Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
01108 010992 11044570 na godz. na dobę w sumie
Analiza i planowanie finansowe - książka
Analiza i planowanie finansowe - książka
Autor: Liczba stron: 152
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0431-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> finanse
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zaplanuj przyszłość finansową swojej firmy

Wskaźniki mówią prawdę o:

Prześwietl finanse swojej firmy i opracuj plan ich poprawy. Temu służy ta książka. Znajdziesz w niej najczęściej używane, sprawdzone wskaźniki finansowe wraz z instrukcją ich stosowania. Dowiesz się, jak obliczyć rzeczywiste koszty zaciągania kredytów oraz pozyskiwania kapitału od inwestorów i kontrahentów. Ocenisz swoje przedsiębiorstwo według powszechnie akceptowanych standardów obowiązujących w świecie finansów. Dowiesz się, jak Twoją firmę postrzegają ci, od których jesteś zależny. Zbadasz wiarygodność finansową swoich partnerów w biznesie.

Sprawozdania finansowe -- bilans, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych -- mówią najwięcej tym, którzy dobrze znają analizę finansową. Ta wiedza pomaga przewidywać przyszłość firm na rynku. Ma solidne podstawy naukowe i dzięki książkom takim jak ta nie jest zarezerwowana tylko dla wąskiej grupy ekspertów od finansów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Analiza i planowanie finansowe Autor: Edyta Duda-Piechaczek ISBN: 978-83-246-0431-9 Format: A5, stron: 152 Zaplanuj przysz‡o(cid:156)(cid:230) finansow„ swojej firmy Wska(cid:159)niki m(cid:243)wi„ prawdŒ o: (cid:149) bezpieczeæstwie finansowym Twojej firmy, jej kontrahent(cid:243)w i sp(cid:243)‡ek, w kt(cid:243)re inwestujesz (cid:149) sprawno(cid:156)ci, z jak„ firma obraca got(cid:243)wk„, zapasami, nale¿no(cid:156)ciami i zobowi„zaniami (cid:149) zdolno(cid:156)ci kredytowej firmy oraz jej kondycji w oczach klient(cid:243)w, dostawc(cid:243)w i inwestor(cid:243)w Prze(cid:156)wietl finanse swojej firmy i opracuj plan ich poprawy. Temu s‡u¿y ta ksi„¿ka. Znajdziesz w niej najczŒ(cid:156)ciej u¿ywane, sprawdzone wska(cid:159)niki finansowe wraz z instrukcj„ ich stosowania. Dowiesz siŒ, jak obliczy(cid:230) rzeczywiste koszty zaci„gania kredyt(cid:243)w oraz pozyskiwania kapita‡u od inwestor(cid:243)w i kontrahent(cid:243)w. Ocenisz swoje przedsiŒbiorstwo wed‡ug powszechnie akceptowanych standard(cid:243)w obowi„zuj„cych w (cid:156)wiecie finans(cid:243)w. Dowiesz siŒ, jak Twoj„ firmŒ postrzegaj„ ci, od kt(cid:243)rych jeste(cid:156) zale¿ny. Zbadasz wiarygodno(cid:156)(cid:230) finansow„ swoich partner(cid:243)w w biznesie. Sprawozdania finansowe (cid:150) bilans, rachunek zysk(cid:243)w i strat oraz rachunek przep‡yw(cid:243)w pieniŒ¿nych -- m(cid:243)wi„ najwiŒcej tym, kt(cid:243)rzy dobrze znaj„ analizŒ finansow„. Ta wiedza pomaga przewidywa(cid:230) przysz‡o(cid:156)(cid:230) firm na rynku. Ma solidne podstawy naukowe i dziŒki ksi„¿kom takim jak ta nie jest zarezerwowana tylko dla w„skiej grupy ekspert(cid:243)w od finans(cid:243)w. (cid:149) Wy¿sza p‡ynno(cid:156)(cid:230), rentowno(cid:156)(cid:230) czy bezpieczeæstwo: na co po‡o¿y(cid:230) nacisk w planie finansowym? (cid:149) Kt(cid:243)rych kontrahent(cid:243)w kredytowa(cid:230), a kt(cid:243)rych nie? (cid:149) Co poprawi(cid:230) w finansach firmy, aby dostawcy, banki i klienci lepiej j„ oceniali? (cid:149) Czy mo¿esz pozwoli(cid:230) sobie na wzrost koszt(cid:243)w sta‡ych i zobowi„zaæ? (cid:149) Czy gdyby dzi(cid:156) Twoja firma wesz‡a na gie‡dŒ, inwestorzy kupiliby jej akcje? SPIS TREŚCI WSTĘP ROZDZIAŁ 1. PLANOWANIE FINANSOWE 1.1. Istota planowania finansowego w przedsiębiorstwie 1.2. Etapy planowania 1.3. Hierarchia planów organizacyjnych 1.3.1. Planowanie strategiczne 1.3.2. Planowanie operacyjne 1.4. Planowanie finansowe ROZDZIAŁ 2. ANALIZA FINANSOWA 2.1. Przedmiot i zakres analizy finansowej 2.2. Metody stosowane w analizie finansowej ROZDZIAŁ 3. SPRAWOZDANIA FINANSOWE 3.1. Sprawozdania finansowe i ich analiza wstępna 3.1.1. Analiza bilansu przedsiębiorstwa 3.1.2. Analiza rachunku zysku i strat 3.2. Analiza wskaźnikowa 3.2.1. Wskaźniki płynności finansowej 3.2.2. Wskaźniki zadłużenia 3.2.3. Wskaźniki efektywności 7 9 9 17 19 25 29 33 43 43 46 53 53 55 60 61 63 66 68 4 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E 3.2.4. Wskaźniki rentowności 3.2.5. Wskaźniki wartości rynkowej 3.3. Model du Ponta 3.4. Dźwignia operacyjna 3.5. Dźwignia finansowa (DFL) 3.6. Dźwignia łączna (DTL) 3.7. Próg rentowności ROZDZIAŁ 4. DŁUGOTERMINOWE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA 4.1. Finansowanie długoterminowe 4.1.1. Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki 4.1.2. Emisja obligacji jako alternatywa dla kredytu 4.1.3. Leasing ROZDZIAŁ 5. FINANSOWANIE KRÓTKOTERMINOWE 5.1. Kredyt w rachunku bieżącym 5.2. Kredyt w rachunku kredytowym 5.3. Kredyty wekslowe 5.4. Kredyt lombardowy 5.5. Kredyt kupiecki ROZDZIAŁ 6. FORFAITING 6.1. Rodzaje forfaitingu 6.2. Zalety i wady forfaitingu ROZDZIAŁ 7. KOSZTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU 7.1. Koszt kapitału obcego 7.2. Koszt kapitału własnego 7.3. Koszt akcji uprzywilejowanych Przykład 7.3.1. Przykład 7.3.2. 7.4. Koszt zysków zatrzymanych Przykład 7.4.1. Przykład 7.4.2. Przykład 7.4.3. 7.5. Koszt nowej emisji akcji zwykłych Przykład 7.5.1. Przykład 7.5.2. 70 71 72 73 74 75 77 79 80 81 86 89 105 106 108 111 116 119 123 125 127 129 130 131 132 132 133 134 136 137 138 138 139 140 7.6. Średni ważony koszt kapitału Przykład 7.6.1. Przykład 7.6.2. 7.7. Krańcowy koszt kapitału Przykład 7.7.1. Przykład 7.7.2. SKOROWIDZ S P I S T R E Ś C I | 5 142 142 142 144 144 146 147 ROZDZIAŁ 4. DŁUGOTERMINOWE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA Rozdział 4. Długoterminowe źródła finansowania Rozwój przedsiębiorstwa z wykorzystaniem kapitałów obcych zyskuje coraz więcej zwolenników. Finansowanie za pomocą ka- pitału obcego daje bowiem efekt dźwigni finansowej. Przed- siębiorstwo zaciąga pożyczki, by sfinansować swój rozwój — po- siadając większe zasoby kapitałowe, może szybciej zdobywać no- wych klientów i sprawniej prowadzić ich obsługę. W konsekwencji firma osiąga lepsze wyniki finansowe aniżeli przedsiębiorstwo, które rozwija się wyłącznie za pomocą własnych pieniędzy. W pierw- szym etapie skorzystanie z kapitału obcego daje przejściowe po- gorszenie wskaźników, po czym — w przypadku prawidłowego wykorzystania pieniędzy — sytuacja wyraźnie poprawia się. Jednakże możliwości pozyskiwania kapitału obcego nie są jednakowe dla wszystkich przedsiębiorstw. Można sądzić, że naj- łatwiej uzyskują kapitał spółki kapitałowe notowane na giełdzie i osiągające dobre wyniki finansowe, wyrażające się między in- nymi płynnością finansową i wysokim wskaźnikiem zyskowności 8 0 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E kapitału własnego. W takiej sytuacji istnieje możliwość uzyskania kapitału zewnętrznego obcego poprzez zaciągnięcie kredytów lub pożyczki obligacyjnej. 4.1. FINANSOWANIE DŁUGOTERMINOWE Większość przedsiębiorstw będących spółkami prawa handlowego korzysta z form finansowania obcego długoterminowego. Anga- żowanie takiego kapitału jest niezbędne do finansowania inwe- stycji, głównie o charakterze rzeczowym i czasem o charakterze finansowym. Kapitał ten przeznaczany jest w szczególności na finansowanie rozwoju, wprowadzanie nowoczesnych technologii i metod produkcji oraz dystrybucji. Nie zawsze przedsiębiorstwa dysponują w takich rozmiarach kapitałem własnym, aby spro- stać wymaganiom postępu techniczno-organizacyjnego i konku- rencji. Pomimo niektórych wad kapitału obcego w celu sfinan- sowania nakładów korzystają one również z kapitału odstąpionego przez inne podmioty. Efektem nakładów na inwestycje rzeczowe jest powstanie nowych lub powiększenie istniejących środków trwałych. Raczej rzadko środki finansowe pochodzące z obcych źródeł są przeznaczane na inwestycje o charakterze finansowym, które polegają na lokowaniu kapitału na rynku papierów warto- ściowych, kapitałowym czy pieniężnym. Kapitał obcy długookresowy jest pozyskiwany w różnej formie. Do najważniejszych należy zaliczyć kredyty bankowe, pożyczki, pożyczkę obligacyjną i coraz szerzej stosowany w Polsce leasing. Poszczególne formy długookresowego finansowania są w różnym stopniu dostępne dla przedsiębiorstw i z reguły mają różną cenę. Uwzględniając te czynniki, a także wiele innych, należy dokonać wyboru form finansowania i ich zakresu, by, optymalizując struk- turę kapitału, wpływać na wzrost zyskowności (rentowności) ka- pitału własnego. R O Z D Z I A Ł 4 . D Ł U G O T E R M I N O W E Ź R Ó D Ł A F I N A N S O W A N I A | 8 1 4.1.1. DŁUGOTERMINOWE KREDYTY BANKOWE I POŻYCZKI Najszerzej stosowanymi przez przedsiębiorstwa formami finan- sowania długookresowego są kredyty bankowe i pożyczki. Często utożsamia się kredyt bankowy z pożyczką. Istnieją jednak pewne różnice między tymi formami finansowania. Najważniejsze po- legają na tym, że: • przedmiotem pożyczki mogą być zarówno pieniądze, jak i rze- czy, zaś kredytu bankowego — tylko pieniądze, • pożyczka może być odpłatna lub nieodpłatna, natomiast kre- dyt jest odpłatny, • pożyczka do kwoty 500 PLN może być udzielona bez umowy pisemnej, w przypadku kredytu zawsze wymagana jest pi- semna umowa, • przy udzielaniu pożyczki przekazuje się pożyczoną kwotę lub rzecz pożyczkobiorcy, w przypadku kredytu bank stawia do dyspozycji kredytobiorcy pieniądz bezgotówkowy, • pożyczka może być udzielona bez określenia dokładnego celu jej przeznaczenia, kredyt zaś udzielany jest na sfinansowanie konkretnego celu, • kredytów udzielają z reguły banki, natomiast pożyczek, oprócz banków, także instytucje finansowe krajowe i zagraniczne, kasy zapomogowe, towarzystwa ubezpieczeniowe i prywatni po- życzkodawcy. Na podstawie zapisów prawa bankowego banki mogą udzielać kredytów i pożyczek pieniężnych. Cechą pożyczek udzielanych przez banki jest ich pieniężny charakter. Mimo pieniężnego cha- rakteru obu form finansowego zasilania przedsiębiorstw przez banki w dotychczasowej praktyce większe znaczenie miał i ma nadal kredyt. Jego szersze stosowanie wynika z tego, że do niedawna 8 2 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E poza środkami budżetowymi był on podstawowym źródłem fi- nansowania zewnętrznego obcego. Przedsiębiorstwa mogą zaciągać w bankach na sfinansowanie odtworzenia, modernizacji i zwiększenia majątku kredyty inwe- stycyjne w złotych polskich i w walutach wymienialnych (kredyty dewizowe). Kredyty dewizowe z reguły przeznaczane są na za- kupienie dóbr importowanych o charakterze inwestycyjnym. Mogą być udzielane ze środków własnych banku lub w ramach pożyczek uzyskanych od zagranicznych instytucji finansowych. W celu uzyskania kredytu w złotych, jak i w walutach wymie- nialnych przedsiębiorstwa muszą wraz z wnioskiem kredytowym złożyć: • dokumenty określone przez obowiązujący w danym banku regulamin kredytowania działalności gospodarczej, • podstawowe dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstwa. Nie zawsze pozytywna ocena zdolności kredytowej i spełnione wymagania co do efektywności i opłacalności przedsięwzięcia in- westycyjnego oraz stopnia ryzyka gwarantują przedsiębiorstwu uzyskanie kredytu w kwocie zapewniającej jego realizację. Na przeszkodzie stają tu zapisy prawa bankowego. W celu zapobieżenia nadmiernej koncentracji kredytu oraz innych wierzytelności bank może, w ramach umowy z danym kredytobiorcą, udzielić kredytu w kwocie nie przekraczającej 10 funduszy własnych banku. Ustawowe przeciwdziałanie nadmier- nej koncentracji kredytu ma na celu również ochronę banków przed ryzykiem związanym z niewypłacalnością kredytobiorcy. Banki we własnym interesie nie powinny udzielać zbyt dużego kredytu w stosunku do funduszy własnych jednemu kredytobiorcy, nawet wtedy, gdy udzielony kredyt nie przekroczyłby 10 fun- R O Z D Z I A Ł 4 . D Ł U G O T E R M I N O W E Ź R Ó D Ł A F I N A N S O W A N I A | 8 3 duszy własnych danego banku. Czasem udzielenie jednego „złego” kredytu w dużej kwocie może spowodować poważne trudności finansowe banku. Z punktu widzenia ograniczania ryzyka banki powinny udzielać kredytów większej liczbie klientów, ale każ- demu w niższej kwocie. Takie postępowanie banków, wynikające z przepisów, jak i konieczności rozłożenia ryzyka, powoduje, że duże przedsię- biorstwa potrzebujące również dużych kredytów nie mogą za- spokoić swoich potrzeb w jednym banku. W związku z tym re- gulacje prawa bankowego dopuszczają koncentrację kredytów i innych wierzytelności. Oznacza to, że kilka banków zawiera umowę, tworząc tzw. konsorcjum, w celu udzielenia kredytu jednemu kredytobiorcy. Skutkiem takiej umowy jest przeznacze- nie przez banki tworzące konsorcjum konkretnej sumy na udzie- lenie kredytu. Pochodzi on od kilku kredytodawców i nazywany jest kredytem konsorcjalnym. W krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej i ukształtowa- nej infrastrukturze finansowej zawiązywane są między bankami nie tylko konsorcja kredytowe, ale także między innymi: emisyjne, poręczenia weksli, regulowania kursu. W Polsce natomiast kon- sorcja bankowe mogą być także zawierane w celu restrukturyza- cji dotychczas udzielonych kredytów. Inną formą finansowania długookresowego, poza kredytem bankowym, jest pożyczka pieniężna. Jak już wspomniano, banki raczej udzielają przedsiębiorstwom kredytów niż pożyczek pie- niężnych, chyba że utożsamiać będziemy pożyczkę pieniężną z kredytem. Pożyczki długookresowe udzielane są nie tylko przez banki kredytowe, ale także przez kasy oszczędnościowe, towarzy- stwa ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne i inne instytucje fi- nansowe zarówno krajowe, jak i zagraniczne oraz prywatnych pożyczkodawców. Poszczególni wierzyciele w różnym stopniu 8 4 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E angażują środki w długookresowe pożyczki. Granice te z reguły wyznaczają możliwości pożyczkodawców w zakresie refinan- sowania. Z punktu widzenia przedsiębiorstw jako pożyczkobiorców oraz budowanej i realizowanej przez nie strategii finansowania duże znaczenie mają warunki, na jakich mogą uzyskać daną pożyczkę. Na warunki te składa się przede wszystkim koszt pożyczki w po- staci oprocentowania i prowizji oraz metoda jej spłaty. W umo- wie o udzieleniu pożyczki określany jest sposób jej spłaty, który może być bardziej lub mniej korzystny dla przedsiębiorstwa. W praktyce stosuje się różne warianty zwrotu pożyczonego ka- pitału. Generalnie wyróżnia się dwa zasadnicze rozwiązania. Pierw- sze będzie polegało na spłacie pożyczki w ratach, drugie na zwrocie całej kwoty pożyczki jednorazowo na końcu okresu pożyczkowego. W ramach tych dwóch rozwiązań przedsiębiorstwa powinny w miarę możliwości wynegocjować takie metody spłaty, by za- pewniały realizację danej strategii finansowania oraz spłatę długu z zachowaniem wymaganego stopnia płynności finansowej. W przypadku pożyczek spłacanych w ratach przyjmuje się lub nie okres karencji, to jest uwzględnia czas, w którym dłużnik ponosi obciążenie jedynie z tytułu odsetek od odstąpionego mu kapitału. W okresie tym pożyczkobiorca nie spłaca raty kapita- łowej. Przy zastosowaniu tej metody spłaty pożyczki z reguły za- kłada się, że w okresie pokarencyjnym raty kapitałowe będą równe. Ponieważ okres spłaty pożyczonego kapitału jest krótszy od okresu pożyczkowego, stąd raty kapitałowe będą wyższe niż w sytuacji, gdyby nie było okresu karencji. Jednakże wraz z rozpoczęciem spłaty pożyczki, mimo jednakowej raty kapitałowej, zmniejszać się będzie rata spłaty pożyczki. Rata ta obejmuje ratę kapitałową i odsetki. Przy takim sposobie spłaty pożyczki dłużnik nie jest w każdym roku równomiernie obciążony zobowiązaniami z tytułu R O Z D Z I A Ł 4 . D Ł U G O T E R M I N O W E Ź R Ó D Ł A F I N A N S O W A N I A | 8 5 zaciągniętego długu. Innym sposobem spłaty może być przyjęcie równych rat spłaty, obejmujących ratę kapitałową i odsetki. W tym przypadku dłużnik jest w każdym roku równomiernie obciążony zobowiązaniami z tytułu zaciągniętego długu. W pierwszych okre- sach spłaty pożyczki znaczącą część raty stanowią odsetki, które w kolejnych okresach obniżają się. Wzrasta natomiast udział raty kapitałowej. Przy danej kwocie pożyczki, jednakowej stopie pro- centowej i okresie, obciążenia z tytułu jej spłaty różnie się ukształtują i różne będzie ich rozłożenie w czasie, w zależności od uzgodnio- nego sposobu spłaty długu. Ze względu na różny termin rozpoczę- cia spłaty pożyczki i zróżnicowaną wysokość rat kapitałowych wy- stąpią mniejsze bądź większe korzyści podatkowe z tytułu zaliczania odsetek do kosztów uzyskania przychodów. W ramach jednorazowej spłaty pożyczki można przyjąć naj- bardziej skrajną metodę, to jest zwrot kapitału wraz z odsetkami na koniec okresu pożyczkowego. Stosuje się też plan spłaty, we- dług którego przez okres udzielenia pożyczki dłużnik płaci tylko odsetki, natomiast kwotę pożyczki zwraca na koniec okresu. Po- szczególne plany (sposoby) spłaty pożyczki mają wady i zalety. Plan spłaty pożyczki wraz z odsetkami dopiero pod koniec okresu, na który została udzielona, z jednej strony daje pożyczkobiorcy możliwości dysponowania większą kwotą środków finansowych przez dłuższy czas, ale z drugiej należy liczyć się z dużym obcią- żeniem przedsiębiorstwa z tytułu spłaty pożyczki na koniec okresu pożyczkowego. To obciążenie zależeć będzie od stopy procento- wej, która podlega kapitalizacji. Użytkowanie przez przedsiębior- stwo środków na takich warunkach pociągnie za sobą wysokie koszty, bowiem ryzyko ich odzyskania przez wierzyciela jest wy- sokie. Przyjmowanie takiego planu spłaty pożyczki w warunkach wysokiej rynkowej stopy procentowej jest ryzykowne zarówno dla wierzyciela, jak i pożyczkobiorcy. W sytuacji, gdy pożyczony 8 6 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E kapitał zwracany jest na koniec terminu pożyczkowego, a odsetki płacone regularnie przez okres korzystania z pożyczki, obciążenia dłużnika są nieco lepiej rozłożone w czasie. Jednakże ryzyko od- zyskania środków jest także duże, stąd koszt kapitału będzie bar- dzo wysoki. Z tej krótkiej analizy kilku sposobów spłaty pożyczki wynika, że bardziej równomierne obciążenie pożyczkobiorcy zapewnia ratalny zwrot pożyczonego kapitału. Mniejsze jest również ryzyko związane z wypłacalnością dłużnika, które wpływa na koszt kapi- tału. Szczególnie korzystny jest taki sposób spłaty pożyczki, który zakłada okres karencji. Ma on szczególne znaczenie w przypadku inwestycji o dość długim okresie realizacji, kiedy pierwsze wpływy z tytułu jej eksploatacji następują po pewnym czasie. 4.1.2. EMISJA OBLIGACJI JAKO ALTERNATYWA DLA KREDYTU Pozyskiwanie kapitału obcego przez emisję obligacji odbywa się zgodnie z uchwałą walnego zgromadzenia wspólników spółki. W Polsce zasady emisji obligacji, a także ich zbywania, nabywania oraz wykupu reguluje Ustawa o obligacjach z 29 czerwca 1995 r. (Dz.U. 1995, nr 83, poz. 420) oraz jej nowelizacje, w tym najszer- sza z 29 czerwca 2000 r. (Dz.U. 2000, nr 60, poz. 702). Zgodnie z nią obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obli- gacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia (wykupu obligacji). Świadczenie to może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny. Świadczenie pieniężne polega na zapłacie należności głównej — wartości nominalnej oraz odsetek — w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji. Obligacje są sprzedawane po cenie emisyjnej, która może być równa, niższa lub wyższa od war- tości nominalnej. Wartość nominalna jest to cena, którą emitent R O Z D Z I A Ł 4 . D Ł U G O T E R M I N O W E Ź R Ó D Ł A F I N A N S O W A N I A | 8 7 zobowiązuje się zapłacić wierzycielowi w momencie wykupu i od tej wartości są naliczane odsetki. Wartość rynkowa obligacji jest to cena obligacji na rynku wtórnym, a wartość skumulowana jest to wartość nominalna powiększona o należne odsetki za okres od dnia emisji do dnia sprzedaży obligacji. Wysokość oprocentowania obligacji ustala samodzielnie emitent i nie posiada on żadnych odgórnie narzuconych limitów1. Świadczenie niepieniężne może z kolei polegać na przyznaniu obligatariuszowi: • prawa do udziałów w przyszłych zyskach emitenta, • prawa do zamiany obligacji na akcje spółki będącej emitentem tych obligacji — obligacje zamienne, • prawa pierwszeństwa do objęcia emitowanych w przyszłości akcji spółki będącej emitentem tych obligacji — obligacje z prawem pierwszeństwa. Obligacje mogą emitować, ogólnie rzecz biorąc, podmioty po- siadające osobowość prawną oraz prowadzące działalność gospo- darczą jako działalność główną (statutową), zapewniającą emiten- tom uzyskanie środków pozwalających na wykonanie zobowiązań wynikających z obligacji. Są to zatem: • Skarb Państwa, • banki, • podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną, • gminy oraz miasto stołeczne Warszawa, • organizacje społeczne prowadzące działalność gospodarczą. 1 Janina Ickiewicz, Pozyskiwanie i struktura kapitału a długookresowe cele przedsiębiorstwa, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa 1996, s. 139 – 143. 8 8 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E Obligacje mogą nabywać osoby prawne, jednostki organiza- cyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne. Na rynku wtórnym obligacje mogą być zbywane po dowolnej cenie ustalonej między zbywcą a nabywcą. W razie zbycia obligacji wszystkie uprawnienia i korzyści wynikające z obligacji prze- chodzą na nabywcę, ponieważ obligację można nabyć jedynie bezwarunkowo. W przypadku zbycia obligacji imiennej oświad- czenie o jej zbyciu powinno być umieszczone na obligacji lub na dołączonej do niej kartce. Emitent może określić w obligacji wa- runki ograniczające obrót obligacjami ze względu na specyfikę świadczenia niepieniężnego. Klasyfikację obligacji można oprzeć na różnych kryteriach. W zależności od nich obligacje dzielą się na następujące rodzaje: • Obligacje na okaziciela i obligacje imienne. • Obligacje zabezpieczone w sposób całkowity, zabezpieczone w sposób częściowy lub niezabezpieczone. Zabezpieczenie cał- kowite obejmuje wartość skumulowaną obligacji i może po- legać ono na: ustanowieniu zastawu lub hipoteki (listy zastawne lub hipoteczne), udzieleniu gwarancji przez Narodowy Bank Polski, Skarb Państwa (obligacje pupilarne), gminę oraz bank krajowy, zagraniczny lub międzynarodową instytucję finan- sową (posiadającą kapitał własny nie mniejszy niż równowar- tość 10 mln ECU). Jedynie emitenci obligacji zabezpieczonych całkowicie mają obowiązek i wyłączne prawo używania w na- zwie obligacji wyrazu zabezpieczone. • Obligacje wykupywane w jednym terminie i wykupywane w kilku terminach. W drugim przypadku obligacje te są spłacane ratami, a o terminie wykupu zazwyczaj decyduje losowanie. • Obligacje o stałym i zmiennym oprocentowaniu. Obligacje o stałym oprocentowaniu mają z góry określoną stopę pro- centową, według której naliczane są odsetki od wartości no- R O Z D Z I A Ł 4 . D Ł U G O T E R M I N O W E Ź R Ó D Ł A F I N A N S O W A N I A | 8 9 minalnej. W przypadku obligacji o zmiennym oprocentowaniu nie jest z góry określona wielkość przynoszonego przez nie dochodu; do takich należą np. obligacje indeksowane. Zapew- niają one posiadaczowi ochronę przed inflacją poprzez zmienną stopę oprocentowania, zawsze o określony z góry procent, wyższą od stopy inflacji. • Obligacje zamienne. Wierzyciel ma prawo zamiany obligacji na akcje spółki emitującej tego typu obligacje. W warunkach po- życzki musi być szczegółowo określony okres, w którym można dokonywać zamiany, oraz sposób przeliczania obligacji na akcje. • Obligacje o kuponie zerowym. Nie przynoszą one dochodu w postaci odsetek, lecz od razu są emitowane po cenie uwzględ- niającej dyskonto w stosunku do ich wartości nominalnej. • Obligacje częściowo opłacone. Różnią się od obligacji kla- sycznych tym, że w momencie emisji nabywca wpłaca jedy- nie część wartości nominalnej obligacji, resztę zaś dopiero po kilku miesiącach. Przez częściową zapłatę nabywca uzy- skuje prawo nabycia obligacji całkowicie opłaconych, nie jest jednak do opłaty całkowitej zobowiązany. Liczy on bowiem na zwyżkę kursu rynkowego obligacji ponad kurs emisyjny, co pozwoli mu osiągnąć zysk przy stosunkowo niewielkim nakładzie kapitału. • Obligacje śmieciowe. Obligacje charakteryzujące się niezwykle wysokim ryzykiem dla inwestorów. Spowodowane to jest niską wiarygodnością emitentów. 4.1.3. LEASING Leasing jest to forma finansowania inwestycji, polegająca na uzyskaniu środków inwestycyjnych w zamian za ustalony czynsz (raty leasingowe), bez konieczności ich bezpośredniego zakupu. 9 0 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E Umowa leasingu do niedawna była regulowana tylko czę- ściowo przepisami ustaw podatkowych oraz celnych. Zasady tej umowy, jej warunki itp. kształtowały się więc pod wpływem prak- tyki. Stan ten uległ zmianie. Od dnia 9.12.2000 r. obowiązują przepisy kodeksu cywilnego odnoszące się do umowy leasingowej. Kodeks inaczej nazywa strony umowy leasingu. Leasingodawca to finansujący, zaś leasingobiorca — korzystający. Przez zawarcie umowy leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działal- ności swojego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo do używania i pobierania po- żytków przez czas oznaczony. Korzystający zobowiązuje się na- tomiast zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagro- dzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego. Definicja leasingu z kodeksu cywilnego jest równoznaczna z pojęciem leasingu fi- nansowanego. Umowa leasingu musi być zawarta na piśmie, gdyż inaczej będzie nieważna. Do charakterystycznych cech leasingu finansowanego należy to, że finansującym może być tylko podmiot gospodarczy, gdyż kodeks wyraźnie stwierdza, że leasing jest umową zawieraną w zakresie działalności przedsiębiorstwa prowadzonego przez fi- nansującego. Do tej pory w praktyce było tak samo; leasingo- dawcami były specjalistyczne firmy. Ponadto finansujący, który zawiera z klientem umowę leasingu, zobowiązuje się jednocze- śnie do nabycia rzeczy, którą klient chce otrzymać. Finansujący zawiera więc dwie umowy: jedną z leasingobiorca, a drugą z pro- ducentem czy sprzedawcą rzeczy, która ma być oddana w leasing. Jeśli więc leasingobiorca chce otrzymać np. komputer, leasin- godawca musi go najpierw kupić od sprzedawcy komputerów. O tym, u kogo dana rzecz będzie zakupiona i na jakich warunkach, R O Z D Z I A Ł 4 . D Ł U G O T E R M I N O W E Ź R Ó D Ł A F I N A N S O W A N I A | 9 1 decydują wspólnie strony umowy leasingu. Ponieważ korzysta- jący w umowie leasingu wyraża zgodę na osobę zbywcy rzeczy oraz na treść umowy, jaką ze zbywcą zawrze leasingodawca, wy- bór sprzedawcy nie będzie przypadkowy. Ma to na celu ochronę interesów leasingobiorcy i uniknięcie ewentualnych niekorzyst- nych skutków związanych z nabyciem nieodpowiedniej rzeczy przez finansującego. Do obowiązków finansującego należy również oddanie przedmiotu leasingu korzystającemu, czyli leasingobiorcy, do korzystania na czas oznaczony. Korzystanie, stosownie do umowy stron oraz rodzaju leasingowanej rzeczy, może polegać na używaniu lub na używaniu połączonym z pobieraniem pożyt- ków. „Zwykłe” używanie polega na używaniu rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem, z czym łączy się również jej posiadanie. Natomiast pobieranie pożytków oznacza pobieranie wszelkich dochodów, które rzecz przynosi. Mogą one powstać np. w sytuacji, gdy leasin- gobiorca odda rzecz do używania osobie trzeciej i będzie pobierał z tego tytułu określone wynagrodzenie. Należy jednak pamiętać o tym, że leasingobiorca może oddać rzecz osobie trzeciej tylko wówczas, gdy wyrazi na to zgodę leasingodawca. Korzystający jest obowiązany do zapłaty wynagrodzenia pieniężnego w uzgodnio- nych ratach. Oznacza to, że za wzięty w leasing przedmiot korzy- stający ponosi opłaty w pieniądzu, a nie może uiszczać rat w natu- rze. Cechą charakterystyczną leasingu jest także to, że odpłatność za rzecz jest rozłożona na raty. Muszą one być tak skalkulowane, by całość wynagrodzenia należnego firmie leasingowej była co najmniej równa cenie, jaką firma ta zapłaciła za kupno danej rzeczy. Strony leasingu mogą także wprowadzić do umowy do- datkowe postanowienia. Dotyczyć one mogą np. tzw. opcji za- kupu przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy. Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie, pod rygorem nieważności. Oznacza to, że jeśli treść tej umowy nie zostanie spisana — umowa taka będzie nieważna. Rygor ten jest związany 9 2 | A N A L I Z A I P L A N O W A N I E F I N A N S O W E z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa obrotu oraz jawności umowy leasingu dla osób trzecich i zabezpieczenia ich interesów. Nie ma także przeszkód, by strony zawierały umowę leasingu zwrot- nego. Charakteryzuje się on tym, że zbywcą przedmiotu leasingu jest ta sama osoba, która zamierza być leasingobiorcą. W takiej sytuacji finansujący najpierw nabywa rzecz od korzystającego, a następnie — na podstawie umowy leasingu — oddaje mu ją do używania. W praktyce wykształciły się różnorodne odmiany leasingu, jednak można wskazać na pewne cechy właściwe dla wszystkich tego typu umów. Przedmiotem leasingu mogą być zarówno rzeczy ruchome, jak i nieruchomości. Ekonomiczny sens leasingu wyraża się zatem w możliwości trwałego korzystania z dóbr o charakterze produk- cyjnym i używania ich do prowadzenia działalności gospodarczej w zamian za określoną opłatę pieniężną, tj. ratę leasingową. Lea- sing stanowi formę finansowania inwestycji, polegającą na uzy- skaniu środków inwestycyjnych w zamian za ustalony czynsz (raty leasingowe), bez konieczności ich bezpośredniego zakupu. Podsumowując, można wskazać następujące cechy wspólne, charakteryzujące wszystkie transakcje leasingowe: • prawo własności rzeczy będącej przedmiotem leasingu pozo- staje zawsze przy leasingodawcy, przez cały czas trwania umowy; można także zawierać umowy leasingu z tzw. opcją zakupu, co oznacza, że po zakończeniu umowy leasingobiorca może rzecz wykupić, stając się tym samym jej właścicielem; • czas trwania umowy leasingu jest zawsze dokładnie określony; • zapłata za użytkowanie przedmiotu leasingu jest zawsze wy- rażona w pieniądzu; • leasingodawca nie może odebrać przedmiotu leasingu w trakcie trwania umowy, chyba że leasingobiorca nie wywiązuje się z przyjętych obowiązków.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Analiza i planowanie finansowe
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: