Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00750 010725 7473024 na godz. na dobę w sumie
Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego - ebook/pdf
Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 202
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-668-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Praca jest poświęcona aktualnym problemom prawa konstytucyjnego w Polsce i na Litwie – stanowi zbiór opracowań naukowców z Uniwersytetów Łódzkiego i Wileńskiego. Zawiera teksty dotyczące: elementów systemu rządów w Konstytucji RP z 1997 r.; recepcji niemieckich rozwiązań ustrojowych w polskim prawie konstytucyjnym oraz realizacji funkcji krajowego organu do spraw równego traktowania w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji mniejszości narodowych i etnicznych przez Rzecznika Praw Obywatelskich; nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w Polsce; granic kompetencji Głównej Komisji Wyborczej Republiki Litewskiej w procesie zmiany Konstytucji Republiki Litewskiej (na przykładzie referendum z 24 czerwca 2014 r.); kwestii, czy ochrona dziedzictwa kulturalnego może usprawiedliwiać ingerencję w prawo własności, rozpatrywanej na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; aktualnych problemów polskiego prawa wyborczego; przedwczesnej ustawy o budżecie partycypacyjnym; nadania obywatelstwa w trybie wyjątkowym i związanych z tym możliwości prawnych oraz prób obejścia konstytucji; stabilności konstytucji oraz postępowania nowelizacyjnego na przykładzie litewskim; wieczystych postanowień konstytucyjnych, tworzących podstawę demokratycznej tożsamości konstytucyjnej; zasady bezpieczeństwa prawnego w orzecznictwie Sądu Konstytucyjnego Republiki Litewskiej; aspektów konstytucyjnych statusu sądów administracyjnych Litwy i ich sędziów.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego (cid:146)(cid:145)(cid:134)(cid:3)(cid:148)(cid:135)(cid:134)(cid:131)(cid:141)(cid:133)(cid:140)(cid:166)(cid:3)(cid:7)(cid:131)(cid:148)(cid:139)(cid:151)(cid:149)(cid:156)(cid:131)(cid:3)(cid:10)(cid:215)(cid:148)(cid:135)(cid:133)(cid:141)(cid:139)(cid:135)(cid:137)(cid:145) Dariusz Górecki – Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji Katedra Prawa Konstytucyjnego, Zakład Polskiego Prawa Konstytucyjnego 90-232 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Bogusław Banaszak REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Danuta Bąk SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06795.15.0.K Ark. wyd. 11,4; ark. druk. 12,75 ISBN 978-83-7969-477-8 (wersja papierowa) ISBN 978-83-7969-668-0 (wersja online) SPIS TREŚCI 7 Wstęp (Dariusz Górecki) ................................................................................................................................ Witold Brodziński, Uwagi o dwóch elementach systemu rządów w Konstytucji Rzeczypo- 9 spolitej Polskiej z 1997 roku ................................................................................................................... Michał Domagała, Recepcja niemieckich rozwiązań ustrojowych w polskim prawie 17 konstytucyjnym ..................................................................................................................................... Aldona Domańska, Realizacja funkcji krajowego organu do spraw równego traktowania w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji mniejszości narodowych i etnicznych 27 przez Rzecznika Praw Obywatelskich .......................................................................................... Dariusz Górecki, Preambuła do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – potrzebna czy 39 zbędna? ...................................................................................................................................................... 49 Ryszard Paweł Krawczyk, Nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego w Polsce ....... Elena Masnevaitė, Granice kompetencji Głównej Komisji Wyborczej Republiki Lite- wskiej w procesie zmiany Konstytucji Republiki Litewskiej (na przykładzie refe- 61 rendum z dnia 24 czerwca 2014 r.) .............................................................................................. Anna Michalak, Czy ochrona dziedzictwa kulturalnego może usprawiedliwiać ingerencję w prawo własności – uwagi na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Euro- 71 pejskiego Trybunału Praw Człowieka .......................................................................................... Konrad Składowski, Rozporządzenie z mocą ustawy w Konstytucji Rzeczypospolitej 81 Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku. Uwagi krytyczne ................................................................. 95 Krzysztof Skotnicki, Aktualne problemy polskiego prawa wyborczego .................................... Jarosław Sułkowski, Przedwczesna ustawa o budżecie partycypacyjnym............................... 115 Rasa Svetikaitė, Nadanie obywatelstwa w trybie wyjątkowym: możliwości prawne i próby obejścia Konstytucji ............................................................................................................................ 125 Haroldas Šinkūnas, Stabilność Konstytucji i postępowanie nowelizacyjne na przykładzie litewskim .................................................................................................................................................. 139 Martynas Vasiliauskas, Czy ombudsman może być „rywalem” sądu jako trzeciej władzy? ..... 151 Spis treści 6 Dainius Žalimas, Wieczyste postanowienia konstytucyjne podstawą demokratycznej tożsamości konstytucyjnej ................................................................................................................ 165 Skirgailė Žaltauskaitė Žalimienė, Zasada bezpieczeństwa prawnego w orzecznictwie Sądu Konstytucyjnego Republiki Litewskiej ........................................................................................ 175 Indrė Žvaigždinienė, Ingrida Danėlienė, Aspekty konstytucyjne statusu sądów admini- stracyjnych Litwy oraz ich sędziów .............................................................................................. 187 WSTĘP W 2015 roku mija 18 lat od uchwalenia Konstytucji Rzeczypospoli- tej Polskiej oraz 23 lata od uchwalenia Konstytucji Republiki Litewskiej. Obie ustawy zasadnicze zostały przyjęte w referendach. Wraz z upływem lat zarówno w Polsce, jak i na Litwie zaczęły pojawiać się głosy postulujące wprowadzenie zmian w Konstytucjach. Dotychczas, pomimo podejmowania dość licznych prób, Konstytucja litewska nowelizowana była osiem razy, na- tomiast Konstytucja polska – dwukrotnie. Polskę i Litwę łączy nie tylko wspólna historia, lecz także członkostwo w Unii Europejskiej. Nie ma więc w tym nic dziwnego, że przedstawiciele nauki prawa konstytucyjnego z zainteresowaniem przyglądają się rozwią- zaniom ustrojowym przyjętym przez sąsiadów i stosowanej przez nich praktyce. Książka jest owocem współpracy nawiązanej przez pracowników Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Łódzkiego z pracownikami Katedry Prawa Publicznego Uniwersytetu Wileńskiego. Wszyscy trudniący się nauką doskonale wiedzą, jak wielkie znaczenie dla rozwoju nauki mają badania porównawcze. Pogłębianie wiedzy w ten sposób przynosi niewątpliwe obustronne korzyści, mogące czasem znaleźć zastosowanie w praktyce. Rozważania prezentowane w książce dotyczą problemów ustrojowych wzbudzających w różnym stopniu kontrowersje w trakcie prac nad Konstytucjami oraz zagadnień rodzących wątpliwości, lecz mających znaczenie teoretyczne i praktyczne w obu państwach. Dariusz Górecki Witold Brodziński Katedra Prawa Konstytucyjnego Uniwersytet Łódzki UWAGI O DWÓCH ELEMENTACH SYSTEMU RZĄDÓW W KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Z 1997 ROKU Zamiarem twórców Konstytucji RP z 1997 r. było m.in. optymalne za- pewnienie stabilności systemu rządów w Polsce. Analiza postanowień Kon- stytucji 1997 roku skłania do wniosku, że ustawodawca konstytucyjny przy- jął „zracjonalizowaną wersję parlamentarno-gabinetowego systemu rzą- dów”1. System rządów danego państwa może być oceniany przez pryzmat samych regulacji konstytucyjnych, co jednak najczęściej nie wystarcza. Dla- tego niezbędna jest analiza rzeczywistych mechanizmów funkcjonowania systemu rządów. Przedmiotem zainteresowania uczyniłem dwa elementy konstytucyjnego systemu rządów w Polsce po roku 1997 z punktu widzenia ich praktycznej funkcjonalności, a właściwie dysfunkcjonalności. Porówna- nie konstytucyjnej regulacji i praktycznej funkcjonalności przybliża odpo- wiedź na pytanie o stabilność mechanizmów władzy politycznej w Polsce. Jest to pytanie, które co pewien czas powraca. Kilkadziesiąt lat wstecz, czyli w latach trzydziestych ubiegłego stulecia, z problemem koherentności regu- lacji konstytucyjnych z rzeczywistymi mechanizmami funkcjonowania syste- mu rządów zmierzyły się elity polityczne II Rzeczypospolitej. Idea sprawnie rządzonego państwa polskiego była fundamentem reformy konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 roku. Abstrahując od oceny poszczególnych rozwiązań przyjętych w konstytucji kwietniowej uważam, że reforma konstytucyjna 1935 roku miała m.in. przystosować strukturę organów państwa do wy- zwań, przed którymi stanęła w połowie lat trzydziestych Rzeczpospolita Pol- 1 R. Mojak, Parlament a Rząd w ustroju Trzeciej Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2007, s. 622. O zracjonalizowanej wersji parlamentarno-gabinetowego syste- mu rządów zob. także: J. Stembrowicz, Rząd w systemie parlamentarnym, Warszawa 1982, s. 134−174. Witold Brodziński 10 ska2. Przed poważnymi wyzwaniami staje również dzisiaj współczesne pań- stwo polskie. Dlatego praktyczna funkcjonalność systemu rządów pozostaje wartością podstawową dla Rzeczypospolitej Polskiej. Zarazem jest poważ- nym wyzwaniem dla obecnych elit politycznych. Spośród wielu wybrałem do analizy dwa zagadnienia-elementy zracjonalizowanego systemu rządów w Polsce. Po pierwsze interesująca jest praktyczna funkcjonalność przyjęte- go w Konstytucji 1997 r. modelu dwuizbowego parlamentu. Problematyce bikameralizmu w Polsce poświęconych jest całkiem niemało znakomitych opracowań naukowych. Po drugie przedmiotem zainteresowania uczyniłem także konstrukcję dwuczłonowej egzekutywy, wzajemnych relacji między głową państwa a rządem. Na zakończenie, wycinkowych z konieczności, roz- ważań chciałbym postawić pytanie: na ile pożądane byłoby wprowadzenie w przyszłości separacji funkcji legislatywy i egzekutywy? Separacja władzy ustawodawczej i wykonawczej pozostaje „sercem kwestii konstytucyjnej” i jest bliższa współczesnemu odczytaniu idei Monteskiusza. W praktyce po- litycznej takie rozwiązanie oznaczałoby niezależność mandatu władzy wy- konawczej od ustawodawczej, bowiem te władze są tylko wtedy oddzielone, gdy mają odrębne źródło. Separacja umacniałaby, czyli usprawniała władzę wykonawczą, co w konkretnych warunkach ustrojowych Polski pozostawało niemal zawsze jedynie postulatem. Nie od rzeczy będzie przypomnieć, że dyskusję w sprawie koncepcji par- lamentu w nowej konstytucji Rzeczypospolitej zapoczątkował referat P. Sar- neckiego pt. Założenia konstytucji (uwagi de lege ferenda), przedstawiony na posiedzeniu Komisji Konstytucyjnej Sejmu 29 marca 1990 r. Autor referatu stwierdził m.in., że jest „...zwolennikiem jednoizbowości parlamentu i nie widzi miejsca i potrzeby funkcjonowania Senatu...”3. Z kolei J. Zakrzewska stanęła na gruncie parlamentu dwuizbowego: Sejmu i Senatu, i w myśl zapre- zentowanej przez nią koncepcji „...izby różniłyby się składem, pochodzeniem i częściowo koncepcjami”4. Jej zdaniem „...w świetle rysujących się potrzeb 2 D. Górecki, Pozycja ustrojowo-prawna Prezydenta Rzeczypospolitej i rządu w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 roku, Łódź 1992, s. 19. 3 Skrócona wersja referatu opublikowana została w „Państwie i Prawie” (dalej: PiP), zob. P. Sarnecki, Założenia konstytucji (Uwagi de lege ferenda), PiP 7/1990, s. 5−11. 4 J. Zakrzewska, Parlament w Konstytucji Trzeciej Rzeczypospolitej, PiP 11/1990, s. 8 i nast. Bikameralizm parlamentu Uwagi o dwóch elementach systemu rządów w Konstytucji RP z 1997 roku 11 wydaje się ważne nadanie Senatowi szczególnej pozycji. W myśl takiej kon- cepcji Senat byłby reprezentacją demokratycznej podstawy państwa, jaką powinny być samorządy terytorialne oraz reprezentacja Polaków mieszka- jących za granicą”5. Artykuł J. Zakrzewskiej zapoczątkował nieprzerwane, trwające do dzisiaj, spory w środowisku prawników-konstytucjonalistów. Przywołam dwie pochodzące z początków lat 90. (polemiczne względem artykułu J. Zakrzewskiej) wypowiedzi znanych i cenionych konstytucjonali- stów. A. Bałaban zwrócił m. in. uwagę na fakt, że „...dwuizbowość w państwie unitarnym jest dość powszechnie i coraz częściej uznawana za rozwiązanie mające więcej wad niż zalet”6. Natomiast M. Granat uznał, że „«samorządowy senat» [...] wiąże się jakby z faktycznie realizowanym wreszcie postulatem części socjalistycznej nauki prawa państwowego utożsamienia «organu wła- dzy państwowej» z «organem samorządu terytorialnego» już nie w radzie narodowej, lecz w drugiej izbie”7. Od chwili powołania Senatu ustawą kon- stytucyjną z 7 kwietnia 1989 r. dyskusja o miejscu, charakterze, kompeten- cjach drugiej izby, wzajemnych relacjach między izbami parlamentu Rzeczy- pospolitej Polskiej była i pozostaje przedmiotem badań prawno-konstytu- cyjnych, tematem wielu konferencji i sympozjów naukowych. Opublikowano wiele bardzo interesujących monografii naukowych8. Na szczególną uwagę zasługuje opracowanie Sejm i Senat w Konstytucji RP z 1997 r. Powstawanie przepisów. Autor wspomnianej monografii z wielką sumiennością przeanali- zował obszerne materiały źródłowe z prac Zgromadzenia Narodowego oraz Komisji Konstytucyjnej ZN z lat 1993−19979. Konstytucja z 1997 r. przyjęła model dwuizbowości nierównoprawnej (podobne rozwiązanie przyjęto w tzw. małej konstytucji z 1992 r.). Zakłada on m.in. uprzywilejowanie w toku prac nad ustawą jednej z izb. Konstrukcja art. 121 wyklucza twierdzenie, że ustawa dochodzi do skutku na zasadzie równe- go udziału Sejmu i Senatu. Ustawa rozumiana jest jako akt prawny uchwalany przez Sejm z udziałem Senatu. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego po- zwala także na zaakceptowanie tezy o nierównorzędnym charakterze upraw- nień ustawodawczych Senatu w porównaniu z kompetencjami Sejmu. W orze- czeniu TK z 19 czerwca 2002 r. (OTK ZU 2002, Nr 4A, poz. 43) dotyczącym 5 Tamże, s. 11. 6 A. Bałaban, W sprawie koncepcji parlamentu III Rzeczypospolitej, PiP 6/1991, s. 70. 7 M. Granat, Przeciwko samorządowemu charakterowi drugiej izby parlamentu, PiP 10/1991, s. 86. 8 M.in. P. Sarnecki, Senat RP i jego relacje z Sejmem (lata 1989−1993), Warszawa 1995; Senat w tradycji i praktyce ustrojowej Rzeczypospolitej, Kancelaria Senatu 2013; interesująca praca o charakterze prawno-porównawczym: Izby drugie parlamentu, red. E. Zwierzchowski, Białystok 1996. 9 R. Chruściak, Sejm i Senat w Konstytucji RP z 1997 r. Powstawanie przepisów, Warszawa 2002. Witold Brodziński 12 nowelizacji ustawy lustracyjnej sędziowie, wskazując na generalne ograni- czenie roli Senatu w procesie ustawodawczym, zauważyli, że w szczególnych sytuacjach, w których zamierzeniem ustrojodawcy istotnie było wzmocnienie (w stosunku do modelu wyznaczonego przez tzw. zwykły tryb ustawodawczy) pozycji tego organu, znalazło to jednoznaczny wyraz w treści stosownych prze- pisów konstytucyjnych (art. 90 ust. 2 oraz art. 235 ust. 2 w zestawieniu z tymi przepisami art. 121 ust. 2 Konstytucji w żadnym stopniu nie daje podstawy do takiego wzmocnienia)10. Analiza rzeczywistych mechanizmów funkcjonowa- nia dwuizbowości nierównoprawnej dowodzi zgodności aspektu prawnego (konstytucyjnej regulacji) z praktyką polityczną. Uzasadnianie przewagi Sej- mu nad pozostałymi organami państwa, w tym przypadku Senatu, polską tra- dycją ustrojową uważam nie tylko za anachroniczne, lecz wręcz szkodliwe dla praktycznej funkcjonalności systemu rządów we współczesnej Polsce. Nale- żałoby podjąć, choćby ze względu na niekorzystne zmiany w sytuacji geopoli- tycznej Polski, prace nad niezbędnymi zmianami w obowiązującej Konstytucji. W perspektywie pięciu−dziesięciu lat powinna zostać przemyślana i nakre- ślona optymalna, z punktu widzenia praktycznej funkcjonalności, rola drugiej izby. W pierwszej kolejności należałoby przygotować zasadniczą reformę spo- sobu powoływania senatorów. Rozdzielenie kadencji Sejmu i Senatu można by potraktować jako punkt wyjścia dla dalszych konkretnych zmian w dotychcza- sowym modelu dwuizbowości parlamentu. Najpilniejszą potrzebą powinno być wnikliwe rozważenie przedstawionych w doktrynie prawa konstytucyj- nego postulatów de lege ferenda, dotyczących trybu uchwalania ustaw. Mam na myśli zaproponowanie dostatecznie skonkretyzowanych zmian, np. wpro- wadzenia obowiązku rozpatrywania przez Senat każdej ustawy uchwalonej przez Sejm; podniesienia progu większości koniecznej do odrzucenia stano- wiska Senatu w sprawie ustawy uchwalonej przez Sejm oraz wprowadzenia udziału Senatu w ponownym uchwalaniu ustaw po wecie prezydenta11. Może w następstwie tych zmian udałoby się poprawić jakość stanowionego przez parlament prawa. Przecież wielokrotnie dzięki poprawkom Senatu uniknięto uchwalenia ustawy, której przepisy mogłyby budzić wątpliwości co do zgod- ności z postanowieniami Konstytucji RP lub z postanowieniami innych ustaw. 10 Zob. Konstytucja III RP w tezach orzeczniczych Trybunału Konstytucyjnego i wybranych sądów, red. i wprowadzenie M. Zubik, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 599. 11 W. Sokolewicz, O potrzebie reformy Senatu, PiP 11/2001, s. 3. Zdaniem R. Chruściaka, postulowane przez W. Sokolewicza zniesienie ograniczeń co do zakresu poprawek przedkła- danych przez Senat do ustaw oraz podniesienie większości koniecznej do odrzucenia sta- nowiska Senatu w sprawie ustawy uchwalonej przez Sejm „...oznaczałoby dezaktualizację dotychczasowego bogatego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zakresu poprawek Senatu”, por. R. Chruściak, Dwuizbowość parlamentu, [w:] Parlament. Model konsty- tucyjny a praktyka ustrojowa, red. Z. Jarosz, Warszawa 2006, s. 97. Władza wykonawcza w Konstytucji z 1997 roku 13 Uwagi o dwóch elementach systemu rządów w Konstytucji RP z 1997 roku W art. 10 Konstytucji zapisano, że władzę wykonawczą sprawują Pre- zydent Rzeczypospolitej i Rada Ministrów. Przyjęto zatem koncepcję duali- stycznej egzekutywy. W literaturze przedmiotu można spotkać opinię, że art. 10 „...hołduje tradycyjnej, a przez to przestarzałej koncepcji rozdziału władz...”12. Przyjęty przez ustawodawcę trójpodział nie obejmuje ważnych współcześnie sfer działania państwa, jak np. kontrola czy kontrola konsty- tucyjności. W art. 10 Konstytucji Prezydent RP został zaliczony do organów władzy wykonawczej, głównym zaś jego zadaniem w zracjonalizowanej po- staci rządów parlamentarnych jest polityczny arbitraż13. Przyjęta w art. 10 koncepcja dualistycznej egzekutywy realizowana jest w warunkach określenia funkcji ustrojowych Prezydenta RP (art. 126 ust. 2 Konstytucji) przy założeniu, że funkcje głowy państwa będą sprawowane na podstawie i w granicach określonych przez konstytucję i ustawy14. Ponieważ art. 146 ust. 2 Konstytucji ustanawia konstytucyjne domniemanie właściwości Rady Ministrów („do Rady Ministrów należą sprawy polityki państwa nieza- strzeżone dla innych organów państwowych i samorządu terytorialnego”), to założeniem konstytucyjnym jest ścisłe pojmowanie kompetencji Prezydenta15. Zasada ścisłego pojmowania kompetencji znalazła potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 marca 2006 r. (K4/06). Trybunał wyraził (po raz kolejny zresztą) opinię, że kompetencje organów (w rozpatrywanej sprawie chodziło o kompetencje Prezydenta RP) nie mogą być wywodzone na zasadzie analogii, lecz zawsze muszą mieć podstawę w wyraźnie sformułowanym prze- pisie prawa. Zdaniem Trybunału zasada ta odnosi się w szczególności do takich kompetencji organu konstytucyjnego (w tej sprawie chodziło o art. 144 ust. 3 Konstytucji), które mają charakter wyjątku od reguły działania tego organu16. 12 Zob. R. M. Małajny, Idea rozdziału władzy państwowej i jej interpretacje, „Przegląd Sej- mowy” 1/2009, Warszawa 2009, s. 105. 13 W połowie lat 90. (w okresie obowiązywania tzw. Małej Konstytucji 1992−1997) na ten fakt zwrócił uwagę P. Sarnecki, stwierdzając, że „... nasuwa się wniosek, że Prezydent RP jest przede wszystkim piastunem odrębnej (czwartej) władzy państwowej, władzy arbitrażu politycznego”, zob. P. Sarnecki, Władza wykonawcza w Małej Konstytucji, PiP 7/1995, s. 12. 14 M. Grzybowski, System rządów w Rzeczypospolitej Polskiej − model konstytucyjny a praktyka ustrojowa (Prezydent RP−Rada Ministrów), [w:] Podstawowe problemy stosowania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Raport wstępny, red. nauk. K. Działocha, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2004, s. 240. 15 Tamże. 16 Wyrok TK K(4/06) z dnia 23 marca 2006 r. (OTK ZU 2006, Nr 3A, poz. 32). Wyrok doty- czył zgodności z postanowieniami Konstytucji RP przepisów Ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o przekształceniach i zmianach w podziale zadań i kompetencji organów państwowych wła- ściwych w sprawach łączności, radiofonii i telewizji. Witold Brodziński 14 Skoro działania Prezydenta RP podejmowane są w ramach przyznanych mu funkcji przy ścisłym przestrzeganiu granic przedmiotowych i kompetencyjnych, należy przyjąć, że w pozostałym zakresie realizacja władzy wykonawczej jest udziałem rządu. W Konstytucji RP głowa państwa utraciła szereg ważnych kompeten- cji, którymi Prezydent dysponował na podstawie Ustawy konstytucyjnej z 17 października 1992 r. Zgodnie z art. 61 Małej Konstytucji „wniosek dotyczący powołania mi- nistrów spraw zagranicznych, obrony narodowej i spraw wewnętrznych Prezes Rady Ministrów przedstawia po zasięgnięciu opinii Prezydenta”. Jest to zmiana jak najbardziej celowa, ponieważ po pierwsze, szef rządu uzyskał jednakowy wpływ na obsadę wszystkich resortów rządowych, po drugie za- pewniona jest większa spoistość polityczna gabinetu17. Konstytucja nie wyposażyła Prezydenta RP w prawo sprawowania „ogólnego kierownictwa w dziedzinie stosunków zagranicznych” (art. 32 ust. 1 Małej Konstytucji) oraz „ogólnego kierownictwa w dziedzinie ze- wnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa Państwa” (art. 34 Małej Kon- stytucji). Zdaniem W. Skrzydły, zmiana ta oznacza, że „prezydent nie bę- dzie wikłany w bieżącą politykę państwa, powoduje to jednak osłabienie jego roli ustrojowej”18. Wspomniana zmiana nie tylko osłabia rolę ustro- jową Prezydenta; może doprowadzić także do bardzo poważnych napięć politycznych między głową państwa a rządem, ściślej szefem gabinetu. Na przełomie 2008/2009 roku doszło do silnego napięcia politycznego między Prezydentem RP a Prezesem Rady Ministrów. Owo napięcie przy- brało postać sporu kompetencyjnego, którego przedmiotem była kwestia ujęta w pytaniu Prezesa Rady Ministrów, kto uprawniony jest do repre- zentowania Rzeczypospolitej Polskiej w posiedzeniach Rady Europejskiej w celu prezentowania na nim stanowiska Państwa. Spór kompetencyjny rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 20 maja 2009 r. (OTK –A 2009 Nr 5 poz. 78). Trybunał zwrócił uwagę na podstawowy fakt, że treść art. 126 ust. 2 ustala zadania (cele) głowy państwa. Owe zadania realizowane są przez Prezydenta RP wspólnie i w porozumieniu z innymi 17 Powszechnie znany jest fakt, że w praktyce politycznej Prezydent RP może wywierać do- statecznie silny wpływ tak na podział zadań wewnątrz gabinetu, jak i na obsadę poszczególnych resortów. Oczywiście, aktywność Prezydenta RP przy powoływaniu składu rządu mieści się jak najbardziej w dyspozycji art. 154 ust. 1 Konstytucji. Powierzenie jesienią 2014 r. ministrowi obrony narodowej równocześnie stanowiska wiceprezesa Rady Ministrów potwierdzałoby realny i skuteczny wpływ Prezydenta na sferę polityki zagranicznej (szeroko rozumianej) ga- binetu. 18 W. Skrzydło, Współczesne modele ustrojowe usytuowania Rady Ministrów, [w:] A. Ba- łaban, J. Ciapała, L. Garlicki, R. Mojak, P. Sarnecki, W. Skrzydło, Z. Witkowski, Rada Ministrów. Organizacja i funkcjonowanie, red. A. Bałaban, Zakamycze, 2002, s. 47.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: