Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00098 006803 14065500 na godz. na dobę w sumie
Akt urodzenia. Wydanie 1 - ebook/pdf
Akt urodzenia. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 319
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0443-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Publikacja jest całościowym opracowaniem problematyki tego szczególnego rodzaju aktu stanu cywilnego w kontekście regulacji prawnych z zakresu prawa administracyjnego, prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz regulacji związanych z ochroną praw człowieka.

W opracowaniu dokonano szczegółowego omówienia treści aktu urodzenia w sytuacjach wywołujących skutki prawne w zakresie stanu cywilnego. Akty urodzenia w opracowaniu podzielono na akty będące konsekwencją podjęcia przez organ administracyjny działań o charakterze administracyjnym oraz na akty, których treść uwarunkowana jest wydanym przez sąd rozstrzygnięciem. Na końcu zamieszczono wzory: aktu urodzenia, odpisu zupełnego aktu urodzenia, odpisu skróconego aktu urodzenia oraz pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka.

Książka skierowana jest do praktyków stosujących prawo, w tym szczególnie do sędziów oraz pracowników administracji, zwłaszcza pomocy społecznej i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych, a także do pracowników urzędów stanu cywilnego. Problematyka poruszana w opracowaniu jest częścią zajęć dydaktycznych w ramach prawa administracyjnego oraz prawa rodzinnego i opiekuńczego, dlatego publikacja może być traktowana jako podręcznik dla studentów.

Aleksandra Wilk – doktor nauk prawnych, pracownik naukowy Uniwersytetu Opolskiego, specjalista z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz praw człowieka, kierownik Centrum Badań nad Rodziną powołanego przy Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Akt urodzenia Aleksandra Wilk / monografie / prawo administracyjne Wydanie 1 Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ I. Teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia . . . . . . . . . 1. Charakter prawny aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Administracyjny charakter aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.1. Ujęcie aktu urodzenia w nauce prawa administracyjnego 1.1.2. Czynności o charakterze administracyjnym związane z rejestracją zdarzeń w akcie urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.3. Pojęcie aktu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Akt urodzenia jako dowód istnienia stosunku cywilnoprawnego 1.2.1. Urodzenie jako zdarzenie prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.2. Akt urodzenia a nabycie zdolności prawnej . . . . . . . . . . . . 2. Prawo człowieka do tożsamości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Godność jako źródło praw człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Prawne ujęcie tożsamości człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Psychologiczne ujęcie tożsamości człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Stan cywilny i stan osobisty człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Pojęcie stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.1. Cechy stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.2. Prawa stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Stan osobisty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Ochrona stanu cywilnego w ustawie – Prawo o aktach stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. Ochrona stanu cywilnego na gruncie prawa cywilnego . . . . . . . ROZDZIAŁ II. Rejestracja stanu cywilnego człowieka w akcie urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Rejestracja stanu cywilnego w aktach stanu cywilnego . . . . . . . . . . . 1.1. Księgi metrykalne jako pierwowzór rejestracji stanu cywilnego . . 11 15 19 19 19 20 23 26 32 32 33 34 35 38 42 44 44 49 52 56 57 60 64 64 65 5 Spis treści 1.2. Rys historyczny rejestracji stanu cywilnego w Polsce . . . . . . . . . 1.3. Pojęcie i zasady rejestracji stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Księgi stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4.2. Odpisy z ksiąg stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Wpisy dodatkowe w akcie stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6.1. Wzmianki dodatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6.2. Przypiski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6.3. Uwagi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Akt urodzenia jako akt stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Treść aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.1. Nazwisko, imię, płeć dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.2. Miejsce urodzenia dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.3. Data urodzenia dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.4. Nazwiska, imiona, nazwiska rodowe, data urodzenia i miejsce zamieszkania rodziców dziecka . . . . . . . . . . . . . . 2.1.5. Wpis o ojcostwie na podstawie aktu małżeństwa rodziców dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.6. Wpis o ojcostwie względem dziecka pozamałżeńskiego . . 2.2. Sporządzenie aktu urodzenia mimo braku danych . . . . . . . . . . . 3. Międzynarodowe standardy w zakresie rejestrowania stanu cywilnego i poszanowania prawa do znajomości swojego pochodzenia . . . . . . . . . 3.1. Międzynarodowe standardy w zakresie rejestracji urodzenia . . 3.2. Międzynarodowe standardy w zakresie prawa do znajomości 67 72 77 77 81 83 85 85 86 86 87 87 88 91 92 93 95 96 97 98 98 swojego pochodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 3.3. Standardy obowiązujące w ramach Unii Europejskiej . . . . . . . . . 102 3.4. Międzynarodowa Komisja Stanu Cywilnego – MKSC . . . . . . . . . 104 3.5. Uznawanie orzeczeń sądów zagranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 4. Transkrypcja aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 4.1. Pojęcie transkrypcji aktu stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 4.2. Zasady transkrypcji aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 5. Udostępnianie treści aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 5.1. Krąg osób uprawnionych do zapoznania się z treścią aktu urodzenia i akt zbiorowych w oparciu o ustawę – Prawo o aktach stanu cywilnego i rozporządzenie wykonawcze . . . . . . 112 5.2. Interes prawny i interes społeczny w dostępie do aktów stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 ROZDZIAŁ III. Prawo jednostki do poszanowania jej prywatności . . 128 1. Prawo do poszanowania prywatności w polskim systemie prawnym 128 1.1. Pojęcie prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 6 www.lexisnexis.pl Spis treści 1.2. Uregulowanie prawa do prywatności w Konstytucji RP . . . . . . . 132 1.3. Prawo do prywatności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów powszechnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 1.4. Rola państwa w realizacji prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . 137 1.4.1. Akt urodzenia jako narzędzie realizacji prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 2. Międzynarodowe standardy ochrony prawa do prywatności . . . . . . . 140 3. Autonomia informacyjna jednostki jako składnik prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.1. Pojęcie autonomii informacyjnej jednostki . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.2. Podstawy prawne autonomii informacyjnej jednostki i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 3.3. Ograniczenie autonomii informacyjnej jednostki . . . . . . . . . . . . 149 3.4. Klauzule generalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 4. Cywilistyczna koncepcja ochrony prawa do prywatności . . . . . . . . . . 154 4.1. Pojęcie dóbr osobistych w kontekście ochrony prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 4.2. Stan cywilny jako dobro osobiste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 5. Ochrona prywatności danych osobowych jednostki . . . . . . . . . . . . . . 161 ROZDZIAŁ IV. Odzwierciedlenie stosunków fi liacyjnych w akcie urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 1. Treść aktu urodzenia niewymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 1.1. Akt urodzenia sporządzony na podstawie pisemnego zgłoszenia urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 1.1.1. Pisemne zgłoszenie urodzenia i karta zgonu dla dziecka martwo urodzonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 1.1.2. Niezgłoszenie faktu urodzenia jako wykroczenie przeciwko obowiązkowi ewidencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 1.2. Akt urodzenia dziecka objętego domniemaniem pochodzenia od męża matki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 1.2.1. Domniemanie prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 1.2.1.1. Domniemania a fi kcje prawne . . . . . . . . . . . . . . . . 185 1.2.1.2. Domniemania w prawie rodzinnym i ustawie – Prawo o aktach stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . 187 1.2.1.3. Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 1.2.1.4. Treść aktu urodzenia dziecka objętego domniemaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 1.3. Akt urodzenia dziecka, względem którego dokonano uznania ojcostwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 7 Spis treści 1.3.1. Uznanie ojcostwa w prawie rodzinnym . . . . . . . . . . . . . . . 193 1.3.2. Rejestracja uznania ojcostwa w akcie urodzenia dziecka 196 1.4. Akt urodzenia dziecka poczętego na skutek zastosowania metod wspomaganej prokreacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 1.4.1. Aspekt medyczny stosowania metod wspomaganej prokreacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 1.4.2. Treść aktu urodzenia dziecka poczętego metodą wspomaganej prokreacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 1.4.3. Akt urodzenia jako źrodło wiedzy o pochodzeniu genetycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 1.4.4. Inseminacja i zapłodnienie pozaustrojowe post mortem a ochrona stabilności stanu cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . 208 2. Treść aktu urodzenia wymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 2.1. Akt urodzenia dziecka przysposobionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 2.1.1. Akt urodzenia przysposobionego w sposób niepełny (adoptio minus plena) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 2.1.2. Akt urodzenia dziecka przysposobionego w sposób pełny (adoptio plena) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 2.1.3. Akt urodzenia dziecka przysposobionego w sposób całkowity (adoptio plenissima) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 2.2. Akt urodzenia dziecka nieznanych rodziców . . . . . . . . . . . . . . . . 225 2.3. Akt urodzenia dziecka, którego pochodzenie zostało zaprzeczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 2.3.1. Zaprzeczenie ojcostwa i macierzyństwa – polskie regulacje prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 2.3.2. Regulacje innych państw w zakresie zaprzeczania ojcostwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 2.3.3. Rola aktu urodzenia w zaprzeczeniu ojcostwa . . . . . . . . . 235 2.3.4. Zmiana nazwiska dziecka po zaprzeczeniu ojcostwa . . . . 238 2.3.5. Ochrona prywatności a treść aktu urodzenia zawierającego wpis o zaprzeczeniu ojcostwa . . . . . . . . . . . 238 2.4. Akt urodzenia dziecka, wobec którego ustalono bezskuteczność uznania ojcostwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 2.4.1. Ustalenie bezskuteczności uznania w świetle Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 2.4.2. Treść aktu urodzenia w przypadku ustalenia bezskuteczności uznania a realizacja prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 2.5. Akt urodzenia dziecka, względem którego sąd ustalił ojcostwo 245 2.5.1. Sądowe ustalenie ojcostwa – regulacje Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 8 www.lexisnexis.pl Spis treści 2.5.2. Treść aktu urodzenia dziecka, względem którego sądowo ustalono ojcostwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 2.6. Odzwierciedlenie w akcie urodzenia stanu cywilnego osoby, która dokonała sądowej zmiany płci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 2.6.1. Transseksualizm jako zjawisko społeczne . . . . . . . . . . . . . 251 2.6.2. Płeć jako element stanu cywilnego człowieka . . . . . . . . . . 254 2.6.3. Orzecznictwo sądów polskich w sprawie sądowej zmiany płci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 2.6.4. Zmiana płci – de lege lata i de lege ferenda . . . . . . . . . . . . . 259 2.6.5. Akt urodzenia osoby zmieniającej płeć jako narzędzie ochrony prywatności tej osoby i osób trzecich . . . . . . . . . 264 2.6.6. Ochrona stanu cywilnego transseksualistów i osób trzecich w systemach prawnych innych państw . . . . . . . . 272 2.6.7. Rola państwa w zagwarantowaniu ochrony stanu cywilnego osoby transseksualnej i osób trzecich . . . . . . . . 274 2.6.8. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach z zakresu ochrony stanu cywilnego osób dokonujących zmiany płci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 2.7. Zmiany w akcie urodzenia osoby zmarłej i jej zstępnych . . . . . . 284 2.7.1. Niewzruszalność stanu cywilnego zmarłego dziecka . . . . 286 2.7.2. Wzruszalność stanu cywilnego zmarłego dziecka . . . . . . . 289 2.7.3. Wzruszalność stanu cywilnego innych niż dziecko osób zmarłych, legitymowanych w postępowaniach związanych z dochodzeniem pochodzenia . . . . . . . . . . . . . 290 2.7.4. Rola zstępnych w ingerencji w stan cywilny osoby zmarłej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 2.7.5. Treść aktu urodzenia a zmiany w stanie cywilnym osoby zmarłej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 1. Wzór aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 2. Wzór zupełnego odpisu aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 3. Wzór skróconego odpisu aktu urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 4. Wzór pisemnego zgłoszenia urodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 9 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne k.c. k.k. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. k.o.p.c.p.w. k.p.a. k.p.c. k.p.d. k.r.o. k.w. p.a.s.c. p.p.m. u.o.d.o. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzona w Rzymie 4 listo pada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyj- nego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – ustawa z 17 listo pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101) – Konwencja o Prawach Dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogól- ne Narodów Zjednoczonych 20 listo pada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) – ustawa z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 482 ze zm.) – ustawa z 29 wrześ nia 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm.) – ustawa z 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432) – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) Sądy i trybunały ETPC ETS NSA – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Naczelny Sąd Administracyjny 11 Wykaz skrótów SA SN TK WSA – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny Czasopisma i publikatory CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Admini- Dz.U. Dz.Urz. UE GP GS KPP Lexis Nexis MoP M.P. NP ONSA OSA OSN OSNAPiUS OSNC OSNCP stracyjnych – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – „Gazeta Prawnicza” – „Gazeta Sądowa” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – Lexis.pl – system prawniczy Lexis Nexis Polska – „Monitor Prawniczy” – Monitor Polski – „Nowe Prawo” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna, Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych OSNC-ZD – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Zeszyt Dodat- OSNP OSP OSPiKA OTK OTK-A Pal. PiP Prok. i Pr. PS Rej. RPEiS SC SI SIS SP ZNUJ 12 kowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecz- nych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy – Seria A – „Palestra” – „Państwo i Prawo” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sądowy” – „Rejent” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Studia Cywilistyczne” – „Studia Iuridica” – „Studia Iuridica Silesiana” – „Studia Prawnicze” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagielońskiego” www.lexisnexis.pl Wykaz skrótów Inne MKSC u.s.c. – Międzynarodowa Komisja Stanu Cywilnego – urząd stanu cywilnego 13 Wstęp WstępWstęp Zagadnienie aktu urodzenia ma charakter interdyscyplinarny. Zarówno prawo administracyjne, cywilne, rodzinne i opiekuńcze, jak i regulacje z zakresu ochrony praw człowieka stanowią podstawy teoretycznoprawne i dogmatyczne dla omawianej problematyki. W aktualnym stanie prawnym w Polsce żaden inny dokument tożsamości nie zawiera tak wielu szczegółowych informacji o człowieku, jego prze- szłości, rodzinie, zmianach w zakresie stosunków prawnofi liacyjnych, jak właśnie akt urodzenia. Należy zwrócić uwagę, że akt ten zawiera nie tylko dane osobowe człowieka, którego dotyczy, lecz także innych osób, których rola w kształtowaniu jego stanu cywilnego miała istotne znaczenie. Mimo to akt urodzenia nie jest de lege lata traktowany jak dokument, którego jednym z podstawowych celów powinna być ochrona danych osobowych i ochrona prywatności osób, których dane w nim widnieją. Głównym celem przypisywanym aktowi urodzenia przez ustawodawcę jest rejestracja faktów wpływających na stan cywilny człowieka. Akt urodzenia mógłby być prawnym narzędziem służącym ochronie prawa do prywatności, lecz w aktualnym stanie prawnym w niewystar- czającym zakresie zapewnia poszanowanie prawa do prywatności osoby, której dotyczy, jak i innych osób, których dane w tym akcie lub aktach zbiorowych są zawarte. Postulat przypisania aktowi urodzenia takiej roli znajduje uzasadnienie w tym, iż de lege lata nie istnieje w polskim systemie prawnym żadna alternatywna forma rejestracji tak wielu zda- rzeń wpływających na stan cywilny człowieka, a tym samym danych wrażliwych, intymnych, zasługujących na szczególną ochronę przed nie- uprawnionym ujawnieniem lub wykorzystaniem. Konieczne jest bowiem odnotowanie, że w aktualnym stanie prawnym dochodzi do kolizji takich wartości, jak: prawa dziecka do poznania swojej tożsamości i gwarancji 15 Wstęp poszanowania prawa do prywatności oraz dobra rodziców z poszanowa- niem ich prawa do prywatności. Celem rozważań poczynionych w opracowaniu jest dogmatycznoprawna analiza istniejącego de lege lata stanu prawnego w Polsce, prezentacja uregulowań prawnych w zakresie przewidzianych przez prawo sytuacji prawnofi liacyjnych oraz konsekwencji ich zaistnienia w postaci zapisu w akcie urodzenia. Problematyka ta przedstawiona została w kontekście rozważań na temat tego, czy akt urodzenia wnosi odpowiednie narzę- dzia poszanowania prawa do prywatności. Materiał badawczy stanowił zespół przepisów i norm prawnych, a także poglądy przedstawicieli dok- tryny prawniczej. Wykorzystano również dorobek orzecznictwa sądów i trybunałów. Przyczyną podjęcia badań naukowych nad tym zagadnie- niem jest dostrzeżenie braku kompleksowego opracowania tak szero- kiego ujęcia problematyki aktu urodzenia oraz dostrzeżenie w polskim systemie prawnym braku kompleksowej i spójnej ochrony danych osobo- wych zawartych w akcie urodzenia i aktach zbiorowych, co z kolei nie gwarantuje dostatecznej ochrony prawa do prywatności osób, których dane w tym akcie są zawarte. W opracowaniu dokonano szczegółowego omówienia treści aktu uro- dzenia w poszczególnych sytuacjach wywołujących skutki prawne w za- kresie stanu cywilnego. Akty urodzenia będące przedmiotem analizy podzielono na akty będące konsekwencją podjęcia przez organ admini- stracyjny działań o charakterze administracyjnym oraz na akty, których treść jest uwarunkowana wydanym przez sąd orzeczeniem. Przedstawiona została w pracy problematyka rejestracji w urzędzie stanu cywilnego na- turalnego zdarzenia, jakim jest samo urodzenie, a także odzwierciedlenie w akcie urodzenia faktu uznania przez mężczyznę ojcostwa. Omówiono także treść aktu urodzenia dziecka objętego domniemaniem pochodzenia od męża matki oraz dziecka poczętego na skutek zastosowania metod wspomaganej prokreacji. W ramach drugiej grupy zagadnień przedmiotem rozważań jest ujawnienie w akcie urodzenia tych treści i zdarzeń, które wynikają z orzeczeń sądu. Przedstawiono również zasady sporządzania i treść aktu urodzenia dziecka nieznanych rodziców, dziecka przysposo- bionego, dziecka, względem którego zaprzeczono ojcostwa, ustalono bez- skuteczność uznania, sądowo ustalono ojcostwo, osoby, która dokonała metrykalnej zmiany płci, a także zmiany w akcie urodzenia osoby zmarłej i jej zstępnych. 16 www.lexisnexis.pl Wstęp Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale zaprezento- wano teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia. Podjęto próbę umiejsco- wienia aktu pośród innych rodzajów aktów, w tym aktów administracyj- nych. Przedstawiono również zagadnienie prawa do tożsamości człowieka i zaprezentowano pojęcie stanu cywilnego i stanu osobistego. W drugim rozdziale scharakteryzowano problematykę rejestracji stanu cy- wilnego w akcie urodzenia. Dokonano szczegółowej prezentacji aktu uro- dzenia jako aktu stanu cywilnego na gruncie polskich regulacji prawnych oraz międzynarodowych standardów w tym zakresie. Omówiono również kwestię transkrypcji aktu urodzenia oraz jego udostępniania. Trzeci rozdział obejmuje zagadnienie prawa jednostki do poszanowania jej prywatności. W tej części rozprawy wyjaśniono rozumienie prawa do pry- watności w doktrynie prawniczej oraz orzecznictwie. Przedstawiono także standardy krajowe i międzynarodowe w zakresie prawa do poszanowania prywatności. Przedmiotem rozważań w tym rozdziale jest także cywili- styczna koncepcja ochrony prawa do prywatności oraz koncepcja ochrony prywatności danych osobowych. Rozdział czwarty opracowania zawiera analizę aktu urodzenia w przy- padku zaistnienia następujących zdarzeń prawnofi liacyjnych: 1) treść aktu urodzenia niewymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu: a) akt urodzenia dziecka sporządzony na podstawie pisemnego zgło- szenia urodzenia; b) akt urodzenia dziecka objętego domniemaniem pochodzenia od męża matki; c) akt urodzenia dziecka, względem którego dokonano uznania ojco- stwa; d) akt urodzenia dziecka urodzonego na skutek zastosowania metod wspomaganej prokreacji; 2) treść aktu urodzenia wymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu: a) akt urodzenia dziecka przysposobionego; b) akt urodzenia dziecka nieznanych rodziców; c) akt urodzenia dziecka, względem którego zaprzeczono pocho- dzenie; d) akt urodzenia dziecka, względem którego ustalono bezskuteczność uznania; 17 Wstęp e) akt urodzenia dziecka, względem którego sąd ustalił ojcostwo; f) akt urodzenia osoby po metrykalnej zmianie płci; g) zmiany w akcie urodzenia osoby zmarłej i jej zstępnych. Uzupełnienie omówionej w opracowaniu problematyki stanowią załącz- niki zawierające wzory aktu urodzenia, odpisu zupełnego aktu urodzenia, odpisu skróconego aktu urodzenia oraz pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka. Uwzględniono stan prawny na dzień 1 lutego 2014 r. 18 www.lexisnexis.pl Teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia Rozdział I Rozdział I. Teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia 1. Charakter prawny aktu urodzenia 1. Charakter prawny aktu urodzenia 1.1. Administracyjny charakter aktu urodzenia Szczególny charakter aktu urodzenia, jako dokumentu sporządzanego przez organ administracyjny z zachowaniem reguł wskazanych w ustawie z 29 wrześ nia 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego1 i jednocześnie potwierdzającego istnienie stosunków prawnych, wymaga omówienia tego zagadnienia zarówno na gruncie prawa administracyjnego, jak i cy- wilnego. Ustawę – Prawo o aktach stanu cywilnego należy zaliczyć do prawa administracyjnego, a zawarte w niej normy do mających znaczenie zarówno w zakresie prawa publicznego, jak i prywatnego. Ustawę tę okreś- la się także jako wchodzącą w zakres praktyki organów administracyjnych oraz sądów cywilnych2. Akt urodzenia nie jest jednoznacznie klasyfi kowany jako akt administra- cyjny, a jednak zasady dokonywania czynności związanych z rejestracją w nim okreś lonych zdarzeń opierają się na regułach prawa administracyj- nego. Ponadto akt ten, choć w prawie administracyjnym zdarza się to rzadko, jest jednocześnie bezpośrednim źródłem stosunku cywilnoprawnego3. 1 Tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm. 2 Zob. J. Ignatowicz, Uregulowanie stosunków prawnorodzinnych i prawnoosobowych w nowym prawie o aktach stanu cywilnego z 1986 r., PiP 1987, nr 2, s. 35. 3 W doktrynie prawniczej podkreś la się, że częściej zdarza się, iż norma prawna do- puszcza dokonanie czynności cywilnoprawnej jedynie pod warunkiem uprzedniego wydania przez organ administracji odpowiedniego aktu administracyjnego. Zob. W. Dawidowcz, Polskie prawo administracyjne, Warszawa 1980, s. 56. 19 Rozdział I. Teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia 1.1.1. Ujęcie aktu urodzenia w nauce prawa administracyjnego Zagadnienie aktów stanu cywilnego jest przedmiotem rozważań m.in. teo- retyków z dziedziny prawa administracyjnego materialnego4. Jak wynika z analizy piśmiennictwa i dorobku doktryny prawnej, przeważająca więk- szość autorów nie zajmuje jednak stanowiska w kwestii tego, czy akt stanu cywilnego jest aktem administracyjnym. Niżej zostaną przedstawione poglądy wybranych autorów w zakresie usta- lenia znaczenia pojęcia „akt stanu cywilnego”. E. Ura uznaje, że „akta stanu cywilnego nie tworzą nowego czy odmiennego stanu prawnego, a jedynie rejestrują zaistniałe zdarzenia okreś lone prawem”5. Dodatkowo E. Ura, podając za K. Gondorek i A. Ustowską, uznaje, że aktem stanu cywilnego jest wpis dokonany w księdze stanu cywilnego dotyczący zdarzeń, co do których p.a.s.c. przewiduje obowiązek zarejestrowania. Wpis ma charakter deklaratoryjny, potwierdza zaistniałe fakty, ale nie tworzy nowego stanu prawnego6. Pogląd taki wyraża również W. Dawidowicz, uznając, iż akt stanu cywilnego to „wpis dokonany w księdze stanu cywilnego, dotyczący zdarzenia, co do którego istnieje obowiązek dokonania wpisu”7. W literaturze przedmiotu wyrażany jest również pogląd, że sporządzanie aktów stanu cywilnego oraz wpisywanie wzmianek i przypisków są for- mami prawnymi działania organów administracji państwowej określa- nymi jako czynności materialno-techniczne8. Ustosunkowanie się do tego 4 Zob. E. Ura, Prawo administracyjne, Warszawa 2010; taż, Zagadnienia prawa ad- ministracyjnego i funkcjonowania administracji publicznej, Przemyśl 2006; E. Ura, E. Ura, Prawo administracyjne, Warszawa 2009; W. Dawidowcz, Polskie prawo ad- ministracyjne, Warszawa 1980; J. Starościak, Prawo administracyjne, Warszawa 1977; J. Boć, Prawo administracyjne, Wrocław 2010; Z. Leoński, Materialne prawo administracyjne, Warszawa 2002; M. Chmaj, Administracyjnoprawna sytuacja osób fi zycznych, w: Prawo administracyjne materialne, red. M. Chmaj, Warszawa 2008, s. 186–200; M. Ura, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w systemie organów admini- stracji publicznej, Zeszyty Naukowe Wydziału Prawa i Administracji UMCS „Studia Iuridica Lublinensia” 2007, nr 10, s. 150; P. Kasprzyk, Pozycja prawna urzędnika stanu cywilnego w Polsce i na Ukrainie, w: Z zagadnień prawa rodzinnego i rejestracji stanu cywilnego, red. H. Cioch, P. Kasprzyk, Lublin 2007; Polskie prawo administracyjne, red. J. Służewski, Warszawa 1992. 5 E. Ura, Zagadnienia…, s. 369. 6 E. Ura, E. Ura, Prawo…, s. 421. 7 W. Dawidowicz, Polskie…, s. 107. 8 Zob. J. Starościak, Prawo…, s. 253. 20 www.lexisnexis.pl
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Akt urodzenia. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: