banaszak, Prawo..., s. 442–450. 43 B. Banaszak, A. Bisztyga i in., System..., s. 39. 44 Np. art. 8–11 EKPC. 45 Np. art. 15 EKPC czy art. 4 PPOiP. Zob. także B. Banaszak, A. Bisztyga i in., System..., s. 41–46. 46 Robin C.A. White, Clare Ovey, The European Convention..., s. 8–9; T. Jasudowicz, Administracja wobec..., s. 31. 47 Art. 8 EKPC. 48 Art. 2 Protokołu nr 4 do EKPC (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 z późn. zm.). 27 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... W omawianym kontekście na gruncie orzecznictwa ETPC należy podkreślić, że nie został wprowadzony ogólny zakaz wkraczania przez organy admini- stracji publicznej państw-stron EKPC w sferę praw podmiotowych jednostek (praw człowieka) i istnieje w tym zakresie margines oceny, z którego organy administracyjne mogą korzystać49. Bardzo istotny jest także fakt, że wspo- mniany margines oceny nie ma stałego zakresu i zależy każdorazowo od wartości, które pozostają w kolizji. Co do zasady, gdy chodzi o szczególnie istotne wartości dotyczące istnienia osoby fizycznej, jej tożsamości, zakres marginesu oceny organu administracji publicznej jest bardziej ograniczony50. W doktrynie także podkreśla się, że w odniesieniu do ograniczania praw człowieka ani na gruncie nauki prawa, ani w aktach prawnych czy w orzecznictwie nie doszło do wypracowania usystematyzowanych zasad i poglądów o ogólnym charakterze, które byłyby powszechnie przyjęte i za- akceptowane51. Z jednej strony, trzeba się zgodzić ze stwierdzeniem, że celem wprowadzenia marginesu oceny państwa jest wykluczenie tworzenia schematycznych roz- wiązań europejskich, tam gdzie lepiej jest pozostawić wielorakość rozwiązań, uwzględniających różnice w kulturze i tradycji poszczególnych państw52. Z drugiej jednak strony ocena wspomnianych różnic kulturowych musi być 49 Wyrok ETPC z 10 kwietnia 2007 r. w sprawie Evans vs. Wielka Brytania, nr skargi 6339/05; wyrok ETPC z 13 lutego 2003 r. w sprawie Odièvre vs. Francja, nr skargi 42326/98 – źródło: HUDOC – baza orzecznictwa ETPC (http: // hudoc. echr. coe. int ). 50 Zob.: wyrok ETPC z dnia 24 lutego 1983 r. w sprawie Dudgeon vs. Wielka Brytania, nr skargi 7525/76; wyrok ETPC z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie Christine Goodwin vs. Wielka Brytania, nr skargi 28957/95; wyrok ETPC z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie Pretty vs. Wielka Brytania, nr skargi 2346/02 – źródło wymienionych orzeczeń: HUDOC – baza orzecznictwa ETPC. Należy zwrócić uwagę, że T. Jasudowicz podkreśla, iż koncepcja marginesu oceny jest ściśle związana z zasadą subsydiarności, zaliczaną przez autora do zasad ogólnych prawa międzynarodowego praw człowieka. Autor zauważa także, że jej stosowanie przejawia się także tym, że ETPC nie jest jeszcze jedną instancją odwoławczą; zob. B. Gronowska, T. Jasudowicz i in., Prawa człowieka..., s. 207–208. 51 B. Banaszak, A. Bisztyga i in., System..., s. 40. 52 T. Jasudowicz, Administracja wobec..., s. 20–21. Według L. Garlickiego sensem istnienia EKPC nie jest wprowadzenie pełnej jednolitości rozwiązań w państwach członkowskich (...), odróżnia to system strasburski od rozwiązań przyjętych w Unii Europejskiej (...), zob. – L. Garlicki (red.), Konwencja, t. 1, Warszawa 2010, s. 28. 28 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... dokonywana ze szczególną ostrożnością53. Warunkiem właściwego funkcjo- nowania systemu ochrony praw człowieka jest przyjęcie zasady uniwersali- zmu tych praw54, bez której mogłoby dojść do zbyt dalekiego uzależnienia dotyczącej ich ochrony od kultury i standardów moralnych przyjmowanych w różnych społeczeństwach. W konsekwencji mogłoby to prowadzić do możliwości rozszerzenia marginesu oceny tak dalece, że w niektórych przypadkach ochrona praw człowieka byłaby faktycznie pozbawiona kon- troli ETPC. Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że zadaniem regulacji prawa administracyjnego jest nadawanie cudzoziemcowi administracyjno- prawnego statusu przy uwzględnieniu uniwersalnych wolności i praw jed- nostki oraz interesu publicznego55, w granicach marginesu oceny podlegają- cego kontroli ETPC, która odnosi się zarówno do prawa, jak i do stosujących to prawo, włączając decyzje wydane przez niezawisłe sądy56. Nie można pominąć wyrażonego w doktrynie poglądu, zgodnie z którym rozwój praw człowieka oraz uznanie ich charakteru praw przyrodzonych prowadzi do zrównywania administracyjnoprawnego statusu cudzoziemców i obywateli57. Z tego stwierdzenia wynika przede wszystkim, że pozostając 53 A. Bieńczyk-Missala, Międzynarodowa dyskusja na temat uniwersalizmu praw człowieka (w:) T. Jasudowicz, M. Balcerzak, J. Kapelańska-Pręgowska (red.), Współczesne problemy praw czło- wieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, Toruń 2009, s. 161–176. 54 W doktrynie sporny pozostaje fakt wpływu akceptacji uniwersalizmu praw człowieka na uznanie jednostki za podmiot prawa międzynarodowego. Prawa człowieka miałyby się stać tym samym równoważnikiem interesu publicznego – zob. C. Swinarski, O problemach efektywności między- narodowej ochrony praw człowieka (w:) T. Jasudowicz, M. Balcerzak, J. Kapelańska-Pręgowska (red.), Współczesne problemy praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, Toruń 2009, s. 198. Wydaje się jednak, że należy się przychylić do stanowiska, że podmiotami prawa międzynarodowego są wyłącznie te podmioty, które mają faktyczny wpływ na jego treść, czyli państwa i organizacje międzynarodowe – zob. W. Czapliński, Podstawowe zagadnienia..., s. 117–130. Należy przyjąć, że uniwersalizm praw człowieka miał takie znaczenie dla podmioto- wości osób fizycznych w sferze prawa międzynarodowego, że państwa zobowiązały się do uznania i efektywnej ochrony praw człowieka. 55 Zob. M. Jaśkowska, Europeizacja prawa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 11, s. 18–27. 56 Wyrok ETPC z dnia 17 lutego 2004 r., w sprawie Gorzelik i inni vs. Polska, nr skargi 44158/98 – źródło: HUDOC – baza orzecznictwa ETPC. 57 Por. np. J. Białocerkiewicz, Status prawny cudzoziemca..., s. 64 i n.; I. Wróbel, Status prawny obywatela..., s. 245 i n. 29 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... na gruncie regulacji praw człowieka, nie uda się wypracować znamion sta- tusu cudzoziemca. Zjawisko to jest szczególnie widoczne w sytuacjach, gdy brak respektowania praw człowieka skutkuje uruchomieniem instytucji ochrony publicznoprawnej. Wyrazem przywołanej ochrony są kwalifikowane formy ochrony praw człowieka pod postaciami: nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, udzielenia azylu lub udzielenia ochrony czasowej58. Tę samą funkcję pełnią: zgoda na pobyt tolerowany oraz zgoda na pobyt ze względów humanitarnych, mimo że przez ustawodawcę nie są zaliczane do form ochrony publicznoprawnej59. Generalnie trzeba stwierdzić, że obowiązek udzielania ochrony publiczno- prawnej wynika z prawa międzynarodowego60. Prawo wewnętrzne przewi- duje szczegółowe zasady udzielania różnych postaci ochrony publicznopraw- nej oraz procedurę udzielania wspomnianej ochrony. Powyższe w sposób istotny modyfikuje fundamentalną zasadę każdego współczesnego państwa, zgodnie z którą pod ochroną państwa pozostają obywatele. Udzielenie pu- blicznoprawnej ochrony cudzoziemcom skutkuje nadaniem im administra- cyjnoprawnego statusu, który tylko w szczegółach różni się od położenia prawnego obywatela. Należy zatem stwierdzić, że wraz z rozwojem praw człowieka zniknął dychotomiczny podział na kategorię obywateli, którym można było przeciwstawić jednolitą kategorię cudzoziemców, wyróżnionych ze względu na wspólną cechę w postaci braku obywatelstwa krajowego. Powyższe prowadzi do wniosku, że wszyscy cudzoziemcy, którym udzielono publicznoprawnej ochrony, stanowią szczególną kategorię cudzoziemca 58 Art. 3 ust. 1 u.c.o. 59 Zgoda na pobyt tolerowany została usunięta z ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na mocy art. 484 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Obecnie kwestie dotyczące zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany regulują art. 348–359 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Szczegółowo kwestia zaliczenia do kategorii szczególnych cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany oraz zgody na pobyt ze względów humanitarnych, zostanie przedstawiona w rozdziale 3 niniejszej pracy. 60 Na gruncie literatury podkreśla się, że azyl nie stanowi instytucji prawa międzynarodowego – zob. A. Szklanna, Ochrona praw cudzoziemca w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2010, s. 66. 30 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... i z tego powodu nie można ich traktować jako reprezentatywnej grupy wy- posażonej przez prawo administracyjne w charakterystyczne cechy statusu cudzoziemca. Zadanie polegające na przedstawieniu administracyjnoprawnego statusu cudzoziemca w Polsce opiera się na przestawieniu regulacji prawa material- nego, które tworzą położenie prawne szczególnej kategorii osoby fizycznej. Aby móc wypracować cechy charakterystyczne wyłącznie dla cudzoziemca, należy poszukiwać regulacji prawnych, które różnicują położenie obywatela i cudzoziemca. Z poczynionych wyżej wywodów wynika, że w państwach demokratycznych model publicznoprawnej regulacji położenia prawnego jednostek jest wypracowywany pod silnym wpływem regulacji międzynaro- dowych z zakresu praw człowieka. Prawa człowieka określone w EKPC należą do prawa europejskiego sensu largo, natomiast prawo unijne zaliczane jest do prawa europejskiego senstu stricto61. Już na gruncie Traktatu o Unii Europejskiej, podpisanego w Ma- astricht dnia 7 lutego 1992 r., „uchodźstwo” i „migracja” zaliczone były do III filaru, co stanowiło wyraz „instytucjonalizacji międzyrządowej współpra- cy”62. Od czasu wejścia w życie Traktatu Amsterdamskiego63 problematyka wizowa, azylu i imigracji została objęta współpracą o charakterze wspólno- towym. Jest to fakt podnoszący rangę problemu w sposób niebagatelny, gdyż wcześniej cudzoziemców (a dokładnie problemów migracji) dotyczyły akty 61 M. Herdegen zwraca uwagę, że nawet w ramach prawa unijnego występują istotne różnice w zależności od tego, czy normy prawne stanowione są drogą umów międzynarodowych (w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa), czy jako traktaty i prawo pochod- ne, mogące bezpośrednio określać prawa i obowiązki nie tylko państw członkowskich, ale także jednostek. M. Herdegen, Prawo Europejskie, Warszawa 2004, s. 1–6. 62 Tak A. Florczak (red.), Ochrona praw podstawowych w UE. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2009, s. 215. 63 Traktat z Amsterdamu zmieniający Traktat o Unii Europejskiej, Traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty sporządzony 2 października 1997 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Skonsolidowana wersja Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w brzmieniu nadanym Traktatem z Amsterdamu) została opublikowana w Dz. Urz. WE C 340 z 10.11.1997, s. 173–306. Zob. E. Borawska-Kędzierska, K. Strąk, Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości UE. Polityka wizowa, azylowa i imigracyjna, t. 11, cz. 2, War- szawa 2009, s. 2–13. 31 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... prawne, które nie były aktami Unii Europejskiej64. Traktat Amsterdamski spowodował także włączenie do prawa Unii Europejskiej acquis Schengen przez załączenie do Traktatu, ustanawiającego Wspólnotę Europejską, pro- tokołu w sprawie dorobku prawnego Schengen65 w ramy Unii Europejskiej. Organom administracji publicznej nie został pozostawiony żaden margines oceny. Stosowanie prawa unijnego opiera się na zasadach pierwszeństwa, bezpo- średniego skutku oraz bezpośredniego stosowania (obowiązywania) prawa unijnego66, które zostały wypracowane na gruncie orzecznictwa ETS. Regulacje, nawiązujące do pierwotnego celu integracji europejskiej, czyli stworzenia „wewnętrznego” europejskiego rynku, narzucają konkretną treść materialnemu prawu administracyjnemu, przybierając formę rozporządzeń67. Częściej jednak, w odniesieniu do treści administracyjnoprawnego statusu cudzoziemca, rozwiązania unijne wskazują pożądany cel, natomiast władzy ustawodawczej państwa został pozostawiony wybór sposobu jego realizacji. Dyrektywy określają bowiem w szczególności zasady dotyczące prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkow- 64 Np. Konwencja genewska o statusie uchodźców czy konwencja określająca państwo odpowie- dzialne za rozpatrywanie wniosków o azyl złożonych w jednym z państw członkowskich Wspólnot Europejskich – Konwencja dublińska, Dz. Urz. WE C 254 z 19.08.1997, s. 1–12. 65 Dorobek Schengen stanowią: układ z dnia 14 czerwca 1985 r. pomiędzy państwami Beneluksu, Niemcami i Francją w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. WE L 239 z 22.09.2000, s. 13), Konwencja wykonawcza do Układu z Schengen z dnia 19 czerwca 1990 r., związany z nią akt końcowy i Wspólne Deklaracje (Dz. Urz. WE L 239 z 22.09.2000, s. 19–62), umowy akcesyjne oraz decyzje i deklaracje przyjęte przez Komitet Wy- konawczy oraz Grupę Centralną. 66 Zob.: A. Wróbel, Wprowadzenie..., s. 122–138; Z. Brodecki (red.), Ochrona praw jednostki, Warszawa 2004, s. 112–121; J. Barcz, Traktat z Lizbony. Przewodnik, www. serwis. wsjo. pl/ lektor/ 1881/ Traktat_ z_ Lizbony_ Jan 20Barcz. pdf [dostęp: 27 września 2016 r.], s. 5–6; M. Herdegen, Prawo..., s. 62–64 oraz 163–174; J. Galster (red.), Podstawy prawa Unii Europejskiej z uwzględ- nieniem Traktatu z Lizbony: zarys wykładu, Toruń 2010, s. 227–264. 67 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, s. 1–123; Rozporządzenie (UE) nr 399/2016 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) – Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, s. 1–52, Rozporządzenie Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (Dz. Urz. UE L 141 z 27.05.2011, s. 1–12). 32 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... skich cudzoziemców-obywateli Unii, Norwegii, Islandii, Lichtensteinu i Szwajcarii, a także członków ich rodzin68, szczególne zasady legalizacji pobytu dla cudzoziemców-członków rodziny69, status rezydenta długotermi- nowego UE70, kwestie dotyczące odbywania studiów71, zasady korzystania z prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych przez obywateli Unii zamieszkałych w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami72. W odniesieniu do kwestii udzielania ochrony publicznoprawnej przez pań- stwa członkowskie zasadą jest regulacja w formie dyrektyw73. Wyjątek sta- 68 Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich oby- wateli Unii Europejskiej i członków ich rodzin, zmieniającej Rozporządzenie EWG 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/ EWG, 72/194/ EWG, 73/148/ EWG, 75/34/ EWG, 75/35/ EWG, 90/364/ EWG, 90/365/ EWG i 93/96/ EWG (Dz. Urz. UE L 158 z 30.04.2004, s. 77–123). 69 Dyrektywa Rady 2003/86/WE z dnia dnia 22 września 2003 r. w sprawie łączenia rodzin (Dz. Urz. UE L 251 z 3.10.2003, s. 12–18). 70 Dyrektywa Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r., dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. Urz. UE L 16 z 23.01.2004, s. 44–53). Treść przywołanej dyrektywy uzasadnia posługiwanie się także pojęciem „rezydent długotermi- nowy” czy „status rezydenta długoterminowego”, a nie tylko: „cudzoziemiec posiadający zezwo- lenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE”. Rozwiązanie takie będzie znajdowało zastoso- wanie w niniejszej pracy ze względów stylistycznych. 71 Dyrektywa Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie (Dz. Urz. UE L 375 z 23.12.2004, s. 12–18). Najpóźniej do 23 maja 2018 r. regulacje tej dyrektywy mają zostać zastąpione regulacjami dyrek- tywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia stu- diów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (Dz. Urz. UE L 132 z 21.05.2016, s. 21–57). 72 Dyrektywa Rady 94/80/WE z dnia 19 grudnia 1994 r., ustanawiająca szczegółowe zasady korzy- stania z prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych przez obywateli Unii zamiesz- kałych w Państwie członkowskim, którego nie są obywatelami (Dz. Urz. WE L 368 z 31.12.1994, s. 38–47) wraz z dyrektywą Rady 2013/19/UE z dnia 13 maja 2013 r. dostosowująca dyrektywę 94/80/WE ustanawiającą szczegółowe warunki wykonywani prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych przez obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w państwie człon- kowskim, którego nie są obywatelami, w związku z przystąpieniem Republiki Chorwacji (Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, s. 231–233). 73 Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów udzielania ochrony czasowej w przypadku masowego napływu przesiedleńców oraz w sprawie 33 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... nowi kwestia udzielania azylu, która jest uregulowana zarówno w rozporzą- dzeniach, jak i w dyrektywach74. Generalnie na gruncie prawa unijnego cudzoziemcy dzieleni są na dwie rozłączne kategorie. Pierwsza z nich obejmuje obywateli Unii, druga obej- muje obywateli państw trzecich (w której osobną kategorię stanowią cudzo- ziemcy, będący członkami rodzin obywatela Unii oraz cudzoziemcy-obywa- tele państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nienależących do Unii, a także obywatele Szwajcarii wraz z cudzoziemcami-członkami ich rodzin). środków wspierających równe obciążenie państw członkowskich obowiązkami w zakresie przyjmowania takich osób i ponoszenia związanych z tym konsekwencji (Dz. Urz. WE L 212 z 7.08.2001, s. 12–23, dyrektywa Rady 2004/81/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., dotycząca zezwo- lenia na pobyt wydawanego obywatelom krajów trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub podlegali działaniom ułatwiającym nielegalną emigrację, współpracującymi z właściwymi wła- dzami (Dz. Urz. UE L 261 z 6.08.2004, s. 19–23). 74 Np.: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania rozporządzenia (UE) nr 604/2013 w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca oraz w sprawie występowania o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1077/2011 ustanawiające Eu- ropejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (Dz. Urz. UE L 180 z 29.06.2013, s. 1–30); rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowie- dzialnego za rozpoznanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. UE L 180 z 29.06.2013, s. 31–59); dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (Dz. Urz. UE L 180 z 26.06.2013, s. 96–116); dyrek- tywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich i bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającego oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz. Urz. UE L 337 z 20.12.2011, s. 9–26). 34 Rozdział 1. Założenia w przedmiocie koncepcji cudzoziemca oraz wskazanie... W odniesieniu do obywateli Unii Traktat o Unii Europejskiej75 i Traktat o Funkcjonow
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Administracyjnoprawny status cudzoziemca w Polsce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: