Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00130 005559 13254598 na godz. na dobę w sumie
Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla - ebook/pdf
Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 336
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2494-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook (-16%), audiobook).
Rozprawa prezentuje filozofię Edmunda Husserla w świetle trzech tez, które zostały tak wyrażone, aby zaakcentować centralne miejsce problematyki anonimowości w fenomenologii transcendentalnej. Pierwszą tezę można sformułować następująco: człowiek jest Ja transcendentalnym, ale w naturalnym nastawieniu transcendentalny charakter subiektywności pozostaje anonimowy, to znaczy niepoddany refleksji, zakryty. Druga teza wyraża myśl, że anonimowość tę można przezwyciężyć, przeprowadzając redukcję fenomenologiczną. Trzecia teza głosi, że odsłonięta dzięki redukcji fenomenologicznej świadomość transcendentalna nie jest czymś ostatecznym, lecz sama konstytuuje się w absolutnej subiektywności, a absolutna subiektywność nie poddaje się refleksji i pozostaje również anonimowa, przy czym anonimowość absolutnej subiektywności nigdy nie może być przezwyciężona. Zaprezentowanie fenomenologii z punktu widzenia problematyki anonimowości daje rezultaty w postaci następujących rozstrzygnięć. Po pierwsze, kryzys jest rozumiany jako trwanie życia transcendentalnego w anonimowości. Po drugie, redukcja fenomenologiczna oznacza odsłonięcie tezy naturalnego nastawienia jako przeżycia konstytuującego byt świata. Po trzecie, świadomość refleksyjnie zobiektywizowana nie jest absolutną subiektywnością, jako że absolutna subiektywność stanowi świadomość anonimowo funkcjonującą. Po czwarte, anonimowość absolutnej subiektywności nie pozostaje w sprzeczności z fenomenologiczną zasadą wszelkich zasad, ponieważ apodyktyczna oczywistość „Ja jestem” okazuje się anonimową oczywistością. Rozprawa stanowi pierwszą w literaturze przedmiotu monografię poświęconą problematyce anonimowości w Husserlowskiej filozofii i jest adresowana nie tylko do filozofów specjalizujących się w zakresie fenomenologii, lecz także do tych czytelników, którym nie jest obca problematyka granic poznania, wewnętrznej struktury podmiotowości, źródeł kryzysu europejskiego człowieczeństwa i możliwości jego przezwyciężenia.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp 1 Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla Rodzicom 2 Wstęp NR 2982 Wstęp Piotr Łaciak 3 Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 2012 Redaktor serii: Filozofia Andrzej Kiepas Recenzent Kazimierz Wolsza Wstęp 5 Treść Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Rozdział pierwszy Anonimowość transcendentalnej konstytucji świata w nastawieniu naturalnym Nastawienie naturalne jako anonimowy modus życia transcendentalnego . . Kryzys jako trwanie transcendentalnej subiektywności w anonimowości . . 19 28 Rozdział drugi Fenomenologia jako przezwyciężenie przesądów nastawienia naturalnego Anonimowość transcendentalnej subiektywności a koncepcja filozofii . . . ścisłej nauki . . . . Zasada wszelkich zasad jako zasada oczywistości Fenomenologiczne nastawienie jako przeciwne naturze ukierunkowanie . Konstytucja w przedtranscendentalnej i transcendentalnej fenomenologii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . jako . . . . 41 46 55 60 Drogi do redukcji transcendentalno-fenomenologicznej Rozdział trzeci Krytyka doświadczenia świata jako motywacja redukcji . Droga kartezjańska . . Droga kantowska . . . . Kartezjańska i kantowska droga do redukcji . . . Droga przez intencjonalną psychologię . . . . jako wyraz dwóch motywów . 91 . 103 fenomenologii 73 79 84 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział czwarty Redukcja transcendentalno-fenomenologiczna jako zniesienie anonimowości transcendentalnej konstytucji świata Redukcja i epoché. . Redukcja transcendentalno-fenomenologiczna jako moment refleksji . Epoché jako odsłonięcie tezy naturalnego nastawienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 . 131 . 135 6 Treść Teza naturalnego nastawienia jako konstytuujące dokonanie świadomości Redukcja jako odsłonięcie konstytutywnego charakteru tezy w interpretacji . 142 komentatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Redukcja ejdetyczna jako redukcja do eidos ego i jej granice Rozdział piąty Redukcja ejdetyczna jako wyłączenie indywidualnego istnienia . Nastawienie naturalno-faktyczne i nastawienie naturalno-ejdetyczne, nasta- wienie transcendentalno-faktyczne i nastawienie transcendentalno-ejde- tyczne . . Absolutny i przypadkowy fakt . Ontologia (ejdetyka czystej świadomości) i metafizyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 . 178 . 188 . 199 Fenomenologia genetyczna a problem ostatecznego źródła Rozdział szósty Od fenomenologii statycznej do fenomenologii genetycznej . Czas jako uniwersalna forma egologicznej genezy . . Forma i treść genezy . . . Fenomenologia genetyczna jako odsłanianie historii transcendentalnego ego Asocjacja jako uniwersalna zasada pasywnej genezy . . Przed-Ja jako ostateczne źródło genezy . . Intersubiektywność i geneza . . . . . Pra-Ja jako ostateczne źródło obowiązywania . . 207 . 214 . 224 230 . 235 . 242 . 248 . 259 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Anonimowość jako istotowy rys absolutnej subiektywności Rozdział siódmy Absolutna subiektywność jako świadomość konstytuująca czas . Refleksyjny i nierefleksyjny model samoświadomości a problem świado- . . . . . 267 mości absolutnej świadomości w fenomenologii nieegologicznej Egologiczny zwrot w fenomenologii a problem apodyktyczności . kwatności absolutnej subiektywności . . . . . . . . . . Zakończenie . Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 i nieade- . . . . . . . . . . . . . 283 . 307 . 313 Indeks osobowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 Zusammenfassung . . Résumé . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 . 329 Wstęp 7 Wstęp Centrum organizującym dyskurs rozważań zawartych w pre- zentowanej rozprawie są trzy tezy stanowiące kwintesencję Hus- serlowskiej fenomenologii. Po pierwsze, każdy człowiek „nosi w sobie” Ja transcendentalne, ale w naturalnym nastawieniu transcendentalny charakter subiektywności pozostaje anonimo- wy, to znaczy niepoddany refleksji, a trwanie w anonimowości ży- cia transcendentalnego doprowadziło do kryzysu. Po drugie, ano- nimowość tę można znieść, przeprowadzając redukcję transcen- dentalno-fenomenologiczną i tym samym doprowadzając to, co transcendentalne, do tematycznej świadomości, tak że samą re- dukcję należy rozumieć jako przezwyciężenie przesądów natural- nego nastawienia, przesądów przesłaniających transcendentalny charakter subiektywności. Po trzecie, odsłonięta dzięki redukcji transcendentalno-fenomenologicznej świadomość transcendental- na nie jest czymś ostatecznym, lecz sama konstytuuje się w abso- lutnej subiektywności, którą Husserl nazywa przepływem konsty- tuującym czas, praprocesem czy stojąco-płynącą teraźniejszością, a absolutna subiektywność również nie poddaje się refleksji i po- zostaje anonimowa, przy czym anonimowość absolutnej subiek- tywności nigdy nie może być przezwyciężona. W pierwszej tezie zostaje wyrażona podstawowa myśl fenome- nologii, która rzuca światło na problematykę fenomenologicznego podwojenia Ja, na zagadnienie relacji między nastawieniem natu- ralnym i nastawieniem transcendentalnym, na kwestie dogma- tyczności nauk pozytywnych, pozostających w nastawieniu natu- ralnym, oraz kryzysu nauk. Druga teza pozwala potraktować feno- menologię jako swoistą hermeneutykę życia świadomościowego, hermeneutykę, której metodą jest redukcja transcendentalno-fe- nomenologiczna, polegająca na przekroczeniu ograniczeń natural- nego poznania i odsłonięciu zakrytego w naturalnym nastawieniu transcendentalnego charakteru subiektywności. Z kolei trzecia teza objaśnia sens żywej obecności jako absolutu fenomenologicz- 8 Wstęp nego, wskazując zarazem granicę redukcji transcendentalno-feno- menologicznej oraz transcendentalnego poznania. Zasadniczym celem rozprawy jest objaśnienie tych trzech tez oraz konsekwencji z nich wynikających. Tezy te zostały tak sfor- mułowane, aby zaakcentować centralne miejsce problematyki anonimowości w fenomenologii transcendentalnej. Jeżeli chodzi o samo pojęcie anonimowości, to posługując się rozróżnieniem Eugena Finka między pojęciami tematycznymi i pojęciami opera- cyjnymi, można uznać, że pojęcie to należy do operacyjnych po- jęć fenomenologii. Zdaniem Finka, pojęcia tematyczne („idea” u Platona, ousia u Arystotelesa, „monada” u Leibniza, a u sa- mego Husserla „transcendentalna subiektywność”) są takimi po- jęciami, które wypływają z podstawowych tematów danej filozofii, pojęciami tematycznie objaśnionymi, w których myślenie to, co pomyślane, utrwala i przechowuje1. Kształtowanie się pojęć tema- tycznych dokonuje się jednak w polu innych pojęć, które nie do- chodzą do przedmiotowego utrwalenia i stanowią cień (Schatten) filozofii, cień, w którym porusza się filozoficzne myślenie. „Wyja- śniająca moc myślenia — pisze Fink — żywi się tym, co pozostaje w cieniu myślenia”2. Pojęcia, w których cieniu ugruntowują się pojęcia tematyczne, są pojęciami operacyjnie używanymi, nie zaś tematycznie objaśnionymi, krótko mówiąc, są pojęciami operacyj- nymi. Analizując architektonikę dyskursu fenomenologicznego, Fink zaznacza, że centralne pojęcia fenomenologiczne, jak: „feno- men”, epoché, „konstytucja”, „dokonanie” (Leistung) czy „logika transcendentalna”, są bardziej pojęciami operacyjnymi niż poję- ciami tematycznymi i jako takie pozostają w półmroku, ponieważ Husserl nigdy nie postawił problemu języka transcendentalnego i używał pojęć transcendentalnych, nie objaśniając ich możliwości i nie odróżniając wystarczająco od pojęć języka naturalnego i po- jęć spekulatywnych3. Samo pojęcie anonimowości jest pojęciem operacyjnym, i to takim pojęciem, które nie należy również do centralnych pojęć fe- nomenologii. W prezentowanej rozprawie problem anonimowości umieszczamy w centrum Husserlowskiej fenomenologii. Takie roz- wiązanie wymaga, po pierwsze, objaśnienia pojęcia anonimowości 1 Zob. E. F i n k: Operative Begriffe in Husserls Phänomenologie. I d e m: Nähe und Distanz. Phänomenologische Vorträge und Aufsätze. Hrsg. von F.-A. S c h w a r z. Freiburg—München 2004, s. 185. 2 Ibidem, s. 186. Brak adnotacji o tłumaczu oznacza, że tłumaczenie pocho- dzi od autora rozprawy. 3 Zob. ibidem, s. 202—203. Wstęp 9 jako pojęcia oznaczającego granice poznania, nie tylko naturalne- go, lecz także transcendentalnego; po drugie, wykazania, że pro- blematyka anonimowości ma rozstrzygające znaczenie dla właści- wego zrozumienia fenomenologii jako filozofii transcendentalnej. W literaturze przedmiotu problem anonimowości nie doczekał się monografii, a bezpośrednią inspirację do napisania tej rozprawy stanowiły uwagi Gerda Branda i Klausa Helda na temat dwóch ro- dzajów anonimowości w fenomenologii Husserla4. Anonimowość oznacza w fenomenologii nierefleksyjny stan transcendentalnego życia świadomości, stan, w którym świadomość nie tematyzuje samej siebie. Według Husserla refleksja transcendentalna jest jedynym źródłem wiedzy o subiektywności transcendentalnej, ponieważ bezrefleksyjna świadomość nie ma charakteru pozna- nia, toteż świadomość transcendentalna niepoddana refleksji nie wie o sobie samej. W rozprawie anonimowość jest rozumiana w dwóch znaczeniach rozpoznanych przez wymienionych wyżej komentatorów: w sensie zakrycia transcendentalno-konstytuu- jących dokonań subiektywności w nastawieniu naturalnym, zakry- cia ugruntowanego w jednostronności tego nastawienia, zamy- kającej dostęp do transcendentalno-refleksyjnego namysłu nad świadomością nadającą sens światu nastawienia naturalnego; tak- że w sensie niemożliwości refleksyjnej obiektywizacji (uchwyce- nia) absolutnej subiektywności w nastawieniu transcendentalnym, niemożliwości wypływającej z zasady, że transcendentalny abso- lut nie pozostaje w relacji do siebie, to znaczy nie może być przedmiotem samego siebie. Anonimowość wskazuje tym samym ograniczenia, jakim podlega zarówno naturalne, jak i transcen- dentalne poznanie. W pierwszym znaczeniu anonimowość to sposób funkcjonowa- nia konstytuującej świat świadomości transcendentalnej w nasta- wieniu naturalnym, sposób, jakim jest jej zatracanie się w tym, co sama konstytuuje. Otóż w naturalnym nastawieniu subiektywność konstytuująca świat zapomina o sobie samej, a owo samozapo- 4 Zob.: G. B r a n d: Welt, Ich und Zeit. Nach unveröffentlichten Manu- skripten Edmund Husserls. Den Haag 1955, s. 24, 62 (przypis 1), 64 (przy- pis 2); K. H e l d: Lebendige Gegenwart. Die Frage nach der Seinsweise des transzendentalen Ich bei Edmund Husserl, entwickelt am Leitfaden der Zeit- problematik. Den Haag 1966, s. 120—121. Te dwa znaczenia pojęcia anonimo- wości są również wskazane w Słowniku pojęć fenomenologicznych pod hasłem „anonimowość”. Zob. Wörterbuch der phänomenologischen Begriffe. Hrsg. von H. V e t t e r, unter Mitarbeit von K. E b n e r und U. K a d i. Hamburg 2004, s. 29—30. 10 Wstęp mnienie polega na tym, że ulega ona zakryciu przez to, co stano- wi rezultat jej konstytucyjnych dokonań. To samozapomnienie su- biektywności wzmacniają nauki pozytywne, które nie tylko ule- gają przesądowi wstępnie danego świata, lecz także absolutyzują świat, popadając w naturalistyczne przesądy. Dla nauk pozytyw- nych bowiem charakterystyczne jest bezwiedne absolutyzowanie świata, absolutyzowanie, które stanowi niedorzeczne odwrócenie porządków, to znaczy wyniesienie do rangi absolutu tego, co oka- zuje się czymś stale konstytuowanym przez świadomość, a skut- kuje to całkowitym zapomnieniem samej subiektywności kon- stytuującej świat, zapomnieniem, które doprowadziło do kryzysu europejskiego człowieczeństwa. O ile anonimowość w sensie sa- mozapomnienia transcendentalnej subiektywności w świecie sta- nowi granicę naturalnego poznania, granicę, którą można prze- kroczyć, przeprowadzając transcendentalno-refleksyjny namysł w formie redukcji fenomenologicznej, o tyle anonimowość w zna- czeniu nieuprzedmiotowialności absolutnej subiektywności należy potraktować jako granicę poznania transcendentalnego, granicę transcendentalnej refleksji, granicę, której nie można przekro- czyć, nieprzekraczalną granicę poznania w ogóle. Refleksja trans- cendentalna, jak wszelka refleksja, jest aktem obiektywizującym rozumianym jako „spostrzeganie po” (Nachgewahren), aktem, w którym dokonuje się prezentacja już spełnionych, utrzymy- wanych retencjonalnie, to znaczy ukonstytuowanych w czasie, immanentnych jedności. Dlatego odsłonięta za pomocą transcen- dentalnej refleksji świadomość konstytuująca świat stanowi ucza- sowiony strumień przeżyć ze zobiektywizowaną noetyczno-no- ematyczną zawartością. Jako taka, świadomość ta nie jest tym, co naprawdę absolutne, lecz sama okazuje się konstytutywnym rezultatem ostatecznie funkcjonującej subiektywności, która jako subiektywność konstytuująca czas zawsze już wyprzedza refleksję jako jej nietematyczne założenie. W ten sposób absolut transcen- dentalny — jako czysta aktualność przepływu przeżyć czy pra-Ja w sensie ostatecznie funkcjonującego Ja w aktualnym spełnianiu przeżyć — pozostaje anonimowy i może być uświadamiany tylko przedrefleksyjnie, a w konsekwencji zasadne staje się pytanie o to, skąd o nim wiemy. Rozważania zawarte w rozprawie zostały zgrupowane w sied- miu rozdziałach. Rozdział pierwszy wprowadza w problematykę fenomenologiczną, prezentując nastawienie naturalne jako szcze- gólny modus tego, co transcendentalne. Nastawienie naturalne opisujemy zatem z perspektywy transcendentalnej, zgodnie z za- Wstęp 11 sadą, że opis naturalnego nastawienia jest możliwy dopiero wte- dy, gdy opuścimy jego obszar. Opis naturalnego nastawienia nie jest opisem tego nastawienia jako nastawienia naturalnego, lecz jego objaśnieniem jako anonimowego modus życia transcenden- talnego, anonimowego, to znaczy zakrytego, nieuświadomionego. Trzon argumentacji tego rozdziału pracy stanowi przekonanie, że nastawienie naturalne jest przeniknięte obowiązywaniem tezy o istnieniu świata, tezy jako przeżycia spełnianego anonimowo, nietematycznie, przeżycia, na którego mocy świat jawi się nam jako rzeczywistość istniejąca, i to właśnie bezrefleksyjny sposób spełniania owego przeżycia sprawia, że w naturalnym nastawie- niu nie rozpoznajemy tezy jako takiego przeżycia, od którego za- leży ważność naszego ujęcia naturalnego świata. Takie pojmowa- nie tezy naturalnego nastawienia ma kapitalne znaczenie dla dal- szych rozważań zawartych w rozprawie, w których redukcja transcendentalno-fenomenologiczna jest rozumiana w sensie od- słonięcia tezy naturalnego nastawienia jako konstytuującego prze- życia świadomości. Traktując to, co naturalne, jako anonimowy modus tego, co transcendentalne, czynimy zarazem transcenden- talnie zrozumiałą tezę, że fenomenologiczne podwojenie Ja nie oznacza dwoistości ontologicznej, że Ja naturalne nie jest innym Ja niż Ja transcendentalne. Takie rozumienie relacji między tym, co naturalne, i tym, co transcendentalne, objaśnia również w no- wym świetle fenomen kryzysu i pozwala zinterpretować kryzys jako trwanie życia transcendentalnego w anonimowości, trwanie, którego punkt kulminacyjny stanowi ukonstytuowanie się nasta- wienia naturalistycznego, właściwego obiektywistycznie zoriento- wanym naukom pozytywnym, całkowicie zapoznającego trans- cendentalną podstawę sensu. Rozdział drugi anonsuje problematykę transcendentalno-feno- menologicznej redukcji, prezentując ogólnie fenomenologię jako metodę przezwyciężania przesądów naturalnego nastawienia, w szczególności przesądu wszelkich przesądów, jakim jest teza naturalnego nastawienia. Husserl, posiłkując się zasadą wszelkich zasad, którą formułuje jako zasadę oczywistości, różnicuje pojęcie i przyznaje najwyższą rangę apodyktycznej oczy- oczywistości wistości ego cogito, a po przeprowadzeniu transcendentalnej epoché rozszerza zarazem zakres badania na transcendentne wo- bec świadomości przedmioty, traktując owe przedmioty tak, jak nam się jawią, przy wyłączeniu wszelkich przesądów, które nie dają się uprawomocnić w naoczności. W tym rozdziale pracy wy- kazujemy, że dopiero po rozszerzeniu zakresu badania fenomeno- 12 Wstęp logicznego na to, co transcendentne, następuje transcendentalny zwrot w fenomenologii, a sama świadomość transcendentalna jest świadomością konstytuującą przedmiot nie tylko w treści, lecz także w prawdziwym bycie, przy czym byt przedmiotu kon- stytuuje się w świadomości tetycznej. W ten sposób zaanonsowana problematyka fenomenologii transcendentalnej staje się punktem wyjścia dalszych rozważań zawartych w rozprawie. Rozdział trzeci prezentuje trzy drogi do redukcji transcendentalno-fenomenologicznej: drogę kartezjańską, drogę kantowską i drogę przez intencjonalną psychologię. Wska- zujemy, że na drogach tych dochodzi do uwyraźnienia różnych aspektów samej redukcji. Na drodze kartezjańskiej redukcja jest rozumiana jako wyłączenie świata, wyłączenie, którego residuum stanowi czysta świadomość, przy czym takie rozumienie redukcji prowadzi do przeciwstawienia świadomości światu, przeciwsta- wienia sprzyjającego zawężaniu świadomości do pewnej dziedziny bytowej, odgraniczonej od innych dziedzin. Jest to zasadniczy mankament kartezjańsko motywowanej redukcji, dostrzeżony przez samego Husserla, aczkolwiek Husserl nigdy nie zarzucił kar- tezjańskiej drogi i zawsze eksponował jej radykalizm. Na drodze kantowskiej do redukcji dochodzi wprawdzie do osłabienia karte- zjańskiego radykalizmu, ale redukcja nie może już być interpreto- wana jako ograniczenie do pewnej swoistej dziedziny bytowej, lecz jako przekroczenie wszelkich ograniczeń, w szczególności przekroczenie ograniczeń naturalno-obiektywnego poznania, prze- kroczenie motywowane potrzebą transcendentalnego zrozumienia owego poznania oraz zrozumienia korelacji między świadomością i światem. Z kolei na drodze przez psychologię akcentowany jest paralelizm zachodzący między czystą psychologią i transcenden- talną fenomenologią, między redukcją fenomenologiczno-psycho- logiczną i redukcją transcendentalno-fenomenologiczną, a sama transcendentalno-fenomenologiczna redukcja umożliwia przemia- nę świadomości psychologicznej w świadomość transcendental- ną, przemianę, w której trakcie pozostaje niezmieniona treść świadomości. To właśnie na drodze prowadzącej przez psycholo- gię Husserl objaśnia sens treściowej identyczności Ja empiryczne- go i Ja transcendentalnego, bo to właśnie droga ta pozwala najle- piej zrozumieć tezę, że żyjące w naturalnym nastawieniu Ja jest Ja transcendentalnym w modus anonimowości. Punktem wyjścia analiz zawartych w rozdziale czwartym jest wykazana w rozważaniach na temat dróg do redukcji teza, że róż- ne drogi do redukcji wzajemnie się uzupełniają i pokazują jej od- Wstęp 13 mienne aspekty. O ile na drodze kartezjańskiej jest eksponowane negatywne znaczenie redukcji transcendentalno-fenomenologicz- nej jako wyłączenia, ujmowania w nawias, zawieszenia, o tyle na drogach niekartezjańskich dochodzi do uwyraźnienia pozytywne- go sensu redukcji jako odsłonięcia, przemiany czy rozjaśnienia, przy czym na wszystkich drogach te dwa aspekty redukcji mniej lub bardziej wyraźnie się splatają. Owo wzajemne splatanie się tych dwóch aspektów redukcji, splatanie się, paradoksalnie, naj- wyraźniej dostrzegalne w kartezjańsko zorientowanych Ideach I, sprawia, że redukcja transcendentalno-fenomenologiczna jest wy- łączeniem tezy naturalnego nastawienia jako uniwersalnego prze- sądu, założonego we wszelkim naturalnym doświadczeniu, wy- łączeniem, które okazuje się zarazem refleksyjnym odsłonięciem tezy jako konstytuującego przeżycia świadomości. W tej części pracy mocno akcentujemy, że w ramach fenomenologii rozumu opracowanej w Ideach I Husserl dochodzi do następującego wniosku: świat zawdzięcza swe istnienie tezie naturalnego nasta- wienia, i po dokonaniu epoché rozpoznajemy, że zastajemy świat w jego istnieniu tylko dzięki uznaniu go na mocy tezy za coś ist- niejącego. Wykazujemy zarazem, że redukcja transcendental- no-fenomenologiczna w żadnym wypadku nie oznacza modyfika- cji neutralnościowej, która jest rozumiana jako przekształcenie świadomości uznającej w bycie w świadomość neutralną. Świado- mość oczyszczona transcendentalnie bowiem okazuje się świado- mością konstytuującą byt przedmiotu, a konstytucja bytu jest dziełem świadomości tetycznej, nie zaś świadomości neutralnej. W redukcji transcendentalno-fenomenologicznej nie dochodzi tym samym do myślowego przekształcenia procesu transcendentalnej konstytucji świata, lecz do jego odsłonięcia, toteż samą redukcję można potraktować jako moment refleksji transcendentalnej, ro- zumianej jako odsłanianie zakrytych, anonimowo spełnianych w naturalnym nastawieniu, konstytuujących dokonań świadomo- ści, jako doprowadzenie tych dokonań do świadomości tematycz- nej, zniesienie ich anonimowości. Kolejne dwa rozdziały rozprawy: rozdział piąty i rozdział szósty, tworzą grunt dla rozważań nad problematyką anonimowości w drugim znaczeniu (w sensie nieuprzedmiotowialności absolut- nej świadomości w nastawieniu transcendentalnym), problema- tyką, która kulminuje w rozdziale siódmym. W rozdziale piątym poddajemy analizie redukcję ejdetyczną rozumianą jako wyłącze- nie indywidualnego istnienia, wykazując, że redukcja ejdetyczna jest bardziej spokrewniona z modyfikacją neutralnościową niż 14 Wstęp redukcja transcendentalno-fenomenologiczna, ponieważ do sfery istot otwiera nam dostęp czysta fantazja, która implikuje neutrali- zację świadomości uznającej, neutralizację przekształcającą fakty w czyste możliwości dopuszczane przez istotę, czyste, czyli nie- skrępowane uznawaniem w bycie. Zaznaczamy zarazem, że w na- stawieniu transcendentalnym redukcja ejdetyczna jest redukcją do transcendentalno-ejdetycznej sfery i jako taka okazuje się wtórna wobec redukcji transcendentalno-fenomenologicznej jako redukcji do sfery transcendentalnej faktyczności, przy czym to właśnie redukcja ejdetyczna ugruntowuje fenomenologię jako na- ukę, ponieważ na poziomie transcendentalno-faktycznym nie jest możliwe poznanie naukowe. W odniesieniu do faktycznie ist- niejącego Ja transcendentalnego redukcja ejdetyczna napotyka jednak granicę. Jedynie treściowa zawartość faktycznego Ja transcendentalnego stanowi przypadkowy fakt i podlega redukcji ejdetycznej, a ściślej mówiąc: uzmiennianiu, natomiast jego ist- nienie jest absolutnym faktem, którego nie można potraktować jako przypadkowej realizacji jednej z możliwości, jakie dopuszcza eidos ego, ponieważ absolutny fakt jest źródłem wszelkich ejde- tycznych możliwości, źródłem samego eidos ego, źródłem wszel- kiej konstytucji. O ile absolutny fakt nie podlega subsumpcji ejde- tycznej i nie czerpie racjonalności z istoty, o tyle okazuje się irracjonalnym faktem „Ja jestem”, a pojęcie irracjonalności trans- cendentalnego faktu należy do problematyki anonimowości abso- lutnej świadomości, problematyki podjętej w dalszych rozwa- żaniach. Problematyka źródła jest przedmiotem analiz zawartych w szó- stym rozdziale pracy, w którym dokonujemy za Nam-In Lee roz- różnienia między ostatecznym źródłem genezy i ostatecznym źródłem obowiązywania. W rozdziale tym problematykę fenome- nologiczną pogłębiamy od strony fenomenologii genetycznej, któ- ra w odróżnieniu od fenomenologii statycznej, to znaczy feno- menologii noetyczno-noematycznej, stanowi wyższy poziom ana- liz fenomenologicznych. Fenomenologia genetyczna wychodzi wprawdzie od odsłoniętej za pomocą redukcji transcendental- no-fenomenologicznej korelacji noetyczno-noematycznej, ale pyta i przemierzając różne warstwy genetycz- o genezę tej korelacji nych implikacji, od czasu jako formy genezy po asocjacje jako jej treść, dochodzi do ostatecznego źródła genezy, jakim jest sfera przed-Ja, czyli najniższa, popędowa warstwa świadomości, która nie podlega wpływowi Ja. Akcentujemy zarazem, że przed-Ja kon- kretnie widziane pozostaje nierozerwalnie związane z pra-Ja jako Wstęp 15 ostatecznym źródłem obowiązywania, ostatecznie funkcjonu- jącym Ja, wokół którego jest ześrodkowane całe świadomościowe życie, które pozostaje pierwsze w porządku oczywistości. Pra-Ja i przed-Ja stanowią jedność w sensie praźródła konstytuującego wszelki byt, w sensie absolutnej świadomości, w sensie żywej obecności i jako ostateczne źródła nie poddają się uprzedmioto- wieniu, pozostając anonimowe. W rozdziale siódmym stawiamy pytania rozstrzygające o losie jako nauki: Jak jest możliwa fenomenologia jako fenomenologii nauka, jeżeli absolutna świadomość, rozumiana jako przepływ konstytuujący czas, praproces czy stojąco-płynąca teraźniejszość, pozostaje anonimowa? Czy absolutna świadomość nie jest skrycie założonym przez fenomenologię transcendentalnym przesądem? Skąd wiemy o absolutnej świadomości? W jaki sposób pogodzić anonimowość absolutnej subiektywności z zasadą wszelkich za- sad? Aby odpowiedzieć na te pytania, dokonujemy rozróżnienia między relacjonistycznym (refleksyjnym) i nierelacjonistycznym (nierefleksyjnym) modelem samoświadomości, wykazując, że sa- moświadomość nierefleksyjna (nietematyczna) poprzedza i wa- runkuje refleksję, aczkolwiek tylko przez refleksję może być roz- poznana. Absolutna świadomość nie jest jedynie zakładana czy postulowana jako niedoświadczalny warunek wszelkiego doświad- czenia, lecz nierefleksyjnie przeżywana w oczywistości apodyk- tycznej, jako że samą apodyktyczną oczywistość (oczywistość ist- nienia świadomości jako absolutnego faktu) można zinterpreto- wać jako nietematyczną (anonimową) oczywistość „Ja jestem”. Ta nietematyczna oczywistość transcendentalnego faktu „Ja je- stem” nie ma charakteru poznania, ponieważ w nierefleksyjnym przeżywaniu nie dochodzi do poznawczego uchwycenia, jako taka może być rozpoznana tylko w późniejszej refleksji krytycznej jako bezwzględna niemożliwość pomyślenia nieistnienia przeżywa- nego w niej absolutnego faktu. Oczywistości krytycznej refleksji należy przy tym przypisać również rangę apodyktycznej oczywi- stości, jako że byt anonimowo funkcjonującej subiektywności jest identyczny z bytem subiektywności poddanej refleksji, a w rezul- tacie na każdym poziomie refleksji subiektywność zawsze już zakłada samą siebie jako absolutny fakt. i Indeks osobowy 323 Indeks osobowy A Aguirre Antonio 27, 47, 48, 54, 64, 73, 76, 126, 130, 132—135, 156, 226, 228, 229, 236, 239, 243, 316 Arystoteles 8 Asemissen Hermann Ulrich 65, 316 Claesges Ulrich 25, 65, 89, 90, 213, 216, 231, 258, 314, 317, 318 Cramer Konrad 275, 278, 317 Czarkowski Józef 67, 91, 99, 100, 129, 130, 146, 149, 163, 282, 283, 317 Czerniak Stanisław 22, 316 B Banasiak Bogdan 113, 317 Banaszkiewicz Artur 58, 319 Baumgartner Hans-Michael 300, 321 Becker Oskar 183, 184, 316 Bernet Rudolf 42, 44, 45, 57, 78, 79, 82, 96, 103, 104, 117, 121, 134, 135, 167—169, 171, 172, 179, 201, 210, 211, 213, 214, 218—220, 222, 224—226, 232, 234, 248, 252, 253, 268, 276, 277, 315, 316 Biemel Marly 30, 43, 77, 128, 178, 215, 224, 281, 313 Biemel Walter 20, 23, 44, 58, 75, 76, 86, 103, 126, 128, 129, 167, 168, 174, 226, 247, 296, 313, 314, 316, 317 Boehm Rudolf 23, 31, 46, 69, 70, 77, 81, 93, 125, 152, 172, 201, 214, 248, 268, 285, 286, 313, 314, 317 Brand Gerd 9, 130, 131, 227, 279, 287, 289, 303, 304, 317 Brelage Manfred 19, 41, 46, 100, 101, 116, 144, 317 Brentano Franz 79, 105, 216, 275 Brudzińska Jagna 247, 317 C Cho Kah Kyung 88, 317 Chudy Wojciech 93, 317 D Derrida Jacques 113—115, 287, 300, 317, 321 Diemer Alwin 66, 68, 262, 317 E Ebeling Hans 28, 74, 159, 279, 308, 317 Ebner Klaus 9, 321 Eley Lothar 21, 26, 29, 88, 177, 210, 314, 317 F Fichte Johann Gottlieb 246, 274, 318 Fink Eugen 8, 23—25, 27, 28, 31, 53, 73—75, 87, 116, 143, 158—160, 208, 213, 278, 279, 288, 308, 310, 317—319 Fleischer Margot 210, 314 Frank Manfred 273, 274, 276, 318 Funke Gerhard 280, 319 G Gadamer Hans-Georg 44, 275, 317, 318 Galewicz Włodzimierz 45, 185, 315 Galileusz 34 Geniusas Saulius 244, 318 Gierulanka Danuta 21, 30, 49, 73, 127, 170, 215, 216, 233, 267, 285, 315, 318 324 Indeks osobowy Głombik Czesław 77, 320 Goossens Berndt 80, 190, 191, 208, 293, 315, 318 Gurwitsch Aron 209, 320 H Heidegger Martin 52, 57, 60, 70, 91, 98, 99, 149—152, 161, 170, 176, 214, 216, 218, 220, 223, 224, 246, 267, 268, 280, 284, 285, 300, 316, 320, 321 Held Klaus 9, 185, 188, 196, 258, 259, 270—272, 279, 282, 288, 289, 295, 298, 300, 302, 318 Höffe Otfried 101, 318 Hoffmann Gisbert 233, 275, 304, 310, 318 Hohl Hubert 28, 32, 318 Holenstein Elmar 208, 209, 211, 213, 216, 217, 219, 227, 245, 246, 262, 318 Holl Jann 28, 74, 159, 279, 308, 317 Hülsmann Heinz 283, 318 Hume David 78, 79, 102—104 Husserl Edmund passim I Ingarden Roman 20, 42, 89, 129, Kartezjusz (Descartes René) 57, 78—80, 82, 92—94, 102, 104, 136, 137 Kerckhoven Guy van 28, 74, 159, 279, 308, 317 Kern Iso 42, 44, 45, 57, 78, 79, 82, 85, 86, 92, 94—97, 99, 100, 101, 103, 104, 106, 111, 113, 117, 119, 121, 125, 127, 134—137, 148, 167—172, 179, 189, 194, 195, 201, 203, 211—214, 220, 224—227, 232, 234, 243, 248, 252, 253, 269, 280, 289, 314, 316, 319 Krasnodębski Zdzisław 22, 34, 88, 316, 320 L Landgrebe Ludwig 21, 22, 46, 53, 84, 87, 90, 95, 148, 160, 161, 174, 184, 197, 225, 233, 238, 239, 247—249, 251, 286, 287, 289, 290, 302, 305, 315, 317—319 Lee Nam-In 14, 134, 212, 243, 245—247, 262, 263, 319 Leibniz Gottfried Wilhelm 8, 47 Lévinas Emmanuel 152, 319 Locke John 78, 79, 104 Lohmar Dieter 23, 210, 220, 222, 167, 211, 275, 282, 316, 319 268, 276, 277, 315, 316 J Janssen Paul 29, 32, 34, 36—38, 42, 44, 81, 112, 114, 125, 136, 157, 169, 222, 294, 314, 319 Jäsche Gottlob Benjamin 58 Joel Karl 201 Judycki Stanisław 31, 36, 61, 78, 90, 107, 127, 163, 164, 203, 217, 227, 240, 242, 254, 261, 269, 270, 282, 287, 289, 319 K Kadi Ulrike 9, 321 Kaniowski Andrzej M. 101, 318 Kant Immanuel 57, 58, 77—79, 82, 84—86, 88, 92, 94, 95, 97, 100—103, 106, 111, 120, 125, 127, 136, 137, 169, 170, 174, 182, 186, 189, 203, 227, 236, 267, 274, 276, 284, 290, 299, 311, 318—321 Luft Sebastian 26, 31, 33, 53, 143, 144, 208, 260, 269, 288, 293, 310, 315, 319 Ł Łaciak Piotr 85, 142, 159, 174, 182, 187, 236, 319 M Marbach Eduard 42, 44, 45, 57, 78, 79, 82, 96, 103, 104, 117, 121, 134, 135, 167—169, 171, 172, 179, 201, 211, 213, 214, 220, 224—226, 232, 234, 248, 252, 253, 314, 316 Markiewicz Barbara 248, 290, 319 Melle Ullrich 57—59, 62, 148, 209, 301, 314, 315, 319, 320 Merleau-Ponty Maurice 209, 320 Micali Stefano 201, 203, 213, 220, 234, 245, 271—274, 289, 291, 320 Indeks osobowy 325 N Nellen Klaus 88, 320 Nenon Thomas 19, 45, 147, 167, 314 Ni Liangkang 108—110, 171, 172, 174, 190, 245, 280, 281, 303, 304, 320 Nitta Yoshihiro 304, 320 Noras Andrzej J. 77, 92, 93, 320 O Orth Ernst W. 88, 218, 304, 316, 320 P Panzer Ursula 41, 50, 75, 149, 153, 172, 189, 209, 229, 275, 314 Patočka Jan 88, 320 Pažanin Ante 45, 78, 114, 320 Platon 8 Płotka Witold 244, 318 Półtawski Andrzej 64, 216, 320 R Ricoeur Paul 57, 92, 216, 220, 223, 224, 246, 267, 268, 280, 284, 285, 320 Rolewski Jarosław 22, 316 Römer Inga 57, 216, 220, 223, 224, 246, 267, 268, 280, 284, 285, 320 Rosen Klaus 96, 99, 320 S Sakakibara Tetsuya 254—258, 320 212, 234, 235, Sartre Jean-Paul 274, 276, 318 Schuhmann Karl 21, 49, 65, 73, 81, 127, 170, 216, 267, 313 Schwabe-Hansen Elling 77, 102, 120, 125, 127, 137, 321 Schwarz Franz-Anton 8, 24, 318 Seebohm Thomas 77, 81, 89, 102, 125, 126, 134, 141, 186, 188, 196, 197, 267, 268, 282, 298, 300, 303, 304, 306, 311, 321 Sepp Hans Rainer 19, 45, 147, 167, 314 Shin Gui Hyun 42, 85, 138, 214, 215, 224, 244, 270, 321 Sidorek Janusz 41, 44, 50, 58, 69, 76, 129, 149, 153, 167, 172, 189, 209, 214, 226, 229, 231, 243, 268, 275, 296, 315, 316, 320, 321 Siemek Marek J. 43, 77, 128, 178, 248, 290, 316, 319 Sowinski Grzegorz 42, 81, 136, 169, 222, 294, 316 Stegmüller Wolfgang 181, 183, 299, 321 Stein Edith 214, 233 Strasser Stephan 20, 42, 48, 89, 129, 167, 211, 275, 313, 321 Ströker Elisabeth 49, 50, 53, 61, 62, 69, 70, 113, 115, 118—120, 140, 150, 162, 321 Szewczyk Jan 43, 77, 128, 178, 316 Ś Święch Marek 127, 321 Święcicka Krystyna 20, 61, 75, 137, 168, 225, 316 T Taguchi Shigeru 23, 74, 75, 87, 99, 191, 194, 198, 231, 232, 247—249, 255, 256, 259—263, 289, 291, 292, 301—304, 321 Theunissen Michael 131, 321 Tischner Józef 156, 157, 321 Tugendhat Ernst 52, 60, 70, 91, 93, 98, 99, 149—152, 161, 162, 170, 176, 298, 321 V Vetter Helmuth 9, 321 W Waelhens A. de 300, 321 Wajs Andrzej 20, 42, 89, 129, 167, 211, 275, 316 Walczewska Sławomira 19, 20, 32, 47, 61, 75, 87, 137, 147, 168, 225, 261, 315, 316 Witschel Günter 241, 242, 321 Wolff Christian 100 Z Zahavi Dan 127, 249, 258, 259, 263, 321 Zychowicz Juliusz 88, 320 Zusammenfassung 327 Piotr Łaciak Anonymität als Erkenntnisgrenze in der Phänomenologie Edmund Husserls Z u s a m m e n f a s s u n g In vorliegender Abhandlung wird Husserls Phänomenologie im Lichte von drei Thesen dargestellt. Die erste von ihnen heißt: der Mensch ist ein transzen- dentales Ich, doch in der natürlicher Einstellung bleibt der transzendentale Cha- rakter der Subjektivität anonym, d.h. er bleibt unreflektiert, versteckt, und die Dauer des transzendentalen Lebens in Anonymität hat zur Krise geführt. Zweite These lautet, dass sich diese Anonymität durch phänomenologische Reduktion überwinden lässt, so dass die Reduktion selbst eine Befreiung des Prozesses der transzendentalen Weltkonstitution von der Anonymität ist. Dritte These setzt voraus, dass das dank der phänomenologischen Reduktion enthüllte transzen- dentale Bewusstsein nicht definitiv ist, sondern es wird in absoluter Subjek- tivität konstituiert, und absolute Subjektivität ist auch für die Reflexion unsichtbar und bleibt anonym, wobei die Anonymität von der absoluten Subjek- tivität kann nie überwunden werden. Den Hauptplatz nimmt in der Abhandlung das Problem der Anonymität in transzendentaler Phänomenologie. Der Verfasser hat sich zum Ziel gesetzt, den Begriff „Anonymität“ zu klären und nachzuweisen, dass die Problematik der Anonymität für das Verständnis der Phänomenologie als einer transzendentalen Philosophie von entscheidender Bedeutung ist. In der Phänomenologie bedeutet die Anonymität ein unreflektierter Stand des transzendentalen Lebens des Be- wusstseins, ein Stand, in dem das Bewusstsein über sich selbst nicht weiß, denn unreflektiertes Bewusstsein trägt keine Erkenntnismerkmale, und die einzige Quelle des Wissens über die Subjektivität ist die Reflexion. In der Abhandlung wird die Anonymität nach Gerd Brand und Klaus Held auf zweierlei Weise betrachtet: als Verdecken der transzendental-konstituierenden Leistungen von der Subjektivität in der natürlicher Einstellung und als eine Unmöglichkeit, die absolute Subjektivität reflektierend zu objektivieren, in der transzendentaler Einstellung. In dem erstgenannten Sinne bezeichnet die Anonymität die Weise, in der die die Welt konstituierende Subjektivität in der natürlicher Einstellung funktioniert, d.h. im Modus der Selbstvergessenheit. In der natürlicher Einstellung wird die die Welt konstituierende Subjektivität durch das, was sie selbst konstituiert, also durch die Welt und das menschliche Ich in der Welt, verdeckt. In dem Sinne er- scheint die Anonymität als eine Erkenntnisgrenze in der natürlicher Einstellung, denn die die Welt konstituierende Subjektivität darf in dieser Einstellung nie er- kannt werden. Diese natürliche Grenze kann jedoch mit Hilfe der phänomenolo- gischen Reduktion überschritten werden; diese Reduktion beruht darauf, dass der in der natürlicher Einstellung verdeckte transzendentale Charakter der Sub- 328 Zusammenfassung jektivität enthüllt wird. Im anderen Sinne ist die Anonymität die Grenze der transzendentalen Erkenntnis, die Grenze der transzendentalen Reflexion, eine unüberschreitbare Grenze aller Erkenntnis. Das von der Anonymität mittels transzendentaler Reflexion befreite Bewusstsein bildet eine konstituierte Einheit des Erlebnisstroms und es ist kein transzendentales Absolute, sondern ein kon- stitutives Resultat der absoluten Subjektivität, die als die zeitkonstituierende Subjektivität schon immer der Reflexion voraus ist und anonym bleibt. Das die Zeit konstituierende Bewusstsein ist zwar kein zeitliches Objekt und es kann in der Reflexion nicht bewusst gemacht werden, denn alles, was die Reflexion erfasst, nimmt eine zeitliche Form an. Das absolute Bewusstsein entzieht sich jeder objektivierenden Reflexion, aber es ist zugleich ungegenständlich (un- thematisch) sich seiner selbst bewusst und als solches bedeutet es zwar eine Erkenntnisgrenze, jedoch es ist gleichzeitig eine anonyme Voraussetzung der Erkenntnis. Es geht dabei um eine Voraussetzung im Sinne der unthematisch erlebten apodiktischen Evidenz des ego cogito, der Evidenz in deren Bereich jede Erkenntnis erfolgt. In seiner Abhandlung hat der Verfasser bewiesen, dass die Anonymität auf die Beschränkungen hindeutet, denen sowohl natürliche wie auch transzenden- tale Erkenntnis unterliegt. Die Betrachtung der Phänomenologie vom Stand- punkt der Anonymität aus führt zu folgenden Schlüssen: 1. Die natürliche Einstellung wird als ein anonymer Modus des transzendentalen Lebens betrach- tet. 2. Die Identität des empirischen und transzendentalen Bewusstseins wird als eine Inhaltsidentität verständlich. 3. Die Krise wird als völlige Selbstver- gessenheit der transzendentalen Subjektivität betrachtet. 4. Die phänome- nologische Reduktion bedeutet die Enthüllung der Thesis der natürlichen Einstellung als eines das Sein der Welt konstituierenden Erlebnisses. 5. Das re- flektiert objektivierte Bewusstsein ist keine absolute Subjektivität, denn die ab- solute Subjektivität ist ein anonym fungierendes Bewusstsein und erscheint als ein transzendentales und zugleich irrationales Faktum. 6. Die Anonymität von im Widerspruch zum phänomeno- der absoluten Subjektivität steht nicht logischen Prinzip aller Prinzipien, denn die apodiktische Evidenz des „Ich bin“ hat sich als eine anonyme Evidenz erwiesen, und die unüberschreitbare Grenze der Erkenntnis ist zugleich die Bedingung jeder Erkenntnis. Résumé 329 Piotr Łaciak L’Anonymat comme frontière de la connaissance dans la phénoménologie d’Edmund Husserl R é s u m é La dissertation présente la phénoménologie d’Husserl à la lumière de trois thèses. La première peut être formulée ainsi: l’homme est le moi transcendan- tal mais dans l’attitude naturelle le caractère transcendantal de la subjectivité reste anonyme, c’est-à-dire non soumis à la réflexion, caché; la durée de la vie transcendantale dans l’anonymat a mené à la crise. La deuxième thèse exprime l’idée que cet anonymat peut être vaincu par la réduction phénoménologique, la réduction doit être comprise comme suppression de l’anonymat du processus de constitution transcendantale du monde. La troisième thèse explique que la conscience transcendantale, dévoilée grâce à la réduction phénoménologique, n’est pas définitive, mais elle se constitue elle-même dans une subjectivité abso- lue, la subjectivité absolue, elle aussi, ne se soumet pas à la réflexion et reste anonyme, mais l’anonymat de la subjectivité absolue ne peut jamais être vaincu. Dans la dissertation ces thèses sont formulées ainsi pour accentuer la place centrale de la problématique de l’anonymat dans la phénoménologie transcen- dantale. La dissertation a pour but d’expliquer la notion d’anonymat et de déter- miner que la problématique d’anonymat a une signification décisive pour la compréhension de la phénoménologie comme philosophie transcendantale. Dans la phénoménologie l’anonymat signifie l’état non réflexif de la vie trans- cendantale de conscience, c’est l’état où la conscience ne sait rien sur elle-même parce que la conscience non réflexive n’a pas de caractère cognitif et la seule source du savoir sur la subjectivité est la réflexion. Dans la dissertation l’anonymat est compris dans les deux significations proposées par Gerd Brand et Klaus Held : dans le sens de l’occultation des productions transcendantaux et constitutifs de subjectivité dans l’attitude naturelle et dans le sens de l’impos- sibilité d’objectivisation réflexive de la subjectivité absolue dans l’attitude trans- cendantale. Dans la première signification l’anonymat est une façon de fonctionnement de la subjectivité qui constitue le monde dans l’attitude naturelle, la façon qui repose sur un oubli de soi-même. Dans l’attitude naturelle la subjectivité consti- tuant le monde est cachée par ce qu’elle constitue elle-même, à savoir par le monde et le moi humain, y existant. L’anonymat dans cette optique est une frontière de la connaissance dans le cadre de l’attitude naturelle, parce que la subjectivité constituant le monde ne peut être jamais reconnue dans cette atti- tude. Cette frontière naturelle peut être transgressée par la réduction phénomé- nologique, qui repose sur le dévoilement du caractère transcendantal de la subjectivité, caché dans l’attitude naturelle. Selon la seconde signification l’ano- 330 Résumé nymat désigne la frontière de connaissance transcendantale, la frontière de ré- flexion transcendantale, une frontière infranchissable de toute connaissance. La conscience, libérée de l’anonymat grâce à la réflexion transcendantale, est une unité constituée du flux d’expériences et n’est pas l’absolu transcendantal, mais elle s’avère être un résultat constitutif de la subjectivité absolue, qui, en tant que subjectivité constituant le temps dépasse toujours la réflexion et reste ano- nyme. La conscience constituant le temps n’est pas un sujet temporel et ne peut pas être rendu consciente dans la réflexion parce que tout ce qui est don- né dans la réflexion, prend la forme temporelle. La conscience absolue glisse à toute réflexion qui objective, mais, en même temps, elle est une conscience consciente d’elle-même de manière non-objective (non-thématique), et comme telle elle marque une frontière de connaissance mais cette frontière s’avère être également une supposition anonyme de connaissance. Il s’agit ici de la supposi- tion dans le sens de l’évidence apodictique, vécue de manière non-réflexive, d’ego cogito, de l’évidence dans laquelle toute connaissance se remue. Dans la dissertation l’auteur prouve que l’anonymat montre des limitations qui déterminent également la connaissance naturelle et transcendantale. La présentation de la phénoménologie du point de vue de la problématique d’ano- nymat donne des résultats en forme des constatations suivantes. Première- ment, l’attitude naturelle est expliqué comme un modus anonyme de la vie transcendantale. Deuxièmement, l’identité des consciences empirique et trans- cendantale devient comprise comme une identité de contenu. Troisièmement, la crise est interprétée comme un auto-oubli entier de la subjectivité transcen- dantale. Quatrièmement, la réduction phénoménologique signifie le dévoi- lement de la thèse de l’attitude naturelle comme vécu constituant l’existence du monde. Cinquièmement, la conscience objectivée de manière réflexive n’est pas une subjectivité absolue parce que la subjectivité absolue est une conscien- ce qui fonctionne anonymement et se présente comme un fait à la fois trans- cendantal et irrationnel. Sixièmement, l’anonymat de la subjectivité absolue n’est pas en contradiction avec le principe des principes phénoménologique parce que l’évidence apodictique du « Je suis » s’avère être une évidence ano- nyme, ainsi la frontière infranchissable de la connaissance signifie à la fois la condition de toute connaissance. Redaktor: Małgorzata Pogłódek Projekt okładki: Paulina Dubiel Redaktor techniczny: Barbara Arenhövel Korektor: Lidia Szumigała Skład i łamanie: Edward Wilk Copyright © 2012 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑226 ‑2130 ‑1 (wersja drukowana) ISBN 978‑83‑8012‑494‑3 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 21,0. Ark.wyd. 23,0. Papier Alto 80 g/m2, vol. 1,5 Cena 38 zł (+ VAT) Druk i oprawa: PPHU TOTEM s.c. M. Rejnowski, J. Zamiara ul. Jacewska 89, 88‑100 Inowrocław
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Anonimowość jako granica poznania w fenomenologii Edmunda Husserla
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: