Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00561 006570 13235023 na godz. na dobę w sumie
Akiba Rubinstein - ebook/pdf
Akiba Rubinstein - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: RM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7773-879-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W książce, składającej się z części biograficznej oraz części poświęconej twórczości szachowej Rubinsteina, przedstawiono koleje losu, przebieg kariery oraz 70 partii najlepiej ilustrujących dokonania wielkiego Akiby w rozwoju królewskiej gry.
Akiba Rubinstein, najwybitniejszy do dziś polski szachista, uważany jest za klasyka szachów. Jego kariera przypadła na pierwsze trzydzieści lat XX wieku. Chociaż nie pozostawił po sobie wielu prac teoretycznych ani zapisków, to o jego dokonaniach świadczą nazwy wielu wariantów szachowych otwarć.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Akiba Rubinstein Jacek Gajewski (Część 1. „Życie i kariera szachowa”) Jerzy Konikowski (Część 2. „Szachowe dziedzictwo”) Copyright © 2017 by Wydawnictwo RM All rights reserved Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Mińska 25 rm@rm.com.pl www.rm.com.pl Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywa- niem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towa- rowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich firm odnośnych właścicieli. Wydawnictwo RM dołożyło wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książce, jed- nakże nikomu nie udziela żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w żadnym przypadku odpowiedzialne za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z infor- macji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli Wydawnictwo RM zostało zawiadomione o możliwości wystąpienia szkód. ISBN 978-83-7773-549-7 ISBN 978-83-7773-877-1 (epub) ISBN 978-83-7773-878-8 (mobi) ISBN 978-83-7773-879-5 (pdf) Redaktor prowadzący: Irmina Wala-Pęgierska Redakcja: Mirosława Szymańska, Bartosz Działoszyński Nadzór graficzny i projekt okładki: Grażyna Jędrzejec Redaktor techniczny: Anna Nieporęcka Skład: Marcin Fabijański W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl Spis treści Objaśnienienie symboli używanych w tekście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 CZĘŚĆ 1. ŻYCIE I KARIERA SZACHOWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Rozdział 1. Dzieciństwo i początki kariery szachowej . . . . . . . . . . . . . . 15 Rozdział 2. Droga na szczyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Rozdział 3. Schyłek rywalizacji sportowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 Rozdział 4. Na szachowej emeryturze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Rozdział 5. Arcymistrz we wspomnieniach i anegdocie . . . . . . . . . . . . 65 CZĘŚĆ 2. SZACHOWE DZIEDZICTWO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Rozdział 1. Teoria i praktyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 Teoria 1. Gambit królewski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 1. Rubinstein – Mundt, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2. Rubinstein – Salwe, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 3. Rubinstein – Hromadka, Morawska Ostrawa 1923 . . . . . . . . . . . . . . . . 78 4. Rubinstein – Marco, Haga 1921 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 5. Rubinstein – Rosselli del Turco, Meran 1924 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 6. Ałapin – Rubinstein, Praga 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Teoria 2A. Debiut czterech skoczków. Kontynuacja 4...¤d4! . . . . . . 84 7. Spielmann – Rubinstein, Baden-Baden 1925 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 8. Makarczyk – Rubinstein, Łódź 1927 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 9. Belsitzman – Rubinstein, Warszawa 1917 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 10. Spielmann – Rubinstein, San Sebastian 1912 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Teoria 2B. Debiut czterech skoczków. Kontynuacja 4...¥b4 . . . . . . . 92 11. Rubinstein – Marshall, Łódź 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 12. Janowski – Rubinstein, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 13. Duras – Rubinstein, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 6 Akiba Rubinstein Teoria 3. Partia hiszpańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 14. Wolf – Rubinstein, Wiedeń 1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 15. Gromer – Rubinstein, Hamburg 1930 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Teoria 4. Obrona sycylijska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 16. Euwe – Rubinstein, Haga 1921 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 17. Spielmann – Rubinstein, Göteborg 1920 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 18. Réti – Rubinstein, Göteborg 1920 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Teoria 5. Obrona francuska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 19. Maroczy – Rubinstein, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 20. Schlechter – Rubinstein, San Sebastian 1912 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 21. Prokes – Rubinstein, Budapeszt 1926 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Teoria 6. Przyjęty gambit hetmański . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 22. Rubinstein – Tartakower, Mariańskie Łaźnie 1925 . . . . . . . . . . . . . . 122 23. Speijer – Rubinstein, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Teoria 7. Obrona Tarrascha . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 24. Rubinstein – Capablanca, San Sebastian 1911 . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 25. Rubinstein – Marshall, Wrocław 1912 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 26. Rubinstein – Salwe, Łódź 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 27. Rubinstein – Tarrasch, Cieplice 1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 28. Rubinstein – Salwe, Łódź 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 29. Rubinstein – Tarrasch, Karlowe Wary 1923 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Teoria 8. Nieprzyjęty gambit hetmański . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 30. Rubinstein – Teichmann, Wiedeń 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 31. Rubinstein – Teichmann, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 32. Rubinstein – Znosko-Borowski, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . 142 Teoria 9. Obrona słowiańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 33. Rubinstein – Schlechter, Berlin 1918 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 34. Rubinstein – Alechin, Karlowe Wary 1911 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 35. Rubinstein – Vidmar, San Remo 1930 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 36. Grünfeld – Rubinstein, Meran 1924 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Teoria 10. Obrona Nimzowitscha. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 37. Rubinstein – Maroczy, Hamburg 1930 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 38. Rubinstein – Sämisch, Moskwa 1925 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 39. Rubinstein – Landau, Rotterdam 1930 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 Spis treści 7 Różnorodna tematyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 40. Thomas – Rubinstein, Baden-Baden 1925 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 41. Alechin – Rubinstein, Moskwa 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 42. Alechin – Rubinstein, Wilno 1912 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 43. Przepiórka – Rubinstein, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 44. Johner – Rubinstein, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 45. Yates – Rubinstein, Hastings 1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 46. Spielmann – Rubinstein, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 47. Rotlewi – Rubinstein, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 48. Rubinstein – Nikołajew, Kijów 1903 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 49. Rubinstein – Flamberg, Łódź 1906 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 50. Rubinstein – Burn, Ostenda 1906 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 51. Rubinstein – Hirschbein, Łódź 1927 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 52. Rubinstein – Spielmann, Praga 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 53. Rubinstein – Tarrasch, Hastings 1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 54. Rubinstein – Nimzowitsch, Berlin 1928 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 55. Rubinstein – Bogoljubow, Wiedeń 1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 56. Marshall – Rubinstein, Łódź, 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 57. Tartakower – Rubinstein, Wiedeń 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 58. Rubinstein – Schlechter, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 59. Vidmar – Rubinstein, Praga 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 60. Salwe – Rubinstein, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 61. Duz-Chotimirski – Rubinstein, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 62. Rubinstein – Mieses, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 63. Salwe – Rubinstein, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 64. Rubinstein – Salwe, Łódź 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 65. Cohn – Rubinstein, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 66. Rubinstein – Duras, Wiedeń 1908 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 67. Rubinstein – Czigorin, Łódź 1906 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 68. Rubinstein – Cohn, Karlowe Wary 1907 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 69. Rubinstein – Spielmann, Wiedeń 1922 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 70. Rubinstein – Lasker, Petersburg 1909 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Rozdział 2. Zagraj jak Akiba Rubinstein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 Rozwiązywanie pozycji 1–22 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 Indeks przeciwników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 Indeks partii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 Klasyfikacja tematyczna partii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 Objaśnienie symboli używanych w tekście ! !! ? ?? !? ?! +- -+ ± μ ² ³ = ÷ © ƒ ‚ „ … ¹ : + # silne posunięcie bardzo silne posunięcie słabe posunięcie bardzo słabe posunięcie posunięcie zasługujące na uwagę posunięcie o wątpliwej wartości białe mają decydującą przewagę czarne mają decydującą przewagę białe mają przewagę czarne mają przewagę białe mają minimalną przewagę czarne mają minimalną przewagę pozycja jest równa pozycja jest skomplikowana z rekompensatą za materiał z inicjatywą z atakiem z kontrgrą z ideą silniejsze jest bicie szach mat Wstęp N ajwybitniejszemu polskiemu szachiście Akibie Rubinsteino- wi poświęcono już wiele opra cowań. Listę otwiera wydana w 1933 roku sławna monografia Han- sa Kmocha Rubinstein gewinnt! 1, w której autor zamieścił i skomento- wał sto partii, a krótki rys biograficz- ny na potrzeby tej książki opracował dr Jacques Hannak. Znaleźć tam moż- na najlepsze partie naszego arcymi- strza, rozegrane z Machgielisem (Ma- xem) Euwe, Dawidem Janowskim, Isaakiem Kashdanem, Emanuelem Laskerem, Frankiem Jamesem Mar- shallem, Carlem Schlechterem, Sieg- bertem Tarraschem i wieloma innymi. Anglojęzyczna wersja książki Kmocha ukazała się w Ameryce Północnej w 1941 roku2; szkic Hannaka został tu zastąpiony przez równie lakoniczny esej pt. „An Eventful and Tragic Life” pióra B. F. Winkelmana. Skromniejsze rozmiary miała wy- dana w 1966 roku książka dr. Hansa Wenza Akiba Rubinstein. Ein Leben für das Schach 3, zawierająca 35 par- tii, 34 pozycje z partii, 72 diagramy oraz 24 tabele turniejowe. Jedenasty tom z serii jugosłowiań- skich książek szachowych zatytułowa- nych Veliki maj stori šaha4, poświęco- ny Akibie Rubinsteinowi, przygotował Slavko Pe trović. Ten osiemdziesięcio- stronicowy tekst napisano w języku serbskim, a wydała go w Zagrzebiu w 1974 roku Biblioteka Šahovske na- klade. W jednym ze swoich felietonów5 Tomasz Lissowski podaje interesują- ce informacje na temat kulis ukaza- nia się książki Akiba Rubinstein Jurija Razuwajewa i Walerego Murachwieri6 oraz Akiba Rubinstein ou de l’art de pratiquer les finales Krzysztofa Pytla7. Dowiadujemy się, że w lutym 2007 roku na stronie „Szachy na Pomorzu” (www.uksgedanensis.civ.pl) swoimi wspomnieniami z redagującym stro- nę Miłoszem Kulewskim podzielił się dwukrotny mistrz Polski Krzysztof Py- tel, w latach siedemdziesiątych jeden z nielicznych polskich posiadaczy ty- tułu mistrza międzynarodowego: Zabrałem się za zbieranie roz- proszonego materiału ze starych czasopism i ksiąg turniejowych. (...) Z końcem lat siedemdziesiątych po roz- mowach z wpływowymi miłośnikami szachów we Francji postanowiliśmy opublikować książkę o tym, jak Rubin- stein rozgrywał końcówki. Ja miałem ją napisać na podstawie zgromadzone- go materiału. Tłumaczenia podjął się nasz rodak z Francji p. Bernard Sojka. Wydać pracę miała Francuska Fede- racja Szachowa we współpracy z pro- fesjonalnym edytorem – firmą Hatier. Z końcem lat siedemdziesiątych w sowieckich czasopismach szacho- 10 Akiba Rubinstein wych ukazało się kilka artykułów zapowiadających książkę pt. „Akiba Rubinstein” spółki autorskiej J. Razu- wajew, S. Murachwieri (praca ukaza- ła się w Moskwie w 1980 roku). W tych artykułach Rubinstein był nazywany „rosyjskim szachistą, prekursorem – obok Czigorina – radzieckiej szkoły szachowej”. Wśród polskich szachi- stów zawrzało! Okradają nas nawet z Rubinsteina... Interwencje poszły rozmaitymi kanałami. Najskutecz- niejsza okazała się ta Władysława Litmanowicza i wsparta przez Jerzego Putramenta. Z książki rosyjskich auto- rów zostały wykreślone drażniące nas fragmenty! W swej pracy umieściłem rozdział polemizujący z wielu innymi stwierdzeniami Razuwajewa i Mura- chwieriego. To podziałało jak płachta na byka na mych... francuskich wy- dawców. Moja książka, w okrojonym o połowę formacie, ukazała się w Pa- ryżu dopiero w roku 1984 – tytuł „Aki- ba Rubinstein ou l’Art de Prati quer les Finales”. Sprzedano jej, w dość krótkim czasie, aż osiemnaście tysię- cy egzemplarzy. To był sukces! Po pol- sku i tylko z małymi skrótami książka ukazała się w 1987 roku. W niej jest więcej. Są polemiki z sowieckimi auto- rami. Jest o jednym ze spotkań z Sam- my Rubinsteinem, synem Akiby. Komentując powyższą wypowiedź Krzysztofa Pytla, trzeba zauważyć, że we wspomnianej, a wydanej po pol- sku książce, Akiba Rubinstein czy- li o sztuce rozgrywania końcówek 8, trudno dostrzec ślady jakichkolwiek „polemik z sowieckimi autorami” oraz obrony Rubinsteina przed próbami uczynienia z niego szachisty rosyj- skiego. Ponadto Pytel nie podaje, jaki autor i w jakim artykule miał nazwać Rubinsteina „prekursorem radziec- kiej szkoły szachowej”, a bez tego jego wywód nie jest wiarygodny. Jeśli chodzi o teksty Razuwajewa i Mura- chwieriego, to w 1979 roku autorzy ci opublikowali artykuł Służba sztuce w moskiewskim magazynie „64” (nr 8, s. 24–25), ale po pierwsze, nie ma w nim zapowiedzi, iż jest to fragment szykowanej do druku książki, a po wtóre – brak w nim tych stwierdzeń, z którymi chciałby polemizować Py- tel. „Geopolityczne” poglądy autorów reprezentuje tylko krótki fragment, w którym trudno dostrzec twierdzenia fałszywe lub choćby kontrowersyjne. Przytacza go na koniec cytowanego już artykułu Tomasz Lissowski: Niestety, najsilniejszy w owym cza sie szachista Rosji nie prowadził działalności społecznej. Nie dane mu było zostać organizatorem ani nawet popularyzatorem szachów, kontynu- atorem dzieła Czigorina. A po rewo- lucji Rubinstein stał się obywatelem Polski, co – naturalnie – pozbawiło go możliwości uczestniczenia w życiu szachowym naszego kraju. Co praw- da przyjechał on w 1925 roku na Mię- dzynarodowy Turniej w Moskwie, ale wystąpił na nim niezwykle słabo. To już nie był „ten” Rubinstein. Z obcojęzycznej literatury o Ru- binsteinie na uwagę zasługuje jeszcze dwutomowe opracowanie Johna Do- naldsona i Nikolaya Mineva The Life Games of Akiva Rubinstein 9, w któ- rym autorzy pokusili się o przytoczenie Wstęp 11 wszystkich znanych partii, rozegra- nych przez znakomitego szachistę. W polskiej literaturze szachowej sylwetce i dokonaniom Akiby Rubin- steina poświęcono jak dotąd tylko trzy publikacje. Tę krótką listę otwiera wspomniana wyżej książka Krzysztofa Pytla Akiba Rubinstein, czyli o sztuce rozgrywania końcówek. Podzielono ją na trzy części: „O sztuce rozgrywania końcówek”, „Śladami wielkiego Aki- by” oraz „Bez komentarza”. Zgodnie z tytułem autor skoncentrował się na fachowej analizie twórczości szacho- wej bohatera. Nakładem Wydawnictwa „Sport i Tu rystyka” została wydana praca Wła- dysława Korcza Akiba Rubin stein10. Książka, którą sam autor nazywa „o charakterze w znacznym stopniu kompilacyjnym”, oprócz wstępu, za- kończenia i bibliografii, zawiera cztery rozdziały zatytułowane: „Człowiek”, „Arcymistrz”, „Teoretyk” oraz „Mistrz końcówki”. I tak, w pierwszym roz- dziale autor mówi o Rubinsteinie jako o człowieku niezwykle skrom- nym i bezkonfliktowym, a przy tym mistrzu o niezwykłej skuteczności. Drugi rozdział, fundament całej pracy, zawiera przegląd – w wybranych par- tiach – umiejętności, pomysłowości, logiki i głębi strategicznych założeń partii rozegranych przez Rubinsteina w turniejach z lat 1905–1932. Rozdział trzeci to przegląd dorobku teoretycz- nego Rubinsteina w ujęciu teorety- ków z okresu powstawania książki: Wasilija Smysłowa, Paula Keresa, Marka Tajmanowa i innych. Czwar- ty rozdział dowodzi, w wybranych zakończeniach pionowych i wieżo- wych, niezwykle wysokiego kunsztu naszego mistrza w końcowej fazie partii. Książkę recenzowali wicepre- zes PZSzach Stanisław Kania oraz mistrz międzynarodowy Aleksander Sznapik, co musiało mieć wpływ na jej ostateczny kształt. W przedmowie do trzeciej książ- ki, zatytułowanej Akiba Rubinstein współcześnie 11, czytamy: AKIBA RUBINSTEIN w 1912 roku jako trzydziestolatek osiągnął nieby- wały sukces. W jednym roku wygrał kolejnych pięć wielkich międzynaro- dowych turniejów: w San Sebastian, Pieszczanach, Wrocławiu, Warsza- wie i Wilnie. Aby uczcić ten wielki wyczyn, rok 2012 został ogłoszony przez Europej- ską Federację Szachową Rokiem Akiby Rubinsteina. Polski Związek Szachowy podjął decyzję o złożeniu hołdu wiel- kiemu polskiemu szachiście. Uzna- liśmy, iż jedną z najlepszych form będzie książka. Praca zbiorowa opa- trzona wstępem prof. Tadeusza Wol- szy, komentarzami współczesnych mi- strzów do wybranych przez Tomasza Lissowskiego partii Akiby Rubinsteina. Partii zarówno tych najsłynniejszych, które znają wszyscy znawcy tematu, jak i tych, które mają największe zna- czenie dla teorii otwarć i końcówek. Partii, które mimo upływu lat nadal mogą być materiałem szkoleniowym dla młodzieży i pomocą dydaktyczną dla trenerów. Kończąc ten spis, z pewnością mo- żliwy do powiększenia o mniej znane publikacje zagraniczne, prag nie my 12 Akiba Rubinstein jeszcze odnotować, że Stanisław Gaw- likowski jedno ze swoich wybitnych dzieł, a mianowicie Końcowa gra sza- chowa. Zakończenia wieżowe 12, po- święcił właśnie Rubinsteinowi – „naj- większemu polskiemu szachiście”. Spośród setek artykułów, poświę- conych Akibie w całości lub w części, pragniemy wyróżnić dwa. W 1991 roku biogram szachisty pojawił się w Polskim Słowniku Biograficznym 13, co było zasługą Andrzeja Essena. Nie mogło zabraknąć opisu dokonań Rubinsteina w słowniku biograficz- nym szachistów polskich profesora Tadeusza Wolszy; w tomie trzecim14 czytelnik znajdzie obszerny biogram, wzbogacony zapisami bardzo wielu genialnych Rubinsteinowskich partii. Autorzy żywią nadzieję, że wszyst- kie te wartościowe publikacje nie wy- czerpały tematu i ich książka Akiba Rubinstein spełni oczekiwania Czytel- ników pragnących od nowa poznać koleje losu, przebieg kariery oraz zapisy rozgrywek szachowych nasze- go najwybitniejszego jak do tej pory arcymistrza. Za możliwość spotkania z Czytelnikami pragniemy podzięko- wać Wydawnictwu RM. Jacek Gajewski, Jerzy Konikowski Katowice, Dortmund, październik 2017 Przypisy 1 Kmoch H., Rubinstein gewinnt!, Wiedeń 1933. 2 Kmoch H., Rubinstein’s Chess Masterpieces/100 Selected Games, Nowy Jork 1941. 3 Wenz H., Akiba Rubinstein. Ein Leben für das Schach, Berlin 1966. 4 Petrović S., Veliki majstori šaha, t. 11, Zagrzeb 1974. 5 Lissowski T. Rubinstein, Razuwajew i Krzysztof Pytel, w: Kronika 2007 (26), http://szacho- wavistula.pl/vistula. 6 Razuwajew J., Murachwieri S., Akiba Rubinstein, Moskwa 1980. 7 Pytel K., Akiba Rubinstein ou de l’art de pratiquer les finales, Paryż 1984. 8 Pytel K., Akiba Rubinstein, czyli o sztuce rozgrywania końcówek, Warszawa 1987. 9 Donaldson J., Minev N., The Life Games of Akiva Rubinstein. Volume 1: Uncrowned King, Volume 2: The Later Years, Milford, 2011. 10 Korcz W., Akiba Rubinstein, Warszawa 1989. 11 Akiba Rubinstein współcześnie: komentarze wybranych partii w hołdzie mistrzowi, praca zbiorowa pod redakcją Tomasza Stefaniaka, Warszawa 2012. 12 Gawlikowski S., Końcowa gra szachowa. Zakończenia wieżowe, Warszawa 1957. 13 Essen A., Akiba Rubinstein, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXII/4, z. 135, Wrocław- -Warszawa-Kraków 1991. 14 Wolsza T., Arcymistrzowie, mistrzowie, amatorzy: słownik biograficzny szachistów pol- skich, t. 3, Warszawa 1999. Życie i kariera szachowa Mojemu Tacie, który wprowadził mnie do krainy szachów. Jacek Gajewski ROZDZIAŁ 1 Dzieciństwo i początki kariery szachowej Nie ulega wątpliwości, że Akiba Rubinstein przyszedł na świat w biednej rodzinie żydowskiej (obecnie w jego domu rodzinnym ma swoją siedzibę urząd miasta i gminy) między Łomżą a Szczuczynem, a kon- kretnie w Stawiskach, gdzie znajdo- wały się: kościół katolicki, dwie sy- nagogi, szkoła gminna i żydowska, gorzelnia, cegielnia i młyn wodny, a ponadto sto osiemdziesiąt jeden do- mów, których mieszkańcy szyli kożu- chy, i – nędzne nawet jak na tamte czasy – targowisko. Wiadomo więc, gdzie Rubin stein się urodził, nie wia- domo jednak dokładnie kiedy. Spo- śród dat: 12 X 1882, 12 XII 1882 i 1 XII 1880, najbardziej prawdopodobna jest ta ostatnia. Niektórzy podejrzewają, że podawanie fałszywej daty urodze- nia miało umożliwić uniknięcie odby- cia służby wojskowej w armii carskiej. Za datą 1 XII 1880 roku przemawiają także trzy fakty: umieszczenie jej na nagrobku Akiby Rubinsteina, w akcie urodzenia oraz księdze turniejowej z Londynu z 1922 roku. Ta wersja pojawia się również w książce Stefa- na Gawlikowskiego Arcymistrzowie. Złota era polskich szachów, z kolei Tadeusz Wolsza w swoich licznych opracowaniach1 konsekwentnie po- daje rok 1882. Kontrowersje budzi także właściwe brzmienie imienia naszego bohatera. Stefan Gawlikowski w Arcymistrzach napisał: Wszyscy znają go jako Akibę, jednak hebrajska litera „bet” jest wie- loznaczna. Może być przedstawiona jako „b”, „v” lub „w”. W najbardziej »czystym« tłumaczeniu na język nie- miecki imię Rubinsteina powinno brzmieć Akiwa. Takiej też pisowni używał sam mistrz, gdy składał auto- graf . Potwierdzają to opublikowane w 2013 roku kopie własnoręcznych podpisów Rubinsteina. Być może nieporozumienie wzięło się stąd, że w zaborze rosyjskim używano po- wszechnie grażdanki (odmiany cyryli- cy) i wielu autorów błędnie dokonało transkrypcji znaku alfabetu rosyjskie- go na łaciński, gdyż rosyjska litera „b” to nie jest polska litera „b”, lecz „w”. Za formą Akiwa przemawiają jeszcze dwa fakty: dokument zameldowania w Antwerpii, który Artur Urbaniak znalazł u Edwarda Wintera i przesłał autorom, oraz „Karta uczestnictwa nr 14 w II TURNIEJU SZACHOWYM O MISTRZOSTWO POLSKI NA 1927 ROK” – reprodukowana w książce 16 Akiba Rubinstein Krzysztofa Pytla Akiba Rubinstein, czyli o sztuce rozgrywania końcówek. Przypuszczalnie sam Rubinstein nie widział tu żadnej kontrowersji czy dwuznaczności. Zapisane po hebraj- sku, czyli w jedynym języku, w któ- rym odebrał wykształcenie, jego imię wyglądało zawsze tak samo, całkowi- cie jednoznacznie. Dlaczego miałby się zastanawiać albo martwić tym, jak inni zechcą to imię zapisać lub wypo- wiedzieć? Zmuszony okolicznościami, by się podpisać, używał pisowni Aki- wa. Jakże kompetentni John Donald- son i Nikolay Minev, drukując pierw- sze wydanie swojego dzieła, stosowali konsekwentnie pisownię Akiba, nato- miast 10 lat później, w „poprawionym i rozszerzonym” wydaniu drugim, bez słowa komentarza pojawił się Akiva. Istnieje kolejny, poza autografami samego bohatera, poważny argument przemawiający za tym wariantem. Ru- binstein był przez pół życia obywa- telem Cesarstwa Rosyjskiego, podró- żował z rosyjskim paszportem, bo... Polski jeszcze nie było. W Rosji obo- wiązkowym składnikiem naz wiska jest otczestwo, wskazujące na imię ojca. Wszystkie źródła są zgodne – otcze- stwo Rubinsteina pisane było Kiwe- lowicz, co oznacza, że ojciec arcymi- strza miał na imię (A)kiwa, koniecznie przez „w”. Zbitka Akiba Kiwelowicz wygląda na wewnętrznie sprzeczną. Zwolennicy Akiby natomiast mają po swojej stronie tradycję. Pokolenia czytelników, w tym polskich, były przyzwyczajone do formy Akiba. Kończąc ten przydługi wykład na te- mat transkrypcji hebrajskiej litery bet, pragniemy zapowiedzieć, że doce- niając argumenty strony przeciwnej, będziemy się posługiwać tradycyjną pisownią imienia Rubinsteina. Akiba Rubinstein był najmłodszym, dwunastym dzieckiem nauczyciela ję- zyka hebrajskiego w żydowskiej szko- le religijnej, który zmarł na gruźlicę na osiem miesięcy przed narodzina- mi syna. Akiba nie poznał też więk- szości swojego starszego rodzeństwa, zmarłego w dzieciństwie na gruźlicę. Tylko jedna z sióstr doczekała wieku dorosłego. Klepiąca biedę matka od- dała chłopca na wychowanie dziad- kom. Według jednych byli to rodzice ojca, ale inni podają, że chodzi o ojca matki Reba Aharona Eliezera Denen- berga, który miał tartak i na brak pie- niędzy nie narzekał. Zdecydował, że Akiba zostanie rabinem, i posłał go do szkoły w Białymstoku. Chłopak uczył się tam razem z przyrodnim bratem Chaimem Hellerem, którego ojciec – rabin Heller, zwany geniuszem z Piń- ska, został drugim mężem jego matki. Być może później uczęszczał także do białostockiej jesziwy, wyższej szkoły talmudycznej, którą opuścił w 1898 roku, ale co do tego źródła nie są zgodne: według jednych przeszkodzi- ło mu w tym marne zdrowie i groźba zarażenia gruźlicą, inne podają, że na- ukę podjął, ale szybko ją porzucił dla szachów. W wywiadzie dla „Wiener Schachzeitung” w 1926 roku powie- dział: Grę w szachy pokazano mi, gdy miałem 14 lat i uczyłem się w chade- rze. W 16 roku życia zacząłem zajmo- wać się teorią. [Jak podają źródła2, ko- rzystał z podręcznika Sossnitza Szachy Dzieciństwo i początki kariery szachowej 17 – przyp. J.G.]. Poczułem w sobie talent i zainteresowanie dla szachów. Mam ponadto nadzwyczaj dobrą pamięć. Jeszcze teraz pamiętam wszystkie par- tie, jakie rozegrałem podczas 21 lat mojej kariery szachowej (a rozegrałem ich ponad 800)… Z szachami wiążą mnie doznania estetyczne. Szachy to nie tylko sztuka, ale również i wiedza. Zwycięstwo i wszystko pozostałe opiera się na bazie naukowej. Słabe strony przeciwnika, opanowanie pól sza- chownicy – to wszystko należy do na- ukowego uwieńczenia gry szachowej3. W Białymstoku, podobnie jak w in- nych miastach polskich, nie było klu- bu szachowego. Grywano więc w ka- wiarniach i restauracjach. Białostoccy szachiści spotykali się w cukierni Stei- na w kamienicy Wołkowyckich na uli- cy Mikołajewskiej róg ulicy Aleksan- drowskiej pod numerem 38 (dziś ulica Sienkiewicza róg ulicy Warszawskiej). Jak podaje Stefan Gawlikowski w Ar- cymistrzach, Rubinsteina najczęściej można było spotkać w kawiarni pani Trojskiej (a może Troickiej). Znając już zasady gry, prosił o lekcje szachów in- żyniera-konstruktora Szmula Wilsona, który po latach twierdził, że odkrył szachowy talent Akiby. Jego relację przybliża Tomasz Lissowski w arty- kule, który ukazał się w czasopiśmie „Mat”4. Jak powiedział Szmul Wilson: W 1900 roku w kawiarni pani Troj- skiej na ulicy Wasilkowskiej w Białym- stoku, gdzie wówczas mieścił się nasz klub szachowy, zaczął pojawiać się ciemnolicy i dość mizernie wygląda- jący młody człowiek. Był to Rubinste- in, mający około 18 lat. Przychodził, by dla poratowania zdrowia napić się kefiru. Całymi godzinami potrafił siedzieć i obserwować partie, sam nie grając. Pewnego wieczoru podszedł do mnie i poprosił, by mu pomóc w na- uczeniu się zasad gry. Zgodziłem się. Po pierwszych partiach zorientowałem się, że ma wyjątkowy talent. Poprosił mnie, by mógł przychodzić do moje- go mieszkania (dom Wyszyńskiego na ulicy Neulet – Rubinstein z pewno- ścią będzie pamiętał te nazwy), a ja chętnie przystałem na to. Od tej pory »kradł« wszystkie moje niedzielne po- ranki, przychodząc do mnie o świcie. Po trzech miesiącach nie mogłem już z nim wygrać ani jednej partii. Gra- jąc ze mną »na ślepo«, bez patrzenia na szachownicę, zawsze wygrałby. (…) W tym czasie mieszkał w Białym- stoku ważny (rosyjski) inżynier kole- jowy; miał on niegdyś okazję zagrać ze Stein itzem; jego partie były publiko- wane w prasie. Również on został po- konany przez żydowskiego chłopaka. Dyrektor miejskiej szkoły handlowej prawdopodobnie był mocno zawsty- dzony, że został zwyciężony przez smagłego młodzieńca. Relacja Wilsona wygląda na au- tentyczną. Chronologicznie pasuje do tego, co wiemy o Rubinsteinie – że mieszkał około 1900 roku w Bia- łymstoku, przed przeprowadzką do Łodzi około 1901 roku, i że (prawdo- podobnie) pierwszą poważną partię zagrał właśnie z Bartoszkiewiczem. Jednocześnie obala nieuzasadnione twierdzenie, że ta partia była partią korespondencyjną z 1897 roku. Choć w tym opowiadaniu tkwią pewne 18 Akiba Rubinstein sprzeczności, nie ma wątpliwości co do jednego: w 1900 roku Akiba stał się najlepszym szachistą białostockim. Wróćmy jednak do wspomnianej partii Rubinsteina z Bartoszkiewi- czem. Na stronie internetowej Komisji Szachów Korespondencyjnych Pol- skiego Związku Szachowego możemy przeczytać: W artykule zamieszczo- nym na stronie Amerykańskiej Fede- racji Szachowej (The United States Chess Federation – USCF) zatytuło- wanym »AKIBA RUBINSTEIN POSTAL« z dnia 09.07.2011 Alex Dunne pisze o partii korespondencyjnej rozegranej przez Akibę Rubinsteina w 1897 roku (również portal chessgames.com opi- suje partię jako korespondencyjną), a więc w wieku 16 lat, kiedy to porzu- cił naukę w jeszybocie (wyższej szkoły talmudycznej) i wybrał karierę zawo- dowego szachisty. Jako źródło przywo- łuje on książkę »The Life Games of Akiva Rubinstein« (vol.1 Uncrowned King, wyd.1-1994, wyd.2-2006; vol.2 The Later Years, wyd.2-2011), której autorami są John Donaldson i Niko- lay Minev. Jednakże Tomasz Lissowski w swoim felietonie »G. Bartoszkiewicz – mniej nieznany« przywołuje tę par- tię, ale już nie wspomina on o partii korespondencyjnej, a jako rozegranej w Białymstoku w 1901 lub 1902 roku. Jako źródło podaje on artykuł IM Jana Teplitsky’ego pt. »Akiba Rubinstein Re- visited« (miesięcznik »Chess Life« 2002, z. 12, s. 772–774). Wszystko, co mógł osiągnąć młody Rubinstein w Białymstoku w dziedzi- nie królewskiej gry – osiągnął, dlate- go, podjął około 1901 roku decyzję o przeprowadzce do przemysłowej Łodzi, która obok Warszawy była naj- silniejszym szachowym ośrodkiem na ziemiach polskich. Wydaje się, że przyczynił się do tego poznany w tym okresie szachista Chaim Janowski – brat słynnego Dawida Janowskiego, który ściągnął go do Łodzi. Janowski to postać niezwykła: przemysłowiec, kupiec, mecenas kultury, kompo- zytor, pianista i wielki miłośnik sza- chów. Tak więc nasz przyszły mistrz ostatecznie postawił na szachy, i od- dał się im bez reszty. Jeżeli chodzi o wykształcenie Rubinsteina, to miał tylko talmudyczne, nie miał natomiast świeckiego. Doskonale posługiwał się językiem polskim, rosyjskim i nie- mieckim, ale tylko w mowie. Pisząc, popełniał sporo wstydliwych błędów, dlatego później jego sekretarzem zo- stała żona. Nie pisał prac autobiogra- ficznych, niektórzy badacze sądzą na- wet, że przypisywane mu analizy partii spisywano, gdy wygłaszał monolog. Przypisy 1 Por. „Bibliografia”. 2 Por. „Bibliografia”: Korcz W., Donaldson J., Minev N., Razuwajew J., Murachwieri W.J., Litmanowicz W., Wolsza T. 3 Cytat za: http://szachowavistula.pl/vistula. 4 Avital Pilpel, Kiedy Rubinstein zaczął grać dobrze?, z angielskiego przełożył Tomasz Lis- sowski, w: „MAT” nr 6(30) 2012, s. 36-37. Szachowe dziedzictwo Akiba Rubinstein rozegrał w swo jej bogatej karierze zawodowego szachisty set- ki znakomitych partii. Dlatego w trakcie pracy nad książką stanęliśmy w pew- nym momencie przed dużym dylematem dokonania wyboru najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych pojedynków, które obrazują jego autentyczny styl gry. Ostatecznie wybraliśmy zestaw 70 partii – naszym zdaniem – najlepiej ilustrujących dokonania wielkiego Akiby w rozwoju królewskiej gry. Pierwszą naszą myślą było uszeregować wybrane partie według koncepcji: 1. Zasługi dla rozwoju teorii debiutów. 2. Strategia i taktyka w grze środkowej. 3. Technika rozgrywania końcówek. Jednakże wnikliwa analiza przebie gu poszczególnych zmagań Rubin steina w różnych turniejowych szran kach uświadomiła nam, że te trzy elementy wy- stępują praktycznie w większości jego twórczości, także w wybranym przez nas zbiorze rozgrywek. Z tego względu przygotowaliśmy w końcowej części książki tematyczną kla- syfikację wszystkich partii i czytelnik będzie mógł sam szybko znaleźć intere- sujące go przykłady praktyczne z dorobku turniejowego naszego arcymistrza. Zwracamy też uwagę na ważny aspekt używania przez nas tylko polskich nazw miast rozgrywanych turniejów: Karlowe Wary (Karlsbad), Wrocław (Bre- slau), Cieplice (Teplitz-Schönau), Morawska Ostrawa (Mährich Ostrau), Marien- bad (Mariańskie Łaźnie), Rogaska Slatina (Rogaška Slatina), Meran (Merano) i Pieszczany (Bad Pistyan). ROZDZIAŁ 1 Teoria i praktyka A nalizując przemiany w teo- rii debiutów na przestrzeni ostatnich 100 lat można dojść do konkluzji, że Akiba Rubinstein był jednym z pierwszych fenomenalnych szachistów ówczesnych czasów, któ- ry doceniał wielkie znaczenie fazy wstępnej w partii szachów i praw- dopodobnie nie miał sobie pod tym względem równych w historii królew- skiej gry XX wieku. Nasz rodak był w pełni świadomy faktu, że debiut jest podstawą partii i pomostem do dal- szych stadiów gry. Dlatego w swym treningu i następnie w praktyce tur- niejowej przykładał wielką uwagę do tej kwestii. Studiując jego pojedynki nie ma żadnych wątpliwości, że wniósł on wielki wkład w ewolucję teorii otwarć. Wiele wariantów debiutowych nosi dalej jego imię. Dorobek naszego rodaka znalazł stałe miejsce w szero- kim zakresie teorii szachów i wyko- rzystuje się go do dnia dzisiejszego w praktyce turniejowej na wszystkich szczeblach wtajemniczenia królew- skiej gry. Można śmiało stwierdzić, że nie ma otwarcia, którego Rubinstein nie wzbogacił swoimi analizami i po- mysłami. W swych teoretycznych po- szukiwaniach okazał się doskonałym badaczem. Jego odkrycia i analizy wytrzymały próbę czasu i przedsta- wiają dalej cenną wartość oraz są impulsem do permanentnej twórczej pracy szachistów wszystkich klas. Ze względów technicznych nie mogliśmy przedstawić w naszej pracy wszystkich odkryć wielkiego Akiby. Skoncentrowaliśmy się zatem na tej najbardziej istotnej problematyce, któ- ra jest do dnia dzisiejszego przedmio- tem dalszych aktywnych przeobrażeń w aspekcie rozwoju teorii debiutów. Wielu biografów Rubinsteina sku- pia się w swych opracowaniach prze- de wszystkim na jego szczególnych zasługach w rozgrywaniu końcówek wieżowych. Rzeczywiście nasz rodak był wirtuozem gry końcowej, zwłasz- cza wieżówki były jego specjalno- ścią. W książce zwracamy też uwagę w wielu przykładowych partiach na te znakomite umiejętności polskiego arcymistrza. Naszą przygodę z twórczością Aki- by Rubinsteina rozpoczynamy od 10 odcinków teoretycznych, które uzu- pełniliśmy 39 tematycznymi przykła- dami z praktyki genialnego szachisty w celu ilustracji jego osiągnięć na tym polu. Mamy nadzieję, że przedstawio- ny przez nas materiał ukaże czytel- nikowi pewien obraz zasług Polaka w dynamicznym rozwoju teorii otwarć! 72 Akiba Rubinstein Teoria 1: Gambit królewski 1.e4 e5 2.f4 Ofiara pionka określa ostry gam- bit królewski, który był już znany w XVI wieku. Hiszpański mistrz oraz teoretyk szachowy Lopez Ruy de Se- gura opisał go w swym podręczniku w 1561 r. Ruch f2–f4, który atakuje czarnego pionka e5 i zmusza prze- ciwnika do konkretnych działań, zna- lazł miejsce w repertuarze szachistów lubiących ostrą i bezkompromiso- wą grę. Także Akiba Rubinstein nie stronił od taktycznych komplikacji w swych partiach. XIIIIIIIIY 9rsnlwqkvlntr0 9zppzpp+pzpp0 9-+-+-+-+0 9+-+-zp-+-0 9-+-+PzP-+0 9+-+-+-+-0 9PzPPzP-+PzP0 9tRNvLQmKLsNR0 xiiiiiiiiy 2...¥c5 Rezygnując z bicia na f4 czarne sta- rają się uniknąć wielu skomplikowa- nych i niejasnych wariantów. Zobacz- my przykłady z praktyki turniejowej Rubinsteina po przyjęciu gambitowe- go pionka: I. 2...e:f4 A) 3.¥c4 (Gambit gońca dopuszcza do szacha hetmanem na h4.) 3...£h4+ (Odpowiedź 3...¤f6 przedstawia- my w partii 1 Rubinstein-Mundt, Łódź 1907.) 4.¢f1 d5! (Według teorii najlepsze. Po 4...d6 5.¤f3 £h5 6.d4 g5 7.¤c3 białe dysponują silną inicja- tywą.) 5.¥:d5 ¥d6 6.¤c3 ¤e7 7.¤f3 £h5 (Godne uwagi jest 7...£h6!?) 8.d4 f6 9.¥c4 a6 (W celu uniknię- cia manewru ¤c3–b5!) 10.¤e2 ¤g6 z planem ¥c8–g4, ¤b8–c6, 0–0–0 i szansami na dobrą grę. B) 3.¤f3 d5 (Ostry przebieg mia- ła partia Rubinstein-Heath, Southport 1924: 3...g5 4.h4 g4 5.¤e5 ¤f6 6.¥c4 d5 7.e:d5 ¥g7 8.d4 ¤h5 9.¤c3 0–0 10.¤e2 c5 11.¤:f4 ¤g3 12.¤e6 ¥:e6 13.d:e6 £:d4 14.£:d4 c:d4 15.e7 ¦c8 16.¥:f7+ ¢h8 17.¥e6 ¤c6 18.¤f7+ ¢g8 19.¤d8+ z kapitulacją czar- nych.) 4.e:d5 ¤f6 5.¤c3 ¤:d5 6.¤:d5 (6.¥b5+ c6 7.£e2+ ¥e6 8.¥c4 ¥e7 9.¤:d5 c:d5 10.¥b5+ ¤c6 11.d4 £c7 12.¥:c6+ b:c6 13.0–0 0–0 14.¤e5 £b6 15.c3 c5 16.d:c5 ¥:c5+ 17.¢h1 f6 18.¤d3 ¦fe8 19.¤:c5 £:c5 20.¥:f4 ¥f7 21.£d2 ¦e4 z remisem, Rubin- stein-Tarrasch, Meran 1924) 6...£:d5 7.d4 ¥e7 8.¥d3 g5 9.£e2 ¥f5 10.¥:f5 £:f5 11.g4 £e6 (11...£d7 12.¥d2 ¤c6 13.0–0–0 0–0–0 z obustronnymi możliwościami. Parta zakończyła się ostatecznie wynikiem pokojowym, Rubinstein-Yates, Hastings 1922.) 12.£:e6 f:e6 13.h4 g:h4 14.g5 0–0 15.¦:h4 ¥d6 16.¥d2 ¤c6 17.c4 b6 (Czarne powinny zagrać natychmiast 17...e5!) 18.¦h6 ¦ae8 19.0–0–0 e5? (Prawidłowe było 19...¦f7!) 20.c5! e4 (20...b:c5 21.d:c5 ¥:c5 22.¦:c6+–) 21.c:d6 e:f3 22.d7 ¦d8 23.¦:c6 ¦:d7 24.¦f1 z wygraną białych, Rubinstein- -Kostic, Haga 1921. Teoria i praktyka 73 II. 2...d5 (Ruch ten prowadzi do kontrgambitu Falkbeera od nazwiska austriackiego mistrza, który wprowa- dził tę ostrą kontynuację w 1850 r. Jej ideą jest walka o centralne pola.) XIIIIIIIIY 9rsnlwqkvlntr0 9zppzp-+pzpp0 9-+-+-+-+0 9+-+pzp-+-0 9-+-+PzP-+0 9+-+-+-+-0 9PzPPzP-+PzP0 9tRNvLQmKLsNR0 xiiiiiiiiy 3.e:d5 i teraz trzy odgałęzienia: A) 3...e4 4.d3 ¤f6 5.d:e4 ¤:e4 6.£e2 £:d5 7.¤d2 f5 8.g3 ¥d7 9.¥g2 ¥c6 10.¤h3 ¤d7 11.¤:e4 f:e4 12.0–0 ¥c5+ 13.¤f2 ¤f6 14.¥e3 ¥:e3 15.£:e3 0–0 16.¦fd1 £b5 17.b3 ¦fe8 18.c4 £b6 i czarne utrzymały równo- wagę, Rubinstein-Teichmann, Berlin 1924. B) 3...c6 4.¤c3 c:d5 (Lub 4...¥b4 5.¤f3 ¥:c3 6.d:c3 e4 7.¤e5 c:d5 8.¥b5+ ¢f8 9.¥e3 z przewagą bia- łych.) 5.f:e5 ¤c6 (5...d4 6.¤e4 ¤c6 7.¤f3 £d5 8.£e2 ¤:e5 9.£b5+ £:b5 10.¥:b5+ ¥d7 11.¤:d4±) 6.¥b5 (Moż- liwe do gry jest także 6.¤f3 ¥g4 7.h3 ¥:f3 8.£:f3 itd.) 6...¥b4 7.¤f3 ¤ge7 8.d4 £a5 9.¥d2 i białe mają – według Rubinsteina – lepsze perspektywy. C) 3...e:f4 4.£f3 ¤f6 5.¥b5+ ¥d7 6.¤c3 ¥b4 7.¤ge2 0–0 8.¥:d7 ¤b:d7 9.0–0 ¤b6 10.¤:f4 £d7 11.d3 (W par- tii Réti-Rubinstein, Sztokholm 1919, po 11.b3 ¦ad8 12.¥b2 £f5 13.£g3 £:c2 14.¤d3 ¥d6 czarne uzyskały dobre perspektywy i partię po bar- dzo burzliwym przebiegu ostatecznie wygrały.) 11...¦ad8 12.¤e4 ¤f:d5 13.¤:d5 ¤:d5 14.a3 f5 15.¤f6+ ¤:f6 16.a:b4 £d4+ 17.¢h1 £:b4 18.¦:a7 c6 19.b3 (19.£:f5? ¤g4 20.£e6+ ¢h8 21.¦e1 £d4–+) 19...£c5 20.¦:b7 £:c2 21.¥a3 ¦f7 22.¦:f7 ¢:f7 23.£:f5 £:d3 24.£f4 £e2 25.h3 ¦d3 26.£c7+ ¢g6 27.¢g1 ¦:b3?? (Przegrywający błąd w niedocza- sie. Czarne mogły się prosto bronić po 27...£e3+! 28.¢h1 £e6 29.¥f8 £d7 30.£f4 ¦:b3 31.¥:g7 £:g7 32.£f5+ ¢f7 33.£d7+ ¢g6 34.£f5+ z wiecznym szachem.) 28.¥f8! ¤e8 (28...£e3+ 29.¢h1 £h6 30.¦:f6+! ¢:f6 31.£e7+ ¢f5 32.£f7+ £f6 33.£:b3 £:f8 34.£f3+ ze zdobyciem hetmana) 29.£f7+ ¢h6 30.¥:g7+! 1–0 Réti-Rubinstein, Sztokholm 1919. 3.¤f3 Gambit skoczka: białe kontynuują rozwój skrzydła królewskiego i za- pobiegają manewrowi £d8–h4+ oraz jednocześnie grożą uderzeniem na e5. Przegrywa natychmiastowe bicie na e5 z powodu szacha hetmanem na h4. Natomiast partia Teichmann-Rubin- stein, Wiedeń 1908, po 3.£f3 d6 4.f:e5 d:e5 5.£g3 ¤f6 6.£:e5+ (Przegrywa 6.£:g7?? ¦g8 7.£h6 ¦g6 8.£h4 ¦g4 9.£h6 ¥f8 10.£e3 ¦:e4 i białe tracą hetmana.) 6...¥e7 7.¤f3 0–0 8.d3 ¤c6 9.£g3 ¥g4 (Silnie wygląda 9...¤g4!? np. 10.h3 ¥d6 11.¥f4 ¤e3 z przewa- gą czarnych.) 10.c3 ¦e8 11.¥f4 £d7 12.h3 ¥f5 13.¤bd2 ¥g6 zakończyła się ostatecznie remisem. 3...d6 74 Akiba Rubinstein XIIIIIIIIY 9rsnlwqk+ntr0 9zppzp-+pzpp0 9-+-zp-+-+0 9+-vl-zp-+-0 9-+-+PzP-+0 9+-+-+N+-0 9PzPPzP-+PzP0 9tRNvLQmKL+R0 xiiiiiiiiy 4.¤c3 Logiczna odpowiedź: białe dążą do szybkiego rozwoju swych sił. W prak- tyce turniejowej Rubinsteina spotyka- no też inne ruchy: I. 4.c3 (W celu wzmocnienia kon- troli nad polem d4 i przy odpowied- niej okazji zagrania d2–d4 z silnym centrum pionkowym.) A) 4...f5 (Bardzo ryzykowna kon- tynuacja, po której białe uzyskują lepsze perspektywy.) 5.f:e5 d:e5 6.e:f5 (6.d4 e:d4 7.¥c4 d3 8.¥g5 ¤f6 9.e5 h6 10.¥h4 g5 11.e:f6 g:h4 12.¤e5 £:f6 13.£h5+ ¢f8 14.¤g6+ ¢g7 15.¤:h8 £e5+ 16.¢d1 £e2+ 17.£:e2 d:e2+ 18.¢:e2 ¢:h8 19.¤d2 z przewagą białych, choć partia za- kończyła się w końcowym efekcie remisem, Spielmann-Rubinstein, Tri- berg 1921) 6...¥:f5 7.d4 e:d4 8.c:d4 ¥b4+ 9.¤c3 £e7+ 10.¥e2 ¤c6 11.0–0 0–0–0 12.¢h1 ¤f6 13.¥b5 ¤b8 14.¥f4 a6 15.¥d3 ¥:d3 16.£:d3 ¥:c3 17.b:c3 £e4 18.£d2 ¤c6 19.¦ae1 £d5 20.¤e5 z przewagą białych i ich późniejszym zwycięstwem, Flamberg- -Rubinstein, Warszawa 1909. B) 4...¥g4! (Posunięcie poleca- ne przez teorię.) 5.d4 ¥:f3 6.g:f3 £h4+ 7.¢e2 ¥b6 8.¤a3 f5 9.¤c4 f:e4 10.f:e5 d:e5 11.¤:e5 ¤c6 12.¤:c6 b:c6 13.¥g2 £h5 z aktyw- ną grą czarnych, Lasker-Janowski, 11. partia meczu o mistrzostwo świata, Berlin 1910. C) 4...¤c6 5.¥b5 ¥d7 (5...a6 6.¥a4 b5 7.¥c2 ¥b6 8.d3 ¤f6 9.a4 ¥d7 10.a:b5 a:b5 11.¦:a8 £:a8 12.¤a3 e:f4 13.¤:b5 ¤e5 14.¤bd4 c5 15.¤e2 c4 16.d4 ¤g6 17.¤:f4 0–0 18.¤:g6 h:g6 19.¤g5 ¤h5 20.0–0± Rubinstein-Schories, Ostenda 1907) 6.d4 ¥b6 7.f:e5 (Ruch 7.d5 analizuje- my w partii 2 Rubinstein-Salwe, Łódź 1907. Możliwe jest również 7.0–0 ¤f6 8.f:e5 d:e5 9.¥:c6 ¥:c6 10.¤:e5 ¥:e4 11.¥g5 £d6 12.¥:f6 g:f6 13.¤c4 £e6 14.¤bd2 f5 15.¤:e4 f:e4 16.£a4+ ¢e7 17.£a3+ ¢e8 18.£b3 ¢e7 19.¦f4 ¦hg8 20.£b4+ ¢e8 21.£b5+ c6 22.£e5 £:e5 23.¤:e5 ¥c7 24.¦:e4 ¥:e5 25.¦:e5+ ¢d7 26.¦ae1 z wygraną końcówką, Rubinstein-Sal- we, Łódź 1906.) 7...d:e5 8.d5 ¤b8 9.¥d3 £e7 10.¤a3 ¤f6 11.¤c4 ¤g4 12.¤:b6 a:b6 13.h3 ¤f6 14.0–0 0–0 15.¥g5 £d6 16.£e1 ¤e8 17.¥e3 f6 18.c4 c5 19.a3 ¤a6 20.¤h4 £e7 21.¦c1 ¤d6 22.g4! ¦ac8 23.¤f5 ¥:f5 24.g:f5 ¤b8 25.a4 ¤d7 26.¦c2 ¦a8 27.b3 ¦f7 28.¦g2 ¢h8 29.¢h2 ¤f8 30.£h4 h6 31.¦fg1 ¤h7 32.¦g6 z rozstrzygającym atakiem, Rubin- stein-Salwe, Karlowe Wary 1911. II. 4.¥c4 (Goniec atakuje punkt f7, co ujawnia agresywne zamierzenia białych.) 4...¤f6 5.¤c3. Teoria i praktyka 75 XIIIIIIIIY 9rsnlwqk+-tr0 9zppzp-+pzpp0 9-+-zp-sn-+0 9+-vl-zp-+-0 9-+L+PzP-+0 9+-sN-+N+-0 9PzPPzP-+PzP0 9tR-vLQmK-+R0 xiiiiiiiiy A) 5...¤c6 6.d3 ¥g4 7.h3 ¥:f3 8.£:f3 ¤d4 9.£g3 ¤:c2+ (To bicie jest bardzo niebezpieczne dla czar- nych, co ilustruje przytoczony przy- kład. Kontynuację 9...£e7 omawia- my w partii 3 Rubinstein-Hromadka, Morawska Ostrawa 1923. Jeszcze mało zbadane jest 9...0–0!? co wy- daje się najlpszym ruchem w tej sy- tuacji.) 10.¢d1 ¤:a1 (Po 10...¤h5 11.£g4 ¤:a1 12.£:h5 0–0 13.f5 białe mają świetne szanse ataku na skrzy- dle królewskim.) 11.£:g7 ¦f8 12.f:e5 d5 (Przebieg po 12...d:e5 13.¥g5 ¥e7 14.¦f1 byłby korzystny tylko dla białych.) 13.e:d5 ¦g8 14.£:f6 £:f6 15.e:f6 ¦:g2 16.¦e1+ ¢d7 17.¤e4 ¥b4 18.¥d2 ¥d6? (Koniecz- ne było 18...¥:d2! 19.¤:d2 ¦ag8 itd.) 19.¤:d6 ¢:d6 20.b4 ¦ag8 21.¥f4+ ¢d7 22.¦e7+ ¢c8 23.¦:c7+ ¢d8 24.¦:f7 ¦f2 25.¦g7 1–0 Rubinstein- -Nussdorf, Tel Aviv 1931. B) 5...0–0 patrz partię 4 Rubin- stein-Marco, Haga 1921. 4...¤c6 Ruch 4...¤f6 analizujemy w par- tii 5 Rubinstein-Roselli del Turco, Me- ran 1924. 5.¥b5 XIIIIIIIIY 9r+lwqk+ntr0 9zppzp-+pzpp0 9-+nzp-+-+0 9+Lvl-zp-+-0 9-+-+PzP-+0 9+-sN-+N+-0 9PzPPzP-+PzP0 9tR-vLQmK-+R0 xiiiiiiiiy 5...¥d7 Alternatywą jest 5...¥g4 co przed- stawiliśmy w partii 6 Ałapin-Rubin- stein, Praga 1908. 6.d3 ¤d4 7.¥:d7+ £:d7 8.f:e5 ¤:f3+ 9.£:f3 d:e5 10.¦f1 f6 11.¥d2 Z przygotowaniem długiej roszady. Żadnych korzyści nie miałyby białe po 11.£h5+ £f7 12.£:f7+ ¢:f7 13.¤d5 c6 14.¤e3 ¤e7 z równą pozycją. 11...0–0–0 12.0–0–0 ¤e7 13.¤e2 ¤c6 14.£f5 ¤d4 15.¤:d4 ¥:d4 16.g4 ¥c5 Wymienny wariant po 16...£:f5 17.¦:f5 h6 18.h4 z przygotowaniem przełomu g4–g5 byłby na rękę białym. 17.¦de1 Oczywiście natychmiastowe 17.g5! byłoby bardzo silne. 17...¦de8 18.h4 ¦e6 (kolejny dia- gram). Teraz białe w partii Rubinstein- -Przepiórka, Warszawa 1919, powin- ny grać 19.g5! ¢b8 20.g:f6 g:f6 21.¥e3 ¥:e3+ 22.¦:e3 ¦g8 23.¢b1 z korzystniejszą końcówką. Podsumowanie: Akiba Rubin- stein był szachistą o wszechstronnych ROZDZIAŁ 2 Zagraj jak Akiba Rubinstein T eraz proponujemy wcielenie się w rolę naszego genialnego arcymistrza i znalezienie wła- ściwej drogi do celu w 22 przedsta- wionych pozycjach z jego praktyki turniejowej. Czytelnik może sprawdzić więc swoje umiejętności taktyczne i anali- tyczne z jednoczesnym udoskonale- niem swojej techniki liczenia warian- tów. W celu osiągnięcia odpowiednich efektów szkoleniowych poleca się rozwiązanie zadań w warunkach, jakie panują w sali turniejowej. Wa- rianty powinny być analizowane w głowie, bez przesuwania figur na szachownicy. Zalecamy zapisywanie najpierw wszystkich analiz w zeszycie i następ- nie porównywanie owoców swej pra- cy z przebiegiem partii. Tylko w ten sposób Czytelnik może optymalnie porównać swe umiejętności szacho- we w odniesieniu do twórczości Aki- by Rubinsteina! Pozycja 1 XIIIIIIIIY 9r+lmk-+-tr0 9zp-+ptR-zpp0 9-zppvL-zp-+0 9wq-+-+Q+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 9-+P+-zPPzP0 9+-+R+-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 2 XIIIIIIIIY 9-+-+-+-+0 9+-zp-+-+-0 9-+P+k+-+0 9zpP+p+pzp-0 9P+-+p+-+0 9+-+-zP-+-0 9-+-+-zPP+0 9+-+-+-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają 214 Akiba Rubinstein Pozycja 3 XIIIIIIIIY 9-+-+-+-mk0 9+-+-zpqvlp0 9-+-zp-+-+0 9+-+n+L+-0 9-+P+-zP-+0 9+Q+-+-zPP0 9-+-+-+-mK0 9+-+-vL-+-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 4 XIIIIIIIIY 9r+-wq-trk+0 9zp-+-+-zpp0 9lsn-zp-zp-+0 9+-zpP+-+-0 9-vlP+NzP-+0 9+-+L+R+-0 9PvLQ+-+PzP0 9tR-+-+-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 5 XIIIIIIIIY 9r+-+-snk+0 9+-vlntrR+p0 9pzp-wq-+pzP0 9+-zpPzp-zp-0 9-+P+P+N+0 9+P+-+Q+L0 9PvL-+-+-+0 9+-+-+RmK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 6 XIIIIIIIIY 9-+r+-+k+0 9+-+n+p+p0 9-tr-zPn+p+0 9zpp+LzP-zP-0 9-+p+-+-+0 9zP-zP-+RvL-0 9-+-+-+-zP0 9+R+-+-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 7 XIIIIIIIIY 9-+-+r+k+0 9+-+-+-+-0 9-+l+q+pwQ0 9zp-zp-+p+-0 9-+Pzp-zP-+0 9+-+Ltr-+-0 9PzP-tR-mKP+0 9+-+-+-+R0 xiiiiiiiiy Czarne zaczynają i wygrywają Pozycja 8 XIIIIIIIIY 9r+-wq-+ktr0 9zppzp-+p+p0 9-+-+-zplvL0 9+-+-+-+-0 9-+psn-+-+0 9+-sN-+-+-0 9PzP-+-zPPzP0 9tR-+QtR-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Zagraj jak Akiba Rubinstein 215 Pozycja 9 XIIIIIIIIY 9-+-+k+-wq0 9+p+-+-+r0 9pwQp+p+-+0 9+-zPpzPp+-0 9-zP-+-zPp+0 9zP-+-tr-+-0 9-+-+-tRRzP0 9+-+-+-mK-0 xiiiiiiiiy Czarne zaczynają i wygrywają Pozycja 10 XIIIIIIIIY 9-+-+rtr-mk0 9zp-sn-vl-zpp0 9-+q+p+-+0 9+pzp-zPPvL-0 9-+-+-+P+0 9+-+-+N+-0 9PzP-+Q+-zP0 9+-+R+RmK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 11 XIIIIIIIIY 9-+-+-+k+0 9zp-+-+r+p0 9-+-+r+p+0 9+-+-zPp+P0 9-+P+lvl-+0 9wq-+L+-+Q0 9-+-+-vLP+0 9+-+RtR-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 12 XIIIIIIIIY 9-+-tRn+rmk0 9zp-+-+Q+p0 9-+p+-+rvl0 9+-+-wqp+-0 9-+-+p+-+0 9+-+-sN-zP-0 9PzP-+-vL-zP0 9+-+-tR-mK-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 13 XIIIIIIIIY 9-+r+-+-mk0 9+-wq-+pzp-0 9-+r+-vl-zp0 9zp-+p+-+-0 9-+-+-zPR+0 9wQ-+NzP-+P0 9PzP-+-zP-+0 9+K+R+-+-0 xiiiiiiiiy Czarne zaczynają i wygrywają Pozycja 14 XIIIIIIIIY 9-+ntr-tr-+0 9zpp+q+pvlk0 9-+p+-+pzp0 9+-+-zpP+n0 9-+-zPP+-+0 9+LsNRvL-+-0 9PzP-+QzP-zP0 9+-+-+-tRK0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają 216 Akiba Rubinstein Pozycja 15 XIIIIIIIIY 9-tR-tr-+-+0 9+-+-+pmkp0 9R+-+-+p+0 9+pzp-zP-zP-0 9-+-+Q+P+0 9+-zPP+-+-0 9-+q+-+-+0 9+-+-+-mK-0 xiiiiiiiiy Czarne zaczynają i wygrywają Pozycja 16 XIIIIIIIIY 9-+-+-+-+0 9tR-+-+-vlp0 9p+-+r+-mk0 9+p+-+-+-0 9-zP-trp+-zP0 9zP-+-+-zPK0 9-+-+RzP-+0 9+L+-+-+-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 17 XIIIIIIIIY 9r+-+-+k+0 9+-+-+p+-0 9-+-+p+-+0 9tR-+-vLr+p0 9-+-+l+-zP0 9+-+R+-+-0 9-+-+-+P+0 9+-+-+-mK-0 xiiiiiiiiy Czarne zaczynają i wygrywają Pozycja 18 XIIIIIIIIY 9-+-+-+r+0 9zp-zp-+-+p0 9-zp-zp-mkPzP0 9+P+-+P+-0 9P+P+-+R+0 9+-+-+-mK-0 9-+-+-tR-+0 9+-+-tr-+-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Pozycja 19 XIIIIIIIIY 9r+-+-trk+0 9zpl+-+-zpp0 9-zp-+-+-+0 9+-zP-+-wqP0 9-zP-+pzpntR0 9+-+-+-+Q0 9P+-sN-+-+0 9tR-+-mKLvL-0 xiiiiiiiiy Czarne zaczynają i wygrywają Pozycja 20 XIIIIIIIIY 9-tr-vlk+-+0 9+-+-+-+-0 9-zPR+K+-+0 9zp-vL-+-zp-0 9P+-+-+P+0 9+-+-+-+-0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 xiiiiiiiiy Białe zaczynają i wygrywają Indeks przeciwników (Liczby oznaczają numery partii) Ałapin 6 Alechin 34, 41, 42 Belsitzman 9 Bogoljubow 55 Burn 50 Capablanca 24 Cohn 65, 68 Czigorin 67 Duras 13, 66 Duz-Chotimirski 61 Euwe 16 Flamberg 49 Gromer 15 Grünfeld 36 Hirschbein 51 Hromadka 3 Janowski 12 Johner 44 Landau 39 Lasker 70 Makarczyk 8 Marco 4 Maroczy 19, 37 Marshall 11, 25, 56 Mieses 62 Mundt 1 Nikołajew 48 Nimzowitsch 54 Prokes 21 Przepiórka 43 Réti 18 Rosselli del Turco 5 Rotlewi 47 Salwe 2, 26, 28, 60, 63, 64 Sämisch 38 Schlechter 20, 33, 58 Speijer 23 Spielmann 7, 10, 17, 46, 52, 69 Tarrasch 27,29, 53 Tartakower 22, 57 Teichmann 30, 31 Thomas 40 Vidmar 35, 59 Wolf 14 Yates 45 Znosko-Borowski 32 Indeks partii (Liczby oznaczają numery partii) Gambit królewski 1, 2, 3, 4, 5, 6 Debiut czterech skoczków 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 Partia włoska 60 Partia hiszpańska 14, 15, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46 Obrona sycylijska 16, 17, 18, 57 Obrona francuska 19, 20, 21 Obrona Czigorina 67 Pionkiem hetmańskim 56, 61, 66, 68 Przyjęty gambit hetmański 22, 23, 63, 65 Nieprzyjęty gambit hetmański 30, 31, 32, 48, 49, 50, 51, 58, 62, 70 Obrona Tarrascha 24, 25, 26, 27, 28, 29, 47, 64 Obrona słowiańska 33, 34, 35, 36, 59 Obrona Nimzowitscha 37, 38, 39, 54 Obrona Grünfelda 55 Obrona holenderska 52, 53 Gambit wołżański 69 Klasyfi kacja tematyczna partii (Liczby oznaczają numery partii) Atak na króla 1, 3, 4, 7, 9, 11, 13, 16, 30, 39, 41, 42, 45, 47, 48, 49, 54 Końcówki pionkowe 18, 46, 65 Końcówki wieżowe 5, 12, 20, 25, 28, Taktyczne uderzenia 31, 43, 50, 51, 52, 34, 63, 66, 67, 68, 69, 70 53, 55, 56 Obrona 17, 21, 57 Różne struktury pionkowe w centrum 26, 33, 36, 37, 38, 40 Końcówki różnego typu 2, 6, 8, 10, 14, 15, 19, 22, 23, 24, 27, 29, 32, 35, 44, 58, 59, 60, 61, 62, 64
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Akiba Rubinstein
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: