Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00468 006970 13418346 na godz. na dobę w sumie
Analiza sprawozdań finansowych. Zrozumieć sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP. Tom 1 - ebook/pdf
Analiza sprawozdań finansowych. Zrozumieć sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP. Tom 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 330
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1608-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka jest pierwszym tomem kompleksowej publikacji zawierającej opis zasad i metod analizy sprawozdań finansowych. Publikacja, w ramach której analizie porównawczej poddane zostały trzy główne systemy sprawozdawczości finansowej (system polski, unijny – MSSF oraz amerykański – US GAAP), została podzielona na następujące trzy części:


W niniejszym tomie szczegółowo omówiono konstrukcję sprawozdań finansowych, przez wskazanie elementów składających się na poszczególne pozycje sprawozdawcze. W publikacji uwzględnione zostały istotne zmiany, jakie wprowadzono nowym MSR 1 w odniesieniu do zasad prezentacji sprawozdań finansowych (polegające głównie na zastąpieniu rachunku zysków i strat sprawozdaniem z całkowitych dochodów, z jednoczesnym rozszerzeniem zakresu prezentowanych w owym dokumencie informacji).

Każdy rozdział, a często nawet podrozdział, zawiera podsumowanie w formie syntetycznej tabeli wskazującej kluczowe rozbieżności występujące między porównywanymi systemami.

Na tle innych znanych mi publikacji z tego zakresu książka wyróżnia się pozytywnie, tak pod względem merytorycznym, jak i sposobem prezentacji treści. Treść opracowania jest bardzo interesująca, napisana w sposób zrozumiały, a zarazem wnikliwy oraz uwzględnia najnowsze regulacje prawne.

Prof. dr hab. Wiktor Gabrusewicz, Katedra Rachunkowości Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu


Publikacja adresowana jest zarówno do praktyków – użytkowników sprawozdań finansowych (np. analityków kredytowych, inwestorów, menedżerów), jak i do studentów kierunków ekonomicznych i biznesowych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

okAmbroziak–okl 23/5/10 10:02 PM Page 1 K sià˝ka jest pierwszym tomem kompleksowej publikacji zawierajàcej opis zasad i metod analizy sprawozdaƒ finansowych. Publikacja, w ramach której analizie porównawczej poddane zostały trzy systemy sprawozdawczoÊci finan - sowej (system polski, unijny – MSSF oraz amerykaƒski – US GAAP), została podzielona na nast´pujàce trzy cz´Êci: • czytanie sprawozdaƒ (tom 1), • ocena sprawozdaƒ (tom 2), • ocena wiarygodnoÊci sprawozdaƒ (tom 3). W niniejszym tomie szczegółowo omówiono konstrukcj´ sprawozdaƒ finanso wych, przez wskazanie elementów składajàcych si´ na poszczególne pozycje spra woz - daw cze. W publikacji uwzgl´dnione zostały istotne zmiany, jakie wprowadzono nowym MSR 1 w odniesieniu do zasad prezentacji sprawozdaƒ finan sowych (pole - gajàce głównie na zastàpieniu rachunku zysków i strat sprawozdaniem z całkowi - tych dochodów, z jednoczesnym rozszerzeniem zakresu prezentowanych w owym dokumencie informacji). Ka˝dy rozdział, a cz´sto nawet podrozdział, zawiera podsumowanie w formie syntetycznej tabeli wskazujàcej kluczowe rozbie˝noÊci wyst´pujàce mi´dzy porów - nywanymi systemami. Na tle innych znanych mi publikacji z tego zakresu ksià˝ka wyró˝nia si´ pozytywnie, tak pod wzgl´dem merytorycznym, jak i sposobem prezentacji treÊci. TreÊç opracowa - nia jest bardzo interesujàca, napisana w sposób zrozumiały, a zarazem wnikliwy oraz uwzgl´dnia najnowsze regulacje prawne. Prof. dr hab. Wiktor Gabrusewicz Katedra RachunkowoÊci Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Publikacja adresowana jest zarówno do praktyków – u˝ytkowników sprawozdaƒ finansowych (np. analityków kredytowych, inwestorów, mened˝erów), jak i do stu - dentów kierunków ekonomicznych i biznesowych. Michał Ambroziak – wykładowca na Wydziale Zarzàdzania Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik firmy audytorskiej Moore Stephens Central Audit. Specjalizuje si´ w sporzàdzaniu oraz badaniu sprawozdaƒ finansowych, zgodnych zarówno z polskim prawem bilansowym, jak i Mi´dzy na rodowymi Standardami SprawozdawczoÊci Finansowej (MSR/MSSF). 1 M i c h a ł A m b r o z i a k A n a l i z a s p r a w o z d a ƒ f i n a n s o w y c h www.sklep.beck.pl e-mail: dz.handlowy@beck.pl http://www.beck.pl tel. 22 31 12 222, fax 22 33 77 601 Cena 44 z∏ Michał Ambroziak Analiza sprawozdaƒ finansowych tom 1 Zrozumieç sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP E S N A N I F strAmbroziak 1 21/5/10 9:20 AM Page 1 Analiza sprawozdaƒ finansowych tom 1 Zrozumieç sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP strAmbroziak 1 21/5/10 9:20 AM Page 2 E S N A N I F strAmbroziak 1 21/5/10 9:20 AM Page 3 Michał Ambroziak Analiza sprawozdaƒ finansowych tom 1 Zrozumieç sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010 Wydawca: Anna Chojnacka Redakcja merytoryczna: Jadwiga Witecka Recenzent: prof. dr hab. Wiktor Gabrusewicz Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: © mustafa deliormanli/iStockphoto.com Seria: Finanse Podseria: Finanse przedsiębiorstwa © Wydawnictwo C.H. Beck 2010 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: GRAFOS Druk i oprawa: Poznańskie Zakłady Graficzne ISBN 978-83-255-1608-6 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1. Źródła standaryzacji sprawozdawczości finansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Treść rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów standaryzacji sprawozdawczości finansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 1.1.1. System polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 1.1.2. System MSSF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 1.1.3. System amerykański . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 1.1.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 1.2. Zakres podmiotowy systemów standaryzacji sprawozdawczości finansowej 20 1.2.1. System polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1.2.2. System MSSF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 1.2.3. System amerykański . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 1.2.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 1.3. Zakres przedmiotowy systemów standaryzacji sprawozdawczości finansowej 28 1.3.1. System polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 1.3.2. System MSSF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 1.3.3. System amerykański . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 1.3.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2. Przegląd podstawowych pojęć stosowanych w rachunkowości, finansach i analizie finansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Treść rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2.1. Ogólna charakterystyka elementów sprawozdania finansowego . . . . . . . . . . 42 2.1.1. Bilans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2.1.2. Rachunek zysków i strat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 2.1.3. Rachunek przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 2.1.4. Zestawienie zmian w kapitale własnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 2.1.5. Informacja dodatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 2.1.6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 5 Spis treści 2.2. Charakterystyka podstawowych kategorii bilansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.2.1. Aktywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.2.2. Pasywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.2.3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 2.3. Charakterystyka podstawowych kategorii wynikowych i pieniężnych . . . . . . 69 2.3.1. Przychody vs wpływy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2.3.2. Koszty vs wydatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2.3.3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 3. Ramy koncepcyjne systemów standaryzacji sprawozdawczości finansowej a porównywalność sprawozdań finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Treść rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 3.1. Ramy koncepcyjne systemów standaryzacji sprawozdawczości finansowej – analiza porównawcza kluczowych założeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 3.1.1. Cele i podstawowe zasady sporządzania sprawozdań finansowych . . . 87 3.1.2. Użytkownicy sprawozdań finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 3.1.3. Cechy jakościowe informacji sprawozdawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 3.1.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 3.2. Problem porównywalności sprawozdań finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 4. Bilans jako podstawa oceny sytuacji majątkowej i kapitałowej przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Treść rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 4.1. Struktura informacyjna bilansu zgodnego z regulacjami systemu polskiego 112 4.1.1. Aktywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 4.1.2. Pasywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 4.2. Struktura informacyjna bilansu zgodnego z regulacjami systemu MSSF . . . . 179 4.2.1. Aktywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 4.2.2. Pasywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 4.3. Struktura informacyjna bilansu zgodnego z regulacjami systemu amerykańskiego 205 4.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 5. Rachunek zysków i strat jako podstawa oceny wyników finansowych przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 Treść rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 5.1. Ogólne zasady konstrukcji rachunku zysków i strat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 5.2. Struktura informacyjna rachunku zysków i strat zgodnego z regulacjami systemu polskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 5.3. Struktura informacyjna sprawozdania z całkowitych dochodów zgodnego z regulacjami systemu MSSF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 5.4. Struktura informacyjna rachunku zysków i strat zgodnego z regulacjami systemu amerykańskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 5.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 6. Rachunek przepływów pieniężnych jako podstawa oceny zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 Treść rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 Cel rozdziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 6 Spis treści 6.1. Ogólne zasady konstrukcji rachunku przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . 287 6.2. Metody prezentacji informacji o przepływach pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . 290 6.3. Struktura informacyjna rachunku przepływów pieniężnych zgodnego z regulacjami systemu polskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 6.4. Przykład rachunku przepływów pieniężnych zgodnego z regulacjami systemu MSSF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 6.5. Przykład rachunku przepływów pieniężnych zgodnego z regulacjami systemu amerykańskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 6.6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 7 Wstęp Niniejsza książka stanowi pierwszy tom kompleksowej publikacji zawierającej opis zasad i metod analizy sprawozdań finansowych. Kompleksowość ta ma dwojaki charakter. Po pierwsze, co wynika ze struktury poszczególnych to- mów, analizie porównawczej poddane zostały trzy główne – z polskiego punktu widzenia – systemy sprawozdawczości finansowej, tj. system polski, system unijny (Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej – MSR/ MSSF czy też IAS/IFRS) oraz system amerykański (Ogólnie Akceptowane Za- sady Rachunkowości – US GAAP i regulacje Komisji Papierów Wartościowych i Giełd – SEC). Po drugie, co wynika z zakresu przedmiotowego kolejnych tomów, analiza sprawozdań finansowych została podzielona na następujące trzy etapy: 1) czytanie sprawozdań, prowadzące do pełnego zrozumienia przedstawia- nych w nich informacji, ponieważ niezbędnym warunkiem rzetelnej oceny finansowej (ukoronowanej trafnymi wnioskami) jest dokładne poznanie i zro- zumienie zawartości analizowanych sprawozdań (zagadnieniom tym po- święcono pierwszy tom publikacji Zrozumieć sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP); 2) ocena sprawozdań, prowadząca do zdiagnozowania sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, gdyż właściwa diagnoza umożliwia podejmowanie świado- mych decyzji gospodarczych przez użytkowników informacji sprawozdawczej, np. przez: inwestorów, banki, kontrahentów (zagadnieniom tym poświęcono drugi tom publikacji Ocena sprawozdania polskiego, MSSF, US GAAP); 3) ocena wiarygodności sprawozdań, prowadząca do ewentualnego wy- krycia znaków ostrzegawczych mogących świadczyć o fałszowaniu informacji przedstawianych w sprawozdaniu finansowym; w ramach tej części publikacji 9 Wstęp omówiono m.in. europejskie i amerykańskie przypadki fałszowania sprawo- zdań finansowych (zagadnieniom tym poświęcono trzeci tom publikacji Mani- pulacje księgowe i metody ich wykrywania – analiza przypadków). W celu zwiększenia wartości poznawczej niniejszej publikacji omawiane w poszczególnych tomach zagadnienia zostały zilustrowane autentycznymi przykładami, zaczerpniętymi z europejskiej (w tym polskiej) i amerykańskiej praktyki gospodarczej przedsiębiorstw. Pierwszy tom publikacji stanowi wprowadzenie do kolejnych jej części. Szczegółowo omówiono w nim konstrukcję sprawozdań finansowych typową dla trzech porównywanych systemów rachunkowości (polskiego, MSSF i ame- rykańskiego) przez wskazanie elementów składających się na poszczególne po- zycje sprawozdawcze. W publikacji zostały już uwzględnione istotne zmiany, jakie wprowadzono nowym MSR 1 w odniesieniu do zasad prezentacji spra- wozdań finansowych (polegające głównie na zastąpieniu rachunku zysków i strat sprawozdaniem z całkowitych dochodów, z jednoczesnym rozszerze- niem zakresu informacji prezentowanych w tym dokumencie). W celu ułatwienia korzystania z niniejszej książki, dla każdego z jej roz- działów przyjęto ten sam porządek prezentowania poszczególnych zagadnień – najpierw omawiany jest system polski, następnie system MSSF, na końcu system amerykański. Ponadto, każdy rozdział, a często nawet podrozdział, za- wiera podsumowanie w formie syntetycznej tabeli wskazującej kluczowe roz- bieżności występujące między porównywanymi systemami. Niniejsza publikacja adresowana jest zarówno do praktyków – użytkow- ników sprawozdań finansowych (np. analityków kredytowych, inwestorów, menedżerów), jak i do studentów kierunków ekonomicznych i biznesowych. 10 1 Źródła standaryzacji sprawozdawczości finansowej Treść rozdziału 1. Polski system prawa bilansowego – ramy instytucjonalne i struktura legisla- cyjna, zakres podmiotowy i przedmiotowy. 2. System Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSR/MSSF) – ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna, zakres podmio- towy i przedmiotowy. 3. Amerykański system prawa bilansowego – ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna, zakres podmiotowy i przedmiotowy. Cel rozdziału Celem niniejszego rozdziału jest zaprezentowanie ram instytucjonalnych, struktury legislacyjnej oraz zakresu podmiotowego i przedmiotowego trzech porównywanych w książce systemów sprawozdawczości finansowej, tj. systemu polskiego, systemu Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR) i Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF)1 oraz systemu amerykańskiego. W pierwszej części przedstawiono instytucje zajmujące się opracowywa- niem standardów. Każdy z analizowanych systemów jest tworzony nie przez pojedynczą wyspecjalizowaną organizację, lecz przez wiele ściśle ze sobą 1 MSR i MSSF stanowią w istocie jeden system standardów nazywany aktualnie MSSF (MSSF obejmują zarówno uprzednio wydane MSR, jak i obecnie tworzone MSSF), dlatego w dalszej części książki używany będzie skrót MSSF. 11 1. Źródła standaryzacji sprawozdawczości finansowej współpracujących instytucji. Niezbędnym warunkiem sprawnego poruszania się po omawianych systemach standaryzacji, jest poznanie tych instytucji, ich kompetencji i relacji występujących między nimi. Konieczne jest również wskazanie hierarchii aktów wydawanych przez poszczególne organizacje – aby właściwie z nich korzystać, należy zdawać sobie sprawę z kolejności ich stosowania, a więc wiedzieć, które z nich mają wyższą rangę (są ważniejsze), a które stosuje się wtórnie. Ponadto, należy też wskazać akty, których stoso- wanie jest obligatoryjne, oraz te, których stosowanie jest fakultatywne, gdyż zawierają jedynie wskazówki czy sugestie. W drugiej części omówiono zakres podmiotowy porównywanych syste- mów. Zasięg pewnych standardów jest globalny, innych zaś jedynie krajowy. Pewne standardy opracowywane są dla stosunkowo wąskiej grupy przedsię- biorstw, przede wszystkim tych największych, inne natomiast są adresowane do ogółu podmiotów gospodarczych. W ramach ostatniej części przedstawiono zakres przedmiotowy trzech sys- temów. Innymi słowy, analizie zostaną poddane problemy regulowane przez omawiane standardy. Nie wszystkie systemy przyjęły równie szeroki zakres regulowanych zagadnień – pewne obszary zostały pominięte przez niektóre analizowane systemy standaryzacji. 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów standaryzacji sprawozdawczości finansowej 1.1.1. System polski Polski system prawa bilansowego jest kształtowany przez instytucje skupione wokół Ministerstwa Finansów (MF). Kluczowe role odgrywają tu dwie komórki organizacyjne MF, a mianowicie Departament Rachunkowości oraz Komitet Standardów Rachunkowości. Obowiązki sprawozdawcze polskich jednostek gospodarczych wynikają z aktów prawnych o różnej randze, wydawanych przez różne instytucje (tabela 1.1). Najwyżej w hierarchii plasuje się ustawa o rachunkowości przyjęta przez Sejm w 1994 r. (Dz.U. z 1994 nr 121, poz. 591) i wielokrotnie noweli- zowana (ostatnie kluczowe zmiany weszły w życie 1 stycznia 2009 r.). Akty o charakterze wykonawczym do wspomnianej ustawy wydaje Minister Finan- 12 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów standaryzacji... sów – akty te mają rangę rozporządzeń. Ponadto, w sprawach nieuregulo- wanych przepisami ustawy i szczegółowych rozporządzeń przedsiębiorstwa mogą stosować Krajowe Standardy Rachunkowości (KSR) wydane przez wspomniany Komitet Standardów Rachunkowości, a w przypadku braku od- powiedniego standardu krajowego, jednostki mogą stosować nawet rozwiąza- nia proponowane przez MSSF (art. 10 ust. 3 ustawy o rachunkowości). Tabela 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemu polskiego Ranga/charakter aktu Rodzaj aktu Organ stanowiący Akt nadrzędny, obowiązek stosowania Akty wykonawcze, obowiązek stosowania Akty uszczegóławiające, instruujące, możliwość stosowania Możliwość stosowania przy braku krajowych regulacji Źródło: opracowanie własne. Ustawa o rachunkowości Parlament RP Rozporządzenia wykonawcze do ustawy o rachunkowości Minister Finansów Krajowe Standardy Rachunkowości Stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości Międzynarodowe Standardy Spra- wozdawczości Finansowej i ich interpretacje (przyjęte w formie rozporządzeń KE) Komitet Standardów Rachunko- wości (przy Ministrze Finansów) Rada Międzynarodowych Standar- dów Rachunkowości oraz Komisja Europejska (KE) Komitet Standardów Rachunkowości składa się z 18 członków powoły- wanych przez Ministra Finansów, z czego po 1 osobie zgłaszają: Minister Skarbu Państwa, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego oraz Prezes Narodo- wego Banku Polskiego, a po 5 reprezentantów mają: Stowarzyszenie Księgowych w Polsce2, Krajowa Izba Biegłych Rewidentów3 oraz Minister Finansów4. Do zakresu działania Komitetu należy: wydawanie Krajowych Standardów Rachun- kowości (KSR) oraz przegląd i aktualizacja istniejących KSR, wydawanie sta- 2 Stowarzyszenie Księgowych w Polsce jest najstarszą i największą polską organizacją skupiającą przedstawicieli środowiska zawodowego księgowych. 3 Krajowa Izba Biegłych Rewidentów jest ustawowo powołanym samorządem zawodowym zrze- szającym polskich biegłych rewidentów. 4 § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2001 r. w sprawie zakresu działania i spo- sobu organizacji Komitetu Standardów Rachunkowości (Dz.U. 2001, nr 140, poz. 1580). 13 1. Źródła standaryzacji sprawozdawczości finansowej nowisk w problematycznych kwestiach z zakresu rachunkowości, opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu rachunkowości, analiza i opiniowanie projektów MSSF oraz projektów ich zmian, współpraca z międzynarodowymi organizacjami do spraw standaryzacji rachunkowości, podejmowanie innych działań mających na celu harmonizację i standaryzację zasad rachunkowości5. 1.1.2. System MSSF Międzynarodowe centrum standaryzacji sprawozdawczości finansowej znaj- duje się w Londynie. W roku 1973, na mocy porozumienia zawodowych or- ganizacji księgowych z Austrii, Francji, Holandii, Irlandii, Japonii, Kanady, Meksyku, Niemiec, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, utworzono Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Committee – IASC). IASC był niezależną, prywatną or- ganizacją, która postawiła sobie za główny cel dążenie do harmonizacji zasad rachunkowości na skalę międzynarodową. Działając do 2001 r., IASC wydał 41 Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards – IAS), z czego 29 obowiązuje po dziś dzień. Na początku 2001 r. omawiana struktura instytucjonalna została przebudo- wana. Aktualnie składa się ona z czterech podstawowych organów (tabela 1.2): 1) Fundacji Komitetu Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Committee Foundation – IASCF), 2) Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Board – IASB), 3) Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finan- sowej (KIMSF, International Financial Reporting Interpretations Committee – IFRIC), 4) Rady Doradczej ds. Standardów (Standards Advisory Council – SAC)6. Fundacja Komitetu Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASCF) powstała w wyniku przekształcenia IASC, a dotychczasowe obo- wiązki IASC przejęła nowo utworzona Rada (IASB). Fundacja czuwa nad sprawnym funkcjonowaniem całej struktury organizacyjnej – do jej głównych 5 Tamże, § 2. 6 Charakterystyka poszczególnych organów systemu MSSF została dokonana na podstawie infor- macji zaczerpniętych z dokumentu zatytułowanego Konstytucja Fundacji IASC, [w:] Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Tom I, IASB, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, London, Warszawa 2007. 14 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów standaryzacji... zadań należy wybieranie członków pozostałych organów, a także nadzorowa- nie i finansowanie ich prac. We władzach IASCF zasiada 22 Mężów Zaufania reprezentujących różne środowiska finansowo-księgowe. W celu zapewnienia równowagi geograficznej przyjęto, że po 6 Mężów powinno pochodzić z: Eu- ropy, Ameryki Północnej oraz Azji i Oceanii, a pozostałych 4 z dowolnego regionu (pod warunkiem zachowania wspomnianej równowagi). Środki nie- zbędne do sfinansowania działalności omawianej struktury organizacyjnej IASCF pozyskuje od: globalnych firm księgowych, prywatnych instytucji finan- sowych, dużych międzynarodowych przedsiębiorstw, banków centralnych, banków rozwoju oraz różnych międzynarodowych i zawodowych organizacji. Organem, którego działalność jest najbardziej widoczna na zewnątrz jest Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB). Składająca się z 14 członków Rada, kontynuuje prace IASC w zakresie opracowywania standardów rachunkowości. Podczas gdy standardy tworzone przez Komitet (IASC) nosiły nazwę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR, IAS), dla standardów opracowywanych przez nowo powstałą Radę (IASB) przyjęto nową nazwę – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Fi- nansowej – MSSF (International Financial Reporting Standards – IFRS). Uznano też, że cały dorobek standaryzacji rachunkowości, a więc zarówno dotychczas wydane MSR, jak i nowo tworzone MSSF, będzie określany mianem MSSF. Aktualnie obowiązuje 37 standardów, z czego 29 to efekt działań IASC (czyli MSR), a pozostałe 8 to wynik prac IASB (czyli MSSF). Zmiany o podobnym charakterze wprowadzono w przypadku organu opra- cowującego interpretacje do istniejących standardów. Do roku 2002 funkcję interpretatora sprawował Stały Komitet ds. Interpretacji – SKI (Standing Inter- pretation Committee – SIC). Do tego czasu zdołał on wydać 32 interpretacje, z czego 11 obowiązuje po dziś dzień. W tym samym roku Mężowie Zaufania powołali w miejsce SKI nowy organ, nadając mu nazwę Komitetu ds. Inter- pretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF). Do za- dań Komitetu (KIMSF), składającego się z 12 członków, należy opracowywanie w szybkim trybie wytycznych dotyczących nowych zagadnień z dziedziny sprawozdawczości finansowej, które nie zostały szczegółowo rozstrzygnięte w MSSF lub też zagadnień, wokół których narosły sprzeczne lub niezadowala- jące interpretacje. Do tej pory KIMSF wydał około 20 interpretacji7. 7 W przeciwieństwie do MSSF (których opracowywanie jest procesem złożonym i czasochłon- nym), podawanie w niniejszej publikacji dokładnej liczby opublikowanych KIMSF wydaje się bezcelowe, zważywszy na dużą dynamikę prac Komitetu. 15 1. Źródła standaryzacji sprawozdawczości finansowej Ostatnim z ważnych organów jest Rada Doradcza ds. Standardów (SAC). Składająca się z około 40 członków Rada (SAC), spotyka się zazwyczaj trzy razy w roku. Stanowi ona forum, w którym mogą uczestniczyć organizacje i osoby zainteresowane międzynarodową sprawozdawczością finansową, po- chodzące z różnych regionów geograficznych i środowisk zawodowych. SAC odgrywa podwójną rolę. Z jednej strony doradza IASB w sprawie decyzji zwią- zanych z harmonogramem jej prac, wskazując obszary priorytetowe, tj. pro- blemy, które wymagają uregulowania – SAC określa więc zapotrzebowanie na nowe standardy. Z drugiej strony SAC opiniuje projekty nowo tworzonych standardów, zanim IASB przegłosuje ich ostateczną wersję8. Tabela 1.2. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemu MSSF Fundacja Komitetu Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASCF) Organ Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB, wcześniej IASC) Rada Doradcza ds. Stan- dardów (SAC) Komitet ds. Interpretacji Mię- dzynarodowej Sprawozdaw- czości Finansowej (IFRIC- KIMSF, wcześniej SIC-SKI) Funkcja, rodzaj wydawanego aktu Standardy wcześniej IAS-MSR) (IFRS-MSSF, Doradztwo, opiniowanie Interpretacje (IFRIC-KIMSF, wcześniej SIC-SKI) Źródło: opracowanie własne. 1.1.3. System amerykański Amerykański system standaryzacji sprawozdawczości finansowej został zdo- minowany przez trzy instytucje: Radę Standardów Rachunkowości Finansowej (Financial Accounting Standards Board – FASB) – Rada ta stanowi amerykański odpowiednik IASB, Amerykański Instytut Dyplomowanych Biegłych Rewidentów (Amer- ican Institute of Certified Public Accountants – AICPA), Komisję Papierów Wartościowych i Giełd (Securities and Exchange Commission – SEC). 8 Standard zostaje przyjęty, pod warunkiem uzyskania 9 z 14 głosów członków IASB. 16 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów standaryzacji... Omawiając amerykański system prawa bilansowego, należy podkreślić, że składa się on z dwóch równoległych podsystemów. Pierwszy z nich, znany pod nazwą Ogólnie Akceptowanych Zasad Rachunkowości (Generally Ac- cepted Accounting Principles – GAAP lub US GAAP), jest głównie efektem prac wspomnianej wcześniej Rady (FASB), ale po części również wynikiem działań AICPA. Na drugi podsystem składają się regulacje wydane przez ostatni z wy- mienionych wyżej organów, czyli SEC. Szczególnie skomplikowany jest podsystem US GAAP, gdyż poszczegól- nym jego elementom przypisano różną rangę. W celu lepszego zrozumienia konstrukcji tego podsystemu można posłużyć się modelem zaproponowanym przez S. Rubina, a następnie zaktualizowanym przez D. Sautera, A.P. Fitz- simonsa i M.H. Levine’a9. Zgodnie ze wspomnianym modelem, zwanym „Domem GAAP”, najwyższe miejsce w hierarchii US GAAP zajmują: przyjęte przez FASB Standardy Rachunkowości Finansowej (State- ments of Financial Accounting Standards – SFAS) – około 170 wydanych dotych- czas SFAS (z czego znaczna część już nie obowiązuje, gdyż została zastąpiona przez nowe SFAS) można porównać z opracowywanymi przez IASB standar- dami MSSF; przyjęte przez FASB interpretacje (FIN), które uzupełniają istniejące standardy, doprecyzowując ich postanowienia i wyjaśniając sporne kwestie – można je porównać z KIMSF; wciąż obowiązujące opinie wydane przez Radę ds. Zasad Rachunkowości (Accounting Principles Board Opinions – APB Opinions) – Rada ta została utwo- rzona w 1959 r. przez AICPA (wiążą się z nią początki harmonizacji rachun- kowości w USA), a w 1973 r. została rozwiązana i na jej miejsce powołano FASB; wydane przez AICPA biuletyny (Accounting Research Bulletins – ARB). Niższą, ale istotną rangę przypisuje się oświadczeniom wydanym przez grupy eksperckie FASB i AICPA, a konkretnie: wydawanym przez FASB biuletynom technicznym (Technical Bulletins – TB), zawierającym wskazówki na temat stosowania standardów, interpretacji i opinii; wydawanym przez AICPA deklaracjom o przyjętym stanowisku (State- ments of Position – SOP), dostarczającym wskazówek w zakresie zagadnień jeszcze nieuregulowanych przez FASB; 9 Charakterystykę podsystemu US GAAP oparto na informacjach zaczerpniętych z trzech artyku- łów: [Rubin, 1984, s. 122–128; Sauter,1991, s. 30–37; Fitzsimons, Levine, 1993, s. 47–52]. 17 1. Źródła standaryzacji sprawozdawczości finansowej wydawanym przez AICPA wskazówkom na temat rachunkowości i au- dytu (Industry Audit and Accounting Guides – IAAG), opracowywanym z myślą o specyficznych sektorach gospodarki. Kolejne miejsca w hierarchii US GAAP zajmują różnego rodzaju akty wyda- wane przez FASB i AICPA, a niewyliczone powyżej, np.: stanowiska w sprawie nowych lub nietypowych operacji gospodar- czych wydawane przez podległą FASB wyspecjalizowaną komórkę EITF (Emer- ging Issues Task Force), wydawane przez AICPA biuletyny (Practice Bulletins, PB), które omawiają bardzo wąsko zdefiniowane problemy nieporuszane przez FASB, opracowane przez FASB Deklaracje Pojęć Rachunkowości Finansowej (Statements of Financial Accounting Concepts – SFAC), stanowiące założenia koncepcyjne dla standardów (SFAS). O ile US GAAP są przede wszystkim efektem prac prywatnej instytucji, jaką jest FASB, o tyle drugi amerykański podsystem standaryzacji sprawozdawczości finansowej, tworzony jest przez organ administracji publicznej, a konkretnie przez SEC. Warto przy tym nadmienić, że sam FASB nie funkcjonuje w abso- lutnej izolacji od SEC – Komisja (SEC) wywiera wpływ na działania FASB, sugerując, a niekiedy wręcz narzucając kierunki kolejnych działań. SEC jest jednak odpowiedzialny przede wszystkim za funkcjonowanie dru- giego podsystemu amerykańskiego prawa bilansowego. Struktura legislacyjna będąca efektem prac SEC jest niemal tak skomplikowana, jak tworzona przez FASB i AICPA struktura US GAAP. Z punktu widzenia sprawozdawczości fi- nansowej kluczowe wydają się być cztery akty, a mianowicie: Formularz 10-K (Form 10-K, Annual Report Persuant to Section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934), stanowiący podstawę sporządania raportów rocznych, Formularz 10-Q (Form 10-Q, Quarterly Report Persuant to Section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934), stanowiący podstawę sporządania raportów kwartalnych, Regulacja S-X (Regulation S-X, Form and Content of and Requirements for Financial Statements), zawierająca wymagania dotyczące ujawnianych w spra- wozdaniach finansowych informacji oraz sposobu prezentacji tych informacji, Regulacja S-K, a w szczególności część trzecia owej regulacji (Regulation S-K, Standard Instructions for Filing Forms […] – Financial Information), zawie- rająca dodatkowe wymogi dotyczące ujawnianych w sprawozdaniach infor- macji o charakterze finansowym. Reasumując, na amerykański system standaryzacji sprawozdawczości fi- nansowej składają się dwa kluczowe podsystemy – jeden z nich jest tworzony 18 1.1. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów standaryzacji... przez FASB i AICPA, drugi zaś jest efektem działalności SEC (tabela 1.3). Przed- siębiorstwa, realizując nałożone na nich obowiązki w zakresie sporządzania sprawozdań finansowych, muszą na równi przestrzegać przepisów wynikają- cych z obydwu podsystemów. Tabela 1.3. Ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemu amerykańskiego Podsystem US GAAP Instytucja FASB AICPA SEC SEC u Najwyższa Standardy SFAS, Interpretacje FIN Opinie APB, Biuletyny ARB Formularz 10-K, Formularz 10-Q, Regulacja S-X, Regulacja S-K t k a o g e n a w a d y w a g n a R Wysoka Biuletyny TB Deklaracje SOP, Wskazówki IAAG Średnia Stanowiska EITF Biuletyny PB Najniższa Deklaracje SFAC Źródło: opracowanie własne. 1.1.4. Podsumowanie Tabela 1.4. Analiza porównawcza – ramy instytucjonalne i struktura legislacyjna systemów: polskiego, MSSF i amerykańskiego System Polski MSSF Instytucje stanowiące Kluczowe akty (1)a Parlament RP (2) Minister Finansów (3) Komitet Standardów Ra- chunkowości (1) Rada IASB (2) Komitet KIMSF (1) Ustawa o rachunkowości (2) Rozporządzenia (3) Krajowe Standardy Ra- chunkowości (1) Standardy MSSF-IFRS (wcześniej MSR-IAS) (2) Interpretacje KIMSF-IFRIC (wcześniej SKI-SIC) Amerykański (1) Komisja SEC (2) Rada FASB (3) Instytut AICPA (1) Formularze, Regulacje (2) Standardy SFAS, Inter- pretacje FIN, Biuletyny TB (3) Opinie APB, Biuletyny ARB, Deklaracje SOP, Wskazówki IAAG a Użyte w tabeli numery (w nawiasach) łączą instytucje z aktami przez nie stanowionymi. Źródło: opracowanie własne. 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Analiza sprawozdań finansowych. Zrozumieć sprawozdanie polskie, MSSF, US GAAP. Tom 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: