Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00641 008290 10500711 na godz. na dobę w sumie
Andruszkowice. Monografia miejscowości - ebook/pdf
Andruszkowice. Monografia miejscowości - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 135
Wydawca: Wydawnictwo Armoryka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7950-081-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Andruszkowice - monografia podsandomierskiej wsi. Książka omawia zagadnienia z przeszłości osadnictwa wiejskiego na terenie Sandomierszczyzny, położenie geograficzne opisywanej miejscowości, etymologię jej nazwy, jej dzieje do rozbiorów, w dobie niewoli narodowej, w Polsce niepodległej, w PRL-u i obecnie. Zawiera wiele starych fotografii, mapy, plany i tabele.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Andrzej Cebula Andruszkowice Andruszkowice Armoryka Armoryka Andrzej Cebula Andruszkowice Andrzej Cebula Andruszkowice Armoryka Sandomierz 2011 Seria: BIBLIOTEKA TRADYCJI SANDOMIERSKIEJ NR 4 Seria objęta patronatem przez Fundację Kultury i Tradycji Europejskiej „Paradosi” w Sandomierzu. Redaktor tomu: Elżbieta Sarwa Korekta: Renata Anna Dajnowska Projekt okładki: Juliusz Susak Recenzent: dr Piotr Sławiński Na okładce: Andruszkowice. Najstarszy w okolicy dom drewniany rodziny Rzepczyńskich z połowy XIX wieku, nadal zamieszkały. Stan na styczeń 2006 r. Fot. Andrzej Cebula. Copyright © 2011 by Andrzej Cebula Wydawnictwo ARMORYKA ul. Krucza 16 27-600 Sandomierz tel +48 15 833 21 41 e-mail: wydawnictwo.armoryka@interia.pl http://www.armoryka.pl/ ISBN 978-83-7950-081-9 Pamięci moich Rodziców poświęcam Autor Cośwa napisali o rzeczach i miejscach, które kochamy, to zostanie na wieki. Ktoś i kiedyś przyjdzie i przypomni Roman Koseła Słowo wstępne Wieś Andruszkowice leżąca w gminie Samborzec dla nas mieszkańców to nasza „Mała Ojczyzna” o bogatej historii, tra- dycji kulturowej, społecznej i religijnej. Tu na tej ziemi two- rzyła się historia regionu, a po części i polskiej państwowości. Tworzyli ją zwykli ludzie, tutejsi mieszkańcy. Przez długie lata zmieniali tę ziemię nadając jej nowy wygląd. Z Andruszkowic wywodzi się wiele pokoleń ludzi prawych, prawdziwych pa- triotów, którzy wspaniale zasłużyli się dla dobra Ojczyzny, Kościoła i Ziemi, na której mieszkali, żyli, pracowali, którą tak bardzo ukochali. Liczni poświęcili za nią najwyższą cenę; zdrowie i własne życie, wielu z nich pozostaje nadal bezimien- nymi. Nam żyjącym, na nowo trzeba szukać w historii tych „zapomnianych” postaci, poznawać ich codzienne życie i osią- gnięcia, które po sobie pozostawili. Dziś, kiedy odzyskaliśmy prawdziwą wolność, po przemianach jakie dokonały się w na- szej Ojczyźnie sprawa ta jest ciągle aktualna. Od czasów średniowiecza, ciągłe najazdy obcych wojsk, liczne zawieruchy wojenne, rozbiory Polski, niewola narodo- wa, pożary, grabieże, nieszczęścia i kataklizmy nie oszczędziły także bliskich nam Andruszkowic. Mieszkańcy wiele ucierpie- li – „upadali na kolana”, ale podnosili się na nowo, odradzali się jak feniks z popiołów. Taka była ich dola. 7 Temat związany z przeszłością wsi Andruszkowice dotych- czas nie został podjęty. Brak opracowań syntetycznych, rzuca- jących choćby światło na nurtującą mnie problematykę. Ni- niejsza publikacja niech będzie pierwszą jaskółką dla dalszych studiów nad tym zagadnieniem. Przystępując do pracy nad monografią wsi Andruszkowice zdawałem sobie sprawę, że o źródła dotyczące wydarzeń historycznych będzie trudno. Przy pisaniu niniejszego opracowania, będącego amatorskim przedsięwzięciem, dążyłem przede wszystkim do udokumen- towania mniej znanych epizodów z życia tej niby na pozór ci- chej podsandomierskiej wioski. Chciałem oddać jej specyfikę i swoisty koloryt. Czy mi się udało? Mam nadzieję, że oddana w ręce czytelników pierwsza pró- ba monografii wsi Andruszkowice stanie się inspiracją do dys- kusji, której efektem będzie kolejne uzupełnione i poprawione opracowanie. Niniejsza publikacja niech będzie zachętą do kontynuowania tematyki „małych ojczyzn”. Ufam, że spotka się ona z życzliwym oddźwiękiem i zrozumieniem w środowi- sku Andruszkowic. Chciałbym jednocześnie bardzo serdecznie podziękować wszystkim osobom, które pomogły mi w gromadzeniu i po- rządkowaniu materiałów do niniejszego opracowania. Dzięki życzliwości i dobroci wielu ludzi monografia ta mogła po- wstać. Szczególne podziękowanie kieruję do mieszkańców mojej rodzinnej wioski oraz Pana Aleksandra Kondrata pra- cownika Państwowego Archiwum w Sandomierzu i do Pana dr. Piotra Sławińskiego za przychylną recenzję i cenne uwagi. 8 Z przeszłości osadnictwa wiejskiego Na przestrzeni wieków wieś spełniała różne funkcje spo- łeczne i ciągle się zmieniała, jako jednostka osadnicza o sku- pionej lub rozproszonej zabudowie i funkcjach rolniczych lub usługowych z nimi związanych. Od średniowiecza mogła po- siadać prawa lokacyjne, jednak nie posiadała praw miejskich. Na ziemiach polskich początki osadnictwa rolniczego sięgają V tysiąclecia p.n.e. W średniowieczu mieliśmy do czynienia ze wsią służebną w systemie, w którym mieszkańcy świadczyli usługi na rzecz swojego właściciela. Najczęściej nazwa wsi wskazywała, czym zajmowali się jej mieszkańcy i tak, np. Bednary (wytwarzali z klepek drewniane beczki), Grotniki (broń, strzały do łuku i włóczni), Jastrzębie i Sokolniki (hodowali ptaki), Kobylany (konie, głównie klacze), Kowale (świadczyli usługi kowalskie, podkuwali kopyta koni), Piekary (wypiekali pieczywo), Rybi- twy (łowili ryby), Szczytniki (wykonywali tarcze), Szewce (wy- konywali i naprawiali buty), Świniary (hodowali trzodę), Winia- ry (uprawiali winnice i produkowali wino), Skotniki (zajmowali się hodowlą bydła), czy Kobierniki (tkali kobierce). Pochodzenie nazw miejscowości niejednokrotnie wywodzi- ło się od założyciela np. Andruszkowice (Jędruszkowice) od Jędrzeja, Zbigniewice – Zbigniewa, Janowice – Jana, czy od ich położenia np. Zawisełcze – za Wisełką, Zajezierze – za je- ziorami. Od końca XV wieku wyłania nam się wieś folwarcz- na, w której centrum stanowił folwark lub dwór z zabudowa- niami gospodarczymi. Obok stały (wzmiankowane w XIX 9 wieku) czworaki dla służby dworskiej i niekiedy małe skupi- sko zagród gospodarzy indywidualnych. Do rozbiorów wsie i miasta były podporządkowane właścicielom, a ustrój ich wy- nikał z dokumentów lokacyjnych lub ustanowionego prawa. Po rozbiorach władze austriackie zaprowadziły oddzielne jed- nostki administracyjne zwane dominum. W ich skład wchodzi- ła wieś lub grupa wsi należących do jednego właściciela. Dzie- dzic był z jednej strony zwierzchnikiem swoich poddanych a z drugiej przedstawicielem państwa w najniższej instancji. W Księstwie Warszawskim dekret z 1809 roku wprowadzał or- ganizacje gmin wiejskich i miejskich. Każda wieś stanowiła osobną gminę, zarządzaną przez wójta. Dopuszczano, by urząd wójta sprawowała jedna osoba w kilku przyległych wsiach. Celem usprawnienia zarządzania wójt mógł uzyskać pomoc od sołtysów będących jego zastępcami w poszczególnych wsiach (gromadach). Władze zalecały powoływanie na stanowiska wójtów, właścicieli wsi. Konsekwencją tego było utrzymanie się na wsi władzy szlachty nad chłopami, mimo przyznanej im wolności osobistej. Wójt nie otrzymywał za sprawowanie funkcji administracyjnych żadnego wynagrodzenia, w związku z tym dbał przede wszystkim o własne interesy. Zmiany admi- nistracji wiejskiej z 1818 r. tylko utrwaliły prawnie dominalną zwierzchność właścicieli ziemskich, którzy z urzędu stawali się wójtami. Wsie podlegające jednemu wójtowi tworzyły gminę wiejską. Mogły one liczyć od 10 dymów do kilkunastu wsi należących do jednego właściciela na terenie tego samego obwodu. Zasadnicze zmiany najniższego szczebla administra- cji terytorialnej przyniósł ukaz carski z 1864 r. Znosił on do- tychczasową patrymonialną instancję wójtów, powołując gmi- nę wiejską zbiorową z samorządem.1 1 T. Maciejewski, Historia administracji, Warszawa 2002, s. 204-205, 10 W okresie kapitalistycznym na wskutek parcelacji obszaru dworskiego niejednokrotnie wsie folwarczne przekształciły się na wsie rozproszone, w których gospodarz miał zagrodę na własnej parceli a dawny folwark zamieniał się w resztówkę. Resztówki zostały przeznaczone na społeczne potrzeby wsi. Wsie składały się głównie z domostw i zabudowy gospo- darczej. Strukturę społeczności wiejskiej tworzyły grupy: A/ Ziemianie, grupa społeczna posiadająca tytuł własności do gruntów. Nie pracowali sami w polu, ale czerpali zyski z posiadanej ziemi oddając ją w dzierżawę lub zarządzając nią przy wykorzystaniu siły najemnej (przed 1864 r. chło- pów pańszczyźnianych). Ziemianie tworzyli folwarki, któ- re pozwalały zwiększyć dochody z produkcji rolnej. W Polsce najczęściej byli to przedstawiciele średniej szlachty. B/ Kmiecie, to poddani chłopi, zamożni gospodarze, którzy posiadali własne gospodarstwo o powierzchni powyżej 1 łana ziemi w zamian za co płacili panu feudalnemu czynsz. Termin kmiecie później został zastąpiony określe- niem włościanie. C/. Włościanie, warstwa społeczna zamieszkująca tereny wiej- skie, dominująca w społeczeństwach przedprzemysłowych, zajmująca się produkcją rolną. Dzielili się na gospodarzy, zagrodników i komorników. gospodarze – wywodzili się z kmieci lub ze zu- – bożałej szlachty, posiadali gospodarstwa rolne w któ- rych pracowali i w razie potrzeb zatrudniali zagrodni- ków lub komorników. 210; W. Witkowski, Warszawa 2007, s. 86, 101-102, 115-116, 149. Historia administracji w Polsce 1764-1989, 11 zagrodnicy – posiadacze niewielkich gospo- – darstw rolnych, odrabiający pańszczyznę lub wynaj- mujący się do pracy na folwarkach pańskich lub u kmieci. komornicy – nie posiadali własnej ziemi, – mieszkali razem z rodziną u gospodarza, pomagali w gospodarstwie w zamian za dach nad głową. Komor- nicy byli często członkami rodziny np. syn z synową i dziećmi. Wyróżnia się między innymi następujące typy wsi; wieś służebną, folwarczną, samotniczą, ziemiańską, szlachecką czy sołecką. Dziś postępujący proces urbanizacji wsi, stałe wza- jemne oddziaływanie wsi i miasta czyni realną, perspektywę zacierania się istotnych różnic pomiędzy miastem a wsią. 12 Położenie geograficzne Wieś Andruszkowice położona obecnie w gminie Sambo- rzec znajduje się w mikroregionie fizycznogeograficznym Wy- żyny Sandomierskiej. Odległość od wsi do miasta Sandomie- rza wynosi 4 kilometry. Południowo-wschodnią część granicy wioski wyznacza rzeka Koprzywianka na długości ok. 1,5 km. Jest to najważniejsza rzeka na terenie gminy, która przepływa przez nią na długości ok. 10 km. Długość rzeki, po zmianie jej koryta, od 1938 r. wynosi 68 km. Koprzywianka w dolnym biegu płynie równolegle do Wisły stanowiącej granicę gminy Samborzec. W latach trzydziestych XX w. wykonanie nowego koryta rzeki Koprzywianki spowodowało, że część terenów wioski Andruszkowice znalazła się za rzeką. Dotyczy to pól położonych na tzw. Bełku i Płaszczyźnie. Podobna sytuacja do- tyczy części ziem wsi Koćmierzów, które znajdują się na le- wym brzegu rzeki (np. część łąk przy wale rzeki, jak też zabu- dowania rodziny Państwa Pawlikowskich. Przed regulacją Koprzywianki cieki wodne miały inny przebieg. Jak podał Jan Nepomucen Chądzyński w połowie XIX w. z gór we wsi Złota wypływała rzeczka zwana Wisełką. Płynęła ona między Wisłą a Sandomierzem i wpływała do Wi- sły pod Pieprzówkami.2 Budowa geologiczna i panujący klimat w rejonie sprzyjają rozwojowi rolnictwa. W ostatnich latach nie tylko w Andrusz- kowicach, ale w całej gminie mającej typowo rolniczy charak- ter, miało miejsce odejście od tradycyjnych upraw zbóż, na 2 J. N. Chądzyński, Wspomnienia sandomierskie, Warszawa 1850, s. 122. 13 rzecz warzywnictwa i sadownictwa. Gospodarze we wsi nie utrzymują już trzody chlewnej, bydła ani koni. Nie sieją zboża i buraków. Sady i uprawa warzyw są głównym źródłem utrzy- mania rodzin. Ziemia we wsi jest zasobna w wodę. Z sarmackich wapieni detrytycznych wypływają mało wy- dajne źródła w Milczanach i Malicach Obrazowskich. W kie- runku doliny Wisły zwierciadło wód się obniża i przechodzi w piaski plejstoceńskie. Z nich wypływają źródła u podnóża doliny zbocza w Samborcu i w Złotej oraz w ujściowych od- cinkach jej dolin bocznych: w Andruszkowicach i Strochci- cach.3 Na obszarze tzw. Gaju cieki i źródła są znaczące, decydują o występowaniu tam pól i łąk podmokłych. W miesiącu maju łąki ukwiecone są żółtymi kaczeńcami i białymi stokrotkami. Tu występują tzw. inwersje termiczne, czyli zróżnicowanie termiczne i wilgotnościowe zboczy ciepłych i chłodnych. Wio- sną powstają zastoiny mrozowe, bardzo groźne dla drzew owocowych. Począwszy od granic wsi Milczany cieki i źródła wodne tworzą zlewisko znajdujące swe ujście do rzeki Andruszko- wianki, którą przed 1939 rokiem zwano Potokiem z Milczan. Płynie ona przez wieś krętymi zakolami z kierunku północno- -zachodniego i znajduje swoje ujście do rzeki Koprzywianki. Koprzywianka do 1937 roku miała swe ujście do Wisły na wysokości Koprzywnicy, od której otrzymała nazwę, między Kamieńcem a Bogorią. Tylko Gorzyczanka (wcześniej zwana Samborką) wpływała bezpośrednio do Wisły. Natomiast Pola- nówka i Potok z Milczan łączyły się w ciek wodny zwany Wi- sełką. W okresie międzywojennym rozpoczęto prace nad 3 R. Czarnecki, Wyżyna Sandomierska część wschodnia, Warszawa 1996, s. 234. 14 sztucznym korytem dla Koprzywianki od południowego krań- ca Wisełki do Koprzywnicy. Przed 1938 rokiem do wykonane- go odcinka poniżej Złotej dołączono Potok z Milczan (An- druszkowiankę).4 Jesienią 1956 r. naprawiono i położono asfalt na drodze wiodącej z Sandomierza do Łoniowa przez Koprzywnicę. Po- dyktowane było to potrzebą transportu samochodami wydoby- tej rudy siarkowej w nowo otwartej kopalni siarki w Piasecz- nie do stacji kolejowej i portu rzecznego w Sandomierzu. Starą drogę z kamieni wybudowali żołnierze wojsk austriackich w czasie trwania I wojny światowej w 1915 r. Była to droga złej jakości, stąd w 1940 roku podczas okupacji niemieckiej drogę poprawiono i położono nową nawierzchnię. Roboty wy- konywała niemiecka firma „Deimler”, do pracy zatrudniała ro- botników przymusowych z okolicznych wiosek. Aktualnie przez wieś wiodą następujące drogi: – trasa krajowa (równoległa do Wisły) Nr 79 – Lublin– Kraków przez Sandomierz. – droga powiatowa Nr 0801 T Dr krajowa Nr 77 – Mil- czany–Andruszkowice–Koćmierzów o długości 5112 m. – drogi gminne: a/ 373078 T Złota – most Andruszkowice długości 1959,5 m. (wzdłuż wału na Koprzywiance). b/ 373074 T Andruszkowice – Strochcice długości 1248 m. (droga zwana Królówką – dawny trakt na Kraków). c/ 373050 T Andruszkowice – Kobierniki długości 1846,5 m. d/ 373075 T Andruszkowice – Złota długości 816,25 m. (droga do Górek Złockich).5 4 Tamże, s. 207. 5 Dane uzyskano z Urzędu Gminy Samborzec. Dane na dzień 2.02.2011 r. 15 Mieszkańcy gminy podczas przymusowej pracy w niemieckiej Firmie „Deimler” przy budowie drogi Sandomierz – Koprzywnica. 21.10.1940 r. Fot. ze zbiorów Ewy Ciżyńskiej. Pozostałe to drogi lokalne, wiejskie i polne. Drogi te pro- wadzą dolinami lessowych wąwozów, których strome zbocza pokrywa niezwykle bujna roślinność. W porze wiosennej ja- sno tu od kwitnących dzikich róż, tarnin, czarnego bzu i grusz polnych. Wśród krzewów i drzew słychać niekończą- cy się koncert ptasiego śpiewu. Jesienią jest barwnie od czer- wonych i żółtych liści. Na dnie wąwozu leżą spadłe z drzew dojrzałe dzikie gruszki a na skarpach wąwozu wiszą dorodne jeżyny. Osypujące się skarpy wąwozów porośnięte są zwisającą tra- wą, jeżynami i aromatycznie pachnącą macierzanką. Jednym z najpiękniejszych wąwozów długości ok. 500 m, który pro- wadzi obok posesji Henryka Rzeszowiaka przez pola do Wo- donicy jest wąwóz do wsi Kobierniki. Drugi nieco mniejszy 16 i krótszy, to wąwóz stanowiący drogę opaskową do zabudo- wań dawnego dworu w Andruszkowicach. Mieszkańcy gminy podczas przymusowej pracy w niemieckiej Firmie „Deimler” przy budowie drogi Sandomierz – Koprzywnica. 21.10.1940 r. Druga z lewej Helena Jędrzejewska, w środku Maria Gara. Fot. ze zbiorów Ewy Ciżyńskiej. Na wyżej położonej części wioski dominują ziemie lesso- we, czarnoziemy i szare gleby wytworzone z lessów. Dawny- mi laty urodzajne pola falowały zbożami, złociły się sławną pszenicą sandomierską. W niższej części, wzdłuż wału rzeki Koprzywianki zalegają mady i rędziny. Tu przeważają kwieci- ste łąki i nowoczesne sady. Smugi łąk stwarzają niezapomniany swoisty krajobraz tej części wioski. Nie tak dawno słychać było porykiwanie pasą- cego się tam bydła. Spoglądając z łąk nad Koprzywianką na wyżynną część wioski widać pasmo domów rozciągające się wzdłuż głównej drogi od Sandomierza do Samborca, a nad 17 Etymologia nazwy Andruszkowice Etymologia to dział językoznawstwa zajmujący się pocho- dzeniem i pierwotnym znaczeniem wyrazów. Przedmiotem etymologicznego badania są wyrazy, które zatraciły swoje uza- sadnienie słowotwórcze zmieniając znaczenie i formę w miarę upływu czasu. Zatem podstawowym celem badań etymolo- gicznych jest odtworzenie, zrekonstruowanie, wykrycie przy- puszczalnie pierwotnego znaczenia wyrazu oraz wyjaśnienie jego dalszych przeobrażeń. Jak często na przestrzeni wieków zmieniała się nazwa wsi Andruszkowice trudno dziś dociec. W wielu dokumentach: mapach, pismach z różnego okresu występuje różny jej zapis. Na plan pierwszy wysuwa się znaczna niejednolitość ortografii polskiej na przestrzeni XVI-XIX wieku oraz fakt, że pismo od- twarzało formę fonetyczną wyrazu, jak usłyszano – tak zapisa- no. Język, jakim się posługiwano pokrywał się na ogół z lite- racką polszczyzną owego okresu. Zachowane zostało w pi- sowni typowe zjawisko fonetyczne ówczesnego języka np. krzan-chrzan, rżnąć-rząć, Dyonizy-Dionizy, Jędrzej-Jędre- k-Andrzej, Jędruszkowice-Andruszkowice itd. Czy są to wszystkie zebrane określenia funkcjonujące jako nazwa tej miejscowości? Zapewne nie, ale już tylko na tej pod- stawie z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że na- zwa miejscowości Andruszkowice wywodzi się od imienia za- łożyciela – Jędrzeja. Niżej zestawiono kilka wybranych nazw miejscowości w różnych odstępach czasowych. 19 Lp. 1. 2. Nazwa Hendrzischowicze Iendryskowicze Źródło Rok 1191 Słownik geograficzny Króle- stwa Polskiego i innych kra- 1284 jów słowiańskich, Warszawa 1900, t. 15, cz. 1, s. 28. Jandrzyszkowice 1360 Słownik geograficzny…, War- szawa 1880, t. 1, s. 35. Jendrziskowice 1564 dokumenty kościelne parafii św. Pawła Andriskowicze 1578 Słownik geograficzny…, t. 15, Jęndruszkowice 1809- 1816 7. Jędryszkowice 1816- 1894 3. 4. 5. 6. 8. 9. cz. 1, s. 28. Archiwum parafii Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Sando- mierzu, Akta parafii św. Pawła w Sandomierzu, Teczka do 1978 (lata 1810-1978), akta stanu cywilnego parafii św. Pawła, dokumenty wojskowe z okresu wojen napoleońskich Archiwum parafii Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Sando- mierzu, Akta parafii św. Pawła w Sandomierzu, Teczka do 1978 (lata 1810-1978), akta stanu cywilnego parafii św. Pawła mapy geodezyjne i wojskowe z zaboru rosyjskiego Andruszkowice 1825, 1860 Andruszkowice od 1894 akta stanu cywilnego parafii św. Pawła 20 Nazwy części wsi i obiektów fizjograficznych Andruszkowic Andruszkowice Górki to stara wieś 1. Grzędy na starej wsi, wąskie działki po lewej stro- nie drogi krajowej nr 79 do Sandomierza, graniczą przez rów melioracyjny z Kałami (posesje: Waldemara Sendrowicza, Ryszar- da Dziarka, Alberta Rzeszowiaka i Barbary Maziarzowej). Andruszkowice 1. Podgroble to kolonia wieś 2. Kały 3. Krównik 4. Półanki 5. Pastwiska 6. Gaj część wsi między Królówką a drogą krajo- wą nr 79, graniczy od zachodu z Grzędami a od wschodu z Burtnicą (posesje: Bogda- na Banaszkiewicza, Dionizego Majewskie- go, stacji paliwowej, hurtowni elektrycznej oraz Moto-Trak Rafała Cichonia, Krzysz- tofa Cichonia, Haliny Bony). po obu stronach rowu melioracyjnego Burtnica, od drogi Królówka na północ do drogi na Kobierniki (do posesji Henryka Rzeszowiaka). pola pomiędzy Górkami Złockimi, a drogą powiatową do Milczan. przy starej drodze wiejskiej wiodącej do Koćmierzowa w kierunku wału na Koprzy- wiance (obok posesji: Maryli Szczypior, Andrzeja Rzeszowiaka i Wiesława Śliwiń- skiego). płaskie pola od rzeki Andruszkowianki (zwanej dawniej Potokiem z Milczan) do 21 7. Łąki 8. Jabłonka 9. Dalekie 10. Na Bełku 11. Na Wsi 12. Niwka 13. Górki 14. W Dołkach 15. Hołda drogi gminnej na Milczany. teren przy rzece Andruszkowiance przed jej dopływem do śluzy na Koprzywiance. pola pomiędzy rzeką a tzw. Wałem na daw- nych gruntach dworskich w północnej ich części, aż do granic ze wsią Milczany. północna część gruntów wsi Andruszkowi- ce, wciśnięta między wsie: Milczany, Ko- bierniki i Strochcice, przy skrzyżowaniu drogi gminnej Andruszkowice – Kobierniki z powiatową Kobierniki – Milczany pod tzw. „Antonim” (dawna figura św. Anto- niego, obecnie Matki Boskiej). pola za wałem znajdującym się po prawej stronie rzeki Koprzywianki, po obu stro- nach jeziora Bełek, przed regulacją koryta Koprzywanianki należały do wsi Andrusz- kowice (tak jak i obecnie). pola i posesje na terenie starej wsi, której centrum można utożsamiać z figurą Matki Boskiej, potocznie nazywane również w Górkach. przy drodze krajowej nr 79 po prawej jej stronie naprzeciwko Grzędów (posesja Anny Biernat i Wojciecha Cichonia). pola i posesje na terenie starej wsi, której centrum można utożsamiać z figurą Matki Boskiej, nazywane również Na Wsi. pola przy drodze gminnej do Górek Złoc- kich. zwana Łysą Górą, pole po prawej stronie 22 16. Płaszczyzna 17. Dworskie 18. Błonie 19. Rędzina 20. Podgroble drogi gminnej do Kobiernik za posesją Henryka Rzeszowiaka i Wincentego Ję- drzejewskiego. grunt wiejski tzw. Resztówka za wałem znajdującym się po prawej stronie rzeki Koprzywianki, przy jeziorze Bełek, przed regulacją koryta Koprzywanianki należały do wsi Andruszkowice (tak jak i obecnie). pola należące do dawnego dworu, znajdu- jące się na wzniesieniu skarpy wiślanej zaj- mujące głównie obszar w kierunku północ- no-zachodnim i wschodnim jego umiejsco- wienia. przy moście na rzece Andruszkowiance, obok drogi powiatowej do Milczan (pose- sja Adama Dygdonia). płaskie pola między drogą nr 79 a wałem rzeki Koprzywianki, (posesje: Bronisława Burego, Krzysztofa Kędzierskiego, Mate- usza Wójtowicza, Wincentego Niezgody, Tadeusza Kozłowskiego, Sławomira Para- dowskiego, Mariana Króla, Stefanii Baski, Zygmunta Kiliańskiego, Elżbiety Szalon). to pola położone między Królówką a drogą krajową Nr 79, od rowu melioracyjnego (Burtnica) na wschód w kierunku do wsi Strochcice (posesje: Jerzego Majewskiego, Macieja Rzeszowiaka, Jacka Kołodzieja, Stefana Witkowskiego, Wacławy Gajek, Piotra Roga, Zygmunta Bieleckiego, Jani- ny Wódz, Jana Chmiela). 23 154. Rzepczyńska Zofia 155. Rzepczyńska Albina 156. Rzepczyński Andrzej 157. Sławiński Stanisław 158. Sławiński Mieczysław 159. Sławińska Bronisława 160. Sławiński Władysław 161. Rzeszowiak Maria 162. Sendrowicz Aniela 163. Świder Maria 164. Świder Wincenty 165. Król Zenon 166. Król Władysław 167. Król Antonina 168. Jarosz Ryszard 169. Cebula Stanisław 170. Cebula Bolesław 171. Cebula Anna 172. Wójcik Wincenty 173. Wójcik Krystyna 174. Wójcik Katarzyna 175. Witkowska Maria 176. Leśniak Lucyna 177. Leśniak Jan 178. Bona Józef 179. Bona Henryk 180. Bona Zofia 181. Bona Józefa 182. Świątański Wincenty 183. Krakowiak Józefa 184. Krakowiak Adam 123 1985 2007 2011 1979 1949 1975 1985 1963 1961 1992 1996 1954 1987 1992 1988 1982 1983 1993 1981 1989 1994 1977 2004 1955 1982 1960 2007 1986 1949 1986 1988 2003 185. Krakowiak Edward 2006 186. Tkaczyk Janina 1964 187. Rewera Franciszka 1979 188. Rewera Józef 2010 189. Rewera Zofia 190. Pawlikowski Julian 1977 191. Pawlikowska Władysława 1999 Ciała zmarłych złożono w grobach na cmentarzach Sando- mierza (Świętopawelskim i Krukowskim), Samborca, Obrazo- wa, Gór Wysokich i Gdańska. W wydanej ostatnio monografii Cmentarza Świętopawelskiego w Sandomierzu można odszu- kać nazwiska pochowanych na tej nekropoli mieszkańców An- druszkowic, jak również odnaleźć na planie i na cmentarzu ich groby, jeśli na nagrobku zachowały się inskrypcje.82 Najdłużej żyjącymi mieszkańcami wsi Andruszkowice byli: 1. Bielecka Stanisława zwana „Kowolką” – zm. 9 stycznia 2. 1990 r. Przeżyła 95 lat. Julian Rzeszowiak – zm. 25 listopada 1999 r. Przeżył 93 lata. 3. Stefan Rzeszowiak – zm. 21 listopada 2004 r. Przeżył 93 lata.83 82 B. Cebula, O. Juda, Inwentaryzacja Cmentarza Świętopawelskiego w Sandomierzu, [w:] Cmentarz Świętopawelski w Sandomierzu, red. P. Sławiński, Sandomierz 2010, s. 235-382, plan. 83 Na podstawie inskrypcji nagrobnych na Cmentarzu Świętopawelskim w Sandomierzu. 124 Spis treści Słowo wstępne 7 Z przeszłości osadnictwa wiejskiego 9 Położenie geograficzne 13 Etymologia nazwy Andruszkowice 19 Dzieje wsi Andruszkowice 27 Do rozbiorów 27 W dobie niewoli narodowej 31 W Polsce niepodległej 46 Po wyzwoleniu 60 Mieszkańcy 79 Opis zagrody wiejskiej 89 Szkoła 93 Figury przydrożne w Andruszkowicach 98 Figura błogosławionego Wincentego Kadłubka 98 Figura Matki Boskiej Niepokalanej 104 Bibliografia 107 Aneksy 111
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Andruszkowice. Monografia miejscowości
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: