Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00307 006482 14095220 na godz. na dobę w sumie
Aplikacja kuratorska. Egzamin wstępny na aplikację. Aplikacja. Egzamin kuratorski - ebook/pdf
Aplikacja kuratorska. Egzamin wstępny na aplikację. Aplikacja. Egzamin kuratorski - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 225
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-197-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka w sposób wieloaspektowy przedstawia aplikację kuratorską, dlatego będzie wsparciem dla osób, które prowadzą nabór i wybierają kandydata do zatrudnienia na stanowisko aplikanta kuratorskiego oraz dla osób, które podejmują decyzje kadrowe dotyczące aplikanta, czy też które organizują i nadzorują przebieg aplikacji. Również aplikant kuratorski znajdzie w niej odpowiedzi na wiele nurtujących go pytań, gdyż zostały w niej omówione uwarunkowania jego stosunku pracy.

Celem publikacji jest też udzielenie pomocy wszystkim tym, którzy zamierzają ubiegać się o stanowisko kuratora zawodowego i w tym celu muszą przystąpić do naboru na to stanowisko.

Publikacja składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy z nich został poświęcony przedstawieniu instytucji aplikacji zawodowej i sposobu, w jaki określono zasady przygotowania wybranej osoby do wykonywania zawodu kuratora sądowego. Omówiono w nim także rozwój koncepcji naboru i przygotowania osoby do pracy w charakterze kuratora sądowego w ujęciu historycznym.

Drugi rozdział dotyczy przygotowania i przeprowadzenia naboru na stanowisko aplikanta kuratorskiego. W związku z tym wymieniono w nim i szczegółowo przedstawiono etapy tego procesu: kto może zostać aplikantem, w jakim trybie należy przeprowadzać nabór, złożenia jakich dokumentów można oczekiwać od kandydata na aplikanta kuratorskiego, jak przygotować i przeprowadzić konkurs, jakie są zasady wyboru kandydata do pracy.

Kolejny rozdział został poświęcony zatrudnieniu aplikanta i temu, w jaki sposób należy zorganizować aplikację, aby przebiegała sprawnie i efektywnie. W podrozdziałach omówiono prawa i obowiązki aplikanta oraz role poszczególnych osób, które biorą udział w aplikacji (kurator okręgowy, kierownik zespołu, patron).

Ostatni rozdział dotyczy egzaminu kuratorskiego i trybu ewentualnego zatrudnienia aplikanta na stanowisku kuratora zawodowego. Omówiono w nim sposób zorganizowania i przeprowadzenia egzaminu, który jest uwieńczeniem aplikacji kuratorskiej, a jego wynik świadczy nie tylko o tym, jak aplikant się do niego przygotował, ale też o właściwym (bądź też nie) spełnieniu roli przez osoby uczestniczące w aplikacji, w tym w szczególności przez patrona aplikanta. Przedstawiono też zasady zatrudnienia aplikanta na stanowisku kuratora zawodowego.
Do publikacji zostały także dołączone załączniki, które stanowią propozycję rozwiązań różnego rodzaju kwestii związanych z naborem na stanowisko aplikanta kuratorskiego, czy też organizacją aplikacji kuratorskiej. Ponadto dołączono aneks, w którym znajdują się pytania testowe łącznie z prawidłowymi odpowiedziami, które były użyte w czasie egzaminów konkursowych na stanowisko aplikanta kuratorskiego w różnych miejscach w Polsce (ponad 1000 pytań).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział IV. Egzamin kuratorski, mianowanie aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego 1. Zorganizowanie egzaminu kuratorskiego 1.1. Termin egzaminu Warunkiem, który musi być spełniony przed mianowaniem określonej osoby na stano- wisko kuratora zawodowego, jest zdanie przez nią egzaminu kuratorskiego. Egzamin kuratorski odbywa się w terminie wyznaczonym przez przewodniczącego komisji po- wołanej do jego przeprowadzenia, w miesiącu poprzedzającym upływ okresu aplikacji (art. 80 ust. 1 KurSądU). Takie ujęcie tej kwestii stwarza pewne problemy interpretacyjne, gdyż ustawa nie dookreśliła, czy chodzi tutaj o miesiąc kalendarzowy, czy też miesiąc liczony jako 30 dni (art. 112–114 w zw. z art. 110 KC). W literaturze brak jest zgodności co do rozwiązania tego problemu. Krystyna Gromek uważa, że egzamin należy przeprowa- dzić w ostatnim miesiącu aplikacji1. Natomiast T. Jedynak zajął stanowisko, że egzamin należy przeprowadzić w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym kończy się aplika- cja2. Rozpatrując ten problem, należy zwrócić uwagę, że słowa „upływ okresu aplikacji” odnoszą się do czasu trwania aplikacji (trwa ona rok, poza przypadkiem, gdy została ona skrócona lub przedłużona). Oznaczają one zatem dzień, w którym aplikacja się kończy. W konsekwencji, jeżeli w KurSądU jest mowa o miesiącu poprzedzającym upływ okresu aplikacji, to chodzi o miesiąc poprzedzający ostatni dzień aplikacji. Ponieważ w ustawie nie określono, że jest tutaj mowa o miesiącu kalendarzowym, zatem trzeba przyjąć, że przez miesiąc należy rozumieć, zgodnie z art. 114 KC w zw. z art. 300 KP i w zw. z art. 105 KurSądU jako 30 dni. Z uwagi na powyższe, należy zgodzić się z K. Gromek, że termin egzaminu kuratorskiego powinien być wyznaczony w okresie ostatnich 30 dni przed końcem aplikacji. Z konstrukcji przepisów KurSądU można wywnioskować, że najpierw powinna być powołana komisja egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego, a do- piero później jej przewodniczący jest zobowiązany wyznaczyć termin egzaminu ku- ratorskiego (jeżeli jej przewodniczącym będzie prezes sądu okręgowego, to może on jednocześnie powołać komisję egzaminacyjną i wyznaczyć termin egzaminu). W usta- wie o kuratorach sądowych pojęcie terminu egzaminu zostało użyte wyłącznie w liczbie 1 K. Gromek, Kuratorzy…, s. 330. 2 T. Jedynak, K. Stasiak, Ustawa…, s. 328–329. 53 Rozdział IV. Egzamin kuratorski, mianowanie aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego pojedynczej (art. 80 ust. 1 KurSądU: egzamin kuratorski odbywa się w terminie; art. 79 ust. 3 KurSądU: o terminie i miejscu egzaminu), co przemawia za tym, że jeden apli- kant powinien zdawać cały egzamin jednego dnia. W konsekwencji, jeżeli chcielibyśmy w tym samym czasie przeprowadzić egzaminy kuratorskie dla kilku aplikantów, to po- winny one być zorganizowane w taki sposób, aby egzamin dla jednego aplikanta za- mknąć w obrębie jednego dnia. Oznacza to brak możliwości rozdzielania części pisemnej i ustnej egzaminu na dwa odrębne dni. Z tego powodu, w przypadku większej liczby aplikantów przystępujących do egzaminu kuratorskiego, powinno się je tak zorganizo- wać, aby jedna osoba egzamin rozpoczęła i ukończyła tego samego dnia. 1.2. Skład komisji egzaminacyjnej Egzamin kuratorski aplikant składa przed komisją egzaminacyjną powołaną przez pre- zesa sądu okręgowego. Komisja składa się z prezesa sądu okręgowego lub wyznaczonego przez niego wiceprezesa, który jest jej przewodniczącym oraz z 3 członków: sędziego, kuratora okręgowego i kuratora zawodowego3. Prezes sądu okręgowego może powołać do składu komisji inne osoby, które zawodowo zajmują się kuratelą, za ich zgodą, w licz- bie nieprzekraczającej połowy składu komisji określonej w art. 79 ust. 1 KurSądU (czyli maksymalnie 2 osoby). Taką osobą może być np. pracownik naukowy, który pod wzglę- dem naukowym zajmuje się kuratelą sądową (przeprowadza badania, publikuje prace naukowe). Kuratora zawodowego, który powinien być powołany na członka komisji egzamina- cyjnej, wybiera okręgowe zgromadzenie kuratorów spośród swoich członków (art. 51 pkt 4 KurSądU). Przy czym w przepisach nie określono warunków, jakie musi spełniać osoba, która została wybrana kandydatem na członka komisji egzaminacyjnej. Nie doko- nano też ograniczeń czasowych w zakresie ważności takiego wyboru. W konsekwencji, kurator zawodowy wybrany do pełnienia takiej funkcji realizuje ją do momentu, gdy z niej nie zrezygnuje lub gdy nie przestanie być kuratorem zawodowym. W ustawie o kuratorach sądowych nie określono, w jakiej formie należy powołać ko- misję egzaminacyjną. Najczęściej decyzja taka jest podejmowana w formie zarządzenia wydanego przez prezesa sądu okręgowego. Musi być ono jednak wydane wystarcza- jąco wcześniej, aby można było dokonać wszystkich formalności związanych z wyzna- czeniem terminu egzaminu i zawiadomieniem o nim członków komisji oraz aplikanta kuratorskiego. 1.3. Czynności poprzedzające egzamin kuratorski Przewodniczący komisji egzaminacyjnej jest zobowiązany wyznaczyć termin egzaminu na tyle wcześnie, aby można było dopełnić obowiązków wynikających z art. 79 ust. 1 KurSądU: o składzie komisji egzaminacyjnej oraz terminie i miejscu egzaminu przewod- niczący zawiadamia członków komisji oraz podlegających egzaminowi aplikantów co najmniej na miesiąc wcześniej. Wynika z tego, że to wyłącznie przewodniczący komi- sji egzaminacyjnej decyduje o terminie egzaminu, jednak w praktyce jest on najczęściej uzgadniany między członkami komisji, aby w ten sposób dokonać wyboru daty, która nie będzie kolidowała z wykonywaniem, przez jej członków, innych obowiązków. Użyty w art. 79 ust. 1 KurSądU termin „zawiadomienie” należy rozumieć jako wymóg faktycz- nego przekazania tej informacji uprawnionym osobom. 3 Kuratora zawodowego na kandydata na członka komisji egzaminacyjnej wybiera, na podstawie art. 51 pkt 4 KurSądU, okręgowe zgromadzenie kuratorów. 54 1. Zorganizowanie egzaminu kuratorskiego W celu sprawnego przeprowadzenia egzaminu konieczne jest jego dobre przygoto- wanie. Jest to rola całej komisji, ale przede wszystkim jego przewodniczącego. Ponie- waż egzamin składa się z części pisemnej i ustnej, dlatego przygotowanie to powinno uwzględniać ten fakt. Egzamin pisemny polega na opracowaniu analizy sprawy oraz przygotowaniu stosownego wniosku procesowego lub innego pisma, którego przygo- towanie należy do zadań kuratora sądowego. Z tego powodu przygotowanie do tej jego części egzaminu będzie polegało na wybraniu akt (teczek) spraw, na podstawie których będzie można ją przeprowadzić. Przy czym z brzmienia art. 81 ust. 1 KurSądU wynikało- by, że powinny to być jedne akta, które będą przedmiotem analizy. Jednocześnie, z uwagi na racjonalny czas egzaminu, nie powinny być one nadmiernie obszerne (kilkutomowe), gdyż aplikant mógłby nie zdołać ich wnikliwie przeanalizować, co mogłoby mieć wpływ na uzyskaną przez niego ocenę. Wydaje się, że najbardziej optymalną grubość akt (tecz- ki) można określić na ok. 150 stron. Przed rozpoczęciem tej części egzaminu aplikant powinien otrzymać informację, jak długo będzie ona trwała. Drugim elementem egzaminu pisemnego jest przygotowanie przez aplikanta stosow- nego wniosku procesowego lub innego pisma, którego przygotowanie należy do zadań kuratora sądowego. Z brzmienia art. 81 ust. 1 KurSądU nie wynika, że te dokumenty powinny być konsekwencją przeprowadzonej przez aplikanta analizy akt (w takim przypadku potrzeba napisania określonego pisma lub wniosku będzie wynikała z ana- lizy sprawy), ale byłoby dobrze, gdyby właśnie tak się zadziało. Jednak możliwe jest też przeprowadzenie tego elementu egzaminu w taki sposób, że aplikant będzie poproszony o sporządzenie określonego rodzaju pisma lub wniosku, np. wniosku o odwołanie wa- runkowego zwolnienia; wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności4. Warto zadbać o to, aby w czasie egzaminu pisemnego aplikanci mieli możliwość spo- rządzenia wymaganych dokumentów na komputerze (komputery bez podłączenia do Internetu, aby w czasie egzaminu nie mogli korzystać z jego zawartości). Taka forma egzaminu eliminuje problemy z rozczytaniem odręcznego pisma osoby go zdającej, co czasami stanowi duże wyzwanie. W konsekwencji wystawiona ocena może być bardziej miarodajnym wskaźnikiem wiedzy i umiejętności aplikanta. Część ustna egzaminu polega natomiast na sprawdzeniu znajomości metodyki pracy kuratora sądowego, organizacji wymiaru sprawiedliwości, przepisów prawa dotyczą- cych działalności kuratorów sądowych oraz innych wiadomości potrzebnych do wyko- nywania zawodu kuratora sądowego (art. 81 ust. 3 KurSądU). W ustawie o kuratorach sądowych nie określono, w jaki sposób sprawdzenie tych wiadomości ma się odbyć. Jak jednak wynika z informacji uzyskanych od kuratorów okręgowych, na ogół jest stoso- wana forma egzaminu ustnego, polegająca na udzielaniu przez aplikanta kuratorskiego odpowiedzi na wylosowane przez niego pytania lub (oraz) pytania zadane przez człon- ków komisji egzaminacyjnej. W związku z powyższym, elementem przygotowania do tej części egzaminu będzie opracowanie przez komisję pytań, które najczęściej są ujęte w zestawy. Co prawda w ustawie o kuratorach sądowych tego rodzaju obowiązek na komisję nie został wprost nałożony (ustawa nie odnosi się do tej kwestii), ponieważ to jednak ona przeprowadza egzamin, dlatego wydaje się oczywiste, że również ona przygotowuje na ten egzamin 4 W literaturze w tej kwestii zostały wyrażone dwa poglądy. Pierwszy, prezentowany przez K. Gromek, zgodnie z którym, sporządzony przez aplikanta w czasie egzaminu wniosek lub pismo, którego przygotowanie należy do zadań kuratora sądowego, mogą być niezależne od treści analizowanych przez aplikanta akt sprawy. Drugi, repre- zentowany przez T. Jedynaka, zgodnie z którym tego rodzaju wniosek lub pismo powinny mieć związek z analizo- wanymi przez aplikanta kuratorskiego aktami sprawy: K. Gromek, Kodeks…, s. 333; T. Jedynak, K. Stasiak, Ustawa…, s. 331. 55 Rozdział IV. Egzamin kuratorski, mianowanie aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego pytania. Aplikant kuratorski, po wylosowaniu jednego z zestawów, udziela odpowiedzi na pytania w nim zawarte. Zakres merytoryczny pytań został dosyć precyzyjnie określony w wyżej przywoła- nym art. 81 ust. 3 KurSądU. Obejmuje on następujące zagadnienia: 1) metodykę pracy kuratora sądowego, 2) organizację wymiaru sprawiedliwości, 3) przepisy prawa dotyczące działalności kuratorów sądowych, 4) inne wiadomości potrzebne do wykonywania zawodu kuratora sądowego. W zasadzie jest to wierne powtórzenie art. 83 ust. 1 lit. a KurSądU, gdzie określono za- kres merytoryczny szkolenia teoretycznego aplikanta kuratorskiego. Ta część egzaminu jest zatem niejako odzwierciedleniem zakresu wiadomości, które zostały ujęte w treści szkolenia teoretycznego. 2. Przeprowadzenie egzaminu kuratorskiego 2.1. Zasady ogólne Co prawda w KurSądU jest mowa o egzaminie kuratorskim składającym się z dwóch części (pisemnej i ustnej), ale w zasadzie są to dwa odrębne egzaminy, gdyż negatywny wynik egzaminu pisemnego powoduje niedopuszczenie do egzaminu ustnego5. Egza- min pisemny, zgodnie z art. 80 ust. 2 KurSądU, odbywa się w obecności i pod nadzorem co najmniej dwóch członków komisji egzaminacyjnej. W ten sposób został określony pe- wien minimalny standard, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby w tej części egzaminu uczestniczyła większa liczba członków komisji egzaminacyjnej. Nie zmienia to jednak faktu, że zasadniczo byłoby to zbyteczne, gdyż rola osób uczestniczących w tym ele- mencie egzaminu z ramienia komisji egzaminacyjnej jest sprowadzona do zadań czysto technicznych (obecność i nadzór). Po zakończeniu tej części egzaminu komisja egzaminacyjna jest zobowiązana za- poznać się ze sporządzonymi przez aplikanta kuratorskiego dokumentami i je ocenić. W ustawie o kuratorach sądowych (ani żadnym innym akcie prawnym) nie określono zasad dokonywania tej oceny. Z uwagi na powyższe należy przyjąć, że powinna je usta- lić komisja egzaminacyjna. Ponieważ aplikant kuratorski w czasie egzaminu sporządza dwa dokumenty, dlatego zasady te w szczególności powinny ustalać, jaki każdy z nich będzie posiadał wpływ na ocenę finalną z części pisemnej egzaminu. Część pisemna egzaminu kończy się wystawieniem przez komisję egzaminacyjną oce- ny. Skala ocen została określona przez art. 80 ust. 3 KurSądU i jest podzielona na oceny pozytywne: bardzo dobrą, dobrą i dostateczną oraz jedną ocenę negatywną: niedosta- teczną. Jeżeli aplikant kuratorski z tej części egzaminu otrzyma ocenę niedostateczną, to nie może być dopuszczony do części ustnej i tym samym cały egzamin kończy się dla niego wynikiem negatywnym. Część ustna egzaminu powinna być przeprowadzona niezwłocznie po zakończeniu części pisemnej (przeprowadzeniu i ocenieniu). Na ogół polega ona na udzieleniu przez aplikanta odpowiedzi na wylosowane przez niego pytania (zestaw pytań). W czasie egzaminu członkowie komisji mogą też zadawać aplikantowi dodatkowe pytania. Ta część egzaminu, jak się wydaje, także powinna być odrębnie oceniona według powyżej wskazanej skali ocen. Co prawda w ustawie o kuratorach sądowych do tej kwestii nie odniesiono się, ale ponieważ część pisemna egzaminu jest odrębnie oceniana, o czym świadczy fakt zakończenia egzaminu po otrzymaniu przez aplikanta oceny niedosta- 5 T. Jedynak, K. Stasiak, Ustawa…, s. 329–330. 56 2. Przeprowadzenie egzaminu kuratorskiego tecznej (art. 81 ust. 2 KurSądU), to wydaje się oczywiste, że taka zasada obowiązuje także w przypadku egzaminu ustnego. Po zakończeniu całego egzaminu komisja egzaminacyjna jest zobowiązana wystawić ocenę końcową. Można przypuszczać, iż z reguły będzie to średnia ocen cząstkowych z poszczególnych części egzaminu. Komisja wszystkie decyzje dotyczące przeprowadzanego egzaminu kuratorskiego podejmuje większością głosów (art. 81 ust. 4 KurSądU). Warto zauważyć, że zgodnie z przywołanym przepisem, komisja egzaminacyjna decyzje podejmuje w formie uchwał. W konsekwencji wszystkie kwestie sporne, a związane z egzaminem, powinny być w taki sposób rozstrzygnięte. Przy czym w KurSądU wprowadzono zasadę, że uchwały te są podejmowane większością głosów, a w razie gdy liczba głosów będzie równa, to o wyniku głosowania rozstrzyga głos przewodniczącego. Z przebiegu i wyników egzaminu sporządza się protokół. Musi być on podpisany przez wszystkich członków komisji egzaminacyjnej. Co prawda z KurSądU wprost to nie wynika, ale wydaje się, że do protokołu powinny być dołączone prace pisemne aplikanta z części pisemnej egzaminu. Z treści ustawy o kuratorach sądowych nie wynika konieczność sporządzenia innych dokumentów będących konsekwencją przeprowadzonego egzaminu kuratorskiego, np. świadectwa zdania egzaminu. W związku z tym brak podstaw do uznania, że nale- ży je sporządzić. Jednak może zaistnieć sytuacja, gdy aplikant kuratorski zwróci się na przykład z wnioskiem o pisemne potwierdzenie zdania przez niego egzaminu kurator- skiego. W takim przypadku powinno być wystawione zaświadczenie, które poświadczy ten fakt. 2.2. Wynagrodzenie członków komisji egzaminacyjnej Zgodnie z art. 82 KurSądU, przewodniczącemu i członkom komisji egzaminacyjnej po- wołanej do przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego przysługuje wynagrodzenie. Jest ono równe wynagrodzeniu przysługującemu członkom i przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej dla aplikantów sądowych. W momencie uchwalania ustawy o kurato- rach sądowych obowiązywał inny niż obecnie system kształcenia aplikantów sądowych. W związku z tym początkowo w tej sprawie obowiązywało rozporządzenie z 2002 r.6, na mocy którego przewodniczący i członkowie komisji egzaminacyjnej otrzymywali 1,0 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu apelacyjnego w pierw- szej stawce awansowej za każdego aplikanta (oddzielnie za część pisemną i część ustną egzaminu). Według stawek obowiązujących w 2008 r. (regulacja ta dotyczyła wyłącz- nie osób, które rozpoczęły aplikację sądową do 31.12.2007 r.), była to kwota 73,51 zł za jednego aplikanta (za każdą z części egzaminu)7. Przepisy uległy zmianie od 1.1.2008 r., kiedy to najpierw ustawą o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury8, a następnie ustawą o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, wpro- wadzono centralny model szkolenia aplikantów sądowych. Konsekwencją tych zmian było też określenie innych zasad wynagradzania przewodniczącego i członków komisji egzaminacyjnej dla aplikantów sądowych. W czasie prac legislacyjnych nad tymi roz- wiązaniami nie dostrzeżono natomiast tego, że mają one również wpływ na zasady usta- lania i wypłaty wynagrodzeń dla przewodniczącego i członków komisji egzaminacyjnej 6 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 5.9.2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz.U. z 2002 r. Nr 154, poz. 1283 ze zm.). 7 T. Jedynak, K. Stasiak, Ustawa…, s. 332–333. 8 Ustawa z 1.7.2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury (Dz.U. Nr 169, poz. 1410 ze zm.). 57 Rozdział IV. Egzamin kuratorski, mianowanie aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego powołanej do przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego. W rezultacie, w ustawie o ku- ratorach sądowych, nie dokonano żadnych zmian w tym zakresie. Według zmienionego modelu aplikacji sądowej, wynagrodzenie to zostało znacznie zwiększone (z uwagi na większy nadkład pracy członków komisji egzaminacyjnej). W 2009 r. zostało ono określone w wysokości równej miesięcznemu wynagrodzeniu za- sadniczemu sędziego w stawce czwartej9. W 2016 r. wydano w tej sprawie nowe roz- porządzenie10, które to wynagrodzenie określiło kwotowo (9100 zł dla członka komisji egzaminacyjnej). Jak wynika z opisanej sytuacji, wynagrodzenia dla członków komisji egzaminacyjnej bardzo poważnie wzrosły, co nie znajdowało racjonalnego uzasadnienia, np. przez jed- noczesny wzrost nakładu pracy). Z tego też względu powstała wątpliwość, czy zasadne jest wypłacanie tak wysokiego wynagrodzenia członkom komisji egzaminacyjnej powo- łanej do przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego. Z uwagi na pojawiające się zapytania w tej sprawie, Departament Wykonania Orzeczeń i Probacji Ministerstwa Sprawiedliwo- ści w porozumieniu z Departamentem Budżetu i Inwestycji oraz po zasięgnięciu opi- nii Departamentu Legislacyjno-Prawnego11 wyraził stanowisko, że nie obowiązuje już rozporządzenie (z 2002 r.) do którego odsyłała ustawa o kuratorach sądowych, a zasady wynagradzania członków komisji egzaminacyjnej z 2009 r. nie mogą mieć zastosowania do egzaminów kuratorskich. W piśmie tym Departament stwierdził, że „o ile w dacie uchwalenia ustawy o kuratorach sądowych idea zrównania wynagrodzenia członków komisji konkursowej dla aplikantów sądowych i członków komisji egzaminacyjnej na egzamin kuratorski była do zaakceptowania, to obecnie aplikacji sędziowskiej i proku- ratorskiej nie da się w żaden sposób porównać z aplikacją kuratorską. Nie jest również porównywalny zakres egzaminów kończących te aplikacje”12. W konkluzji w tym piśmie zalecono, aby wynagrodzenie przewodniczącego i członków komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego ustalać w drodze umowy zlecenia. Zapropo- nowano, aby stawki wynagrodzenia ustalać na zbliżonym poziomie do tego, które wyni- kały z rozporządzenia z 5.9.2002 r. Jak na razie stan prawny w zakresie zasad wynagradzania przewodniczącego i człon- ków komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu kuratorskiego nie uległ zmianie. Można jednak przypuszczać, że ta kwestia w nieodległym czasie zostanie ure- gulowana poprzez nowelizację KurSądU. 9 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 11.5.2009 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia członków zespo- łu konkursowego i zespołu egzaminacyjnego oraz komisji konkursowej i komisji egzaminacyjnej (Dz.U. Nr 75, poz. 640). 10 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 17.12.2015 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia członków zespo- łu konkursowego i zespołu egzaminacyjnego oraz komisji konkursowej i komisji egzaminacyjnej (Dz.U. z 2016 r. poz. 32). 11 Pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z 13.10.2009 r., DWOiP-II-0500–1213/09. 12 Ibidem. 58 3. Zatrudnienie aplikanta na stanowisku kuratora zawodowego 3. Zatrudnienie aplikanta na stanowisku kuratora zawodowego13 3.1. Uwagi ogólne Doktryna prawa pracy klasyfikuje stosunki zatrudnienia na pracownicze i niepracowni- cze14. Wśród pracowniczych stosunków zatrudnienia wyróżnia się te, które są nawiązy- wane na podstawie umowy o pracę, a także powstające na skutek mianowania, wyboru, powołania i spółdzielczej umowy o pracę15. Niniejszy podrozdział jest poświęcony sto- sunkowi pracy powstałemu na skutek mianowania, gdyż właśnie on został przewidziany jako jedyna podstawa nawiązania stosunku pracy z sądowym kuratorem zawodowym. Obecnie instytucja mianowania występuje w dwóch postaciach: mianowanie pracow- nicze i mianowanie służbowe. Pierwsza z nich jest podstawą stosunków pracy (zwanych niekiedy służbowymi stosunkami pracy), druga – stosunków służbowych (w służbach zmilitaryzowanych, np. wojsko, policja)16. Według tego dychotomicznego podziału kura- tor zawodowy mieści się w tej pierwszej grupie. W literaturze pod nazwą mianowania (nominacja) rozumiano tradycyjnie powierzenie obywatelowi na drodze aktu administracyjnego stanowiska związanego z wykonywa- niem funkcji z zakresu działania administracji (tzw. inwestyturę), powodujące zarazem powstanie stosunku służbowego o charakterze administracyjnoprawnym z osobą obej- mującą takie stanowisko17. Mianowanie jest zatem właściwym aktem nawiązania stosun- ku służby z funkcjonariuszem państwowym18. Podejście nauki i orzecznictwa do rozumienia pojęcia mianowania podlegało zmia- nom. Początkowo traktowano je jako szczególną postać stosunku administracyjnego, zaś sądy administracyjne konsekwentnie stały na stanowisku, że tylko one są właściwe do rozstrzygania pojawiających się w tym zakresie sporów. Z czasem jednak zaczęto do- strzegać takie elementy mianowania, które są charakterystyczne dla prawa pracy19. Jest to również widoczne na gruncie orzecznictwa sądu administracyjnego20. W nauce prawa pracy już wcześniej pojawił się pogląd, że akt mianowania jest aktem administracyjnym, który wywiera skutki w sferze prawa pracy lub w sferze prawa administracyjnego, je- żeli nadaje osobie mianowanej kompetencje w stosunkach administracyjnoprawnych21. Zostało w niej też sformułowane stanowisko, że w nominacji należy dostrzegać dwa akty: umowę o pracę i powierzenie stanowiska, czyli nominację we właściwym tego słowa znaczeniu, mającą przy tym charakter złożony i składającą się z dwóch odmien- nych co do charakteru czynności: z przyjęciem do służby i inwestytury (powierzenia stanowiska związanego z udziałem w wykonywaniu uprawnień władczych podmiotu zatrudniającego)22. 13 Szerzej na ten temat: K. Stasiak, Wpływ stosunku pracy sądowego kuratora zawodowego na efektywne zarządza- nie kuratorską służbą sądową, Gdańsk 2016, praca doktorska niepubl., Biblioteka UG, s. 115 i n. 14 W. Sanetra, Uwagi w kwestii zakresu podmiotowego kodeksu pracy, [w:] Prawo pracy a wyzwania XXI wieku. Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Zielińskiego, Warszawa 2002, s. 315. 15 J. Stelina, Charakter prawny stosunków zatrudnienia konstytucyjnoprawnego, GSP 2014, t. XXXI, s. 977. 16 J. Stelina, Pozaumowne stosunki pracy, [w:] Prawo…, s. 273; podobnie: Z. Góral, Stosunki pracy z mianowania z perspektywy 40 lat obowiązywania Kodeksu pracy, SIL 2015, Nr XXIV, 3, s. 354. 17 L. Florek, T. Zieliński, Prawo pracy, Warszawa 1997, s. 68. 18 W. Muszalski (red.), Kodek pracy. Komentarz, Warszawa 2003, s. 224. 19 E. Mazurczak-Jasińska, Rozwiązanie…, s. 5. 20 Zob. wyrok NSA z 24.9.1991 r. (I SA 746/91, OSP 1993, Nr 9, poz. 175). 21 T. Zieliński, Sądowa kontrola decyzji administracyjnych w sprawach zatrudnienia, PiZS 1981, Nr 4, s. 4. 22 M. Święcicki, Prawo pracy, Warszawa 1968, s. 19–20. 59 Rozdział IV. Egzamin kuratorski, mianowanie aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego Nie wchodząc już dalej w szczegóły dotyczące rozumienia aktu mianowania i zmian w tym zakresie, należy zauważyć, że nie ma podstaw do dalszego jednolitego i ogólnego traktowania aktu mianowania wyłącznie w kategoriach aktu administracyjnego bądź czynności prawa pracy, gdyż podstawą jego nawiązania są różne pragmatyki służbowe, a tym samym różne powody zastosowania tego rodzaju aktu kreującego stosunek pracy23. Jak uważa J. Stelina, analiza stosunku prawnego z nominacji powinna zatem uwzględnić charakter zdarzenia kreującego ten stosunek (w grę wchodzi tu przede wszystkim wza- jemne ustosunkowanie podmiotów danego stosunku), jak też charakter samego stosun- ku (tu z kolei ważne jest ustalenie istoty poszczególnych stosunków podstawowych)24. W nauce podkreśla się, że zakres przedmiotowy pragmatyk dotyczących nawiązania stosunku pracy w drodze mianowania jest różny. Część z nich reguluje jedynie proble- matykę stosunku pracy. Pozostałe zaś odnoszą się także do organizacji i zakresu funk- cjonowania danego działu sektora publicznego25. Ustawa o kuratorach sądowych należy do tej drugiej kategorii pragmatyk. W kontekście kuratorów zawodowych W. Sanetra wyraził pogląd, że rodzaj i charakter zadań wykonywanych przez tę grupę zawodową (zadania związane z wykonywaniem orzeczeń sądowych) przemawiają za związaniem jej z władzą sądowniczą, a nie z wła- dzą wykonawczą. W jego przekonaniu nie usprawiedliwia to jednak tak daleko idących odrębności, jak te, które zwykle łączone są z zastosowaniem mianowania jako podstawy stosunku pracy. Konkludując, sugeruje rozważenie, czy kuratorzy nie powinni być za- trudnieni na podstawie umowy o pracę26. Walerian Sanetra w ten sposób porusza bardzo ciekawy problem adekwatności charakteru stosunku pracy kuratora zawodowego do za- dań, których wykonywanie zostało mu powierzone. W moim przekonaniu zasygnalizo- wany problem wymaga głębszej analizy. Przede wszystkim należy się zastanowić nad dwoma zagadnieniami, które mają klu- czowe znaczenie dla rozpatrywania problemu, czy kurator powinien być pracownikiem mianowanym, czy też powinno się z nim nawiązywać stosunek pracy na podstawie umowy o pracę? Pierwsze zagadnienie dotyczy problemu, czy zadania, które wykonu- je kurator zawodowy, oznaczają, że posiada on kompetencje władcze? Czy doszło za- tem do powierzenia mu tzw. inwestytury, co jest charakterystyczne dla stosunku pracy z mianowania27? Na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, gdyż kurator zawodowy przy wy- konywaniu wielu zadań ma duży zakres samodzielności i decyzyjności. Można tutaj wymienić następujące zadania: dozór (kurator decyduje o formach i metodach pracy z podopiecznym; posiada uprawnienie do składania wielu wniosków i w niektórych przypadkach uprawnienie do zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu; ma możliwość udzie- lenia podopiecznemu upomnienia, które jest formą decyzji podlegającej zaskarżeniu do sądu), kara ograniczenia wolności i praca społecznie użyteczna (prawo do wydawa- nia i zmieniania decyzji określającej miejsce, czas rozpoczęcia i rodzaj pracy skazanego, uprawnienie do składania wielu wniosków), kontrola okresu próby (uprawnienie do składania różnego rodzaju wniosków), wywiady środowiskowe kuratora dla dorosłych (wywiad środowiskowy kuratora sądowego został zaliczony do dowodów w postępo- waniu karnym, zatem treść sprawozdania z wywiadu może mieć wpływ na wynik tego postępowania), dozór elektroniczny (kurator zawodowy posiada uprawnienie do skła- 23 T. Kuczyński, Właściwość sądu administracyjnego w sprawach stosunków służbowych, Wrocław 2000, s. 26–27. 24 J. Stelina, Charakter prawny stosunku pracy z mianowania, Gdańsk 2005, s. 210–211. 25 E. Mazurczak-Jasińska, Rozwiązanie…, s. 9. 26 W. Sanetra, Ogólne założenia ukształtowania statusu prawnego pracowników sądowych, [w:] Zatrudnianie pra- cowników sądów z perspektywy prawa pracy i zarządzania, A. Rycak (red.), Warszawa 2014, s. 25–26. 27 J. Stelina, Pozaumowne stosunki…, s. 275. 60 3. Zatrudnienie aplikanta na stanowisku kuratora zawodowego dania różnego rodzaju wniosków do sądu, a także, w niektórych przypadkach, prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu będącego odpowiedzią na złożony wniosek; kurator zawodowy może podejmować wiele decyzji, np. może udzielić zezwolenia na oddale- nie się skazanego z miejsca odbywania kary), udzielanie pomocy postpenitencjarnej (kurator dokonuje oceny zasadności przyznania pomocy i wydaje w tej sprawie decyzję, która podlega zaskarżeniu do sądu)28, nadzór (kurator decyduje o formach i metodach pracy z podopiecznym, posiada uprawnienie do składania wielu wniosków), wywiad środowiskowy kuratora rodzinnego (w sprawach rodzinnych wywiad środowiskowy kuratora sądowego często w sposób istotny wpływa na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd), przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozosta- jącej pod opieką (organizowanie procesu odebrania dziecka oraz kierowanie całym przedsięwzięciem; wydawanie poleceń osobom, które w nim uczestniczą, w tym Policji), skierowanie nieletniego do ośrodka kuratorskiego (kurator decyduje o formach i me- todach pracy z nieletnim i jego rodziną), kontrolowanie realizacji obowiązków (kurator jest uprawniony do składania różnego rodzaju wniosków)29. Drugie zagadnienie natomiast dotyczy konieczności posiadania przez kuratora zawo- dowego szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, która jest typowa dla pracowni- ków mianowanych. Uzasadnieniem do posiadania przez danego pracownika szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy na ogół wynika z obawy wywierania na niego presji ze strony przełożonych, aby podjął on określone działanie (np. wydał decyzję o określo- nej treści) lub tego działania zaniechał (np. nie udzielił skazanemu upomnienia, mimo że okoliczności występujące w sprawie przemawiają za podjęciem takiej decyzji). Z uwa- gi na konsekwencje niektórych decyzji kuratora zawodowego, należy uznać, że istnie- je prawdopodobieństwo wywierania na niego wpływu przy ich podejmowaniu. To zaś przemawiałoby za zagwarantowaniem mu większej trwałości stosunku pracy. Reasumując, należałoby się opowiedzieć za utrzymaniem dla kuratorów zawodowych większej trwałości stosunku pracy (zatem za zachowaniem mianowania jako sposobu nawiązania stosunku pracy). Inną kwestią jest natomiast to, czy obecnie obowiązujące w tym zakresie przepisy są wystarczające i odpowiadają potrzebom. 3.2. Termin i tryb nawiązania stosunku pracy z kuratorem zawodowym Jak wynika z art. 4 KurSądU, kuratora zawodowego mianuje prezes sądu okręgowe- go na wniosek kuratora okręgowego. W literaturze ukształtował się pogląd, że prezes sądu okręgowego poniekąd jest związany wnioskiem kuratora okręgowego, ale już nie 28 Szerzej na temat zadań kuratora dla dorosłych: K. Stasiak, Kurator sądowy organem postępowania wykonaw- czego, [w:] Kuratela sądowa w Polsce. Analiza systemu. Księga pamiątkowa dedykowana doktorowi Tadeuszowi Jedynakowi, K. Stasiak (red.), Toruń 2018, s. 141 i n.; także między innymi: S. Lelental, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2017, s. 3 i n.; Z. Hołda, J. Hołda, J. Migdał, B. Żórawska, Prawo karne wykonawcze, Warszawa 2017, s. 98 i n.; T. Szymanowski, Prawo karne wykonawcze, Warszawa 2017, s. 164 i n.; K. Stasiak (red.), Zarys metody- ki…, s. 311 i n.; K. Stasiak, The use of precautionary measures in Poland as a form of protection of society against certain perpe- trators. The role of a probation officer in their enforcement, PJOC, 2018, No 1; A. Kwieciński (red.), Teoretyczne i praktyczne aspekty wykonywania kary ograniczenia wolności, Wrocław 2016; A. Janus-Dębska, Współpraca kuratorów sądo- wych z osobami organizującymi i nadzorującymi prace skazanych w ramach kary ograniczenia wolności w świetle badań własnych, Probacja, 2015, Nr 3, s. 5 i n.; D. Wójcik (red.), Kuratela sądowa. Sukcesy i porażki, Warszawa 2010; J. Zagórski (red.), Wykonywanie środków probacji i readaptacji skazanych w Polsce, Warszawa 2008. 29 Szerzej na temat zadań kuratora rodzinnego: H. Haak, Sądowy kurator rodzinny jako podmiot uczestniczący w udzielaniu ochrony prawnej przez sąd rodzinny, [w:] Zarys metodyki…, s. 650 i n.; K. Stasiak (red.), Zarys meto- dyki…, s. 688 i n.; M. Konopczyński, Ł. Kwadrans, K. Stasiak (red.), Polska kuratela sądowa na przełomie wieków – na- dzieje, oczekiwania, dylematy, Kraków 2016. Z. Ostrihanska, A. Greczuszkin, Praca z indywidualnym przypadkiem w nadzorze rodzinnego kuratora sądowego, Lublin 2005. 61 Rozdział IV. Egzamin kuratorski, mianowanie aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego z jego treścią. W konsekwencji, gdy kurator okręgowy złoży wniosek o mianowanie wskazanej osoby kuratorem zawodowym, to prezes sądu okręgowego może podjąć de- cyzję pozytywną (mianowanie na stanowisko kuratora) lub negatywną (odmowa mia- nowania). Jeżeli natomiast kurator okręgowy takiego wniosku nie złoży, to prezes sądu okręgowego z własnej inicjatywy decyzji o mianowaniu podjąć nie może30. Zdaniem K. Gromek, taka konstrukcja powoduje, że wniosek kuratora okręgowego ma charakter względnie konstytutywny i materialnoprawny, natomiast decyzja prezesa ma charakter deklaratoryjny. Ponadto uważa ona, że decyzja prezesa sądu okręgowego, o której mowa w art. 4 KurSądU, podjęta bez wniosku kuratora okręgowego, jest dotknięta nieważno- ścią bezwzględną i nie rodzi skutków prawnych31. Należy jednak wyrazić wątpliwość co do słuszności takiego poglądu, gdyż w przypadku zaistnienia sytuacji, że prezes sądu okręgowego podjął decyzję o mianowaniu określonej osoby kuratorem zawodowym bez formalnego wniosku kuratora okręgowego i osoba ta rozpoczęła wykonywanie obo- wiązków kuratora, to trudno w tym przypadku uznać, iż decyzja prezesa jest dotknięta nieważnością bezwzględną i że nie wywołuje skutków prawnych. W końcu fakt podję- cia obowiązków kuratora zawodowego wywołuje określone skutki faktyczne i prawne, a osoba, która takie obowiązki podjęła, nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędów, które zaistniały po stronie pracodawcy na etapie nawiązania stosunku pracy. Z tego względu trudno uznać, że tego rodzaju stosunek pracy nie istnieje. Fakt podjęcia przez prezesa sądu okręgowego decyzji o mianowaniu określonej osoby kuratorem za- wodowym bez formalnego wniosku kuratora okręgowego należy natomiast traktować jako naruszenie obowiązujących w tym zakresie przepisów i w moim przekonaniu może być jedynie przesłanką odpowiedzialności służbowej (dyscyplinarnej). W ustawie o kuratorach sądowych nie określono formy i treści wniosku kuratora okrę- gowego dotyczącego mianowania określonej osoby kuratorem zawodowym. Wydaje się jednak, że te elementy wniosku wynikają z jego celu. Ponieważ jego zadaniem jest przedstawienie osoby, którą kurator okręgowy wskazuje do mianowania na stanowisko kuratora zawodowego, dlatego w tym wniosku należy wskazać dane jej dotyczące oraz argumenty, które mają przekonać prezesa do podjęcia decyzji pozytywnej. Fakt, że aplikant kuratorski zdał egzamin kuratorski i spełnia pozostałe wymagania, o których mowa w art. 5 ust. 1 KurSądU nie oznacza, iż po stronie prezesa sądu okręgo- wego powstaje obowiązek nawiązania z nim stosunku pracy (mianowania). Jak zwró- cono na to uwagę w literaturze przedmiotu, ma tutaj bowiem zastosowanie, wyrażona w art. 10 § 1 i art. 11 KP, zasada dobrowolności nawiązania stosunku pracy32. Może zatem wystąpić sytuacja, w której aplikant zda egzamin kuratorski, ale nie zostanie zatrudnio- ny na stanowisku kuratora zawodowego, gdyż kurator okręgowy w tej sprawie nie złoży stosownego wniosku lub prezes sądu okręgowego nie wyrazi zgody na nawiązanie sto- sunku pracy. Kolejny problem to sytuacja, gdy termin egzaminu kuratorskiego został wyznaczo- ny np. na 25 dni przed końcem aplikacji i aplikant ten egzamin zda, to czy wówczas aplikacja powinna trwać nadal, czy też powinna zostać skrócona? Jak wynika z art. 75 KurSądU, aplikacja ma do spełnienia określone cele. Fakt przystąpienia aplikanta do egzaminu świadczy o tym, że uznano, iż zostały one zrealizowane. Uzyskanie przez aplikanta pozytywnego wyniku egzaminu jest natomiast potwierdzeniem, że ocena o zrealizowaniu tych celów była prawidłowa. W art. 73 § 2 KurSądU określono natomiast, że aplikację można skrócić, jeżeli aplikant został należycie przygotowany do egzaminu. 30 K. Gromek, Kuratorzy…, s. 57; K. Stasiak, Charakterystyka…, s. 101; T. Jedynak, K. Stasiak, Ustawa…, s. 59. M. Sękara, Status prawny zawodowych kuratorów sądowych, Prz. Sąd. 2003, Nr 4, s. 104. 31 K. Gromek, Kuratorzy…, s. 57. 32 M. Sękara, Status prawny zawodowych kuratorów sądowych, Prz. Sąd. 2003, Nr 4, s. 103. 62 3. Zatrudnienie aplikanta na stanowisku kuratora zawodowego Ponieważ w omawianym przypadku egzamin kuratorski został zdany i zostały osią- gnięte cele aplikacji, więc w zasadzie nie ma merytorycznego uzasadnienia do dalszego kontynuowania aplikacji. W efekcie należałoby podjąć działania, aby skrócić czas trwa- nia aplikacji w taki sposób, aby po zdanym egzaminie można było rozpatrywać kwestię mianowania aplikanta na stanowisko kuratora zawodowego. 63
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Aplikacja kuratorska. Egzamin wstępny na aplikację. Aplikacja. Egzamin kuratorski
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: