Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00054 005187 14053841 na godz. na dobę w sumie
Aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu. Wydanie 1 - ebook/pdf
Aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 295
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0433-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Użytkowanie wieczyste wzbudza liczne kontrowersje w doktrynie i judykaturze oraz spory pomiędzy użytkownikami wieczystymi a właściwymi organami reprezentującymi właściciela. Problemy interpretacyjne ujawniają się zwłaszcza na tle aktualizacji opłat rocznych i stawek za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Wpływ na to ma fakt, że przepisy dotyczące użytkowania wieczystego znajdują się w różnych ustawach, a postępowanie aktualizacyjne zostało uregulowane zarówno przez ustawę o gospodarce nieruchomościami, jak i Kodeks postępowania administracyjnego oraz Kodeks postępowania cywilnego.

Publikacja Aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu zawiera analizę sposobów aktualizacji opłat rocznych i stawek za użytkowanie wieczyste oraz szczegółowy opis procedury aktualizacji wskazanej w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W monografii znalazły się odniesienia do postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym oraz sądem powszechnym. Analiza zagadnień opiera się na orzecznictwie sądów oraz poglądach doktryny.

Autor, tak jak część doktryny, wskazał, że regulacje dotyczące aktualizacji opłaty rocznej i stawki za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste wymagają zmian. Główną przyczyną takiego stanowiska są wątpliwości istniejące w procesie stosowania przepisów. Autor przedstawił pojawiające się w doktrynie koncepcje dotyczące tych zmian, a także ich ocenę oraz własne stanowisko.

Niniejsza publikacja zainteresuje osoby zawodowo działające na rynku nieruchomości, a także prawników – radców prawnych, adwokatów, sędziów oraz pracowników naukowych.

Dr Jakub Jan Zięty – radca prawny prowadzący obsługę prawną jednostek samorządu terytorialnego, specjalizuje się w prawie handlowym oraz w prawie nieruchomości, adiunkt w Katedrze Prawa Gospodarczego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu Jakub Jan Zięty / monografie / prawo cywilne Wydanie 1 Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 1. Użytkowanie wieczyste – zagadnienia ogólne . . . . . . 1.1. Przepisy regulujące użytkowanie wieczyste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Funkcja instytucji użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Charakter prawny użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Stosunek prawny użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4.1. Powstanie użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4.2. Podmioty stosunku użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . 1.4.3. Przedmiot użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4.4. Treść stosunku użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4.5. Opłaty za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste . . . . . . 1.4.6. Ustanie stosunku użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 2. Postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej – zagadnienia wspólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Aktualizacja opłaty – zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.1. Przedmiot aktualizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.2. Wszczęcie i zakończenie aktualizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.3. Procedura aktualizacji i jej koszty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu 9 13 23 23 29 32 38 38 52 60 68 77 83 86 86 86 89 94 98 użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej przez organ 2.2.1. Charakter prawny i skutki wypowiedzenia . . . . . . . . . . . . . . 98 2.2.2. Podmioty reprezentujące właś ciciela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 2.2.3. Adresat wypowiedzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 2.2.4. Doręczanie wypowiedzenia opłaty rocznej . . . . . . . . . . . . . . 119 2.3. Żądanie dokonania aktualizacji opłaty rocznej przez użytkownika wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 2.3.1. Żądanie aktualizacji opłaty rocznej – zagadnienia ogólne . . 142 5 Spis treści 2.3.2. Doręczenie żądania przeprowadzenia aktualizacji lub wniosku o jej dokonanie przez użytkownika wieczystego . . 144 2.3.3. Charakter prawny i elementy żądania dokonania aktualizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 2.3.4. Charakter prawny terminów wynikających z art. 81 ust. 1 u.g.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 2.4. Przesłanki aktualizacji opłaty rocznej i stawki za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 2.4.1. Przesłanki aktualizacji opłaty rocznej w zakresie wartości nieruchomości gruntowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 2.4.2. Przesłanki zmiany stawki procentowej opłaty za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 2.4.2.1. Stawka procentowa za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste – zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 2.4.2.2. Zmiana stawki procentowej w związku z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 2.4.2.3. Zmiana stawki w związku z wyodrębnieniem samodzielnego lokalu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 2.5. Sposób spełnienia świadczenia z tytułu opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w związku z aktualizacją opłaty i stawki procentowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 2.6. Wyjątki dotyczące aktualizacji opłaty rocznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 ROZDZIAŁ 3. Postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 3.1. Charakter postępowania przed SKO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 3.2. Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania przed SKO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 3.3. Wniosek do SKO o uznanie wypowiedzenia za nieuzasadnione lub uzasadnione w innej wysokości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 3.3.1. Charakter prawny i skutki wniosku użytkownika wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 3.3.2. Zakres wniosku użytkownika wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . 203 3.3.3. Wniosek o zaliczenie nakładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3.3.3.1. Moment złożenia wniosku o zaliczenie nakładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3.3.3.2. Przesłanki dokonania zaliczenia nakładów na poczet różnicy pomiędzy opłatą dotychczasową a zaktualizowaną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 6 www.lexisnexis.pl Spis treści 3.3.3.2.1. Pojęcie urządzeń infrastruktury technicznej użyte w art. 77 ust. 4 u.g.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 3.3.3.2.2. Nakłady konieczne wpływające na cechy techniczno-użytkowe gruntu w rozumieniu art. 77 ust. 6 u.g.n. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 3.3.4. Charakter prawny terminu do złożenia wniosku przez użytkownika wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 3.3.5. Ciężar dowodu w postępowaniu przed SKO . . . . . . . . . . . . . . 229 3.4. Ugoda jako sposób zakończenia sporu przed SKO . . . . . . . . . . . . . . . 230 3.5. Rodzaje i charakter prawny orzeczeń SKO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 3.6. Zwrot kosztów postępowania przed SKO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 3.7. Dopuszczalność zastosowania nadzwyczajnych środków wzruszenia orzeczenia SKO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 3.8. Wymagalność opłaty za użytkowanie wieczyste ukształtowanej ugodą lub orzeczeniem SKO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 3.9. Nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu SKO lub zawartej ugodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 ROZDZIAŁ 4. Postępowanie przed sądem powszechnym na skutek wniesienia sprzeciwu od orzeczenia SKO . . . . . . . . . . 254 4.1. Charakter powództwa – ustalenie czy ukształtowanie wysokości opłaty lub stawki za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste . . . 254 4.2. Skutki wniesienia sprzeciwu od orzeczenia SKO . . . . . . . . . . . . . . . 257 4.3. Postępowanie sądu po przekazaniu sprzeciwu . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 4.4. Reprezentacja Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w sprawach z zakresu użytkowania wieczystego 271 4.5. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd powszechny . . . . . . . . . . . . . 273 4.6. Ciężar dowodu w postępowaniu sądowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 4.7. Rodzaje orzeczeń wydawanych przez sąd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 4.8. Wymagalność zaktualizowanej opłaty rocznej w wyniku orzeczenia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 Wykaz orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 7 Wykaz skrótów 1. Źródła prawa k.c. k.p.a. k.p.c. p.p.s.a. u.d.p. u.f.p. u.g.n. u.g.n. w pierwotnym brzmieniu u.g.n.r.SP u.g.t. u.g.t. w pierwotnym brzmieniu u.g.w.n. u.g.w.n. w brzmieniu z 1989 r. Wykaz skrótów – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – ustawa z 17 listo pada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) – ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o fi nansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo- ściami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomoś- ciami (Dz.U. Nr 115, poz. 741) – ustawa z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nie- ruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1187 ze zm.) – ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w mia- stach i osiedlach (tekst jedn. Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) – ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w mia- stach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159) – ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wy- właszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) – ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) 9 Wykaz skrótów u.g.w.n. w pierwotnym brzmieniu u.k.w.h. – ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wy- właszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99) – ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece u.p.g. u.p.g.SP u.p.z.p. u.s.g. u.s.p. u.s.w. u.w.l. u.zm.u.g.n. u.zm.u.g.w.n. (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) – ustawa z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i karto- grafi czne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) – ustawa z 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1150 ze zm.) – ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodaro- waniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1990 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.) – ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) – ustawa z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110) – ustawa z 29 wrześ nia 1990 r. o zmianie ustawy o gospo- darce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) 2. Czasopisma i publikatory Apel.-W-wa Biul. SN CBOSA Fin. Kom. Gd.St.Praw. IC-Biul. SN KPP Lexis Nexis MoP NP NZS ONSA ONSAiWSA – Apelacja. Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie – Biuletyn Sądu Najwyższego – www.orzeczenia.nsa.gov.pl – „Finanse Komunalne” – „Gdańskie Studia Prawnicze” – Izba Cywilna – Biuletyn Sądu Najwyższego – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – Lexis.pl – Serwis Prawniczy Lexis Nexis Polska – „Monitor Prawniczy” – „Nowe Prawo” – „Nowe Zeszyty Samorządowe” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Woje- OSA OSNAPiUS 10 wódzkich Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Administracyjna Pracy i Ubezpieczeń Społecznych www.lexisnexis.pl OSNC OSNCP OSNC-ZD OSP OSPiKA OSS OTK Pal. PiP PPH Prok. i Pr. PS PUG SC ST St. Iur. Agr. TPP ZNUJ 3. Pozostałe Dz.U. M.P. NSA SA SKO SN TK WSA Wykaz skrótów – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Zeszyt Dodatkowy – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – „Palestra” – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Studia Cywilistyczne” – „Samorząd Terytorialny” – „Studia Iuridica Agraria” – „Transformacje Prawa Prywatnego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” – Dziennik Ustaw, od 2012 r. bez numeru – Monitor Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – sąd apelacyjny – samorządowe kolegium odwoławcze – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Wojewódzki Sąd Administracyjny 11 Wprowadzenie Wprowadzenie Wprowadzenie Użytkowanie wieczyste jako instytucja prawa zostało wprowadzone do polskiego systemu prawa 22 października 1961 r. z chwilą wejścia w życie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach1. Przepisy tej ustawy po raz pierwszy posługiwały się pojęciem użytko- wania wieczystego jako jednej z form gospodarowania terenami pań- stwowymi. W zależności od podmiotu dotychczasowe formy władania nieruchomościami państwowymi, tj. prawo zabudowy, prawo wielolet- niej dzierżawy, prawo użytkowania gruntu jako prawa wieczyste, prawo własności czasowej, a także prawa ustanowione na rzecz niepaństwo- wych jednostek organizacyjnych (zarząd i użytkowanie), miały zostać zastąpione prawem użytkowania lub użytkowania wieczystego2. Zasadą miało być, że prawa przysługujące osobom fi zycznym i osobom prawnym niebędącym państwowymi jednostkami i organizacjami społecznymi mogły stać się użytkowaniem wieczystym, pozostałe natomiast – użyt- kowaniem3. Przyjęte rozwiązania od początku budziły kontrowersje w doktrynie i ju- dykaturze. Skutkiem ich były dokonywane przez ustawodawcę nowelizacje i zmiany w podejściu do tej instytucji. Pierwszą zmianę użytkowania wie- czystego dokonano już 1 stycznia 1965 r., wraz z wejś ciem w życie prze- pisów Kodeksu cywilnego. To w tych przepisach należy poszukiwać istot- 1 Tekst pierwotny ustawy Dz.U. Nr 32, poz. 159. Część przepisów tej ustawy (art. 7, 23, 39, 43 i 47) weszła w życie z dniem ogłoszenia tej ustawy, tj. 21 lipca 1961 r. 2 Szerzej por. rozdział 7 „Przepisy przejściowe i końcowe” u.g.t. 3 Szerzej na temat kształtowania się instytucji prawa użytkowania wieczystego oraz poprzedzających ją stosunków emfi teutycznych (prawa zabudowy, prawa wieloletniej dzierżawy, prawa użytkowania gruntu jako prawa wieczyste) zob. Z. Truszkiewicz, Użytkowanie…, s. 37–96; A. Cisek, w: System Prawa Prywatnego, s. 142–147. 13 Wprowadzenie nych zmian ujmujących użytkowanie wieczyste z jurydycznego punktu widzenia4. Wprowadzając Kodeks cywilny, ustawodawca nie pokusił się jednak na całościowe i wyczerpujące uregulowanie użytkowania wieczy- stego w jednym akcie. Z tego powodu przepisy dotyczące użytkowania wieczystego znajdują się w różnych ustawach i mimo upływu lat przyjęty sposób uregulowania do dnia dzisiejszego się nie zmienił. Wprowadzenie w 1961 r. do polskiego systemu prawnego instytucji użytkowania wieczystego jako formy władania nieruchomościami pań- stwowymi zakończyło okres poszukiwania nowych rozwiązań prawnych w zakresie korzystania z nieruchomości państwowych w zasadzie aż do 1989 r., tj. do zmian ustrojowych w Polsce. Przywołana wcześniej ustawa o gospodarce terenami przestała obowiązywać dopiero 1 sierpnia 1985 r., kiedy to weszła w życie ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce grun- tami i wywłaszczaniu nieruchomości zawierająca przepisy odnoszące się do użytkowania wieczystego. Ustawa ta, ze zmianami wprowadzonymi w związku ze zmianą ustroju kraju, obowiązywała do 1 stycznia 1998 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Długi okres funkcjonowania użytkowania wieczystego nie oznacza, że in- stytucja ta nie była krytykowana. Uwagi zgłaszano nie tylko do jej cha- rakteru, treści przepisów, lecz podnoszono nawet, że jest ona sztuczna i nieudana5. Zmiany ustrojowe powodujące zrównanie ochrony własności prywatnej z państwową, a także powstanie jednostek samorządu teryto- rialnego spowodowały, że dyskusja na temat przyszłości prawa użytko- wania wieczystego rozgorzała ze zwiększoną siłą i nowymi argumentami6. Trwającej dyskusji nie przecięło wprowadzenie ustawy o gospodarce nie- ruchomościami czy przepisów regulujących przekształcenia prawa użytko- wania wieczystego w prawo własności7. Mimo zmian w prawie i głosów 4 Tak J. Majorowicz, Kodeks…, s. 638. Zob. też H. Witczak, Ewolucja…, s. 490. 5 Zob. np. A. Stelmachowski, Wstęp do teorii…, s. 204; A. Lichorowicz, Kwestia użytko- wania…, s. 46; J. Winiarz, Ćwierć wieku…, s. 127–140. 6 Na temat dyskusji o prawie użytkowania wieczystego zob. m.in.: J. Majorowicz, Uwagi na temat…, s. 59; E. Gniewek, O przyszłości…, s. 11; H. Cioch, Prawo wieczystego…, s. 13; Z. Truszkiewicz, Użytkowanie…, s. 27 i n.; Z. Gawlik, W sprawie…, s. 149. 7 Zob. nieobowiązujące już akty prawne: ustawę z 4 wrześ nia 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fi zycznym w prawo włas- ności (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.); ustawę z 26 lipca 2001 r. 14 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie krytycznych instytucja użytkowania wieczystego funkcjonuje do dnia dzi- siejszego, powodując liczne spory pomiędzy użytkownikami wieczystymi a właś ciwymi organami reprezentującymi właś ciciela, zwłaszcza na tle aktualizacji opłat rocznych i stawek za użytkowanie wieczyste, co będzie przedmiotem analiz w niniejszej monografi i. Analiza aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste wymaga w pierw- szej kolejności usystematyzowania używanej terminologii. W przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca posługuje się różnymi pojęciami, którym nadaje okreś lone znaczenie prawne. W dok- trynie pojęciu „aktualizacja” nadaje się znaczenie wąskie i szerokie. W pierwszym ujęciu wskazuje się, że aktualizacja na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza zmianę dotychczasowej wyso- kości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego mającą na celu dostosowanie jej do bieżących wartości nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste lub ustalenie właś ciwej stawki, według której opłatę oblicza się w trybie okreś lonym przez ustawę o gospodarce nieru- chomościami. W szerokim znaczeniu natomiast aktualizację ujmuje się jako przewidziany prawem ogół czynności podejmowanych przez strony użytkowania wieczystego, mających na celu doprowadzenie do zmiany obowiązującej wysokości opłaty rocznej (tj. poprzez jej aktualizację lub zmianę umowy użytkowania wieczystego poprzez zgodne oświadczenie jej stron dokonywane poza trybem wskazanym w ustawie o gospodarce nieruchomościami). Tak rozumiana aktualizacja obejmuje całokształt przewidzianych przez prawo procedur zmierzających do wiążącego ustalenia zmian obowiązującej strony umowy użytkownika wieczystego w odniesieniu do opłaty rocznej, w tym rozstrzygnięcie ewentualnego sporu powstałego na tym tle8. W niniejszej pracy przyjęto wąskie rozumienie pojęcia aktualizacji, uznając, że oznacza ona procedurę aktualizacji objętą ustawą o gospodarce nieru- chomościami. Jej początkiem jest skuteczne doręczenie pisemnego wypo- wiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty, wraz z przesłaniem oferty o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), a także obowiązującą ustawę z 29 lipca 2005 r. o przekształ- ceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 83). 8 Zob. Ł. Dziamski, Aktualizacja opłaty…; M. Wolanin, Aktualizacja…, s. 18. 15 Wprowadzenie przyjęcia nowej wysokości9, lub żądanie przez użytkownika wieczystego dokonania aktualizacji. Momentem zakończenia tak rozumianej aktuali- zacji będzie moment ustalenia wysokości opłaty. Warto w tym miejscu wskazać, że aktualizacja opłaty może dotyczyć dwóch jej elementów, a mianowicie wartości nieruchomości lub/i stawki procentowej. W pierwszym przypadku postępowanie dąży do ustalenia nowej wartości nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie nieru- chomości. Wartość ta jest podstawą do obliczenia zaktualizowanej opłaty (tj. tej ustalonej w toku postępowania aktualizacyjnego w odróżnieniu do tej obowiązującej przed postępowaniem aktualizacyjnym okreś lanej mianem dotychczasowej opłaty). Drugim celem, do jakiego może dążyć po- stępowanie aktualizacyjne, jest ustalenie nowej stawki procentowej opłaty rocznej za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Stawka ta jest za- leżna od celu, na jaki została nieruchomość oddana10. Należy wspomnieć, że oba elementy składowe opłaty rocznej powinny być aktualizowane odrębnie, przy czym w niektórych stanach prawnych konieczne jest doko- nanie ich aktualizacji w jednym postępowaniu11. Ustawodawca w ustawie o gospodarce nieruchomościami posługuje się w treści jej przepisów zwrotami „Wartość opłaty rocznej […] podlega aktualizacji” (por. art. 77 ust. 1 u.g.n.) czy „zaktualizować opłatę roczną” (por. art. 78 ust. 1 u.g.n.), a także „żądać […] dokonania aktualizacji opłaty rocznej” (por. art. 81 ust. 1 u.g.n.), w końcu „stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się”, „Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej […]” (por. art. 73 ust. 2 u.g.n.). Należy zatem przyjąć, że ustawodawca posługuje się pojęciem ak- tualizacji opłaty rocznej w kontekście zmiany wartości nieruchomości gruntowej. Natomiast w odniesieniu do stawki procentowej ustawodawca wskazuje jej zmianę. W praktyce jednak, z uwagi na odpowiednie stoso- wanie do zmiany stawki procentowej trybu przewidzianego dla zmiany wartości nieruchomości gruntowej, wobec obu tych trybów zarówno dok- tryna, jak i orzecznictwo posługują się pojęciami aktualizacji stawki lub 9 W praktyce jest to jeden dokument zawierający oba wskazane wyżej oświadczenia składane w imieniu właś ciciela przez właś ciwy organ. W zasadzie nie ma też prze- szkód, aby uznać, że skuteczne może być również jednoczesne doręczenie wypowie- dzenia wraz z nową ofertą na dwóch różnych dokumentach. 10 Zmianę stawki powoduje także trwała zmiana sposobu korzystania z nierucho- mości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana. Por. art. 73 ust. 2 u.g.n. oraz uwagi poczynione w dalszych rozdziałach. 11 Szerzej zob. w dalszych rozdziałach. 16 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie opłaty. Z tego powodu w dalszych częściach przyjęto pojęcie aktualizacji opłaty jako równoważne z pojęciem aktualizacji wartości nieruchomości. W odniesieniu zaś do stawki przyjęto posługiwanie się pojęciem aktuali- zacji stawki procentowej opłaty. W przypadku gdy w tekście zostanie użyty zwrot „aktualizacja opłaty”, może on odnosić się do obu tych elementów. Szersze znaczenie przypisano pojęciu postępowania aktualizacyjnego, które obejmować będzie zarówno procedurę aktualizacji, jak i czyn- ności organu dokonane przed wypowiedzeniem, a także postępowania nadzwyczajne objęte przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, zmierzające do wzruszenia zaktualizowanej opłaty za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Tak rozumiane postępowanie aktualizacyjne dotyczące opłaty rocznej i stawki procentowej za użytkowanie wieczyste, z wyłączeniem nadzwyczajnych środków wzruszenia orzeczeń sądo- wych wynikających z Kodeksu postępowania cywilnego, będzie przed- miotem rozważań w niniejszym opracowaniu. Zagadnienia te stały się przedmiotem dość dużego zainteresowania doktryny i judykatury od roku 2005. W tym okresie jednostki samorządu terytorialnego, w szcze- gólności gminy, postanowiły zwiększyć swoje przychody poprzez aktu- alizację opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Takie działania były uzasadnione dość dużym wzrostem wartości nieruchomości gruntowych w związku ze znacznym wzrostem gospodarczym w tamtym okresie. Jed- nocześnie, nie dokonując aktualizacji od dłuższego czasu, właś ciwe or- gany narażały się na zarzuty niegospodarności i utraty dochodów z opłat rocznych w razie kontroli prowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli lub Regionalne Izby Obrachunkowe. Wypowiedzenia obejmowały nie tylko aktualizację wartości nieruchomości, lecz także stawkę opłat za oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. To ostatnie działanie było wywołane po części wprowadzeniem rozwiązań prawnych przesądzających o do- puszczalności samodzielnego kształtowania stawki w odniesieniu do od- rębnej własności samodzielnych lokali. Rozpoczęte w latach 2005–2008 procedury aktualizacyjne toczyły się cza- sami po kilka lat. Długi okres rozpoznawania spraw przez SKO i sądy wy- nikał, jak się wydaje, z kilku czynników. Po pierwsze, utrzymywanie przez ustawodawcę rozwiązania, w którym jednym z etapów procedury aktu- alizacyjnej jest rozpoznawanie spraw przed SKO. Mimo że takie ukształ- towanie procedury miało m.in. zmniejszyć liczbę spraw poddawanych do rozstrzygnięcia przez sądy powszechne, to obecnie nie wydaje się, aby speł- 17 Wprowadzenie niło ono pokładane nadzieje12. Dość duża liczba spraw we wspomnianym okresie spowodowała, że SKO nie były wydolne do sprawnego rozpozna- wania wniosków użytkowników wieczystych. W konsekwencji opóźnienia czasowe w wydaniu orzeczenia przez SKO sięgały 2 lat, a czasami trwały znacznie dłużej (w takich sytuacjach procedura aktualizacji kończyła się nawet w 2012 r.). Po drugie, problem, jaki ujawnił się ze zdwojoną siłą, to skomplikowana i pełna pułapek procedura aktualizacji, do której zasto- sowanie znajdują zarówno przepisy Kodeksu postępowania administracyj- nego, jak i Kodeksu postępowania cywilnego. Wielokrotnie zdarzało się, że sądy odmiennie od SKO postrzegały obowiązujące przepisy prawne. W wyniku tego użytkownicy wieczyści, a także właś ciciele byli zaintereso- wani przekazaniem spraw pod rozwagę sądów powszechnych. Dodatkową zachętą do takich działań był fakt, że różnica pomiędzy opłatą dotychcza- sową a zaktualizowaną wnoszona była w wysokości zgodnej z orzeczeniem sądu. Tym samym można powiedzieć, że użytkownik wieczysty korzystał z odroczonej płatności części zaktualizowanej opłaty (oczywiście w przy- padku, gdy doszło do jej skutecznego zaktualizowania). Tak sformułowane przepisy stanowiły dodatkowy czynnik dla przekazywania spraw na drogę postępowania sądowego. Po trzecie, jako szkodliwe można ocenić wpro- wadzenie przez ustawodawcę na fali krytyki społecznej rozwiązań, które miały na celu przeciwdziałanie zbyt gwałtownemu wzrostowi obciążeń użytkowników wieczystych13. Zmiana przepisów, mimo że z punktu widzenia użytkowników wieczystych jest dla nich korzystna, spowodowała w części spraw zmianę warunków, na jakich była aktualizowana opłata. Niestety sposób kształtowania prze- 12 Mimo że składanych sprzeciwów od orzeczeń samorządowych kolegiów odwoław- czych jest relatywnie niedużo, to trudno się dopatrywać w tym sukcesu wprowadzonej procedury. Nie zawsze bowiem użytkownicy wieczyści mają świadomość, że składając sprzeciw lub nie zawierając ugody, mogliby w ten sposób doprowadzić do korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia sporu przez właś ciwy sąd. Co więcej, przyjęta przez sądy ad- ministracyjne praktyka przywracania terminów do złożenia przez użytkownika wie- czystego wniosku do SKO o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości, prowadzi do istnienia stanu niepewności po stronie organu co do wysokości pobieranych opłat. 13 Ustawą z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110) wprowadzono m.in. aktu- alizację opłaty nie częściej niż raz na 3 lata, a także „ratalny” sposób wzrostu zaktu- alizowanej opłaty. 18 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie pisów przejściowych oraz długotrwałość postępowań doprowadziły do sytuacji, w której do niektórych spraw wszczętych w latach 2005–2008 zastosowanie znalazły nowe rozwiązania prawne. Wskutek tego w nie- których toczących się postępowaniach po wejściu znowelizowanych prze- pisów sądy oddalały roszczenia aktualizacyjne ze względów formalnych, tj. braku upływu 3 lat od ostatniej aktualizacji. Oprócz wskazanych wyżej kwestii procedura aktualizacji i przepisy ma- terialne stanowiące jej podstawę wielokrotnie budziły w doktrynie różne kontrowersje. Jako przykład można wskazać zaliczanie poczynionych przez użytkownika wieczystego nakładów na nieruchomość na poczet zak- tualizowanej opłaty rocznej14 czy sposób zapłaty zaktualizowanej opłaty rocznej15. Wątpliwości prawne wynikające ze skomplikowanych relacji pro- ceduralnych, a także materialnych, przy jednoczesnych rozbieżnościach w orzecznictwie, zachęcały strony sporu do wyczerpania postępowania aktualizacyjnego16. 14 Zob. J.J. Zięty, Zaliczenie…, s. 69–77; G. Węgrzyn, A. Nikiforow, Problematyka…, s. 46–66. 15 W piśmiennictwie zwrócono uwagę na praktyczne trudności w stosowaniu wpro- wadzonych rozwiązań, zob. m.in. R. Dębowski, Użytkowanie wieczyste…; G. Węgrzyn, Pobieranie…, s. 88; R. Krupa-Dąbrowska, Nie wiadomo… 16 Słusznie w doktrynie postuluje się uproszczenie procedury i oddanie sporów bezpo- średnio pod rozstrzygnięcie sądów powszechnych. Ustawodawca może dla tych spraw okreś lić niską opłatę sądową, co nie spowoduje wzrostu kosztów stron postępowania, a nawet je obniży, bo obecnie w przypadku rozpoznawania sporów przez sądy strony muszą wnosić opłaty zgodnie z zasadami ogólnymi. Obniżeniu kosztów z praktycznego punktu widzenia mogłoby służyć posługiwanie się jedynie operatem sporządzonym na potrzeby postępowania sądowego. Obecnie praktykowane jest w części postępowań przez SKO, dotyczących zmiany wartości nieruchomości, posługiwanie się przez użyt- kowników wieczystych tzw. kontroperatem. Jego skuteczność co do zasady jest ogra- niczona. Inną metodą, również kosztowną, jest poddanie operatu rzeczoznawcy pod ocenę komisji oceniającej. Jednak nawet poniesienie tych kosztów nie gwarantuje korzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Z reguły bowiem przed sądem wartość nieru- chomości okreś lana jest przez biegłego sądowego z zakresu szacowania wartości nie- ruchomości. W praktyce więc ponoszenie kosztów na tym etapie jest niepotrzebne. Co więcej, sąd powszechny, rozpoznając sprawę, będzie mógł skierować ją na drogę me- diacji, w trakcie której strony mogą zawrzeć ugodę. Analogiczną ugodę mogą obecnie zawrzeć nie tylko przed sądem, lecz także przed SKO. W końcu strony, jak w każdym procesie, będą mogły zawrzeć ugodę. Tym samym ewentualne zmiany w propono- wanym zakresie nie wpłyną negatywnie na długość postępowania aktualizacyjnego. Szerzej zob. propozycje zmian zaprezentowane w Zakończeniu. 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: