Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00787 010587 16903556 na godz. na dobę w sumie
Aktualne problemy ubezpieczeń komunikacyjnych - ebook/pdf
Aktualne problemy ubezpieczeń komunikacyjnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 170
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0223-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja stanowi zbiór referatów wygłoszonych podczas konferencji 'Aktualne problemy ubezpieczeń komunikacyjnych' zorganizowanej w dniu 18 stycznia 2007 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w poznaniu przez Katedrę Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubezpieczeniowego. Referaty obejmują stan prawny obowiązujący w dacie konferencji (dotyczy to zwłaszcza tematów przedawnienia deliktowych roszczeń odszkodowawczych oraz finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków pochodzących z obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych), niemniej poruszone w nich zagadnienia są w pełni aktualne również w chwili wydania niniejszej książki. Projekty ustaw analizowane we wskazanych referatach zostały bowiem uchwalone.

Seria Prawo sądowe to zbiór poradników profesjonalnie, a jednocześnie w przystępny sposób objaśniających stosowanie prawa materialnego i funkcjonowanie procedur sądowych. Książki z tej serii przekazują najważniejsze wiadomości związane z danym zagadnieniem prawnym oraz zawierają szereg praktycznych wskazówek umożliwiających orientację w zmieniających się przepisach.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo Sądowe Aktualne problemy ubezpieczeñ komunikacyjnych Polecamy nasze publikacje: Pod red. Andrzeja Zieliñskiego KODEKS POSTÊPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ, wyd. 3 Komentarze Kodeksowe Z wprowadzeniem Tadeusza Ereciñskiego POSTÊPOWANIE CYWILNE. ORZECZNICTWO Zbiory Orzecznictwa Becka Z wprowadzeniem Krzysztofa Pietrzykowskiego PRAWO CYWILNE. TOM I i II Zbiory Orzecznictwa Becka £ukasz B³aszczak, Ma³gorzata Ludwik S¥DOWNICTWO POLUBOWNE (ARBITRA¯) Zarys Prawa Pawe³ Cioch, Joanna Nowiñska POSTÊPOWANIE CYWILNE Wyk³ady i Æwiczenia KODEKS CYWILNY. KODEKS POSTÊPOWANIA CYWILNEGO. KODEKS RODZINNY I OPIEKUÑCZY. KOSZTY S¥DOWE I CYWILNE, wyd. 10 Edycja S¹dowa KODEKS CYWILNY. KODEKS POSTÊPOWANIA CYWILNEGO. EDYCJA SÊDZIOWSKA, wyd. 3 Twoje Prawo Pod red. Janiny Panowicz-Lipskiej i Zbigniewa Radwañskiego POLSKIE USTAWY. ZBIÓR PRZEPISÓW www.sklep.beck.pl Aktualne problemy ubezpieczeñ komunikacyjnych Pod redakcj¹ Andrzeja Kocha Redakcja: Aneta Flisek © Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Gen. Zaj¹czka 9, 01-518 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-0223-2 Spis treœci Spis treœci Spis treœci Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IX Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XIII Rozdzia³ 1. Kontrowersje w sprawie przedawnienia deliktowych roszczeñ odszkodowawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Wyk³adnia liberalna na tle orzecznictwa SN . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Uchwa³a Izby Cywilnej S¹du Najwy¿szego z 17.2.2006 r. . . . . . . 1.4. Wyrok Trybuna³u Konstytucyjnego z 1.9.2006 r. (SK 14/05) . . . . 1.5. Inne mo¿liwoœci interpretacji okreœlenia „zdarzenie wyrz¹dzaj¹ce szkodê” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Aktualny stan prawny i perspektywy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 2. Problem finansowania œwiadczeñ opieki zdrowotnej ze œrodków obowi¹zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Zmiany w przepisach o ubezpieczeniach obowi¹zkowych, zwi¹zane z prawem europejskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Zmiany przepisów o œwiadczeniach opieki zdrowotnej . . . . . . . . . 2.3. Roszczenia regresowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Zmiany w ustawie o ubezpieczeniach obowi¹zkowych proponowane przez Ministra Zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 3. Obowi¹zek ubezpieczenia – rozwa¿ania na tle obowi¹zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów . . . . . . . . . . 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Spe³nienie obowi¹zku ubezpieczenia jako obowi¹zek zawarcia 1 1 2 3 5 7 8 11 11 12 14 18 20 31 31 umowy ubezpieczenia obowi¹zkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 3.3. Obowi¹zek ubezpieczenia jako obowi¹zek zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej we wskazanym w ustawie zakresie . . . . . . . . . . 3.4. Ubezpieczenie obowi¹zkowe na cudzy rachunek . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Zawarcie umowy a korzystanie z ochrony ubezpieczeniowej . . . . 3.6. Definicja obowi¹zku ubezpieczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.7. Obowi¹zkowy zakres ochrony ubezpieczeniowej . . . . . . . . . . . . . . 3.8. Praktyczne stosowanie definicji obowi¹zku ubezpieczenia . . . . . . 33 34 35 36 38 39 VI Spis treœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.8.1. Ubezpieczenie podwójne przy zastosowaniu klauzuli pro- longacyjnej 3.8.2. Obowi¹zek ubezpieczyciela przyjmowania ofert ubezpieczeñ obowi¹zkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.9. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 4. Podzia³ sumy gwarancyjnej w ubezpieczeniu odpowie- dzialnoœci cywilnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 5. Kilka uwag o regresie nietypowym w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Konstrukcja i funkcje regresu nietypowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Regres z art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowi¹zkowych . . . . . 5.3. Regres z art. 17 ustawy o ubezpieczeniach obowi¹zkowych . . . . . 5.4. Konkluzje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 6. Podmiotowe zagadnienia s¹dowego dochodzenia rosz- czeñ zwi¹zanych z obowi¹zkowym ubezpieczeniem odpowiedzial- noœci cywilnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 40 41 43 55 55 59 61 65 67 Rozdzia³ 7. Wybrane problemy finansowania przez ubezpieczycie- li OC i AC napraw pojazdów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 7.1. Naprawienie szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 7.1.1. Obowi¹zkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 7.1.2. Ubezpieczenie auto casco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 7.2. Na czym polega klauzula napraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 7.3. Konsekwencje ewentualnego wprowadzenia klauzuli napraw dla rynku ubezpieczeniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Rozdzia³ 8. Bezpoœrednie roszczenie poszkodowanego z tytu³u zdarzenia objêtego umow¹ ubezpieczenia OC na tle francuskich uregulowañ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 8.1. Prawo w³asne poszkodowanego a actio directa . . . . . . . . . . . . . . . 115 8.2. Przejawy w³asnego prawa poszkodowanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 8.3. Samoistny czy akcesoryjny charakter w³asnego prawa . . . . . . . . . 119 Rozdzia³ 9. Skargi kierowane do Rzecznika Ubezpieczonych z za- kresu ubezpieczeñ gospodarczych w okresie III kwarta³ów 2006 r. oraz wybrane aktualne problemy na rynku ubezpieczeñ komuni- kacyjnych w dzia³alnoœci Rzecznika Ubezpieczonych . . . . . . . . . . . . . 125 9.1. Skargi kierowane do Rzecznika Ubezpieczonych z zakresu ubezpieczeñ gospodarczych w okresie III kwarta³ów 2006 r. . . . . 125 9.1.1. Tematyka skarg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 9.1.2. Zarzuty zawarte w skargach z zakresu ubezpieczeñ gospodarczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 9.1.3. Tryb rozpatrywania skarg z zakresu ubezpieczeñ gospodarczych i wynik ich interwencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Spis treœci VII 9.1.4. Liczba skarg na poszczególne zak³ady ubezpieczeñ dzia³u I i II w okresie III kwarta³ów 2006 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 9.2. Wybrane aktualne problemy na rynku ubezpieczeñ komunikacyjnych w dzia³alnoœci Rzecznika Ubezpieczonych . . . . 133 9.2.1. Problematyka podwójnego ubezpieczenia . . . . . . . . . . . . . . . 133 9.2.2. Podatek od towarów i us³ug (VAT) jako element odszkodowania przy jego ustalaniu metod¹ kosztorysow¹ . . . . . . . 136 9.2.3. Inne aktualne problemy i dzia³ania Rzecznika Ubezpieczonych w odniesieniu do ubezpieczeñ komunikacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Rozdzia³ 10. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny a Dyrekty- wy Komunikacyjne UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 10.1. Uwagi wprowadzaj¹ce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 10.2. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny a Dyrektywy Komunikacyjne UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 10.3. Uwagi koñcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Przedmowa Przedmowa Przedmowa W dniu 18.1.2007 r., w murach Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, mia³a miejsce konferencja naukowa poœwiêcona aktualnym problemom ubezpieczeñ komunikacyjnych, zorganizowana przez Katedrê Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubezpieczeniowego Wydzia³u Prawa i Ad- ministracji UAM. Tematyka konferencji okaza³a siê interesuj¹ca i dla licz- nych prelegentów i dla niezwykle aktywnie dyskutuj¹cych s³uchaczy: na- ukowców, przedstawicieli urzêdów i innych instytucji ubezpieczeniowych, praktyków rynku ubezpieczeniowego oraz studentów. W czasie obrad poru- szonych zosta³o wiele kwestii o du¿ej donios³oœci dla œrodowiska ubezpie- czeniowego, a dotycz¹cych zarówno najnowszych projektów, jak i efektów niedawno sfinalizowanych dzia³añ legislacyjnych. Wydarzeniom tym patronowali: Przewodnicz¹cy Komisji Nadzoru Finansowego – dr Stanis³aw Kluza, Prezes Polskiej Izby Ubezpieczeñ – Tomasz Mintoft-Czy¿, Prezes Zarz¹du Izby Gospodarczej Ubezpieczeñ i Obs³ugi Ryzyka – dr Stanis³aw Nowak, Rzecznik Ubezpieczonych – prof. dr Stanis³aw Rogowski, Prezes Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjne- go – El¿bieta Turkowska-Tyrluk oraz Prezes Polskiego Biura Ubezpieczycie- li Komunikacyjnych – Mariusz Wichtowski. Czêœæ naukow¹ zainaugurowa³o wyst¹pienie prof. dr. hab. Andrzeja Ko- cha (UAM Poznañ) pt. „Przedawnienie roszczeñ z czynów niedozwolonych de lege lata i de lege ferenda”. Profesor zaj¹³ siê w nim problemami, jakie po- wstaj¹ na tle art. 442 § 1 KC w odniesieniu do szkód na osobie, które niejed- nokrotnie mog¹ siê ujawniæ po okresie d³u¿szym ni¿ 10 lat od dnia zdarzenia wyrz¹dzaj¹cego szkodê. Przedstawione zosta³y dwa kierunki wyk³adni tego przepisu zarysowane w orzecznictwie S¹du Najwy¿szego i Trybuna³u Konsty- tucyjnego: liberalny oraz restryktywny, a tak¿e w³asna propozycja prof. Kocha interpretacji omawianego przepisu, polegaj¹ca na definiowaniu pojêcia „zda- rzenia wyrz¹dzaj¹cego szkodê” jako ca³ej relacji kauzalnej, obejmuj¹cej nie tylko zachowanie sprawcy, ale tak¿e wyst¹pienie jego skutku w postaci szko- dy. G³os zabra³ nastêpnie prof. dr hab. Marian Kêpiñski (UAM Poznañ), który wyg³osi³ referat pt. „Finansowanie œwiadczeñ opieki zdrowotnej ze œrodków obowi¹zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mecha- nicznych”. Odniós³ siê w nim do projektowanych zmian finansowania opieki zdrowotnej, powi¹zanych z pozyskiwaniem œrodków pochodz¹cych z systemu X Przedmowa obowi¹zkowych ubezpieczeñ komunikacyjnych. Bardzo krytycznie oceniony zosta³ poziom legislacyjny projektu oraz rzeczywiste mo¿liwoœci osi¹gniêcia przy jego pomocy zamierzonych skutków finansowych. Ponadto prof. Kêpiñ- ski przedstawi³ liczne w¹tpliwoœci dotycz¹ce natury i charakteru prawnego projektowanej op³aty rycza³towej wskazuj¹c, ¿e w istocie nie jest ona (jak to jest okreœlane w uzasadnieniu projektu ustawy) œwiadczeniem odszkodowaw- czym, ale raczej danin¹ publicznoprawn¹. Kolejnym prelegentem by³ dr Mar- cin Orlicki (UAM Poznañ), który przedstawi³ referat pt. „Obowi¹zek ubez- pieczenia – rozwa¿ania na tle obowi¹zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów”. Podstawowym celem wyst¹pienia by³o ustalenie, czy obowi¹zek ubezpieczenia oznacza obowi¹zek zawarcia umowy ubezpieczenia, czy mo¿e obowi¹zek zapewnienia sobie ochrony ubezpieczeniowej. Sk³aniaj¹c siê do drugiej ze wskazanych mo¿liwoœci dr Orlicki wskaza³ jednoczeœnie na jej u¿y- tecznoœæ dla rozwi¹zania problemu podwójnego ubezpieczenia, ustalenia re¿imu prawnego umowy ubezpieczenia z sum¹ gwarancyjn¹ wy¿sz¹ ni¿ mi- nimalna oraz dla wyznaczenia granic obowi¹zku przyjêcia oferty przez ubez- pieczyciela. Przedmiotem wyst¹pienia dr. Marcina Krajewskiego (UW War- szawa) by³ „Podzia³ sumy gwarancyjnej miêdzy poszkodowanych w ubez- pieczeniu OC”. Charakterystyka roszczeñ do ubezpieczyciela OC zosta³a przedstawiona na tle podobnych sytuacji wystêpuj¹cych w prawie cywilnym, tj. odpowiedzialnoœci spadkobiercy przyjmuj¹cego spadek z dobrodziejstwem inwentarza za d³ugi spadkowe oraz odpowiedzialnoœci nabywcy przedsiêbior- stwa za zobowi¹zania zwi¹zane z jego prowadzeniem. Jedn¹ z wa¿niejszych tez referatu stanowi³o stwierdzenie, i¿ w obecnym stanie prawnym brakuje podstaw do sformu³owania zasady proporcjonalnego zaspakajania roszczeñ w takich przypadkach. Problematykê referatu dr. Jakuba Pokrzywniaka (UAM Poznañ) stanowi³ „Regres nietypowy w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych”. W pierwszej kolejnoœci zosta³a zarysowana kon- strukcja prawna regresu nietypowego, a nastêpnie funkcja prewencyjno-wy- chowawcza tej instytucji, wskazuj¹ca kierunek wyk³adni dotycz¹cych jej przepisów. W dalszej czêœci referatu dr Pokrzywniak omówi³ przepisy regu- luj¹ce regres nietypowy w obowi¹zkowym ubezpieczeniu OC posiadaczy po- jazdów mechanicznych, wskazuj¹c te, których redakcja stwarza niebezpiecze- ñstwo rozbie¿noœci interpretacyjnych. „Podmiotowe zagadnienia s¹dowego dochodzenia roszczeñ zwi¹zanych z obowi¹zkowym ubezpieczeniem OC” sta- nowi³y przedmiot wyst¹pienia dr Joanny Muchy (UAM Poznañ). Kolejno rozwa¿one zosta³y przez ni¹ procesowe aspekty pozwania przez poszkodowa- nego: tylko ubezpieczyciela, tylko ubezpieczonego oraz obydwu tych podmio- tów wspólnie. Na szczególn¹ uwagê zas³ugiwa³y spostrze¿enia dotycz¹ce sformu³owanego w ustawie o ubezpieczeniach obowi¹zkowych UFG i PBUK obowi¹zku przypozwania zak³adu ubezpieczeñ w razie gdy poszkodowany wytoczy³ powództwo jedynie przeciwko ubezpieczonemu. Nastêpnie mgr Ju- styna Orlicka (UAM Poznañ) przedstawi³a „Wybrane problemy finansowa- nia przez ubezpieczycieli OC i AC napraw pojazdów”. Przedmiotem referatu Przedmowa XI by³o po pierwsze, wskazanie ogólnych cywilnoprawnych regu³ okreœlaj¹cych kiedy ubezpieczyciele powinni finansowaæ naprawy pojazdów przy u¿yciu czêœci zamiennych oryginalnych, a kiedy nieoryginalnych i po drugie, przy- bli¿enie problematyki projektowanej klauzuli napraw – w tym zagadnienia stosunku tej klauzuli do owych ogólnych regu³ naprawiania szkód przez zak³ady ubezpieczeñ. Mgr Aleksander Raczyñski (UAM Poznañ) omówi³ „Bezpoœrednie roszczenie poszkodowanego w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych na tle francuskich uregulowañ”. Zwróci³ on uwagê na ró¿nice zachodz¹ce w uregulowaniu bezpoœredniego roszczenia w prawie polskim i francuskim. Wychodz¹c od naœwietlenia rozbie¿noœci terminolo- gicznych, dokona³ nastêpnie porównania zakresu samodzielnoœci roszczeñ przys³uguj¹cych poszkodowanym wobec ubezpieczycieli na gruncie obu po- rz¹dków prawnych. Nastêpnie g³os zabrali przedstawiciele Biura Rzecznika Ubezpieczo- nych. Magdalena Kudlak przedstawi³a statystyki skarg kierowanych do RU w okresie 3 kwarta³ów 2006 r., przytaczaj¹c dane dotycz¹ce m.in. liczby skarg, Ÿród³a ich wp³ywu, ich przedmiotu, a tak¿e wyników podjêtej w zwi¹zku z nimi interwencji. Mec. Aleksander Daszewski zwróci³ uwagê na nastêpuj¹ce obszary aktywnoœci Rzecznika: podjêcie inicjatywy ustawo- dawczej maj¹cej na celu rozwi¹zanie problemu podwójnego ubezpieczenia oraz u³atwienie wypowiadania umów przez ubezpieczaj¹cych, jak te¿ prace zmierzaj¹ce do wyklarowania stanu prawnego i praktyki dotycz¹cych uwzglêdniania podatku VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeñ OC ustala- nych metod¹ kosztorysow¹. Prezes Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komu- nikacyjnych Mariusz Wichtowski scharakteryzowa³ polski rynek komunika- cyjnego ubezpieczenia OC na tle innych rynków europejskich, jak równie¿ przedstawi³ rolê jak¹ spe³nia na nim PBUK, dzia³aj¹ce zarówno jako biuro Zielonej Karty, jak i jako organ odszkodowawczy w ramach wspó³pracy w systemie IV dyrektywy komunikacyjnej. Przedstawiciel Ubezpieczenio- wego Funduszu Gwarancyjnego dr Marek Monkiewicz zrelacjonowa³ proces tworzenia wspólnego rynku ubezpieczeñ komunikacyjnych w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzglêdnieniem kszta³towania siê instytucji funduszy gwarancyjnych, jak równie¿ przedstawi³ proces wdra¿ania posta- nowieñ dyrektyw komunikacyjnych do prawa polskiego. Na koniec g³os za- bra³ przedstawiciel Polskiej Izby Ubezpieczeñ Marek Sobota, wskazuj¹c na aktualne obszary aktywnoœci PIU i zapowiadaj¹c prace Izby nad polepsze- niem wizerunku rynku ubezpieczeniowego. Wykaz skrótów 1. ród³a prawa Wykaz skrótów Wykaz skrótów KC . . . . . . . . . . . . . Kodeks cywilny KK . . . . . . . . . . . . . Kodeks karny Konstytucja RP . . . Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej KPC . . . . . . . . . . . . Kodeks postêpowania cywilnego KPK . . . . . . . . . . . . Kodeks postêpowania karnego UbObowU . . . . . . . ustawa o ubezpieczeniach obowi¹zkowych artyku³ . . . . . . . . . . . miêdzy innymi . . . . . . . . . Dziennik Urzêdowy 2. Inne skróty art. . . . . . . . . . . . . . Dz.U. . . . . . . . . . . . Dziennik Ustaw Dz.Urz. m.in. nast. . . . . . . . . . . . . nastêpny (-a, -e) NFZ . . . . . . . . . . . . Narodowy Fundusz Zdrowia niepubl. . . . . . . . . . niepublikowany (-a, -e) np. . . . . . . . . . . . . . na przyk³ad Nr . . . . . . . . . . . . . numer orz. pkt . . . . . . . . . . . . . punkt poz. r. red. s. SN . . . . . . . . . . . . . S¹d Najwy¿szy t. . . . . . . . . . . . . . . tj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tzn. tzw. . . . . . . . . . . . . UE . . . . . . . . . . . . . Unia Europejska UFG . . . . . . . . . . . Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w zw. z . . . . . . . . . w zwi¹zku z wyr. . . . . . . . . . . . . wyrok z. zeszyt tom to jest to znaczy tak zwany (-a, -e) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . orzeczenie . . . . . . . . . . . . pozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rok redakcja strona XIV Wykaz skrótów zd. ze zm. . . . . . . . . . . . . . zdanie . . . . . . . . . . ze zmianami 3. Czasopisma BSN . . . . . . . . . . . . Biuletyn S¹du Najwy¿szego KPP . . . . . . . . . . . Kwartalnik Prawa Prywatnego OSAB . . . . . . . . . . Orzecznictwo S¹dów Apelacji Bia³ostockiej OSNC . . . . . . . . . . Orzecznictwo S¹du Najwy¿szego Izba Cywilna OSNCP . . . . . . . . . Orzecznictwo S¹du Najwy¿szego Izba Cywilna oraz Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych OSP . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo S¹dów Polskich (dawniej Orzecznictwo S¹dów Polskich i Komisji Arbitra¿owych) PiP . . . . . . . . . . . . . Pañstwo i Prawo Prof. Andrzej Koch Rozdzia³ 1. Kontrowersje w sprawie przedawnienia deliktowych roszczeñ odszkodowawczych 1.1. Wprowadzenie Rozdzia³ 1. Kontrowersje w sprawie przedawnienia... Aktualne problemy ubezpieczeñ komunikacyjnych Unormowanie przedawnienia deliktowych roszczeñ odszkodo- wawczych w art. 442 KC ju¿ od wejœcia w ¿ycie Kodeksu cywilnego by³o przedmiotem kontrowersji zarówno w nauce, jak i w orzecz- nictwie. Przepis ten w swej pierwotnej wersji przewidywa³ dwa ró¿ne terminy przedawnienia. Pierwszy wskazany jest w pocz¹tkowym fragmencie art. 442 § 1 KC. Stanowi on, ¿e roszczenie o wynagro- dzenie szkody wyrz¹dzonej czynem niedozwolonym przedawnia siê z up³ywem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedzia³ siê o szkodzie i o osobie zobowi¹zanej do jej naprawienia. Natomiast art. 442 § 1 zd. 2 KC przewiduje maksymalny termin przedawnienia, który koñczy siê z up³ywem dziesiêciu lat od dnia, w którym nast¹pi³o „zdarzenie wyrz¹dzaj¹ce szkodê”. Taki sam termin wskaza- ny jest w przypadku szkody wyrz¹dzonej zbrodni¹ lub wystêpkiem. Zgodnie z art. 442 § 2 KC, up³ywa on po 10 latach od dnia pope³nie- nia przestêpstwa. Kontrowersje wywo³uje przede wszystkim sposób liczenia ter- minu 10-letniego wskazanego w art. 442 § 1 zd. 2 KC. Czy rozpo- czyna siê on w dniu wyst¹pienia zdarzenia bêd¹cego przyczyn¹ szkody, czy te¿ jego bieg liczyæ nale¿y od chwili jej realnego poja- wienia siê – bez wzglêdu na to, kiedy dowiedzia³ siê o tym poszko- dowany? Obie hipotezy interpretacyjne maj¹ swoich zwolenników i przeciwników. Rozbie¿ne te¿ s¹ stanowiska judykatury w tej kwestii. Wed³ug restryktywnego kierunku wyk³adni, rozstrzygaj¹ce znaczenie maj¹ wzglêdy natury jêzykowej. Nie pozwalaj¹ na przy- jêcie, ¿eby przedawnienie 10-letnie rozpoczyna³o siê dopiero od 2 Aktualne problemy ubezpieczeñ komunikacyjnych dnia wyst¹pienia szkody, skoro art. 442 § 1 zd. 2 KC wskazuje wy- raŸnie datê zdarzenia j¹ wyrz¹dzaj¹cego. Z kolei wed³ug zwolen- ników wyk³adni funkcjonalnej powo³uj¹cych siê na konstrukcjê i cel przedawnienia, nie mo¿e siê ono rozpocz¹æ wczeœniej ni¿ po- jawi siê jego przedmiot – roszczenie odszkodowawcze1. To ostat- nie natomiast nie powstaje wczeœniej ni¿ ujawni siê szkoda. Donios³oœæ sporu o sposób liczenia biegu przedawnienia rosz- czeñ o naprawienie szkód wyrz¹dzonych czynami niedozwolonymi, ujawnia siê na tle przypadków, w których zdarzenie – przyczynê szkody od jej nastêpstw, dzieli znaczny okres czasu, przekraczaj¹cy granicê 10 lat wyznaczon¹ w art. 442 KC. Sytuacje takie wystêpuj¹ najczêœciej wówczas, gdy nastêpstwami zdarzenia – przyczyny s¹: uszczerbek na zdrowiu lub uszkodzenie cia³a, które wystêpuj¹ po wielu latach w wyniku d³ugotrwa³ych procesów oddzia³ywania przyczyny na organizm poszkodowanego. Tytu³em przyk³adu wy- mieniæ mo¿na nastêpstwa napromieniowania, podania niew³aœciwej szczepionki lub leku, zaka¿enie rozmaitymi bakteriami, których wp³yw na organizm bywa d³ugotrwa³y lub cykliczny itp. Na tle sta- nów faktycznych tego rodzaju znaczenie sposobu liczenia 10-letnie- go terminu przedawnienia, ujawnia siê przy okazji rozstrzygania konkretnych spraw przez s¹dy. W ostatnich latach – zw³aszcza w zwi¹zku z roszczeniami o naprawienie szkód na osobie, które po- jawi³y siê po up³ywie 10 lat od zdarzenia – przyczyny, mo¿liwoœæ uznania za przedawnione roszczeñ o ich naprawienie, kwestionowa- na jest z punktu widzenia zgodnoœci z Konstytucj¹ – zmierzaj¹cej w tym kierunku wyk³adni art. 442 § 1 KC2. 1.2. Wyk³adnia liberalna na tle orzecznictwa SN Asumpt do rozwa¿añ uwzglêdniaj¹cy ten aspekt wyk³adni oma- wianego przepisu stworzy³ S¹d Najwy¿szy w wyroku z 21.5.2003 r. (IV CKN 378/01)3. W nawi¹zaniu do liberalnej linii judykatury, 1 Por. A. Józefiak, Przedawnienie roszczeñ o naprawienie szkody wyrz¹dzo- nej czynem niedozwolonym w œwietle Konstytucji, KPP 2006, z. 3, s. 683 i nast. 2 Ibidem, s. 684–685, 689. 3 OSNC 2004, Nr 7–8, poz. 124. Rozdzia³ 1. Kontrowersje w sprawie przedawnienia... 3 w orzeczniu tym wyra¿ono pogl¹d, i¿ „...bieg terminu przedawnie- nia okreœlonego w art. 442 § 1 zdanie drugie KC, nie mo¿e roz- pocz¹æ siê przed powstaniem szkody”. Interpretuj¹c wymieniony przepis, S¹d Najwy¿szy uzna³, i¿ w swym dos³ownym ujêciu doty- czy on tylko tych sytuacji („typowych”), w których „chwila zdarze- nia zbiega siê z chwil¹ powstania szkody a tak¿e z chwil¹ wymagal- noœci roszczenia”. Jedynie w tego rodzaju przypadkach dopuszczalne jest uznanie, ¿e bieg przedawnienia rozpoczyna siê od dnia, w któ- rym mia³o miejsce zdarzenie wyrz¹dzaj¹ce szkodê. Je¿eli natomiast powstaje ona póŸniej ni¿ zdarzenie które j¹ wywo³a³o, to pocz¹t- kiem terminu przedawnienia jest moment jej wyst¹pienia1. Odmien- na wyk³adnia zak³adaj¹ca, i¿ w ka¿dym przypadku termin dziesiê- cioletni nale¿y liczyæ od dnia zdarzenia „wyrz¹dzaj¹cego szkodê”, a wiêc dopuszczaj¹ca mo¿liwoœæ przedawnienia roszczenia odszko- dowawczego przed powstaniem szkody, prowadzi³aby – wed³ug uzasadnienia wyroku z 21.5.2003 r. – „...do oczywistej sprzecznoœci art. 442 § 1 zd. 2 KC, z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji”. 1.3. Uchwa³a Izby Cywilnej S¹du Najwy¿szego z 17.2.2006 r. Rozbie¿ne interpretacje wystêpuj¹ce w orzecznictwie doprowa- dzi³y do koniecznoœci autorytatywnego rozstrzygniêcia spornych kwestii na tle art. 442 KC przez S¹d Najwy¿szy. Nast¹pi³o to w uchwale ca³ego sk³adu Izby Cywilnej z 17.2.2006 r. (III CZP 84/05)2 . Udzieli³a ona odpowiedzi na pytanie o to, czy dziesiêcio- letni termin przedawnienia zawsze powinien byæ liczony od dnia zdarzenia wyrz¹dzaj¹cego szkodê – bez wzglêdu na datê jej powsta- nia. Jednoznacznie twierdz¹ca odpowiedŸ Izby Cywilnej S¹du Naj- wy¿szego stanowi akceptacjê restryktywnej wyk³adni art. 442 § 1 KC. Uchwa³a z 17.2.2006 r. stwierdza: „Roszczenie o naprawie- nie szkody wyrz¹dzonej czynem niedozwolonym przedawnia siê z up³ywem lat dziesiêciu od dnia, w którym nast¹pi³o zdarzenie 1 Tezê omawianego orzeczenia zaakceptowa³ M. Nesterowicz (glosa OSP 2004, Nr 4, poz. 55), dostrzegaj¹c jej prawotwórczy charakter niemaj¹cy jednak bezdyskusyjnego oparcia w treœci art. 442 § 1 KC. 2 OSNC 2006, Nr 7–8, poz. 114. 4 Aktualne problemy ubezpieczeñ komunikacyjnych wyrz¹dzaj¹ce szkodê (art. 442 § 1 zd. 2 KC), bez wzglêdu na to kie- dy szkoda powsta³a lub siê ujawni³a”. Tekst uchwa³y, jak i jej motywy nie pozostawiaj¹ w¹tpliwoœci co do tego, ¿e w opinii S¹du Najwy¿szego, sformu³owanie art. 442 § 1 zd. 2 KC uniemo¿liwia przyjêcie wyk³adni, zgodnie z któr¹ pocz¹tkiem biegu terminu 10-letniego by³by moment powstania szkody. Obszerne uzasadnienie uchwa³y dostrzega jednak niedo- godnoœci dos³ownej interpretacji omawianego przepisu oraz prze- mawiaj¹ce przeciwko niej wzglêdy s³usznoœciowe i konstrukcyjne. Wœród tych ostatnich powo³ano okolicznoœæ, ¿e prowadziæ ona mo¿e do sytuacji, w której roszczenie odszkodowawcze ulegnie przedawnieniu zanim jeszcze stanie siê wymagalne. Spostrze¿enia i argumenty tej treœci mog¹ – zdaniem S¹du Najwy¿szego – stano- wiæ uzasadnienie i podstawê dla interwencji ustawodawcy i sto- sownej zmiany postanowieñ art. 442 § 1 zd. 2 KC. Nie pozwalaj¹ jednak na dokonanie wyk³adni, która zmienia³aby – zdaniem S¹du Najwy¿szego – niebudz¹ce w¹tpliwoœci sformu³owanie tego prze- pisu. Nie narusza on ponadto zasad konstytucyjnych. Zgodnie z omawian¹ uchwa³¹, oczywisty sens i znaczenie sformu³owania zawartego w art. 442 § 1 zd. 2 KC ujawnia siê w œwietle zestawie- nia z treœci¹ postanowienia art. 442 § 1 zd. 1 KC. Przewiduje ono, i¿ bieg przedawnienia roszczenia deliktowego rozpoczyna siê w relacji do momentu wyst¹pienia szkody i podjêcia o niej wiado- moœci. Fakt doznania uszczerbku (szkoda) jest wiêc tu wkompo- nowany w konstrukcjê przedawnienia 3-letniego. Tymczasem umieszczony w art. 442 § 1 zd. 2 KC zwrot: „jednak¿e w ka¿dym wypadku” oznacza, ¿e przedawnienie rozpoczyna siê w sytuacji tu normowanej bez wzglêdu na treœæ uregulowania zawartego w zda- niu poprzednim (pkt III 1 uzasadnienia uchwa³y z 17.2.2006 r.). Wed³ug omawianej uchwa³y, wskazuje to wyraŸnie na intencjê od- miennego unormowania kwestii pocz¹tku przedawnienia w obu zdaniach art. 442 § 1 KC. Zdanie 2 przewiduje d³u¿szy termin przedawnienia i wyraŸnie jako jego pocz¹tek wskazuje dzieñ zda- rzenia wyrz¹dzaj¹cego szkodê. Stanowi to zamierzone odstêpstwo od regu³y art. 120 KC g³osz¹cej, ¿e bieg przedawnienia rozpoczy- na siê od dnia wymagalnoœci roszczenia. Odstêpstwa tego rodzaju zawieraj¹ tak¿e inne – powo³ane przez S¹d Najwy¿szy – przepisy Rozdzia³ 1. Kontrowersje w sprawie przedawnienia... 5 prawa cywilnego1. Odmiennie ni¿ w art. 120 KC unormowanie pocz¹tku maksymalnego terminu przedawnienia przez art. 442 § 1 zd. 2 KC jest, zdaniem S¹du Najwy¿szego, dopuszczalnym zabie- giem legislacyjnym. Znajduje on uzasadnienie w intencji ochrony zobowi¹zanego przed zbyt d³ugim okresem niepewnoœci co do tego, czy bêdzie ponosi³ odpowiedzialnoœæ. Instytucja przedawnie- nia s³u¿y wszak zapewnieniu stabilnoœci i pewnoœci stosunków spo³ecznych2. Argumenty oparte na wyk³adni jêzykowej i analizie funkcji przedawnienia roszczeñ deliktowych, sk³oni³y S¹d Najwy¿szy do przyjêcia restryktywnego pojmowania rozwi¹zania wprowadzonego w art. 442 § 1 KC. Uchwa³a z 17.2.2006 r. dostrzeg³a jednak niebez- pieczeñstwa i niedogodnoœci dla poszkodowanego w przypadku czasowo odleg³ych od przyczyny nastêpstw szkodowych. Sugeruje, i¿ rozwi¹zaniem, które mog³oby je zminimalizowaæ, by³oby wy- d³u¿enie terminu 10-letniego (np. do 20 lat) – jednak przy pozosta- wieniu regu³y, i¿ pocz¹tek przedawnienia wyznaczony jest przez dzieñ zdarzenia wyrz¹dzaj¹cego szkodê – a nie przez moment jej wyst¹pienia. Jako aktualnie dostêpne œrodki ochrony interesów po- szkodowanego, wskaza³ S¹d Najwy¿szy dopuszczalnoœæ powo³ania konstrukcji nadu¿ycia prawa podmiotowego oraz ustalenia odpo- wiedzialnoœci za szkody przysz³e w oparciu o art. 189 KPC. 1.4. Wyrok Trybuna³u Konstytucyjnego z 1.9.2006 r. (SK 14/05) W¹tpliwoœci dotycz¹ce wyk³adni art. 442 § 1 KC sprawi³y, i¿ – w rezultacie wniesienia indywidualnej skargi konstytucyjnej – kwestia sta³a siê przedmiotem rozstrzygniêcia Trybuna³u Konsty- tucyjnego. W wyroku z 1.9.2006 r.3 Trybuna³ stwierdzi³, ¿e art. 442 § 1 zd. 2 KC jest niezgodny z art. 2 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, poniewa¿ pozbawia pokrzywdzonego mo¿noœci dochodzenia od- 1 Np. art. 229 § 1, art. 646 KC, art. 105 ust. 2 Prawa atomowego z 2000 r. 2 Punkt III.5 uzasadnienia uchwa³y z 17.2.2006 r. 3 Dz.U. z 2007 r. Nr 164, poz. 1166.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Aktualne problemy ubezpieczeń komunikacyjnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: