Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00275 005777 13252187 na godz. na dobę w sumie
Apelacje z prawa cywilnego na przykładach i wzorach - ebook/pdf
Apelacje z prawa cywilnego na przykładach i wzorach - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 171
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8908-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Od 2009 r. regularnie na egzaminach zawodowych z części prawa cywilnego pojawia się zadanie mające na celu sporządzenie apelacji na podstawie dostępnych akt sprawy, w tym wyroku sądu I instancji. Publikacja skonstruowana została podobnie, bowiem w części praktycznej znajduje się wyrok sądu I instancji, wzór apelacji wraz z uzasadnieniem, a następnie komentarz.

„Apelacje w sprawach cywilnych na przykładach i wzorach” mają na celu usystematyzowanie podstawowych kwestii dotyczących konstruowania apelacji w sprawach cywilnych. Stanowią one kontynuację „Pozwów w sprawach cywilnych na przykładach i wzorach”, gdyż większość przykładów wyroków opartych jest na treści pozwów opracowanych w I części serii.

Publikacja została podzielona na dwie części – teoretyczną oraz praktyczną. Część teoretyczna zawiera wytyczne odnośnie do wymogów formalnych apelacji. Odwołuje się także do orzecznictwa i literatury przedmiotu. W części praktycznej publikacja zawiera kilkanaście wzorów apelacji w sprawach cywilnych, opracowanych na podstawie wyroków sądów powszechnych. Autorzy jako praktycy zwracają uwagę na kwestie teoretyczne i praktyczne dotyczące apelacji, w tym m.in.. Zagadnienie określania wartości przedmiotu zaskarżenia, opłaty od apelacji itp

Opracowanie kieruje się w szczególności do aplikantów. Publikacja ta będzie pomocna podczas sporządzania apelacji na zajęciach oraz w codziennej pracy w kancelarii. Opracowanie to może okazać się przydatne również aplikantom przygotowującym się do egzaminu zawodowego – adwokackiego lub radcowskiego.

Niniejsza publikacja uwzględnia wchodzącą w życie prawdopodobnie w styczniu 2019 r. nowelizację przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 1. Sprawy cywilne Kwalifikacja sprawy następuje w chwili wniesienia pozwu. Apelacja stanowi zaś kon- tynuację postępowania rozpoczętego przed sądem I instancji, zainicjowaną przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia. Tym samym sprawa uznana przez sąd I instancji za sprawę cywilną pozostaje nią do momentu zakończenia postępowania. Dla porządku jednakże warto przypomnieć zakres spraw cywilnych w rozumieniu KPC. Wprowadzenie do art. 1 KPC legalnej definicji sprawy cywilnej ma na celu sprecy- zowanie kategorii sporów rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym. Definicja ta opiera się na dwóch kryteriach: 1) materialnym oraz 2) procesowym. Przez sprawę cywilną w ujęciu materialnym należy rozumieć taką sprawę, w której ochrona prawna sprowadza się do wywołania skutku w zakresie stosunku cywilno- prawnego sensu largo, a więc stosunku osobistego, rodzinnego lub majątkowego, które- go uczestnicy występują w charakterze równouprawnionych podmiotów. Jeżeli choćby jeden z nich uzyskuje pozycję organu działającego z mocy swej władzy zwierzchniej, to stosunek taki nie jest stosunkiem cywilnoprawnym1. Natomiast biorąc pod uwagę kryterium procesowe, sprawami cywilnymi są sprawy, które nie ze swojej istoty, ale z woli ustawodawcy zostały poddane właściwości sądów powszechnych i SN (np. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych)2. Katalog spraw cywilnych z art. 1 KPC obejmuje sprawy z powództwa o świadczenie, o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa oraz o ukształtowa- nie stosunku prawnego lub prawa3. Z woli ustawodawcy i w oparciu o kryterium formalne, do spraw cywilnych można zaliczyć m.in. sprawy: 1) z ustawy z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: a) sprawy z zakresu żądania zwolnienia rzeczy lub prawa majątkowego od zabezpie- czenia lub egzekucji administracyjnej (art. 40 § 2), b) w wypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej (art. 62), c) w sprawach o wyjawienie majątku (art. 71 § 1), Z. Resich, Dopuszczalność drogi sądowej w sprawach cywilnych, Warszawa 1962, s. 49. M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2007, s. 136. A. Góra-Błaszczykowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2017, komen- 1 2 3 tarz do art. 1, uw. 16. 1 d) w sprawach o pozostawienie pomieszczeń w użytkowaniu zobowiązanego (art. 110g § 6); w art. 87 i 88 (art. 90);  2) z ustawy z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy: w sprawach nieunormowanych  3) z ustawy z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich: a) w sprawie wymierzania i uchylania kary pieniężnej (art. 9 § 1), b) w sprawach nieletnich (art. 20), c) w sprawie przeprowadzania dowodu z opinii pedagogicznej, psychologicznej, medycznej oraz opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów (art. 25 § 1), d) w postępowaniu odwoławczym w sprawie zastosowania środka poprawczego lub gdy środek odwoławczy zawiera wniosek o orzeczenie środka poprawczego (art. 59 § 2);  4) z ustawy z 5.1.2011 r. – Kodeks wyborczy: a) w sprawach protestów (art. 321 § 1–2), b) do rozpoznawania protestów wyborczych (art. 393);  5) z ustawy z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów: a) do zarządu nad przedsiębiorstwem zastawcy (art. 27 ust. 2), b) do postępowania rejestrowego (art. 44);  6) z ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy: a) przy egzekucji grzywny, kwoty pieniężnej stanowiącej równowartość przedmio- tów, które powinny ulec przepadkowi, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, należ- ności sądowych (art. 25 § 1), b) do tytułów egzekucyjnych (art. 26), c) przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji – należności z tytułu obowiązku na- prawienia szkody, nawiązki lub świadczenia pieniężnego (art. 196 § 2);  7) z ustawy z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego: a) w kwestiach dotyczących pełnomocnika (art. 89), b) w postępowaniu zabezpieczającym (art. 292 § 1), c) w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie i nie- słuszne stosowanie środków przymusu (art. 558);  8) z ustawy z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym: do postępowania przed są- dami rejestrowymi (art. 7); komornika (art. 9 ust. 5);  9) z ustawy z 29.8.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji: w sprawie wyłączenia 10) z ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych: w postępowaniu z od- wołań od decyzji Zakładu (art. 83 ust. 2); 11) z ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: a) do doręczenia pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego (art. 65 § 2), b) do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 (art. 106 § 5), c) do przeprowadzania dowodów, o których mowa w art. 296 § 1 (art. 296 § 2), d w sprawach nieunormowanych w niniejszej ustawie do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego (art. 300). Orzecznictwo: Prawo do apelacji w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych Ubezpieczonemu przysługuje apelacja w sprawie o każdego rodzaju świadczenie z ubezpieczenia społecznego, jeśli sąd pierwszej instancji w części zmienił decyzję 2 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 2. Dopuszczalność wniesienia apelacji organu rentowego i nie oddalił odwołania w pozostałym zakresie (art. 367 § 1 KPC w zw. z art. 47714 § 1 i 2 KPC). (postanowienie SN – Izba Pracy z 8.12.2016 r., II UZ 60/16, Legalis) Sprawa z odwołania od poszczególnej decyzji organu rentowego jako jedna sprawa cywilna – brak znaczenia łącznego rozpoznania spraw z odwołań od kilku decyzji 1. W sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, przedmiot rozpoznania sprawy są- dowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie. 2. Połączenie spraw do jednoczesnego rozpoznania w trybie art. 219 KPC ma jedynie techniczny charakter, nie oznacza powstania jednej nowej sprawy, a każda z połą- czonych spraw zachowuje samodzielność, wymagającą odrębnego rozstrzygnięcia. Z tego wynika, że sąd rozpoznając apelację od wyroku sądu I instancji zapadłego w dwóch połączonych sprawach, toczących się na skutek odwołania od dwóch de- cyzji organu rentowego-dotyczącej podlegania przez zainteresowanego ubezpiecze- niom oraz ustalającej podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia – rozpoznawał apelacje w dwóch sprawach, czego nie zmienia okoliczność, że obie decyzje były ze sobą powiązane i że odwołania od tych decyzji opierały się na tych samych zarzu- tach. (postanowienie SN – Izba Pracy z 2.7.2012 r., I UZ 65/12, Legalis) 2. Dopuszczalność wniesienia apelacji Zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, postępowanie sądowe jest co najmniej dwuin- stancyjne. Podstawą prawną wniesienia apelacji w postępowaniu cywilnym jest art. 367 § 1 KPC, zgodnie z którym apelacja przysługuje od merytorycznego wyroku sądu I in- stancji (rozstrzygającego co do istoty sprawy) do sądu II instancji. Apelacja jest środkiem odwoławczym o charakterze zwyczajnym, dewolutywnym (rozpoznawanym przez sąd wyższej instancji) i suspensywnym (wstrzymującym upra- womocnienie się orzeczenia w zaskarżonym zakresie)1. Zgodnie z zasadą skargowości wyrażoną w Kodeksie postępowania cywilnego, każdy wyrok sądu I instancji podlega zaskarżeniu bez względu na: 1) rodzaj sprawy, 2) wartość przedmiotu sporu czy 3) zakres zaskarżenia2. Apelacja w sprawach cywilnych przysługuje od: 1) wyroku końcowego (art. 316 § 1 KPC); 2) wyroku częściowego (art. 317 § 1 KPC); 3) wyroku wstępnego (art. 318 § 1 KPC); 4) wyroku łącznego (art. 219 KPC); 5) wyroku uzupełniającego (art. 351 § 1 i 3 KPC); 6) wyroku zaocznego – jedynie powodowi (art. 339 § 1, art. 342 KPC); E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Legalis 2018, komen- S. Jaworski, Apelacje cywilne i karne. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism proce- 1 tarz do art. 367, uw. 2. 2 sowych, Warszawa 2016, s. 3. 3 7) postanowienia rozstrzygającego co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym (art. 518 KPC); 8) wyroku wydanego w postępowaniu uproszczonym (art. 5059 KPC)1. Apelacja nie przysługuje od: 1) nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym (art. 491 § 1 KPC); 2) nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym (art. 502 § 1 KPC); 3) nakazu zapłaty wydanego w europejskim postępowaniu nakazowym i upominaw- czym (art. 50519 KPC); 4) wyroku zaocznego, jeśli zaskarża go pozwany (art. 344 § 1 KPC). Postępowanie apelacyjne opiera się na zasadzie formalizmu procesowego, gdyż czyn- ności podejmowane w postępowaniu apelacyjnym mają charakter zorganizowany pod względem formalnym, mogą być podejmowane w określonym czasie i miejscu2. W literaturze wskazuje się, że dopuszczalność wniesienia apelacji uzależniona jest od kumulatywnego spełnienia poniższych warunków: 1) istnienia orzeczenia; 2) istnienia interesu prawnego we wniesieniu apelacji; 3) zachowania terminu przewidzianego dla apelacji; 4) możliwości zaskarżenia orzeczenia apelacją; 5) legitymacji podmiotu do wniesienia apelacji; 6) zachowania formy przewidzianej dla apelacji; 7) uiszczenia opłaty od apelacji3. Apelacja może być wniesiona wyłącznie od wyroku istniejącego, gdyż nie jest moż- liwe zaskarżenie czegoś, co nie istnieje w świetle prawa. Orzeczeniem nieistniejącym (sententia non existens) jest orzeczenie wydane przez właściwy organ, lecz pozbawione istotnych cech ustawowych np. brak ogłoszenia wyroku, brak podpisu sędziego pod wyrokiem4. Apelację od wyroku sądu rejonowego rozpoznaje sąd okręgowy, a od wyroku sądu okręgowego jako I instancji – sąd apelacyjny (art. 367 § 2 KPC). Podkreślenia wymaga fakt, że funkcja sądu odwoławczego ma charakter kontrolny w stosunku do wyroku sądu I in- stancji, co oznacza, iż sąd II instancji ponownie rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą przez sąd niższej instancji w sposób merytoryczny, ograniczony jedynie granicami zaskarżenia. Tym samym rola sądu odwoławczego nie sprowadza się jedynie do kontroli legalności orzeczenia wydanego w I instancji. Literatura przedmiotu wyróżnia dwa rodzaje apelacji: 1) pełną oraz 2) ograniczoną. Apelacja pełna oderwana jest od podstaw, tj. od reglamentowanej przez ustawodawcę listy możliwych zarzutów, zapewniając apelującemu pełną swobodę przy formułowa- niu zarzutów apelacyjnych. Sąd II instancji ma obowiązek zastosować przepisy prawa materialnego, bez względu na stanowisko stron w zakresie zarzutów. Z kolei apelacja ograniczona występuje jedynie w postępowaniu uproszczonym oraz w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń. Jej funkcją nie jest ponowne rozpoznanie D. Wetoszka, M. Rydlichowski, J. Gręndzińska, Apelacje w sprawach gospodarczych na przykładach S. Jaworski, Apelacje cywilne i karne…, s. 4. H. Pietrzkowski, Czynności procesowe…, s. 386. M. Manowska, Apelacja w postępowaniu cywilnym. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2013, 1 i wzorach, Warszawa 2016, s. 4. 2 3 4 s. 23. 4 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 2. Dopuszczalność wniesienia apelacji sprawy, a jedynie kontrola wyroku sądu I instancji. Co do zasady, nie jest możliwe powo- ływanie nowych faktów i dowodów. Sąd odwoławczy związany jest apelacją ograniczoną, opartą na skatalogowanych przez ustawodawcę zarzutach1. Zasada formalizmu postępowania apelacyjnego oznacza również, że ten środek od- woławczy może być wniesiony jedynie przez podmiot posiadający zarówno legitymację, jak i interes prawny do zaskarżenia wyroku. Dysponentami postępowania apelacyjnego są uprawnione podmioty, które decydują o jego przedmiocie i zakresie zaskarżenia. Za- uważyć należy, że legitymacja do wniesienia apelacji nie jest odpowiednikiem ogólnej legitymacji procesowej, ponieważ jej istnienie nie zależy od relacji danego podmiotu do przedmiotu sporu, lecz od relacji skarżącego do postępowania, w którym wydano zaskar- żone orzeczenie2. Podmiotami uprawnionymi do wniesienia apelacji od wyroku są: 1) strona postępowania, lecz jedynie w przypadku, gdy jest pokrzywdzona rozstrzygnię- ciem sądu I instancji (gravamen); 2) każdy ze współuczestników postępowania samodzielnie; 3) interwenient uboczny (samoistny i niesamoistny); 4) prokurator (art. 60 § 2 KPC); 5) Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 14 pkt 4 RPOU w zw. z art. 60 § 2 KPC); 6) Rzecznik Praw Dziecka (art. 10 ust. 1 pkt 3 RPDU w zw. z art. 60 § 2 KPC); 7) organizacje społeczne (art. 61 i 62 KPC); 8) inspektor pracy (art. 631 i 632 KPC); 9) powiatowy (miejski) rzecznik praw konsumentów (art. 633 i 634 KPC)3. Warto zwrócić uwagę na kwestię istotną z punktu widzenia zawodowego pełnomoc- nika, a mianowicie rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w wyroku I instancji. Zaskarżenie wyroku I instancji, nawet częściowe, powoduje, że zawarte w nim orzeczenie o kosztach pozostaje zawieszone do czasu wydania wyroku przez sąd II in- stancji. Postanowienie mające za przedmiot rozstrzygnięcie o kosztach procesu może być zaskarżone na dwa sposoby: 1) zażaleniem lub 2) apelacją. Jeśli strona chce zaskarżyć jedynie postanowienie o kosztach, wnosi zażalenie w trybie art. 394 § 1 pkt 9 KPC w ter- minie określonym w art. 394 § 2 KPC. Natomiast wniesienie przez stronę apelacji zamiast zażalenia spowoduje naruszenie terminu, co skutkować będzie odrzuceniem wniesionego środka odwoławczego jako spóźnionego (art. 370 w zw. z art. 397 § 2 KPC). Natomiast za- skarżenie orzeczenia co do istoty sprawy powoduje zaskarżenie również rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Powyższe ma zastosowanie także do zamieszczonego w wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z przepisem art. 3941a § 1 pkt 3 KPC, stronie przysługuje zażalenie na postanowienie dotyczące nadania wyrokowi klauzuli natychmiastowej wykonalności do innego składu sądu I instancji, który wydał zaskarżone postanowienie. Przepis ten nie wyłącza również możliwości zaskarżenia po- stanowienia nadającego wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w drodze ape- lacji, jeśli strona skarży wyrok co do istoty sprawy. W literaturze wskazuje się, że ścisłe powiązanie orzeczenia w zakresie nadanego mu rygoru natychmiastowej wykonalności z rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, przemawia za dopuszczalnością takiego rozwią- zania4. 1 2 3 4 H. Pietrzkowski, Czynności procesowe…, s. 384–386. T. Ereciński, Apelacja w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2010, s. 67 i cytowana tam literatura. D. Wetoszka, Apelacje…, s. 5. E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz do art. 367, uw. 10–11. 5 Orzecznictwo: Niedopuszczalność zaskarżania uzasadnienia orzeczenia Wniesienie środka odwoławczego możliwe jest tylko wtedy, gdy kodeks go do- puszcza od określonego rodzaju orzeczeń czy ich uzasadnień. Dowodzenie, że kwe- stionowane postanowienie sądu pierwszej instancji podlegało zaskarżeniu apelacją upada w konfrontacji z postanowieniami: art. 367 § 1 KPC, w myśl którego apelacja przysługuje od wyroków w procesie, art. 518 KPC, w myśl którego apelacja przy- sługuje w postępowaniu nieprocesowym od postanowień orzekających co do isto- ty sprawy i art. 1148 § 3 KPC przewidującego apelację od postanowienia dotyczące- go uznania orzeczenia sądu zagranicznego. Niemożliwa – w obowiązującym stanie prawnym – jest korektura motywów rozstrzygnięcia w drodze apelacji bądź kasacji. (postanowienie SN z 7.11.2003 r., V CZ 106/03, Legalis) Niedopuszczalność apelacji od orzeczenia nieistniejącego w sensie prawnoproceso- wym 1. Apelację można wnieść wyłącznie od istniejącego orzeczenia sądu pierwszej instan- cji. Nie można więc wnieść apelacji od orzeczenia, które w sensie prawno-proceso- wym w ogóle nie istnieje, jak również od orzeczenia, w którym brakuje rozstrzy- gnięcia o całości przedstawionego pod osąd roszczenia procesowego. Wywiedzenie apelacji jest w takich przypadkach niedopuszczalne, ponieważ brakuje substratu zaskarżenia. 2. W razie pominięcia przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia (pozytywnego, ne- gatywnego) o zgłoszonym żądaniu lub o jego części, strona ma prawo złożyć, prze- widziany w art. 351 § 1 KPC, wniosek o uzupełnienie orzeczenia. Wniosek o uzupeł- nienie orzeczenia nie konkuruje ze środkami odwoławczymi, a stanowi remedium, które może otworzyć drogę do skutecznego wniesienia apelacji. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 13.8.2015 r., I CZ 58/15, Legalis – teza redakcyjna) Niedopuszczalność rozpoznania zażalenia opartego na tożsamych zarzutach jak ape- lacja Z chwilą wniesienia przez powoda apelacji, w której zawarł zarzuty dotyczące rozstrzy- gnięcia sądu pierwszej instancji o kosztach procesu i kosztach sądowych, rozpoznanie jego zażalenia – opartego na tożsamych zarzutach – stało się niedopuszczalne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane zażaleniem należy umorzyć, na zasadzie art. 355 § 1 KPC. (wyrok SA w Krakowie z 30.6.2015 r., I ACa 522/15, Legalis) Apelacja wniesiona od nieistniejącego w części orzeczenia sądu I instancji; redakcja sentencji wyroku Jeżeli sąd okręgowy, w sprawie wysokości kapitału początkowego oraz emerytury, uwzględniając częściowo odwołanie ubezpieczonej, zmienił zaskarżoną decyzję or- ganu rentowego i przyjął nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru inny niż wskazany w zaskarżonej decyzji, nie oddalając odwołania w pozostałym zakresie, apelacja wniesiona od nieistniejącego – w tej części – orzeczenia sądu pierwszej in- stancji, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 367 § 1 KPC). Sentencja wyro- ku powinna zawierać tak zredagowane rozstrzygnięcie sądu co do żądania stron, aby na jej podstawie możliwe było określenie zakresu powagi rzeczy osądzonej i skutków 6 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 3. Uzasadnienie wyroku sądu I instancji wyroku bez uciekania się do treści uzasadnienia tego wyroku. W konsekwencji, od- rzuceniu podlega apelacja od wyroku dotycząca takiej jego części, do której nie odnosi się sentencja tego wyroku, w szczególności w sytuacji, gdy w sentencji wyroku brak jest rozstrzygnięcia w przedmiocie „oddalenia powództwa w pozostałym zakresie”, ponieważ w rozumieniu przepisów prawa procesowego w tym zakresie orzeczenie nie zostało wydane. (postanowienie SA w Szczecinie z 19.1.2015 r., III AUa 269/14, Legalis) Pokrzywdzenie orzeczeniem jako przesłanka dopuszczalności środka zaskarżenia Pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności środka zaskar- żenia, chyba że interes publiczny wymaga merytorycznego rozpoznania tego środka. (uchwała SN (7) z 15.5.2014 r., III CZP 88/13, Legalis) Dopuszczalność jednoczesnego zażalenia na rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu kosz- tów procesu i wniesienia apelacji Wniesienie apelacji wyłącza dopuszczalność zażalenia na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku, niezależnie od kolejności składania tych środków odwo- ławczych (art. 394 § 1 pkt 9 KPC). (postanowienie SN – Izba Cywilna z 18.4.2013 r., III CZP 15/13, Legalis) Strona uprawniona do wniesienia apelacji Apelację może wnieść strona, której żądania i wnioski nie zostały uwzględnione, a nie strona, której interes prawny został naruszony orzeczeniem. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 10.1.2002 r., I CZ 197/01, Legalis) Zależność rodzaju środka odwoławczego od przedmiotu rozstrzygnięcia O rodzaju środka odwoławczego decyduje przedmiot rozstrzygnięcia, a nie forma orze- czenia. (postanowienie SN z 20.2.2003 r., II CZ 10/03, Legalis) 3. Uzasadnienie wyroku sądu I instancji Nowelizacja KPC wprowadziła zmiany w zakresie publikacji oraz uzasadniania wyro- ków. Stosownie do brzmienia art. 326 § 1 KPC, ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Postanowieniem ogłoszonym niezwłocznie po zamknięciu rozprawy sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na oznaczony termin przy- padający nie później, niż miesiąc po zamknięciu rozprawy. Gdyby ogłoszenie wyroku miało nastąpić później, niż miesiąc po zamknięciu rozprawy, sąd otwiera rozprawę na nowo. Ustawodawca wprowadził także wymogi formalne odnośnie do sposobu uzasadniania wyroków. Po pierwsze, uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w sposób zwię- zły (art. 3271 § 2 KPC). Po drugie, w uzasadnieniu należy zawrzeć: 1) podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym do- wodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz 2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 KPC). 7 Istotne z punktu widzenia profesjonalnego pełnomocnika są zmiany w przedmiocie wniosku o uzasadnienie wyroku. Przede wszystkim, wprowadzona została opłata stała od wniosku o uzasadnienie wyroku w wysokości 100 zł (art. 25b KSCU). Ponadto, wpro- wadzony został podział na wyroki doręczane przez sąd z urzędu oraz na wniosek. Sąd z urzędu doręcza wyrok stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wy- roku (art. 327 § 2 KPC), obu stronom w przypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 327 § 3 KPC). W pozostałych przypadkach sąd doręcza wyrok jedynie na wniosek strony. Jeśli zaś chodzi o pisemne uzasadnienie wyroku, sporządzane jest ono na wniosek strony o doręczenie wyroku z uzasadnieniem zgłoszony w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia sentencji (art. 328 § 1 KPC), natomiast w przypadku gdy wyrok doręcza się z urzędu, termin, o którym mowa w § 1, liczy się od dnia doręczenia wyroku (art. 328 § 2 KPC). Kolejnym novum jest obowiązek wskazania we wniosku o uzasadnienie wy- roku zakresu uzasadnienia, tj. czy pisemne uzasadnienie ma dotyczyć całości wyroku, czy jego części, w szczególności poszczególnych objętych nim rozstrzygnięć (art. 328 § 3 KPC). Wniosek niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony lub dotknięty brakami, których nie usunięto mimo wezwania, podlega odrzuceniu (art. 328 § 4 KPC). Przepis art. 329 § 2 KPC wprowadza termin na sporządzenie przez sąd pisemnego uzasadnienia wyroku – dwa tygodnie od dnia wpływu do właściwego sądu wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, a jeżeli wniosek był dotknięty brakami – od dnia usunięcia tych braków. W przypadku niemożności sporządzenia uzasadnienia w termi- nie, prezes sądu może przedłużyć ten termin na czas oznaczony (art. 329 § 4 KPC). Wyrok z pisemnym uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która zgłosiła wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 331 § 1 KPC), zaś sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z urzędu nie zwalnia strony od obowiązku zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 329 § 2 KPC). 4. Termin wniesienia apelacji Kodeks postępowania cywilnego określa 2-tygodniowy termin do wniesienia ape- lacji od wyroku sądu I instancji. Jest to termin ustawowy i procesowy, który nie może być przedłużony ani skrócony. Jeśli strona złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku (tzw. zapowiedź apelacji), apelację wnosi się w terminie 2-tygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem (art. 369 § 1 KPC). Z ostrożności procesowej we wniosku o uzasadnienie żąda się sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyro- ku wraz z jego sentencją, mimo że SN stwierdził, iż wniosek o doręczenie wyroku sądu I instancji z uzasadnieniem, wniesiony w terminie określonym w art. 328 § 1 zd. 1 KPC, z reguły stanowi równocześnie żądanie sporządzenia tego uzasadnienia (uchw. SN z 18.8.2010 r., II PZP 7/10, Legalis; uchw. SN z 18.8.2010 r., II UK 260/10, Legalis). Wniosek powinien spełniać wymagania pisma procesowego i być złożony w terminie tygodniowym od dnia publikacji sentencji wyroku (art. 328 § 1 KPC). Bezskuteczne jest złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku przed jego publi- kacją1. Zob. post. SN z 11.10.2002 r., I CZ 115/02, Legalis; S. Jaworski, Apelacje…, s. 14. 1 8 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 4. Termin wniesienia apelacji Termin do wniesienia apelacji jest terminem ustawowym i procesowym biegnącym od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Ponadto, z uwagi na fakt, że jest to termin prekluzyjny, jego niedochowanie skutkować będzie odrzuceniem apelacji przez sąd II instancji na zasadzie art. 373 § 1 KPC1. Należy mieć na względzie, że aby termin do wniesienia apelacji rozpoczął bieg, wyrok wraz z uzasadnieniem musi być skutecznie doręczony, stosownie do reguł dotyczących doręczeń określonych w art. 131 i n. KPC. Wadliwe doręczenie nie wywołuje skutków prawnych, a termin do wniesienia apelacji rozpoczyna bieg dopiero z chwilą, gdy wyrok z uzasadnieniem faktycznie dotrze do adresata2. Termin do wniesienia apelacji podlega przywróceniu na zasadach ogólnych z art. 168 KPC. Jednakże sąd odwoławczy może ocenić postanowienia sądu I instancji przywracają- cego termin do wniesienia apelacji, a zwłaszcza czy niewniesienie apelacji w terminie było przez stronę niezawinione (post. SN z 7.3.2007 r., II CZ 7/07, Legalis). Złożenie przez stronę wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzę- du, jak również wniesienie środka odwoławczego od odmowy ich ustanowienia nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia apelacji (art. 124 § 1 KPC). Jeśli okaże się, że po ustanowieniu adwokata z urzędu, okres biegnącego terminu do wniesienia apelacji jest niewystarczający w takim stopniu, iż prowadzi to do uchybienia terminu, strona może ubiegać się o przywrócenie terminu3. Artykuł 369 § 3 KPC stanowi, że aby 2-tygodniowy termin do wniesienia apelacji został zachowany, strona może przed jego upływem wnieść apelację do sądu II instan- cji. W takim przypadku sąd ten zawiadamia sąd I instancji o wniesieniu apelacji i żąda przedstawienia akt sprawy. Wniesienie apelacji do sądu niewłaściwego nie wywołuje skutków procesowych. W takim przypadku za dzień wniesienia apelacji należy uznać dzień wpływu apelacji do sądu właściwego lub nadania apelacji pod adresem sądu wła- ściwego przez sąd niewłaściwy w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego4. Jednak apelacje wniesione wprost do sądu II instancji, będą traktowane jak apelacje wniesione do sądu właściwego. A zatem, gdy apelacja zostanie wniesiona wprost do sądu odwoławczego, to za datę jej wniesienia należy uznać dzień złożenia w biurze podawczym tego sądu lub nadania apelacji pod adresem sądu II instancji w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego5. Gdy apelacja zostanie wniesiona bezpo- średnio do sądu II instancji, sąd ten zażąda od sądu, który wydał zaskarżony wyrok przedstawienia akt sprawy bez przekazywania apelacji do sądu I instancji. Tym samym ustawodawca zrezygnował z postępowania międzyinstancyjnego, bowiem sąd I instan- cji niezwłocznie przedstawia akta sądowi odwoławczemu (art. 371 KPC), który dokonu- je oceny apelacji pod względem formalnym. Sąd II instancji odrzuca apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczal- ną, jak również apelację, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie (art. 373 § 1 KPC). Jak słusznie zauważa W. Broniewicz6, sąd, odmawiając przywrócenia terminu do wnie- sienia środka odwoławczego, musi wydać dwa postanowienia, a mianowicie postanowie- nie o odrzuceniu względnie oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu i postanowienie D. Wetoszka, Apelacje…, s. 7. E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz do art. 369, uw. 2. Tak post. SN z 10.8.2005 r., I CZ 56/05, Legalis; E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz 1 2 3 do art. 369, uw. 8. 4 5 6 Zob. post. SN z 24.9.1998 r., III CKN 722/98, Legalis. E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz do art. 369, uw. 6. Glosa do uchw. SN (7) z 31.5.2000 r., III ZP 1/00, s. 257. 9 o odrzuceniu środka odwoławczego. Oba te postanowienia mogą być oczywiście objęte jednym postanowieniem jako jego kolejne punkty1. Orzecznictwo: Nieskuteczność wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku złożone- go w dniu jego ogłoszenia, lecz przed dokonaniem ogłoszenia Wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku złożony w dniu jego ogło- szenia, lecz przed dokonaniem ogłoszenia, jest nieskuteczny. (…) Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że nieskuteczność wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku złożonego przed ogłoszeniem (podpisaniem) jego sentencji wynika z jego niedopuszczalności; nieistnienie wyroku w chwili zgłaszania wniosku o jego uzasadnienie oznacza brak substratu (przedmiotu) wniosku, podlega on zatem odrzuceniu jako niedopuszczalny, podobnie jak środek zaskarżenia skierowany przeciwko sententiae non existit. (uchwała SN – Izba Cywilna z 24.5.2017 r., III CZP 18/17, Legalis) Zaskarżanie postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złoże- nia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie kończy postępowania w sprawie, niezależnie od tego, czy zostało wydane przez sąd pierwszej, czy drugiej instancji. Także posta- nowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie kończy postępowania w sprawie, skoro zgodnie z treścią art. 369 § 2 KPC strona ma możliwość wniesienia apelacji z pominięciem czynności zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Postanowienie to, pomimo że nie kończy postę- powania w sprawie, jest zaskarżalne zażaleniem do sądu drugiej instancji na podstawie art. 394 § 1 pkt 7 KPC. (postanowienie SN – Izba Pracy z 17.5.2017 r., III PZ 2/17, Legalis) Termin do wniesienia środka zaskarżenia w sytuacji przeoczenia przez sąd spóźnie- nia wniosku o uzasadnienie wyroku Przeoczenie przez sąd pierwszej instancji spóźnienia żądania uzasadnienia wyroku, które spowodowało, że zamiast odrzucić wniosek na podstawie art. 328 § 1 KPC do- ręczył stronie wyrok z uzasadnieniem, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Dla strony, która nie zażądała sporządzenia uzasadnienia albo zażądała go w terminie spóźnionym, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 9.4.2015 r., V CZ 116/14, Legalis) Brak znaczenia sprostowania orzeczenia dla terminu złożenia środka odwoławczego Wydanie postanowienia o sprostowaniu orzeczenia nie ma wpływu na bieg terminu do zaskarżenia tego orzeczenia. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 21.6.2012 r., III CZ 33/12, Legalis) 1 A. Góra-Błaszczykowska (red.), Kodeks…, komentarz do art. 370, uw. 1. 10 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 5. Pełnomocnictwo do wniesienia apelacji Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu a bieg terminu do wniesienia ape- lacji cywilnej 1. Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na bieg terminu do złożenia apelacji. 2. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie stanowi koniecznego warunku skuteczne- go dopełnienia czynności wniesienia apelacji w terminie. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 10.1.2007 r., I CZ 108/06, Legalis) 5. Pełnomocnictwo do wniesienia apelacji Katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia apelacji otwiera strona postępowa- nia niezadowolona z rozstrzygnięcia sądu I instancji. Uprawnionym jest również peł- nomocnik tej strony działający na podstawie pełnomocnictwa, które zgodnie z art. 91 pkt 1 KPC obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych. Jeśli pełnomocnictwo jako jednostronna czynność praw- na nie zostało przez mocodawcę ograniczone, pełnomocnik procesowy ma umocowanie do wniesienia apelacji w imieniu mocodawcy. Pełnomocnik wnosi apelację w imieniu i na rzecz strony postępowania1. W literaturze podnosi się, że w praktyce niekiedy problematyczne jest ustalenie zakresu pełnomocnictwa wyłącznie na podstawie jego treści. Największe trudności mogą spra- wiać sformułowania takie jak „w sprawie toczącej się przed sądem rejonowym (okręgo- wym)” bądź „w sprawie o sygnaturze (...)” ze wskazaniem sygnatury akt sądu I instancji, ale bez zaznaczenia, że upoważnia ono do działania przed sądami powszechnymi czy też sądami obu instancji. W ocenie M. Manowskiej, precyzyjne wskazanie sądu, wydziału oraz sygnatury z zaznaczeniem, że upoważnienie dotyczy sprawy toczącej się przed sądem I instancji, powinno być potraktowane jako ograniczenie zakresu umocowania do postę- powania przed sądem I instancji. Jeśli natomiast oświadczenie o udzieleniu pełnomoc- nictwa nie zawiera formuły upoważniającej do występowania przed określonym sądem tylko w sprawie o określonej sygnaturze, należy przyjąć, że zostało ono udzielone w po- stępowaniu pierwszoinstancyjnym i drugoinstancyjnym2. Przykład: Ja, niżej podpisany Tadeusz Kostny udzielam adwokat Marcelinie Morskiej pełno- mocnictwa do reprezentowania mnie w sprawie o sygn. akt I C 717/17 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Płocku I Wydział Cywilny. Przykład: Anastazja Milska niniejszym upoważnia adw. Tamarę Krysiak do reprezentowania jej, z prawem substytucji, przed sądami powszechnymi wszystkich instancji, sądami polubownymi, innymi instytucjami i osobami fizycznymi oraz prawnymi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przeciwko PZU S.A. o odszkodowanie i zadość- uczynienie w związku z wypadkiem samochodowym z 26.7.2017 r. 1 2 D. Wetoszka, , Apelacje…, s. 10. M. Manowska, Apelacja…, s. 29. 11 Brak pełnomocnictwa stanowi brak formalny apelacji, który uniemożliwia jej nada- nie prawidłowego biegu. Jeżeli apelacja dotknięta brakami formalnymi wnoszona jest przez adwokata lub radcę prawnego, sąd ją zwróci bez wezwania do jej poprawienia lub uzupełnienia (art. 1301a § 1 KPC). W zarządzeniu o zwrocie apelacji, sąd wskaże braki stanowiące podstawę zwrotu. Natomiast jeśli w terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie apelacji, brak formalny zostanie uzupełniony, wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia (art. 1301a § 3 KCP). Pamiętać należy, że na skutek zniesienia postępowania międzyinstancyjnego, zarządzenie o zwrocie apelacji wydaje sąd II instan- cji – art. 373 § 1 KPC. Podmioty uprawnione do wniesienia apelacji inne niż strona to: 1) adwokat i radca prawny; 2) prokurator; 3) Rzecznik Praw Obywatelskich; 4) pracownik jednostki organu lub jej organu nadrzędnego; 5) organizacje pozarządowej; 6) inspektor pracy; 7) powiatowy/miejski rzecznik konsumentów1. Orzecznictwo: Zakres pełnomocnictwa procesowego udzielonego do „zastępstwa” w konkretnej sprawie Udzielenie pełnomocnictwa procesowego do „zastępstwa” w konkretnej sprawie, bez ograniczania zakresu pełnomocnictwa, oznacza umocowanie pełnomocnika do podej- mowania wszystkich łączących się z tą sprawą czynności procesowych oraz składania niezbędnych oświadczeń zarówno w postępowaniu przed sądem pierwszej jak i drugiej instancji. Dla skuteczności wykazania pełnomocnictwa procesowego ogólnego wystar- czające jest oznaczenie sprawy w dokumencie poprzez jakikolwiek opis pozwalający na jej określenie w procesowym znaczeniu, w tym także przez ogólne stwierdzenie o upo- ważnieniu pełnomocnika do zastępowania mocodawcy. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 13.1.2016 r., V CSK 289/15, Legalis) Treść pełnomocnictwa procesowego Ustawodawca nie przewidział wymagań formalnych, jakim powinno czynić zadość określenie sprawy w treści pełnomocnictwa. Może ono zatem polegać na oznaczeniu stron i przedmiotu postępowania, na wskazaniu sygnatury akt, jak też na jakimkolwiek innym oznaczeniu, które pozwala na identyfikację sprawy w jej technicznoprocesowym znaczeniu. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 20.1.2015 r., V CZ 93/14, Legalis) Ustalanie zakresu pełnomocnictwa do dokonania poszczególnych czynności proce- sowych Zakres pełnomocnictwa ograniczonego do poszczególnych czynności procesowych na- leży ustalać na podstawie art. 88 KPC, z uwzględnieniem art. 65 KC w zw. z art. 92 KPC. (wyrok SN – Izba Pracy z 4.9.2008 r., III UZ 6/08, Legalis) 1 D. Wetoszka, Apelacje…, s. 10. 12 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 6. Wymogi formalne apelacji Zakres umocowania pełnomocnika w postępowaniu cywilnym Umocowanie udzielone profesjonalnemu pełnomocnikowi przed sądem pierwszej in- stancji rozciąga się także na postępowanie przed sądem drugiej instancji. (wyrok SN – Izba Cywilna z 5.3.2004 r., I CK 377/03, Legalis) Forma pełnomocnictwa do czynności procesowych w sprawie wymagającej pełno- mocnictwa szczególnego Pełnomocnictwo do niektórych tylko czynności procesowych w sprawie, w której wy- magane jest pełnomocnictwo szczególne, musi wymieniać te czynności i oznaczać spra- wę przez wskazanie jej przedmiotu oraz stron. (postanowienie SN – Izba Cywilna z 19.10.1999 r., II CZ 115/99, Legalis) 6. Wymogi formalne apelacji Apelacja w sprawach cywilnych jako zwyczajny środek odwoławczy powinna być spo- rządzona i wniesiona na piśmie, a ponadto spełniać wymogi formalne: 1) przewidziane dla pisma procesowego określonego w art. 126 i n. KPC; 2) przewidziane dla apelacji – tzw. wymagania konstrukcyjne – art. 368 § 1 pkt 1–3 i 5 KPC. Apelacja powinna zawierać zatem następujące elementy konstrukcyjne:  1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowana – art. 126 § 1 pkt 1 KPC;  2) imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocni- ków – art. 126 § 1 pkt 2 KPC;  3) sygnaturę akt – art. 126 § 21 KPC;  4) wartość przedmiotu zaskarżenia – art. 1261 § 1 KPC;  5) oznaczenie rodzaju pisma – art. 126 § 1 pkt 3 w zw. z art. 368 § 2 KPC;  6) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżo- ny w całości czy w części – art. 368 § 1 pkt 1 KPC;  7) zwięzłe przedstawienie zarzutów – art. 368 § 1 pkt 2 KPC;  8) uzasadnienie zarzutów – art. 368 § 1 pkt 3 KPC;  9) powołanie, w razie potrzeby, nowych faktów i dowodów– art. 368 § 1 pkt 4 KPC; 10) wniosek o zmianę lub o uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia – art. 368 § 1 pkt 5 KPC; 11) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika – art. 126 § 1 pkt 4 KPC; 12) wymienienie załączników – art. 126 § 1 pkt 5 KPC. Zachowanie powyższych wymagań formalnych apelacji warunkuje dopuszczalność jej rozpoznania, zaś ich niespełnienie może spowodować bezskuteczność apelacji lub we- zwanie strony apelującej do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego. Jest to konsekwencją zasady formalizmu procesowego1. 1 D. Wetoszka, Apelacje…, s. 11–12. 13 6.1. Wymagania przewidziane dla pisma procesowego W świetle art. 126 § 21 KPC apelacja jest dalszym pismem procesowym. Tym samym w swojej treści powinna zawierać następujące elementy: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowana, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (art. 126 § 1 pkt 1 KPC); 2) oznaczenie rodzaju pisma (art. 126 § 1 pkt 3 KPC); 3) w przypadku, gdy jest to konieczne dla rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadcze- nia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie oraz wskazanie dowodu na potwierdzenie każdego z tych faktów (art. 126 § 5 KPC); 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 126 § 1 pkt 6 KPC); 5) wymienienie załączników (art. 126 § 5 pkt 1 KPC); 6) sygnaturę akt (art. 126 § 22 pkt 1 KPC); 7) wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 1261 § 1 KPC)1. 6.1.1. Oznaczenie sądu, do którego jest skierowana Apelację od wyroku sądu rejonowego rozpoznaje sąd okręgowy, a od wyroku sądu okręgowego – sąd apelacyjny (art. 367 § 2 KPC). Zgodnie z art. 369 § 1 KPC, apelację wno- si się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok. Autor apelacji musi zatem wskazać w jej treści sąd właściwy do rozpoznania sprawy w wyższej instancji, jednocześnie wnosząc ją do sądu, który wydał zaskarżony wyrok. Tym samym, apelację kieruje się do sądu wyż- szej instancji, który będzie ją merytorycznie rozpoznawał, ale za pośrednictwem sądu wydającego wyrok. Przykład: Sąd Okręgowy w Gdańsku XVI Wydział Cywilny Odwoławczy za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Sopocie I Wydział Cywilny ul. 1 Maja 10 81–828 Sopot Brak oznaczenia sądu odwoławczego stanowi brak formalny apelacji. Przepisy KPC nie wymagają od autora apelacji dokładnego określenia sądu i wydziału właściwego do rozpoznania sprawy w II instancji. Wydział ten zostaje oznaczony poprzez podanie sygnatury akt sprawy, w której wnoszona jest apelacja2. 1 2 Ibidem, s. 12. M. Manowska, Apelacja…, s. 36. 14 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych 6. Wymogi formalne apelacji Przykład: Sąd Okręgowy w Krakowie ul. Przy Rondzie 7 31–547 Kraków za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Wadowicach I Wydział Cywilny ul. Żwirki i Wigury 9 34–100 Wadowice Przykład: Sąd Okręgowy w Poznaniu XV Wydział Cywilny Odwoławczy za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Gostyniu I Wydział Cywilny ul. Sądowa 1 63–800 Gostyń Przepis art. 369 § 1 i 3 KPC reguluje termin wniesienia apelacji do sądu, który wy- dał zaskarżony wyrok, a zatem termin ten będzie zachowany, jeżeli przed jego upływem strona wniosła apelację do sądu II instancji, tj. złożyła w biurze podawczym właściwego sądu lub nadała w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (art. 165 § 2 KPC). W pierwszym przypadku decyduje prezentata biura podawczego, w drugim, dowód nadania przesyłki pocztowej. Wobec tego, że prezentata jest umieszczana na wszystkich wpływających do sądu pismach procesowych, powinna zawierać określenie sposobu wniesienia pisma – czy doszło do złożenia pisma bezpośrednio w sądzie, czy też zostało nadane w urzędzie pocztowym (post. SN z 16.7.2008 r., II CZ 42/08, Legalis). 6.1.2. Oznaczenie stron Apelacja jak każde pismo procesowe powinna zawierać oznaczenie stron postępowa- nia – imiona i nazwiska lub nazwę w przypadku osoby prawnej. Brak jest obowiązku wskazywania miejsca zamieszkania lub siedziby stron zgodnie z art. 126 § 2 pkt 1 KPC, gdyż apelacja jest kolejnym pismem procesowym w toczącej się sprawie. W przypadku osób prawnych warto jednak uzupełnić oznaczenie stron poprzez podanie miejscowości, w której siedzibę ma osoba prawna. Jeśli strona była reprezentowana przed sądem I in- stancji przez profesjonalnego pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo apela- cję wnosi jedna z tych osób, należy wskazać ich dane personalne. Brak zaś jest potrzeby wskazywania numeru PESEL czy numeru KRS, które powód oznacza w pozwie. 6.1.3. Sygnatura akt Jak już wspomniano wyżej apelację można wnieść jedynie od wyroku istniejącego. Po- nadto, wyrok ten powinien być dostatecznie zindywidualizowany poprzez wskazanie sądu, który go wydał, daty wydania oraz sygnatury akt sądu I instancji. Sygnatura akt składa się z cyfr rzymskiej oraz arabskich. Cyfra rzymska wskazuje na wydział sądu I in- 15 stancji, który wydał zaskarżony wyrok, natomiast cyfry arabskie oznaczają kolejno numer, pod którym sprawa została w sądzie zarejestrowana oraz rok wpływu. W apelacji można wskazać, że oznaczona sygnatura jest sygnaturą sądu I instancji. Nie jest to wymagane przez przepisy KPC, ale niewątpliwie ułatwi pracę sekretariatom. Pamiętać należy, że sy- gnatura akt determinuje wydział sądu odwoławczego, do którego kierowana jest apelacja1. 6.1.4. Wartość przedmiotu zaskarżenia W sprawach majątkowych należy określić w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia, która – co do zasady – odpowiada wartości przedmiotu sporu. Wyjątkiem jest sytuacja, w której powód rozszerzył powództwo lub gdy sąd orzekł ponad żądanie (art. 368 § 2 KPC). Wówczas wartość przedmiotu sporu można oznaczyć na kwotę wyższą od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie. Zaś w przypadku zaskarżenia wyroku w części, wartość przedmiotu zaskarżenia będzie niższa od wartości przedmiotu sporu, a do jej ustalenia zastosowanie będą miały przepisy art. 19–24 i art. 25 § 1 KPC2. Również w przypadku gdy powód przed sądem I instancji rozszerzył powództwo o od- setki od zaległych odsetek (kapitalizacja odsetek), będziemy mieć do czynienia ze zmianą wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji. Należy jednak pamiętać, że odsetki takie mogą być jednak wówczas naliczane od sumy takich zaległych odsetek dopiero od mo- mentu rozszerzenia powództwa, a nie od chwili wniesienia pozwu (por. wyr. SA w Kato- wicach z 12.2.1992 r., I ACr 31/92, OSA 1992, Nr 7–8, poz. 62). Zakresem zaskarżenia mogą być także objęte wyłącznie odsetki od roszczenia głów- nego rozpoznanego przez sąd I instancji. Jednakże odsetki jako roszczenie akcesoryjne nie mogą być wliczone do wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli nadal dochodzone są obok roszczenia głównego, tj. jeśli żądanie pozwu było sformułowane jako żądanie roszczenia głównego wraz z odsetkami i w takim też kształcie stały się przedmiotem zaskarżenia3. Jeśli strona nie wskaże w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia, przewodniczący wezwie ją do uzupełnienia pisma w terminie tygodniowym pod rygorem zwrócenia pi- sma w trybie art. 370 i 373 KPC. Wartość przedmiotu zaskarżenia podaje się w złotych, zaokrąglając w górę do pełnego złotego (art. 1261 § 3 KPC). Nawet jeśli strona dochodzi roszczenia określonego w walu- cie obcej, ma obowiązek wskazania wartości przedmiotu sporu/zaskarżenia w złotych na dzień wniesienia pisma4. Pamiętać należy o praktycznym aspekcie określenia wartości przedmiotu zaskarżenia, a mianowicie – podstawy do określenia wysokości opłaty stosunkowej od apelacji (art. 13 KSCU). Wartością przedmiotu zaskarżenia wyroku wstępnego jest wartość przedmiotu sporu5. Natomiast, jeżeli w apelacji, skardze kasacyjnej bądź skardze o stwierdzenie niezgodno- ści z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego kwestionuje się rozstrzygnięcie o po- wództwie głównym i powództwie wzajemnym, to wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się osobno dla każdego z tych powództw6. D. Wetoszka, Apelacje…, s. 18. E. Marszałkowska-Krześ (red.), Kodeks…, komentarz do art. 368, uw. 35. M. Manowska, Apelacja w postępowaniu cywilnym. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2013, Zob. wyr. SN z 18.5.1984 r., I CR 121/84, Legalis. Zob. post. SN z 13.8.1970 r., II CZ 103/70, Legalis oraz z 2.6.1997 r., I PKN 192/97, Legalis. Zob. post. SN z 15.5.2007 r., V CZ 35/07, Legalis. 1 2 3 s. 23. 4 5 6 16 Rozdział I. Wymagania apelacji w sprawach cywilnych
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Apelacje z prawa cywilnego na przykładach i wzorach
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: