Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00296 009771 10706009 na godz. na dobę w sumie
Aleksander Alechin - ebook/pdf
Aleksander Alechin - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , , Liczba stron: 200
Wydawca: RM Język publikacji: polski
ISBN: 9788377737743 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> gry, zabawy, sport
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Co wyróżniało Aleksandra Alechina spośród współczesnych mu graczy? Jak udawało mu się przez tak długi okres utrzymywać reputację najsilniejszego szachisty świata? Przyczynę tego stanowił niewątpliwie jego błyskotliwy, agresywny styl gry. Alechin słynął z talentu kombinacyjnego. Jego partie zachwycały amatorów szachów i wywarły wpływ na wszystkich późniejszych wybitnych arcymistrzów.


W książce Aleksander Rajecki i Maksym Czetwierik prezentują, w jaki sposób Alechin pokonywał swoich rywali w charakterystycznym dla siebie, ofensywnym, efektownym stylu. Autorzy dokonali wyboru najwspanialszych partii i kombinacji Alechina, poddając je uważnej analizie. Lektura tej książki pomaga rozwinąć umiejętność prowadzenia ataku na szachownicy, co wzbogaci umiejętności i sprawi radość wszystkim wielbicielom szachów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Aleksander Alechin Aleksander Rajecki, Maksym Czetwierik T³umaczenie: Grzegorz Siwek Copyright © 2006 by Wydawnictwo RM Original English title: The Masters: Alexander Alekhine Master of Attack Copyright © 2004 Alexander Raetsky and Maxim Chetverik All rights reserved This edition is published by arrangement with Gloucester Publishers plc, Northburgh House, 10 Northburgh Street, London, EC1V 0AT Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Miñska 25 00-987 Warszawa 4, skr. poczt. 144 rm@rm.com.pl www.rm.com.pl ¯adna czêœæ tej pracy nie mo¿e byæ powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jaki- kolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) w³¹cznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taœ- my lub przy u¿yciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów wystêpuj¹ce w niniejszej publikacji s¹ znakami towarowymi zastrze¿onymi lub nazwami zastrze¿onymi odpowiednich firm odnoœnych w³aœcicieli. Wydawnictwo RM do³o¿y³o wszelkich starañ, aby zapewniæ najwy¿sz¹ jakoœæ tej ksi¹¿ce, jednak¿e nikomu nie udziela ¿adnej rêkojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w ¿adnym przypadku odpowiedzialne za jak¹kolwiek szkodê bêd¹c¹ nastêpstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeœli Wydawnictwo RM zosta³o zawiadomione o mo¿liwoœci wyst¹pienia szkód. ISBN 978-83-7243-526-2 ISBN 978-83-7773-672-2 (e-Pub) ISBN 978-83-7773-673-9 (mobi) ISBN 978-83-7773-774-3 (pdf) Edytor: Tomasz Zajbt Redaktor prowadz¹cy: Longina Rutkowska Redakcja: Bartosz Dzia³oszyñski Korekta: Ewa Ró¿ycka Projekt graficzny ok³adki: Gra¿yna Jêdrzejec Koordynator produkcji wersji elektonicznej: Tomasz Zajbt Sk³ad: Marcin Fabijañski Druk i oprawa: Oficyna Wydawnicza READ ME – Drukarnia w £odzi, Olechowska 83, (42) 649-33-91, druk@readme.pl, http://druk.readme.pl W razie trudnoœci z zakupem tej ksi¹¿ki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl Spis treœci Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Rozdzia³ 1 Rozdzia³ 2 Rozdzia³ 3 Rozdzia³ 4 Rozdzia³ 5 Rozdzia³ 6 Rozdzia³ 7 Rozdzia³ 8 Rozdzia³ 9 Aleksander Alechin: krótka biografia . . . . . . . . . . . . . . 9 Rozgrzewka. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 O szczebel w górê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Inwencja w prowadzeniu ataku . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 W labiryncie kombinacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 Szachowa magia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Pokonaæ Alechina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Maestria w koñcówkach. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Podpowiedzi Alechina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Rozdzia³ 10 Rozwi¹zania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 Wprowadzenie A leksander Alechin by³ pierw- szym Rosjaninem, który osi¹g- n¹³ w szachach szczyt – zostaj¹c mistrzem œwiata. Wprawdzie miana „patriarchy” rosyjskiej szko³y szacho- wej dos³u¿y³ siê Michai³ Botwinnik, niemniej jednak w³aœnie Alechin nadal jest idolem wielu szachistów z tego kraju. Choæ znany by³ z trudnego charak- teru – o czym wspomnimy w krótkiej biografii w rozdziale 1 – to jego mi- strzostwo w grze nie podlega dysku- sji. Autorzy zdecydowali siê na napisa- nie tej ksi¹¿ki, uwa¿aj¹c, ¿e warto przedstawiæ na nowo osi¹gniêcia mi- nionych szachowych królów – i to nie tylko pobie¿nie, na tle dziejów sza- chów, czym zajmuje siê obecnie Ka- sparow, ale z wiêksz¹ uwag¹, prezen- tuj¹c nieco wiêcej ni¿ tylko kilkanaœ- cie najwa¿niejszych partii. Tak wiêc w niniejszym opracowaniu czytelnik ma okazjê poznaæ prawdziwe per³y z kolekcji Aleksandra Alechina. Dla uczynienia ksi¹¿ki ciekawsz¹, nadaliœmy jej formê zbioru zadañ. Z myœl¹ o osobach szczególnie zainte- resowanych partiami bohatera tego opracowania zaprezentowaliœmy pe³ny tekst wielu z rozegranych przezeñ po- jedynków. Gdy ktoœ chce, mo¿e wszak pomin¹æ wstêpne posuniêcia i od razu przejœæ do kluczowych pozycji – zale- ¿y to od upodobañ samego czytelnika. Uk³ad tej ksi¹¿ki jest nastêpu- j¹cy: w ka¿dym z rozdzia³ów omawia- my wybrany aspekt kombinacyjnej gry Alechina, ilustruj¹c temat kilkoma przyk³adami. Czytelnik ma zatem oka- zjê rozwi¹zaæ wiele zadañ, których podstawê stanowi¹ partie czwartego mistrza œwiata. W razie gdyby po- trzebna by³a ma³a pomoc, mo¿na zaj- rzeæ do „podpowiedzi Alechina”, któ- re dyskretnie wska¿¹ w³aœciw¹ drogê. A oto przyk³ad, który powinien za- ostrzyæ apetyt: Alechin – Koutny Praga (symultana) 1935 ! # $ + + + + $T + + + $oO O VmL $+ Op+rN $p+p+ +qP $+ + + P $ Wb+ P K $+ + T + /(((((((() Posuniêcie bia³ych Wystarczy rzut oka na tê pozycjê, by stwierdziæ, ¿e dla czarnego króla nie ma ju¿ ratunku. Jak jednak naj- szybciej doprowadziæ do zakoñczenia partii? 8 Aleksander Alechin PodpowiedŸ Alechina Nie nale¿y siê liczyæ z materia³em. po 31.qh7+ kf8 32.q:g6 pozycja czarnych zupe³nie siê rozsypuje. Rozwi¹zanie 30.qh5+! 1:0 Najsilniejsze, choæ do zwyciêstwa wiod³y te¿ inne drogi, np. 30.ne6!?. Podczas pracy nad ksi¹¿k¹ autorzy korzystali z technicznej pomocy Johna Shawa i Jacoba Aagaarda i pragn¹ wyra- ziæ swoj¹ wdziêcznoœæ za tê asystê. Czarne podda³y siê, gdy¿ jedyny sposób to 30...kg7 (jeœli 30...k:h5, to 31.nf7+ z matem w nastêpnym ruchu), jednak unikniêcie mata na Maksym Czetwierik i Aleksander Rajecki Worone¿, paŸdziernik 2004 Rozdzia³ 1 Aleksander Alechin: krótka biografia Osi¹gniêæ wielkich ludzi nie spo- sób oddzieliæ od ich biografii. Dzieciñstwo stanowi grunt, na którym rozwija siê talent – czy to w dziedzinie nauki, literatury, strate- gii wojskowej lub... szachów. PóŸniej- szy bieg ¿yciowych wydarzeñ albo sty- muluje rozkwit tych zdolnoœci, albo te¿ stawia przed nimi przeszkody, czy te¿ wrêcz ca³kowicie je t³amsi. Losy wielkiego rosyjskiego championa Ale- ksandra Alechina by³y wielce skompli- kowane. ¯y³ on w epoce œwiatowych wojen i przemian rewolucyjnych, do- œwiadczaj¹c na sobie ich skutków – w odró¿nieniu od swojego poprzed- nika na szachowym tronie, Josego Raula Capablanki, który prze¿y³ te la- ta w miarê szczêœliwie (jeœli nie braæ pod uwagê jego burzliwego ¿ycia oso- bistego). Ze swojej natury Alechin bynaj- mniej nie by³ ³owc¹ przygód. Przez ca³e ¿ycie stara³ siê doskonaliæ w sztu- ce szachowej i demonstrowaæ sw¹ wy¿szoœæ nad rywalami. Los brutalnie zak³óci³ jednak te „akademickie” am- bicje. Trudno stwierdziæ, czy Alechin osi¹gn¹³by jeszcze wiêcej, gdyby wiód³ spokojny ¿ywot, lecz i tak ten rosyjski geniusz szachowy pozostawi³ trwa³y œlad. Alechin panowa³ na sza- chowym tronie przez 16 lat i zmar³ ja- ko niepokonany champion. Byæ mo¿e to w³aœnie wszystkie trudnoœci i bol¹czki, z jakimi siê boryka³, przy- czyni³y siê do tego, ¿e ca³¹ swoj¹ ener- giê odda³ szachom. Alechin urodzi³ siê w Moskwie 31 paŸdziernika 1892 roku. Wywodzi³ siê z zamo¿nej rodziny kupieckiej, a jego ojciec posiada³ tytu³ szlachecki. Alechin nauczy³ siê graæ w szachy maj¹c siedem lat. Jego g³ównym rywa- lem by³ wtedy jego starszy brat, Alek- siej, który z czasem zosta³ zupe³nie niez³ym graczem. Nauka w szkole œre- dniej nie przeszkodzi³a Aleksandrowi w osi¹ganiu sta³ych postêpów w sza- chach. Uczy³ siê œwietnie i coraz lepiej gra³ (nierzadko nawet podczas lekcji). Poczynaj¹c od dziesi¹tego roku ¿y- cia Alechin zacz¹³ graæ koresponden- cyjnie. Wprawdzie to nienajlepszy sposób rozwijania szachowych umie- jêtnoœci, ale wyboru nie by³o – Alechi- na nie przyjêto bowiem w poczet cz³onków Moskiewskiego Towarzy- stwa Szachowego ze wzglêdu na jego m³ody wiek. Pomimo to Aleksander grywa³ okazjonalnie z silnymi szachi- stami, którzy odwiedzali jego rodzin- ny dom, a jeden z takich graczy, mistrz Duz-Chotimirski, udziela³ mu szacho- 10 Aleksander Alechin wych lekcji. Do 1907 roku, gdy Ale- chin móg³ wreszcie zacz¹æ wystêpy w moskiewskich turniejach, nauczy³ siê w ten sposób bardzo du¿o. Jako 15-latek po raz pierwszy zwyciê¿y³ w klubowych rozgrywkach. W pobocz- nym turnieju XVI Kongresu Szachowe- go Alechin podzieli³ IV miejsce. Na- stêpnie wygra³ cztery partie (przy jed- nym remisie) w meczu z niemieckim mistrzem von Bardelebenem i osi¹g- n¹³ analogiczny sukces w pojedynku z moskiewskim mistrzem Blumenfel- dem. Obecnie rozpoczynanie kariery szachowej w wieku 15 lat jest uwa- ¿ane za stanowczo zbyt póŸny start. Jednak¿e na pocz¹tku XX stulecia rze- czy mia³y siê zupe³nie inaczej. Teoria debiutowa dopiero siê tworzy³a i nie by³o komputerów. Rozwój szachowe- go talentu by³ czymœ bardzo indywi- dualnym. Bardzo niewiele osób gra³o w szachy zawodowo. Talent Alechina by³ tak wielki, ¿e pokona³ on drogê od debiutanta do mistrza w ci¹gu zaled- wie pó³tora roku. Wspomniany tytu³ uzyska³ na pobocznym turnieju Kongre- su Szachowego w Petersburgu w lutym 1909 r. Alechin wywalczy³ I miejsce, z wynikiem 13 punktów z 16 partii. W 1910 r. ukoñczy³ ze znakomitymi ocenami szko³ê œredni¹, a nastêpny rok poœwiêci³ wy³¹cznie szachom. W Hamburgu podzieli³ VII-VIII miejsca ze swoim mentorem Duzem-Choti- mirskim, w nastêpnym roku zaœ uzy- ska³ dodatni rezultat w presti¿owym turnieju karlsbadzkim. W 1911 r. Alechin zosta³ studentem uczelni prawniczej w Petersburgu. Ka- riera adwokacka lub dyplomatyczna sta³a przed nim otworem. Pocz¹tko- wo Alechin przyk³ada³ siê do studiów, grywaj¹c w szachy g³ównie podczas ferii i wakacji. A jednak bakcyl „sza- chowej choroby” dopad³ go na dobre. Na ostatnim roku Alechin ledwie zagl¹da³ na uczelniê. W 1913 r. zwy- ciê¿y³ na turnieju w Scheveningen, a w styczniu 1914 r. podzieli³ I nagro- dê we wszechrosyjskim turnieju mi- strzowskim, dziêki czemu uzyska³ prawo wystêpu w najsilniej obsadzo- nej imprezie szachowej do chwili wy- buchu I wojny œwiatowej – turnieju w Petersburgu w 1914 roku. By³ to bardzo trudny chrzest bojo- wy, który Alechin przeszed³ chlubnie. Najpierw zakwalifikowa³ siê do tury fina³owej, wyprzedzaj¹c takich moca- rzy jak Rubinstein, Bernstein, Nimzo- witsch, Blackburne, Janowski i Guns- berg. Nastêpnie, w dwuko³owych roz- grywkach fina³owych, wywalczy³ III miejsce – za Emanuelem Laskerem i Capablank¹, za to przed Marshallem i Tarraschem. Œmia³a i ostra gra Alechi- na zwróci³a powszechn¹ uwagê. Za- czêto o nim mówiæ jako o kandydacie do szachowej korony, z coraz wiêk- szym trudem dzier¿onej przez sta- rzej¹cego siê Laskera. Jednak¿e dal- szy rozwój wydarzeñ na œwiecie zaha- mowa³ rozwój m³odego rosyjskiego talentu. W maju 1914 roku Alechin zda³ eg- zaminy koñcowe na uczelni, a w czerw- cu wyruszy³ na turniej w Mannheim. W XII rundzie wyraŸnie prowadzi³, lecz w³aœnie wtedy rozgrywki zosta³y nagle przerwane. Niemcy wypowie- Aleksander Alechin: krótka biografia 11 dzia³y wojnê Rosji, a wszystkich rosyj- skich uczestników turnieju interno- wano. Na szczêœcie dla Alechina, nie- miecka komisja wojskowa uzna³a go za niezdolnego do s³u¿by wojskowej i zwolni³a z aresztu. W Rosji (i w innych krajach ogarniê- tych przez wojnê) szachy zesz³y na bardzo odleg³y plan. „W czasie wojen milcz¹ muzy...” Alechin musia³ ograni- czyæ wystêpy do seansów gry jedno- czesnej i partii konsultacyjnych. Po ja- kimœ czasie podj¹³ s³u¿bê w Czerwo- nym Krzy¿u. Pomaga³ rannym na fron- cie pod nieprzyjacielskim ostrza³em; dwukrotnie ranny spêdzi³ d³ugi okres na rekonwalescencji w szpitalu. szlacheckie Wybuch rewolucji paŸdzierniko- wej w 1917 roku oznacza³ nowe nie- szczêsne wydarzenie w ¿yciu m³ode- go rosyjskiego championa. Straci³ on maj¹tek po zmar³ych rodzicach. Co gorsza, pochodzenie mog³o mu w nowej sytuacji przynieœæ tylko k³opoty. Jesieni¹ 1918 r. Alechin wyruszy³ do Odessy – oficjalnie po to, by wzi¹æ udzia³ w ma³ym turnieju, fak- tycznie jednak, aby podj¹æ próbê wy- dostania siê z Rosji na pok³adzie jakie- goœ statku. Nie wysz³o ani jedno, ani drugie. Alechin ¿y³ z gry w szachy na ma³e stawki i ze sporadycznych sy- multan. W kwietniu 1919 r. zosta³ are- sztowany na podstawie donosu. Wprawdzie niebawem wyszed³ na wolnoœæ, ale wola³ nie kusiæ losu w Odessie i powróci³ do Moskwy. Przez nastêpny rok jedynym tur- niejem, w jakim wzi¹³ udzia³, by³y pierwsze radzieckie mistrzostwa sto- licy (wygrane przez Alechina z wyni- kiem 11 z 11). W tym czasie arcy- mistrz uczêszcza³ do szko³y kinema- tograficznej, pracowa³ w wydziale po- szukiwañ osób zaginionych, wreszcie podj¹³ siê roli t³umacza. To jasne, ¿e ima³ siê takich zajêæ g³ównie po to, by zarobiæ na chleb. W paŸdzierniku 1920 r. zwyciê¿y³ w I Mistrzostwach Rosji Radzieckiej lecz... znów zagro- zi³o mu aresztowanie. Ponownie zdo³a³ unikn¹æ uwiêzie- nia, ale jego wytrzyma³oœæ by³a na wy- czerpaniu. Nie widz¹c szans rozwoju swojego talentu szachowego w kraju, zwróci³ siê do w³adz z podaniem o pa- szport. Swoim planom podporz¹dko- wa³ ma³¿eñstwo, zawarte ze szwaj- carsk¹ dziennikark¹ Annaliese Rügg. W maju 1921 Alechin opuœci³ ojczy- znê na zawsze, pozostawiaj¹c za sob¹ g³ód i nêdzê. Wreszcie móg³ siê po- œwiêciæ g³ównemu celowi: zdobyciu szachowej korony. Pora wyjaœniæ, jak i dlaczego Ale- chin zas³yn¹³ jako œwietny gracz kom- binacyjny. Otó¿ natura obdarzy³a Ale- china fenomenaln¹ pamiêci¹ (choæ nie prezentowa³ przy tym szczególnych zdolnoœci matematycznych). Nieu- stanna praca nad sob¹ uczyni³a zeñ szachistê wszechstronnego, góru- j¹cego nad wiêkszoœci¹ rywali w grze strategicznej oraz w koñcówkach. Maj¹c jednak wybór, Alechin zawsze d¹¿y³ do kombinacyjnych rozwi¹zañ na szachownicy, precyzyjnie obli- czaj¹c warianty. Czasami (zazwyczaj w partiach ze s³abszymi przeciwnika- mi) œwiadomie przekracza³ granicê dopuszczalnego ryzyka, ufaj¹c w swój niezrównany kunszt taktyczny. 12 Aleksander Alechin Taki sposób gry stanowi³ odzwier- ciedlenie artystycznej natury Alechi- na. Mimo wszystko stara³ siê on jednak przeprowadzaæ kombinacje, wsparte na solidnej osnowie pozycyjnej. Wiele swoich partii rozstrzyga³ ju¿ w debiu- cie, co pozwala³o mu oszczêdzaæ si³y w trakcie wielkich turniejów oraz wy- czerpuj¹cych symultan. Warto te¿ do- daæ, ¿e jego efektowny, ofensywny styl podoba³ siê publicznoœci i organi- zatorom rozgrywek. W 1921 roku 52-letni Emanuel Las- ker ust¹pi³ szachowy tron 32-letnie- mu Capablance. By³a to dla Alechina doœæ niedogodna zmiana – lecz od dawna siê jej spodziewa³. Rosyjski champion osiad³ w Pary¿u i zacz¹³ de- monstrowaæ swoj¹ wy¿szoœæ nad in- nymi ówczesnymi pretendentami: ty- mi ze starej gwardii (Rubinstein, Mar- shall, Tarrasch i zdetronizowany Las- ker) oraz m³odzie¿¹ (Nimzowitsch, Bogolubow i Réti). W latach 1921- -1927 Alechin zwyciê¿y³ w 13 turnie- jach, m.in. w Hadze (1921), Hastings (1922), Karlsbadzie (1923), Baden-Ba- den (1925) i Kecskemet (1927). W Pie- szczanach (1922) wyprzedzi³ go tylko Bogolubow, w Londynie (1922) jedy- nie Capablanca, w Semmering (1926) Nimzowitsch, a w DreŸnie (1926) – Spielmann. W bardzo silnym turnieju nowojorskim (1924) finiszowa³ jako trzeci za Laskerem i Capablank¹ (po- dobnie jak niegdyœ w Petersburgu w 1914). Tylko w Wiedniu w 1922 ro- ku Alechin znalaz³ siê poza pierwsz¹ trójk¹. Wzglêdny sukces na nowym turnie- ju w Nowym Jorku (1927) okaza³ siê dlañ bardzo wa¿ny. Do tego czasu Ale- chin zebra³ ju¿ fundusze na mecz z Ca- pablank¹ o mistrzostwo œwiata, za- protestowa³ jednak przeciwko wpro- wadzonemu przez organizatorów rozgrywek punktowi regulaminu, na mocy którego miano oficjalnego pre- tendenta uzyskiwa³ zdobywca II na- grody (w razie zwyciêstwa Capablan- ki). Ostatecznie Alechin zaj¹³ miejsce za Capablank¹. Ten ostatni przyzna³: „[Alechin] dowiód³, ¿e bez w¹tpienia jest najsilniejszy spoœród moim rywa- li”. Mecz Alechin-Capablanka roz- pocz¹³ siê we wrzeœniu 1927 roku. W³adze argentyñskie zagwaranto- wa³y fundusz nagród, przewidziany w tzw. porozumieniu londyñskim z 1922 roku. Wspomniane porozu- mienie wymaga³o te¿, by mecz o tytu³ rozgrywano do szeœciu wygranych, bez liczenia remisów. Alechin stwier- dzi³: „Nie wyobra¿am sobie, jak wy- gram szeœæ partii [z Capablank¹]. Mi- mo to, jeszcze trudniej mi sobie wyo- braziæ, jak on móg³by szeœciokrotnie pokonaæ mnie”. Wiêkszoœæ specjali- stów uznawa³a Capablankê za zdecy- dowanego faworyta. Prognozy te oka- za³y siê jednak nietrafne. W owym okresie obydwaj przeciw- nicy prezentowali zbli¿on¹ si³ê gry. G³ówn¹ przyczyn¹ pora¿ki Capablan- ki by³ fakt, i¿ osiad³ on nieco na lau- rach. W 1921 r. Kubañczyk osi¹gn¹³ szczyt – zosta³ mistrzem œwiata i trud- no mu by³o przez nastêpnych szeœæ lat zmotywowaæ siê do wytê¿onej pracy nad szachami. Capablanca zanied- bywa³ treningi, skupiaj¹c siê na ¿yciu Aleksander Alechin: krótka biografia 13 towarzyskim. Dwie przegrane partie i III miejsce na turnieju moskiewskim w 1925 r. (w którym uciekinier z bol- szewickiej Rosji Alechin nie móg³ uczestniczyæ) rozwia³y mit o niezwy- ciê¿onoœci kubañskiego championa. Z kolei Alechin stan¹³ w Buenos Ai- res przed szans¹ urzeczywistnienia ¿yciowego marzenia. W przerwach pomiêdzy turniejami pracowicie ana- lizowa³ – zw³aszcza partie Capablan- ki. Kubañczyk zaœ trochê zlekcewa¿y³ swojego rywala. Alechin dokona³ obiektywnej oceny sytuacji i przygo- towa³ siê na bardzo zaciêty pojedy- nek. Dopomog³a mu w tym chwilowa stabilizacja w jego ¿yciu osobistym. Trzeci¹ ¿on¹ rosyjskiego championa zosta³a Nadie¿da Wasiliewa, wdowa po carskim generale. Czêsto towarzy- szy³a Alechinowi w jego podró¿ach i niestrudzenie siê o niego troszczy³a. Swoje zwyciêstwo w Buenos Aires Alechin zawdziêcza po czêœci w³aœnie jej. Z 34 partii meczu, a¿ 25 zakoñ- czy³o siê remisem, w tym niektóre doœæ szybko. Czy oznacza³o to ma³¹ bojowoœæ? Nie, wymaga³a tego takty- ka w pojedynku bez limitu rund. Po trudnych starciach na szachownicy, rozgrywaj¹cych siê równie¿ na p³asz- czyŸnie psychologicznej, potrzebne by³y chwile wytchnienia, regeneracji si³. W ostatniej XXXIV partii Alechin pewnie zrealizowa³ przewagê pionka w koñcówce wie¿owej i 29 XI 1927 ro- ku zosta³ czwartym mistrzem œwiata. Niestety, polityka znów wmiesza³a siê w ¿ycie nowego szachowego kró- la. Podczas przyjêcia w Klubie Rosyj- skim w Pary¿u Alechin wyg³osi³ mowê o antysowieckim charakterze. Wszel- kie jego kontakty z ojczyzn¹ uleg³y w efekcie tego zerwaniu. W¹tpliwe, czy Alechin liczy³ na powrót do ZSRR; bardziej prawdopodobne, ¿e wola³by jednak znaleŸæ siê w takiej sytuacji jak Bogolubow, który osiad³ w Niem- czech, gdzie za³o¿y³ rodzinê, a mimo to pozwolono mu zagraæ w Moskwie w 1925 roku. Bolszewicka Rosja, w której zapanowa³a istna „szachowa gor¹czka” odrzuci³a najwybitniejsze- go ze swoich szachistów. Zgodnie z londyñskim porozumie- niem pokonany Capablanca mia³ pra- wo do meczu rewan¿owego. W lutym 1928 pos³a³ on Alechinowi wyzwanie, ale nieostro¿nie za¿¹da³ przy tym zmiany meczowego regulaminu. W ten sposób nowy mistrz œwiata uzy- ska³ formalne podstawy do odrzuce- nia wyzwania. W paŸdzierniku Capa- blanca poj¹³ swój b³¹d i ponowi³ wy- zwanie – tym razem chc¹c graæ na do- tychczasowych warunkach. SpóŸni³ siê jednak! Wczeœniej bowiem Alechin zgodzi³ siê na mecz z Efimem Bogolu- bowem, zatrzymuj¹c przy tym zalicz- kê, wniesion¹ przez Capablankê wraz z wyzwaniem na rewan¿. W tamtych latach Bogolubow od- nosi³ spore sukcesy. Cytuj¹c Tartako- wera, by³ on „znakomitym prakty- kiem. Nawet najsilniejszemu przeciw- nikowi trudno oprzeæ siê gwa³townej fali jego planów, zamys³ów i kombina- cji, podczas gdy s³absi prawie zawsze gin¹ jak muchy!”. W istocie jednak Bo- golubow nie dorównywa³ ani Alechi- 14 Aleksander Alechin swój nowi, ani Capablance. Jesieni¹ 1929 r. Alechin ³atwo obroni³ tytu³ (15,5:9,5). W kombinacyjnych potycz- kach co najmniej dorównywa³ preten- dentowi, góruj¹c nad nim pod wzglê- dem znajomoœci debiutów i wyczucia pozycyjnego. Capablanca nadal liczy³ na rewan¿, ale œwiatowy wielki kryzys ekono- miczny sprawi³, i¿ pojawi³y siê ogrom- ne problemy z zapewnieniem przezeñ funduszy na taki mecz. Dwaj czo³owi gracze podjêli korespondencyjn¹ woj- nê. Stali siê wrogami i przestali ze sob¹ rozmawiaæ. A¿ do chwili swej przedwczesnej œmierci (w 1942) Capa- blanca pozosta³ jednym z najsilniej- szych szachistów œwiata, mimo to nie dane mu ju¿ by³o w³¹czyæ siê do walki o szachow¹ koronê. Okres 1929-1934 to najlepsze lata w karierze Alechina. Wywalczy³ wtedy a¿ 13 pierwszych nagród. Do jego naj- wspanialszych sukcesów nale¿a³y zwyciêstwa w San Remo (1930; +13=2, o 3,5 punkta przed zdo- bywc¹ II miejsca, Nimzowitschem), w Bledzie (1931; 5,5 punktu przed Bo- golubowem), w Londynie i ponownie w Bledzie (1932) oraz w Zurychu (1934). Stoj¹c na czele dru¿yny fran- cuskiej podczas III Olimpiady Szacho- wej (Hamburg 1929), Alechin wygra³ wszystkie 9 partii. Uzyska³ te¿ wybor- ne rezultaty na I szachownicy na dwóch kolejnych olimpiadach (Praga 1931 i Folkestone 1933). W 1934 r. powtór- nie pokona³ Bogolubowa (15,5:10,5). Wynik ten móg³ byæ jeszcze wy¿szy, gdyby pod koniec meczu champion nie zacz¹³ graæ niestarannie. Po tym pe³nym sukcesów okresie nast¹pi³o pewne os³abienie si³y gry mistrza œwiata. Radziecki biograf Ale- china, arcymistrz Kotow, uwa¿a³, ¿e winê za to ponosi³a czwarta ma³¿onka mistrza œwiata – Grace Wishart. Ko- tow opisa³ tê wdowê po gubernato- rze Monako jako typ femme fatale, osobê rozwi¹z³¹ i pogardzaj¹c¹ profe- sj¹ swojego nowego mê¿a. Naszym zdaniem, takie zarzuty pod adresem 58-letniej Wishart (znacznie starszej od Alechina, który, jak z³oœliwie dow- cipkowano, poœlubi³ wdowê po Phili- dorze) s¹ niesprawiedliwe. W istocie bowiem bardzo lubi³a szachy, w które gra³a wcale nieŸle, i niew¹tpliwie ce- ni³a talent oraz powo³anie ma³¿onka. O kryzysie w grze Alechina bardziej zadecydowa³y jego wiek i nadszarp- niête zdrowie. Alechin wyraŸnie – i niepotrzebnie – zlekcewa¿y³ swoje- go nowego przeciwnika: holender- skiego arcymistrza Maxa Euwego. Ich mecz odby³ siê pod koniec 1935 roku w ró¿nych miastach Holandii, gdzie, rzecz jasna, kibicowano pre- tendentowi. Euwe otoczy³ siê kompe- tentnymi pomocnikami, Alechin nie korzysta³ z podobnej asysty. Po dzie- wiêciu partiach champion prowadzi³ dwoma punktami, po XIX partii rezul- tat brzmia³ 7:5 i trudno by³o uwierzyæ, ¿e ten 30-partiowy mecz zakoñczy siê na korzyœæ Euwego. Niemo¿liwe jed- nak siê ziœci³o: Euwe zwyciê¿y³ 15,5:14,5. Kotow barwnie rozpisywa³ siê na temat pijañstwa Alechina w trakcie meczu, znów jednak przei- naczaj¹c fakty. Wprawdzie rosyjski champion nie by³ wolny od tego – jak- Aleksander Alechin: krótka biografia 15 ¿e rosyjskiego – na³ogu, ale nie prze- kracza³ granic przyzwoitoœci. W isto- cie Alechin pope³ni³ ten sam b³¹d, co Capablanca – nie doceni³ przeciwnika i w konsekwencji okaza³ siê nieprzy- gotowany na grê z pe³n¹ si³¹ do same- go koñca. w nieco Wystêpy turniejowe Alechina po utracie przezeñ szachowej korony by³y nierówne. W Bad Nauheim po- dzieli³ on I miejsce z przedstawicie- lem nowej fali – Estoñczykiem Paulem Keresem; w Podiebradach finiszowa³ za Czechem Salo Flohrem, a na „su- perturnieju” w Nottingham zaj¹³ zale- dwie VI miejsce. Zrehabilitowa³ siê wprawdzie Hastings (1936/1937), ale potem przysz³y gor- sze rezultaty w Margate, Kemeri i Bad Nauheim. W zwi¹zku z tym oczekiwa- no, ¿e w meczu rewan¿owym Alechi- na z Euwem (paŸdziernik – grudzieñ 1937) zwyciêstwo odniesie Holender. Euwe prowadzi³ po pierwszych piêciu partiach, lecz w szóstej by³y champion wyst¹pi³ z osza³amiaj¹c¹ nowink¹ debiutow¹: 1.d4 d5 2.c4 c6 3.nc3 dc 4.e4 e5 5.bc4(?!) ed 6.nf3!? Po meczu ustalono, ¿e to po- œwiêcenie figury by³o niepoprawne, ale przy szachownicy Euwe obawia³ siê zabiæ skoczka i zosta³ rozgromio- ny. W nastêpnych czterech partiach pod³amany Holender uzyska³ zaled- wie pó³ punktu. Losy meczu by³y przes¹dzone. Alechin wygra³ 15,5:9,5 i odzyska³ utracony tytu³. Rewan¿owy mecz z Euwem by³ ostatnim znacznym sukcesem w ¿yciu Alechina. Kongres FIDE w 1937 roku nakaza³ championowi rozegranie me- czu z kolejnym pretendentem – Salo Flohrem. Czeski arcymistrz zapewni³ sobie finansowe poparcie ze strony znanego producenta obuwia – Batii. Jednak¿e mecz, który miano rozegraæ w ró¿nych miastach Czechos³owacji, ostatecznie siê nie odby³. Ojczyznê Flohra zajêli Niemcy. W 1938 r. Alechin wzi¹³ udzia³ w presti¿owym turnieju AVRO, zorga- nizowanym w kilku holenderskich miastach. W tych dwuko³owych roz- grywkach mistrz œwiata zdoby³ 50 punktów. Pierwsze trzy miejsca zajê³y wschodz¹ce gwiazdy – Keres, Fine oraz Botwinnik. W 1939 r. zagra³ na I szachownicy w reprezentacji Francji na olimpiadzie w Buenos Aires (uzyskuj¹c 12,5 punk- tu z 16). Tam zasta³a go wieœæ o wybu- chu II wojny œwiatowej. Alechin wróci³ do Francji, która znalaz³a siê w stanie wojny z Niemcami, i wst¹pi³ do woj- ska jako t³umacz. Po podboju Francji przez Niemcy Grace Wishart – obywa- telce amerykañskiej – zagrozi³o aresz- towanie. Chc¹c ratowaæ ¿onê, Alechin zgodzi³ siê na napisanie i publikacjê cyklu antysemickich artyku³ów oraz grê pod egid¹ „Wielkoniemieckiego Zwi¹zku Szachowego”. Podczas wojny Alechin samodziel- nie wygra³ 9 turniejów z 16, w których zagra³, a w czterech kolejnych podzie- li³ I miejsce. Od 1943 r. mieszka³ w Hi- szpanii, a po wojnie przeniós³ siê do portugalskiego miasteczka Estoril. Z powodu zamkniêtej granicy francu- sko-hiszpañskiej nie mog³a przyje- chaæ doñ ¿ona. Champion spêdzi³ ostatnie miesi¹ce ¿ycia w osamotnie- 16 Aleksander Alechin niu. Wypomniano mu artyku³y, napi- sane pod dyktando nazistów. Organi- zatorzy turnieju londyñskiego odmó- wili mu zaproszenia, a arcymistrzowie z krajów Zachodu og³osili bojkot za- wodów z udzia³em Alechina. Ta sytua- cja okaza³a siê bardzo korzystna dla radzieckiego championa Michai³a Bo- twinnika, który uzyska³ zgodê Kremla na rozegranie meczu o szachow¹ ko- ronê. Alechin przyj¹³ wyzwanie i roz- pocz¹³ nawet przygotowania do poje- dynku z Botwinnikiem, ale os³abione serce odmówi³o mu w koñcu pos³uszeñstwa. 24 marca 1946 roku Aleksander Alechin zmar³. Pech przeœladowa³ tego wielkiego szachistê nawet po œmierci. Wskutek starañ Grace Wishart prochy Alechina przewieziono nie do Rosji, a na cmen- tarz Montparnasse w Pary¿u. W 1999 roku ta nekropolia uleg³a powa¿nym zniszczeniom w czasie burzy – w³adze francuskie odrestaurowa³y wpraw- dzie potem groby swoich rodaków, ale nie nagrobek Alechina. Historia potoczy³a siê swoim to- rem. Œmieræ Alechina uczyni³a bez- przedmiotowymi przewidywania, do- tycz¹ce wyników planowanego me- czu. Szanse Botwinnika wydawa³y siê mimo wszystko wiêksze – tym bar- dziej, ¿e w 1948 r. w przekonuj¹cy sposób wywalczy³ on tytu³ mistrza œwiata. Od owego roku do 1972 tytu³ najsilniejszego szachisty dzier¿yli gracze Zwi¹zku Radzieckiego. Ostatecznie doceniono zmar³ego rosyjskiego geniusza. Zaczê³y siê po- jawiaæ artyku³y prasowe, ksi¹¿ki i fil- my o ¿yciu Alechina. Jego wspania³e partie sta³y siê znane radzieckim en- tuzjastom szachów. „Ideolodzy” z grona cz³onków sowieckiej federacji szachowej zaczêli nawet wychwalaæ kreatywny styl Alechina (jako rzeko- mego sukcesora Czigorina i prekurso- ra „radzieckiej szko³y szachowej”), odmienny od „scholastycznej” gry za- chodnich mistrzów. Sam Alechin sta³ siê czêœci¹ szachowej kultury. Pewne- go razu Steinitz rzek³ o sobie: „Nie je- stem historykiem szachów – jestem kawa³kiem tej historii, którego nie da siê zast¹piæ”. To samo móg³by powie- dzieæ na w³asny temat wielki szachista rosyjski, Aleksander Alechin. Wed³ug Alechina dwiema najleps- zym partiami w jego karierze by³y po- jedynek z Bogolubowem w Hastings (1922) oraz z Rétim w Baden-Baden (1925). Przedstawimy teraz obie, a tak- ¿e trzeci¹ partiê, rozegran¹ z Euwem w 1937 r., która w du¿ym stopniu za- wa¿y³a na rezultacie meczu pomiêdzy tymi graczami. Zwyciêstwo w niej praktycznie zapewni³o Alechinowi sukces w rewan¿u, a tym samym odzy- skanie tytu³u championa. Te trzy partie wci¹¿ wywieraj¹ wielkie wra¿enie i s¹ charakterystyczne dla efektownego stylu gry Alechina – prawdziwego ge- niusza szachowych kombinacji. Bogolubow – Alechin Hastings 1922 Obrona holenderska 1.d4 f5 2.c4 nf6 3.g3 e6 4.bg2 bb4+ 5.bd2 b:d2+ 6.n:d2 Bardziej naturalne jest 6.q:d2, np.: 6...0-0 7.nc3 d6 8.nf3 nc6 9.rd1 ne7 10.0-0 ng6 11.qc2 c6 Aleksander Alechin: krótka biografia 17 12.e4 qa5 13.ef ef 14.d5 cd 15.n:d5 i bia³e stoj¹ trochê lepiej (Euwe-Ale- chin, m/10, Amsterdam 1927). 6...nc6 7.ngf3 0-0 8.0-0 d6 9.qb3 kh8 Schodz¹c z przek¹tnej, ostrzeliwa- nej przez hetmana, ale interesuj¹ca jest tak¿e sugestia Spielmanna – 9...e5!? – np.: 10.c5+ kh8 11.cd cd 12.ng5, jak w partii Grünberg-Knaak, Drezno 1988, w której po 12...n:d4 13.nf7+ kg8 14.nh6+ przeciwni- cy zgodzili siê na remis. 10.qc3?! Teraz centrum czarnych nie dozna uszczerbku. Bia³e mog³y temu zapo- biec, graj¹c 10.d5!, np.: 10...na5 11.qc3 c5 12.de (lub 12.ng5) 12...b:e6 13.ng5 z lekk¹ przewag¹ bia³ych. 10...e5! 11.e3 11.de tak¿e prowadzi do niejasnej gry, np. 11...de 12.rad1 qe7 13.rfe1 e4 14.nd4 n:d4 15.q:d4 c5 16.qc3 bd7 17.nf1 bc6 (Pirc- -Spielmann, Rogatska Slatina 1931). 11...a5! Czarne, kieruj¹c siê logicznymi przes³ankami, przeciwdzia³aj¹ – lub przynajmniej opóŸniaj¹ – marsz bia³ych pionków na skrzydle hetmañ- skim. 12.b3 Albo 12.a3 a4! i bia³e pionki nie mog¹ posuwaæ siê naprzód w zwar- tym ugrupowaniu. 12...qe8 13.a3 qh5 14.h4 15...n:e5 16.q:e5 ng4, natomiast 14.b4?! te¿ by³o przedwczesne: 14...e4! i skoczek nie ma dobrego ru- chu; po 15.b5 (albo 15.ne1? ab 16.ab r:a1 17.q:a1 n:b4) 15...ef 16.b:f3 ng4 17.b:g4 fg 18.bc bc os³abione pola woko³o króla stanowi³yby dla bia³ych powa¿ny problem. 14...ng4 15.ng5 Bia³e mia³y te¿ inne niez³e ruchy, prowadz¹ce do ostrej, niejasnej gry: 15.b4!? e4 16.ng5 ne7 lub 15.c5!? e4 16.ng5 nf6 17.cd cd. 15...bd7 16.f3 Posuniêcie 16.b:c6 okazywa³o siê na d³u¿sz¹ metê ryzykowne dla bia³ego króla: 16...bc (po 16...b:c6 mo¿na te¿ zagraæ 17.ne6) 17.f3 ed 18.ed nf6 i czarne maj¹ œwietne wi- doki na skuteczny atak. 16...nf6 17.f4 W innym wypadku czarne za- gra³yby ...f5-f4, rozbijaj¹c skrzyd³o królewskie bia³ych. 17...e4 18.rfd1 h6 19.nh3 d5 20.nf1 ! # $t+ + T L $+oOv+ O $ +m+ M O $O +o+o+w $ +pPoP P $PpQ P Pn $ + + +b+ $R +r+nK /(((((((() Teraz bia³e zagra¿aj¹ pionkowi e 20...ne7! i przygotowuj¹ b3-b4. Natychmiastowe de 15.n:e5?? przegrywa z uwagi na 14.de Czarne rozpoczynaj¹ walkê o kon- trolê nad polem d5. Pozycyjna groŸba to ...a5-a4, by odpowiedzieæ na b4 ru- 18 Aleksander Alechin chem ...dc z uzyskaniem znakomitej placówki na d5. 21.a4 nc6 Teraz Alechin ma do swojej dyspo- zycji inne silne pole – b4. 22.rd2 nb4 23.bh1 Dziwny na pozór ruch, którego za- mys³ wyjaœni siê po nastêpnym posu- niêciu bia³ych. 23...qe8! Czarne rozumiej¹, ¿e do prze³omu trzeba d¹¿yæ na skrzydle hetmañskim. 24.rg2 Bia³e chc¹ siê uaktywniæ za pomoc¹ prze³omu g3-g4, ale pole to znajduje siê pod kontrol¹ kilku czarnych figur. Po 24.c5 b5! czarne mia³yby dobr¹ grê na skrzydle hetmañskim. ! # $t+ +wT L $+oOv+ O $ + + M O $O +o+o+ $pMpPoP P $+pQ P Pn $ + + +r+ $R + +nKb /(((((((() 24...dc 25.bc Bia³e podjê³y trudn¹ decyzjê: wol¹ oddaæ pionka, zamiast dopuœciæ do 25.q:c4 nfd5. 25...b:a4 26.nf2 bd7 27.nd2 b5! Ci¹g dalszy walki o punkt d5. 28.nd1 nd3! Proste 28...bc jest mniej dok³adne. Po 29.n:c4 nfd5 30.qa3 wprawdzie opanowywa³y pole d5, ale umo¿li- wia³y bia³emu skoczkowi zajêcie rów- nie dobrej placówki na e5. 29.r:a5 Na 29.cb Alechin poda³ wariant 29...b:b5 30.r:a5 nd5 31.qa3 r:a5 32.q:a5 qc6 z wygran¹ dla czarnych pozycj¹. 29...b4 30.r:a8 ! # $r+ +wT L $+ Ov+ O $ + + M O $+ + +o+ $ OpPoP P $+ QmP P $ + N +r+ $+ +n+ Kb /(((((((() 30...bc!? Spektakularne poœwiêcenie, pro- wadz¹ce do efektownego fina³u. Ka- sparow wskaza³ jednak, ¿e wygrywa³o równie¿ proste 30...q:a8! – 31.qb3 qa1! 32.qb1 ra8. 31.r:e8 c2!! Pionka nie mo¿na zatrzymaæ, ale wydaje siê, ¿e bia³e maj¹ w zamian wystarczaj¹c¹ rekompensatê mate- rialn¹. 32.r:f8+ W tej chwili bia³e maj¹ o dwie wie- ¿e wiêcej. 32...kh7 33.nf2 c1q+ 34.nf1 ne1! Alechin wykorzystuje œcieœnione po³o¿enie czarnych figur, gro¿¹c efek- townym ...nf3 mat. Analogiczne ma- ty widujemy doœæ rzadko, jednak jesz- cze rzadziej zdarzaj¹ siê „klatki” utworzone z samych figur – bez pion- ków. 35.rh2 q:c4 36.rb8 bb5 37.r:b5 Aleksander Alechin: krótka biografia 19 Bia³e nie mia³y wyboru. Po 37.nd2 natychmiast wygrywa³o 37...qc1. 37...q:b5 38.g4 Bia³e przeprowadzaj¹ w koñcu za- planowany prze³om. ! # $ + + + + $+ O + Ol $ + + M O $+w+ +o+ $ + PoPpP $+ + P + $ + + N R $+ + MnKb /(((((((() 38...nf3+! 39.b:f3 ef 40.gf Albo 40.g5 ng4 41.n:g4 fg i czar- ne nieoczekiwanie uzyskiwa³y dwa z³¹czone wolne pionki. 40...qe2! Teraz bia³ym zagra¿a zugzwang. Po kilku ruchach pionkami same bêd¹ musia³y doprowadziæ do zniszczenia w³asnej pozycji. 41.d5 Jeœli 41.rh3, to 41...ng4! z wy- gran¹, albo 41.nh3 ng4! 42.r:e2 fe i pionka nie da siê powstrzymaæ. 41...kg8 42.h5 kh7 Alechin wie, ¿e wystarczy mu po prostu zmusiæ przeciwnika do wyko- nania posuniêcia. 43.e4 Stosunkowo najmniejsze z³o, ale i te- raz bia³e pionki ulegaj¹ rozproszeniu. 43...n:e4 44.n:e4 q:e4 45.d6 cd (kolejny 46.f6 gf 47.rd2 qe2! diagram) Forsuj¹c przejœcie do wygranej koñcówki pionkowej. ! # $ + + + + $+ + + +l $ + O O O $+ + + +p $ + + P + $+ + +o+ $ + Rw+ + $+ + +nK /(((((((() 48.r:e2 fe 49.kf2 efq+ 50.k:f1 kg7 51.kf2 kf7 52.ke3 ke6 53.ke4 d5+ 0:1 Réti – Alechin Baden-Baden 1925 Otwarcie nieregularne 1.g3 e5 2.nf3 e4 3.nd4 d5 Wspó³czeœnie grywa siê czêœciej 3...c5, np.: 4.nb3 c4 5.nd4 bc5 6.c3 nc6 7.n:c6 dc 8.b3 nf6 (albo 8...cb 9.ab qf6) 9.ba3 b:a3 10.n:a3 cb 11.ab 0-0 12.bg2 re8 13.nc2 bf5 14.nd4 bg6 i czarne stoj¹ trochê le- piej (Oliwa-Gdañski, Warszawa 1995). 4.d3 ed 5.q:d3 nf6 6.bg2 bb4+ Agresywne Logiczna alternatywa to 6...c5 7.nf5 nc6 8.c3 be6 9.0-0 qd7 10.ne3 d4 z bardzo ostr¹ pozycj¹. 7.bd2 b:d2+ 8.n:d2 0-0 9.c4 na6 9...c5!? pozostawia dwa pionki pod atakiem po 10.n4b3, jednak daje 10...na6, np. 11.cd nb4 12.qb1 qe7 z niejasn¹ pozycj¹. 10.cd nb4 11.qc4 nb:d5 12.n2b3 c6 13.0-0 re8 14.rfd1 bg4 15.rd2 Ruch 15.h3 tylko sprzyja³ czarnym w unieszkodliwieniu rozwiniêtego 15...bh5 flankowo 16.rac1 bg6 17.e3 be4. kontrgrê ciekaw¹ goñca, np.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: