Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00473 008226 20948973 na godz. na dobę w sumie
Aplikacja od ogółu do szczegółu. Akty normatywne w pigułce. Wydanie 12 - ebook/pdf
Aplikacja od ogółu do szczegółu. Akty normatywne w pigułce. Wydanie 12 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 518
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8235-182-8 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> historia i teoria prawa
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Aplikacja od ogółu do szczegółu to rodzaj streszczenia podstawowych, a zarazem najważniejszych wiadomości zaczerpniętych z 56 aktów normatywnych, w tym Konstytucji, kodeksów, ustaw i uchwał, czyli zawiera omówienie najistotniejszych dziedzin prawa w przystępnej i zrozumiałej formie.

Statystyki pytań egzaminacyjnych z lat 2010-2020, dzięki którym Czytelnik może sprawdzić, z których ustaw pada najwięcej pytań.

W treści książki wyróżniono oraz opatrzono znakami '!' fragmenty, które stanowiły podstawę opracowania pytań egzaminacyjnych z lat ubiegłych. Umożliwi to Czytelnikom skupienie się na tych fragmentach ustaw, z których omawiane zagadnienia pojawiają się najczęściej na egzaminach.

Adresowana jest przede wszystkim do absolwentów prawa, osób przygotowujących się do egzaminu wstępnego na aplikację zarówno adwokacką, jak i radcowską. Idealna również dla aplikantów przygotowujących się do egzaminu końcowego. Może być także pomocna dla prawników, którzy poszukując pracy, przystępują do konkursów, np. na asystenta sędziego.

Treść książki oraz jej forma ułatwia naukę, a zarazem powtórkę materiału. Jeśli zatem jesteś zapracowany i ciągle brakuje Ci czasu, to ta pozycja jest właśnie dla Ciebie.

Stan prawny: luty 2021 r. Książka będzie aktualizowana do dnia egzaminu na aplikację w 2021 r. Aktualizacje znajdziesz na stronie: aktualizacje.beck.pl

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

I. PRAWO KONSTYTUCYJNE 1. Konstytucja Ustawa zasadnicza z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Rzeczpospolita: • demokratyczne państwo prawne; • władza zwierzchnia – Naród; • Konstytucja – najwyższe prawo Rzeczypospolitej Polskiej. Stosowana bezpośrednio, chyba że sama Konstytucja stanowi inaczej; • władza ustawodawcza – Sejm i Senat; • władza wykonawcza – Prezydent i Rada Ministrów; • władza sądownicza – sądy i trybunały; • partie polityczne zrzeszają się na zasadzie dobrowolności i równości obywateli polskich; • decentralizacja władzy publicznej; • w drodze ustawy tworzy się samorządy zawodowe; • ustrój gospodarczy – społeczna gospodarka rynkowa; • wywłaszczenie – na cele publiczne, za słusznym odszkodowaniem; • wolność działalności gospodarczej ograniczona tylko w ustawie i ze względu na ważny interes publiczny; • podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne. 1 I. Prawo konstytucyjne Wolności, prawa, obowiązki człowieka i obywatela: • przyrodzona i niezbywalna godność podstawą praw i wolności; • ograniczenie z korzystania z wolności i praw tylko w ustawie, ze względu na: bezpieczeń- stwo, porządek publiczny, ochronę środowiska, zdrowie, moralność publiczną, wolności i prawa innych osób; • obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców Polaków. Nie można utracić obywatelstwa polskiego, chyba że obywatel sam się go zrzeknie. Wolności i prawa osobiste: • nietykalność i wolność osobista – każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku ma prawo odwołać się do sądu w celu zbadania legalności pozbawienia wolności. Każdy zatrzymany niezwłocznie powinien zostać poinformowany o przyczynach zatrzymania i w terminie 48 godzin od zatrzymania przekazany do dyspozycji sądu. Powinien zostać zwolniony, jeżeli w terminie 24 godzin od przekazania go sądowi nie zostało doręczone mu postanowienie sądu o tymczasowym aresztowaniu wraz z zarzutami; • prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wyłączenie jawności rozprawy z powodu: moralności, bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, ochrony prywat- ności stron, innego ważnego interesu prywatnego; • przepadek rzeczy tylko w sytuacjach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawo- mocnego orzeczenia sądu; • obywatela polskiego nie można wydalić z kraju ani zakazać mu powrotu do kraju; • ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana. Wyjątki – ekstradycji można dokonać na wniosek innego państwa, sądowego organu międzynarodowego, gdy wynika to z raty- fikowanej przez Polskę umowy międzynarodowej lub ustawy, która wykonuje akt prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, której Polska jest członkiem, pod wa- runkiem, że czyn, którego ekstradycja dotyczy: 1) nie został popełniony w Polsce 2) i stanowił lub stanowiłby przestępstwo według prawa polskiego zarówno w czasie jego popełnienia, jak i w chwili złożenia wniosku; • warunki nie muszą być spełnione w przypadku: zbrodni ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennej lub zbrodni agresji. Zakaz ekstradycji – osoba jest podejrza- na o popełnienie, bez użycia przemocy, przestępstwa z przyczyn politycznych lub gdy eks- tradycja naruszy konstytucyjnie chronione wolności i prawa. O dopuszczalności ekstrady- cji orzeka sąd; • cudzoziemcy mogą uzyskać w Polsce prawo azylu lub status uchodźcy (ochrona przed prześladowaniem). Wolności i prawa polityczne: • wolność zrzeszania się – zakazane są zrzeszenia, których cel bądź działalność są sprzecz- ne z Konstytucją lub ustawami. Sąd orzeka o odmowie rejestracji albo zakazie działania; • obywatele polscy posiadający pełnię praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach; 2 1. Konstytucja • prawo do informacji – obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności za- równo organów władzy publicznej, jak i osób pełniących funkcje publiczne. Prawo do uzy- skiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegial- nych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu; • prawo wyborcze – obywatel polski ma prawo do udziału w referendum i wyborach, jeżeli najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat i na podstawie prawomocnego orzeczenia są- dowego nie został ubezwłasnowolniony, pozbawiony praw publicznych lub praw wybor- czych; • prawo składania petycji, wniosków i skarg – w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne oraz kulturalne: • każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych i dziedziczenia – ograniczenie własności tylko w ustawie i w sposób nienaruszający istoty tego prawa; • wolność wyboru i wykonywania zawodu, wolność wyboru miejsca pracy – obowiązek pracy może nałożyć tylko ustawa, zakaz stałego zatrudniania dzieci do lat 16; • prawo do nauki – nauka do 18. roku życia jest obowiązkowa, nauka w szkołach publicz- nych jest bezpłatna, jednakże ustawa może określić odpłatność niektórych usług szkół wyższych, zapewnia się autonomię szkół wyższych; • każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Środki ochrony wolności i praw: • prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie orga- nu władzy publicznej; • prawo każdej ze stron do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji; • prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej przez każdego, czyje konstytucyjnie chronione wolności lub prawa zostały naruszone (wnosi się ją do Trybunału Konstytucyjnego, który sprawdza zgodność z Konstytucją ustawy, innego aktu normatywnego, na podstawie któ- rego sąd albo organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach, prawach bądź obowiązkach jednostki); • prawo wystąpienia do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej. Obowiązki: • wierność Rzeczypospolitej Polskiej i troska o dobro wspólne (dotyczy obywatela polskiego); • przestrzeganie prawa; • ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków; • obrona Ojczyzny (dotyczy obywatela polskiego); • dbałość o stan środowiska. 3 I. Prawo konstytucyjne Źródła prawa Powszechnie obowiązujące źródła prawa: • Konstytucja; • ustawy; • • • akty prawa miejscowego ustanawiane przez organy samorządu terytorialnego i terenowe ratyfikowane umowy międzynarodowe; rozporządzenia; organy administracji rządowej. Ratyfikacja i wypowiedzenie umowy międzynarodowej wymagają uprzedniej zgody wyra­ żonej w ustawie, jeżeli umowa dotyczy: • pokoju, sojuszy, układów politycznych lub wojskowych; • wolności, praw, obowiązków obywatelskich; • członkostwa Polski w organizacji międzynarodowej; • znacznego obciążenia Polski pod względem finansowym; • spraw uregulowanych w ustawie bądź, co do których Konstytucja wymaga ustawy. Polska, na podstawie umowy międzynarodowej, może przekazać kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach organizacji lub organowi międzynarodowemu. Sejm podejmuje uchwałę bezwzględną większością głosów w obecności 1/2 ustawowej liczby posłów w sprawie trybu wyrażenia zgody na ratyfikację: 1) tryb I – ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację uchwalana przez Sejm i Senat większością 2/3 głosów w obecności 1/2 ustawowej liczby posłów i senatorów; 2) tryb II – zgoda wyrażona w drodze ogólnokrajowego referendum. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypo- spolitej Polskiej, staje się częścią krajowego systemu prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że dla jej stosowania konieczne jest wydanie ustawy. Rozporządzenia wydają organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie, w celu jej wykonania. Zakaz przekazywania kompetencji do wydania rozporządzeń innemu organowi. Uchwały Rady Ministrów i zarządzenia Premiera oraz ministrów to akty prawa we- wnętrznego obowiązujące tylko jednostki organizacyjnie podległe. Nie mogą stanowić pod- stawy decyzji wobec obywateli. Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miej­ scowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Sejm i Senat: • Sejm kontroluje działalność rządu w zakresie wyznaczonym przez Konstytucję i ustawy; • Sejm – 460 posłów wybieranych w wyborach: powszechnych, równych, bezpośrednich, proporcjonalnych i w głosowaniu tajnym. Posłem może być wybrany obywatel polski ma- jący prawo wybierania i ukończone 21 lat (w dniu wyborów); 4 1. Konstytucja • Senat – 100 senatorów wybranych w wyborach: powszechnych, bezpośrednich i w głoso- waniu tajnym. Senatorem może zostać obywatel polski mający co najmniej 30 lat; • posłem i senatorem nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozba- wienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego; • kadencja Parlamentu – 4 lata (początek – dzień zebrania się Sejmu na pierwsze posiedze- nie, koniec – dzień poprzedzający dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji). Wybory do Parlamentu: • zarządza Prezydent, nie później niż na 90 dni przed upływem kadencji i wyznacza dzień wyborów na dzień przypadający w terminie 30 dni przed upływem kadencji; • Sejm może skrócić kadencję Parlamentu uchwałą podjętą większością 2/3 głosów usta- wowej liczby posłów; • Prezydent, po zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu i Senatu, może, w przypadkach wska- zanych w Konstytucji, zarządzić skrócenie kadencji Sejmu i jednocześnie zarządzić wy- bory, które wyznacza na dzień przypadający w terminie 45 dni od dnia zarządzenia skró- cenia kadencji. Zwołuje też pierwsze posiedzenie w terminie 15 dni od wyborów. Ważność wyborów do Parlamentu stwierdza Sąd Najwyższy. Wyborcy przysługuje pra­ wo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów na zasadach określonych w ustawie. senatora; Mandatu posła nie można łączyć z funkcją: • • Prezesa NBP i jego zastępcy; • Prezesa NIK i jego zastępcy; • Rzecznika Praw Obywatelskich i jego zastępcy; • Rzecznika Praw Dziecka i jego zastępcy; • członka Rady Polityki Pieniężnej; • członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji; • ambasadora; • wiążącą się z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Senatu, Prezydenta; • wiążącą się z zatrudnieniem w administracji rządowej; • sędziego lub prokuratora; • urzędnika służby cywilnej; • żołnierza w czynnej służbie wojskowej; • funkcjonariusza Policji albo służby ochrony państwa. Zakaz nie dotyczy członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządo­ wej. Odmowa złożenia ślubowania przed Sejmem oznacza zrzeczenie się mandatu. Odpowiedzialność posła: • cywilna – posła nie można pociągnąć do odpowiedzialności za jego działalność wykony- waną w ramach mandatu (ani w czasie sprawowania mandatu, ani po jego wygaśnięciu), gdyż poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem. Gdy poseł naruszy prawa osób trzecich, może odpowiadać przed sądem tylko za zgodą Sejmu; 5 I. Prawo konstytucyjne • karna – od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu posła, bez zgody Sejmu nie można pociągnąć go do odpowiedzialności karnej. Postępowanie kar- ne wszczęte przed wyborami ulega zawieszeniu na żądanie Sejmu do czasu wygaśnięcia mandatu. Posła nie można zatrzymać ani aresztować bez zgody Sejmu, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli zatrzymanie jest konieczne dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu zawiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie. Poseł nie może prowadzić działalności gospodarczej, osiągając korzyść z majątku Skarbu Państwa, samorządu terytorialnego, ani też nabywać takiego majątku. Złamanie zakazu po- woduje podjęcie przez Sejm – na wniosek Marszałka – uchwały o pociągnięciu posła do od- powiedzialności przed Trybunałem Stanu, który może pozbawić go mandatu. Sejm wybiera Marszałka (który przewodniczy obradom, strzeże praw Sejmu i reprezentuje go na zewnątrz) i wicemarszałków. Sejm powołuje komisje stałe oraz może powołać komisje nadzwyczajne i komisję śledczą. Zgromadzenie Narodowe – w przypadkach określonych w Konstytucji, Sejm i Senat ob- radują wspólnie pod przewodnictwem Marszałka Sejmu (w jego zastępstwie Marszałka Sena- tu). Zgromadzenie Narodowe uchwala swój regulamin. Premier i członkowie rządu mają obowiązek udzielenia odpowiedzi na interpelacje i za­ pytania poselskie w terminie 21 dni. Sejm decyduje, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, o stanie wojny i o zawarciu pokoju. Uchwała o stanie wojny może zostać podjęta: • w razie zbrojnej napaści na terytorium Polski; • gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji. Prezydent postanawia o stanie wojny, jeżeli Sejm nie może zebrać się na posiedzenie. Procedura ustawodawcza: inicjatywa ustawodawcza przysługuje: posłom, Senatowi, Prezydentowi, Radzie Minis- trów i grupie 100 000 obywateli mających prawo wyborcze; • • pierwszy etap – Sejm: 1) rozpatruje projekt ustawy w 3 czytaniach, 2) poprawki do projektu mogą wnieść: wnioskodawca, posłowie, rząd, 3) Marszałek może odmówić poddania pod głosowanie poprawki, która nie została wcześniej przedłożona komisji, 4) wnioskodawca może wycofać projekt do czasu zakończenia drugiego czytania, 5) uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności 1/2 ustawowej liczby po­ słów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość; • drugi etap – Senat: 1) Marszałek Sejmu przekazuje uchwaloną ustawę Senatowi, 2) w terminie 30 dni od przekazania ustawy może ją przyjąć bez zmian, odrzucić w cało- ści lub uchwalić poprawki (a jeżeli nic nie zrobi, to przyjmuje się, że została uchwalona w pierwotnym brzmieniu), 3) uchwała Senatu może zostać odrzucona przez Sejm bezwzględną większością głosów co najmniej 1/2 ustawowej liczby posłów; 6 1. Konstytucja • trzeci etap – Prezydent: 1) Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę do podpisu Prezydentowi, 2) Prezydent podpisuje ustawę w terminie 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw, 3) przed podpisaniem może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją, 4) przed podpisaniem może również wystąpić do Sejmu z umotywowanym wnioskiem w sprawie ponownego rozpatrzenia ustawy przez Sejm. W takiej sytuacji Sejm ponow- nie uchwala ustawę, ale większością 3/5 głosów, w obecności co najmniej 1/2 ustawo- wej liczby posłów. Wtedy Prezydent musi, w terminie 7 dni, podpisać ustawę i ogłosić ją bez możliwości wnioskowania do Trybunału Konstytucyjnego. Projekt pilny: • Rada Ministrów może uznać uchwalony przez siebie projekt ustawy za pilny i wtedy Senat musi go rozpatrzeć w ciągu 14 dni, a Prezydent podpisać w ciągu 7 dni; • pilnym projektem nie mogą być: ustawa podatkowa; ustawa wyborcza dotycząca Prezy- denta, Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego; ustawa regulująca ustrój i właś- ciwość władz publicznych; kodeksy. Referendum ogólnokrajowe: • w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa; • zarządzone przez: Sejm (bezwzględną większością 1/2 ustawowej liczby posłów) albo Pre­ zydenta za zgodą Senatu (bezwzględną większością głosów 1/2 ustawowej liczby senato- rów); • wynik wiążący tylko, gdy wzięła w nim udział więcej niż połowa uprawnionych do głoso- wania; • ważność referendum stwierdza Sąd Najwyższy. Prezydent RP: • najwyższy przedstawiciel Rzeczypospolitej Polskiej, gwarant ciągłości władzy państwowej; • czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa Pol- ski, nienaruszalności i niepodzielności terytorium. Prezydent wyłaniany jest w wyborach: powszechnych, równych, bezpośrednich, tajnych na 5­letnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz. Kandydat musi być: obywate- lem polskim, co najmniej 35­letnim, posiadającym pełnię praw wyborczych. Zgłasza go gru- pa 100 000 obywateli. Wybrany zostaje ten kandydat, który otrzymał więcej niż połowę odda- nych głosów. Jeżeli nikomu to się nie udało, 14 dni po pierwszym głosowaniu przeprowadza się drugą turę, którą wygrywa ten z dwóch kandydatów, który otrzyma więcej głosów. Jeżeli którykolwiek z tych dwóch kandydatów wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wybor- cze lub umrze, w jego miejsce do wyborów w ponownym głosowaniu dopuszcza się kandyda- ta, który otrzymał kolejno największą liczbę głosów w pierwszym głosowaniu. 7 I. Prawo konstytucyjne Wybory Prezydenta zarządza Marszałek Sejmu na dzień przypadający między 100. a 75. dniem przed upływem kadencji urzędującego Prezydenta. W razie opróżnienia urzę- du zarządza się wybory w terminie 14 dni i wyznacza się dzień wyborów w terminie 60 dni od ich zarządzenia. Kadencja Prezydenta rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu, po złożeniu przy- sięgi wobec Zgromadzenia Narodowego. Zastępstwo: • gdy Prezydent nie może przejściowo sprawować urzędu, zawiadamia o tym Marszałka Sej- mu, który tymczasowo przejmuje jego obowiązki; • gdy Prezydent nie jest w stanie powiadomić Marszałka, to o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny, na wniosek Marszałka i jemu powierza tymczasowe wykonywanie obowiązków Prezydenta. Marszałek Sejmu (gdy nie może, to Marszałek Senatu) tymczasowo (do czasu wyboru śmierci Prezydenta; nowego Prezydenta) wykonuje obowiązki Prezydenta w razie: • • zrzeczenia się przez niego urzędu; • • uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności do sprawowania urzędu przez Prezydenta ze względu na stan zdrowia (uchwała podjęta większością 2/3 liczby gło- sów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego – 560); stwierdzenia nieważności jego wyboru; • złożenia urzędu na podstawie orzeczenia Trybunału Stanu. Prezydent, jako reprezentant Rzeczypospolitej Polskiej w stosunkach zewnętrznych: • • mianuje i odwołuje przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w innych państwach i przy ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe (zawiadamiając o tym Parlament); organizacjach międzynarodowych; • przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przedstawicieli dyploma- tycznych innych państw i organizacji międzynarodowych. Funkcje Prezydenta: • jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, w czasie pokoju zwierzchnictwo realizuje za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, mianuje Szefa Sztabu Generalnego i do- wódców Sił Zbrojnych, a także w czasie wojny, na wniosek Premiera, mianuje i odwołuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych. Nadaje też stopnie wojskowe na wniosek Ministra Obrony Narodowej. Organem doradczym Prezydenta w zakresie zewnętrznego i we- wnętrznego bezpieczeństwa Polski jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego; • na wniosek Premiera zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbroj- nych w wypadku bezpośredniego, zewnętrznego zagrożenia państwa; • w sprawach szczególnej wagi może zwołać Radę Gabinetową (tworzy ją rząd obradujący pod przewodnictwem Prezydenta, niemający jednak kompetencji Rady Ministrów); • wydaje rozporządzenia i zarządzenia, a także postanowienia w zakresie realizacji swoich pozostałych kompetencji; 8 • nadaje statut Kancelarii Prezydenta, która jest organem pomocniczym oraz powołuje i od- wołuje Szefa Kancelarii. Akty urzędowe Prezydenta wymagają dla swojej ważności podpisu, czyli kontrasygnaty Premiera, który w ten sposób ponosi odpowiedzialność przed Sejmem. 1. Konstytucja Nie dotyczy to jednak prerogatyw Prezydenta, czyli: skracania kadencji Parlamentu; • zarządzenia wyborów parlamentarnych; • zwołania pierwszego posiedzenia nowo wybranego Sejmu; • • występowania z inicjatywą ustawodawczą; • zarządzania referendum ogólnokrajowego; • podpisywania bądź odmowy podpisywania ustawy; • zarządzania ogłoszenia ustaw, umów międzynarodowych w Dzienniku Ustaw; • występowania z orędziem do Sejmu, Senatu, Zgromadzenia Narodowego; • wnioskowania do Trybunału Konstytucyjnego; • wnioskowania o kontrolę do Najwyższej Izby Kontroli; • desygnowania i powoływania Premiera; • przyjmowania dymisji rządu i powierzania mu tymczasowego pełnienia obowiązków; • wnioskowania do Sejmu o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu członka rządu; stosowania prawa łaski (nie względem skazanych przez Trybunał Stanu); • odwoływania ministra, któremu Sejm wyraził wotum nieufności; • zwoływania Rady Gabinetowej; • nadawania orderów i odznaczeń; • powoływania sędziów; • • nadawania obywatelstwa i wyrażania zgody na zrzeczenie się go; • powoływania Pierwszego Prezesa SN i prezesów SN; • powoływania Prezesa i wiceprezesa TK; • powoływania Prezesa i wiceprezesów NSA; • • powoływania członków Rady Polityki Pieniężnej; • powoływania i odwoływania członków Rady Bezpieczeństwa Narodowego; • powoływania członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji; • nadawania statutu Kancelarii Prezydenta, powoływania i odwoływania jej Szefa; • wydawania zarządzeń; • zrzeczenia się urzędu. składania wniosku do Sejmu o powołanie Prezesa NBP; Odpowiedzialność Prezydenta: • za naruszenie Konstytucji, ustawy lub popełnienie przestępstwa odpowiada przed Trybu- nałem Stanu; • postawienie go w stan oskarżenia następuje na podstawie uchwały Zgromadzenia Narodo- wego (większość 2/3 głosów ustawowej liczby Zgromadzenia Narodowego – 560) na wnio- sek co najmniej 140 jego członków; • podjęcie uchwały powoduje zawieszenie Prezydenta w sprawowaniu jego urzędu. 9 I. Prawo konstytucyjne Rząd i administracja rządowa Funkcje rządu: • prowadzenie polityki wewnętrznej i zagranicznej Polski; • kierowanie administracją rządową; • zapewnianie wykonywania ustaw; • wydawanie rozporządzeń; • ochrona interesów Skarbu Państwa; • uchwalanie projektu budżetu państwa i kierowanie wykonaniem budżetu; • zapewnianie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego Polski; • sprawowanie ogólnego kierownictwa w zakresie relacji z innymi państwami i organizacja- mi międzynarodowymi; • • zawieranie umów międzynarodowych wymagających ratyfikacji, zatwierdzanie i wypowia- danie innych umów; sprawowanie ogólnego kierownictwa z zakresu obronności kraju (określanie liczby oby- wateli powoływanych do wojska). Rada Ministrów składa się z: Premiera, wiceprezesów Rady Ministrów i ministrów. Pre- mier i wicepremierzy mogą też pełnić funkcje ministrów. W skład rządu mogą wchodzić rów- nież przewodniczący komitetów określonych w ustawach. reprezentuje rząd i kieruje jego pracami; Funkcje Premiera: • • wydaje rozporządzenia; • zapewnia wykonanie polityki rządu; • kontroluje pracę członków rządu; • • sprawuje nadzór nad samorządem terytorialnym; jest zwierzchnikiem służbowym pracowników administracji rządowej. Podmioty wydające rozporządzenia: • Prezydent; • • Premier; • minister kierujący działem administracji rządowej. rząd; Rząd, na wniosek Premiera, może uchylić rozporządzenie lub zarządzenie ministra. Pre- mier, wicepremierzy i ministrowie składają przysięgę wobec Prezydenta. Przedstawicielem rządu w województwie jest wojewoda. W urzędach administracji rządowej działa korpus służ- by cywilnej, którego zwierzchnikiem jest Premier i który odpowiedzialny jest za zawodowe i politycznie neutralne wykonywanie zadań państwa. Procedura powołania rządu: • Prezydent desygnuje Premiera, który proponuje skład rządu. Następnie powołuje Premie- ra i członków rządu w terminie 14 dni od pierwszego posiedzenia Sejmu lub przyjęcia dy- misji poprzedniego rządu i odbiera od nich przysięgę. Premier w terminie 14 dni od po- 10 1. Konstytucja wołania przedstawia Sejmowi program działania rządu z wnioskiem o wotum zaufania, które Sejm uchwala bezwzględną większością w obecności 1/2 ustawowej liczby posłów; • Sejm, po upływie powyższych terminów i niepowołaniu rządu lub nieudzieleniu mu wo- tum zaufania w terminie 14 dni, wybiera Premiera i proponowanych przez niego człon- ków rządu bezwzględną większością w obecności 1/2 ustawowej liczby posłów. Prezydent powołuje tak wybraną Radę Ministrów; • Prezydent, w razie niepowołania Rady Ministrów przez Sejm, w terminie 14 dni powo- łuje Premiera i na jego wniosek pozostałych członków rządu. Natomiast Sejm w terminie 14 dni od powołania rządu udziela mu wotum zaufania większością głosów w obecności 1/2 ustawowej liczby posłów. W razie nieudzielenia wotum zaufania Prezydent skraca kadencję Sejmu i zarządza wybory. Odpowiedzialność członków rządu: • przed Trybunałem Stanu, za naruszenie Konstytucji lub ustaw, za przestępstwa popełnione w związku z zajmowanym stanowiskiem; • uchwałę o pociągnięciu do odpowiedzialności podejmuje Sejm większością 3/5 ustawowej liczby posłów, na wniosek Prezydenta lub 115 posłów; • członkowie rządu odpowiadają solidarnie przed Sejmem za działalność Rady Ministrów oraz indywidualnie za sprawy należące do ich kompetencji lub powierzone im przez Pre- miera. Wotum nieufności: • Sejm wyraża je rządowi większością ustawowej liczby posłów, na wniosek 46 posłów, któ- rzy jednocześnie wskazują kandydata na nowego Premiera. Głosowanie nad wnioskiem może się odbyć po upływie 7 dni od jego zgłoszenia. Powtórny wniosek może zostać zgło- szony po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia poprzedniego (wcześniej, tylko gdy złoży go co najmniej 115 posłów); • Sejm może wyrazić je ministrowi większością ustawowej liczby posłów, na wniosek 69 po- słów i wtedy Prezydent go odwołuje. Premier może wnioskować do Sejmu o wyrażenie rządowi wotum zaufania. Udzielenie wotum następuje większością głosów w obecności co najmniej 1/2 ustawowej liczby posłów. Prezydent na wniosek Premiera dokonuje zmian w składzie rządu. Dymisja Rady Ministrów: • Premier składa dymisję rządu na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Sejmu; • w razie nieuchwalenia przez Sejm wotum zaufania dla Rady Ministrów; • w przypadku wyrażenia rządowi wotum nieufności przez Sejm; • w przypadku rezygnacji Premiera. Prezydent, przyjmując dymisję rządu, powierza mu dalsze sprawowanie obowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów. Prezydent może odmówić przyjęcia dymisji rządu tylko w razie rezygnacji Premiera. 11 I. Prawo konstytucyjne Samorząd terytorialny: Konstytucję lub ustawy; • wykonuje zadania publiczne niezastrzeżone dla innych organów władzy publicznej przez • podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina, która wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego niezastrzeżone dla innych jednostek; jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość prawną, przysługuje im pra- wo własności i inne prawa majątkowe. • Zadania publiczne: • zadania własne – służą zaspokojeniu potrzeb wspólnoty samorządowej i wykonywane są przez jednostki samorządu terytorialnego; • zadania zlecone – jednostki samorządu terytorialnego wykonują też inne zadania publicz- ne wynikające z uzasadnionych potrzeb państwa, określonych w ustawie. Spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracją rządo- wą rozstrzygają sądy administracyjne. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są: • dochody własne; • subwencje ogólne; • dotacje celowe z budżetu państwa. Jednostki samorządu terytorialnego mogą ustalać wysokość podatków i opłat lokalnych. Wykonują one zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. Wybory do organów stanowiących są: powszechne, równe, bezpośrednie i tajne. Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają ich organy stanowiące w granicach ustawowych. Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi pod względem legalności. Organami nadzoru są: • Premier; • wojewodowie; • regionalne izby obrachunkowe – w sprawach finansowych. Sejm na wniosek Premiera może rozwiązać organ stanowiący jednostki samorządu te- rytorialnego, jeżeli rażąco narusza on Konstytucję lub ustawy. Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo zrzeszania się (mogą przystępować do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych oraz współpracować ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw). Sądy i Trybunały Wymiar sprawiedliwości sprawują: • Sąd Najwyższy; • sądy powszechne; 12 1. Konstytucja sądy administracyjne; sądy wojskowe; sąd wyjątkowy lub tryb doraźny może być ustanowiony tylko w czasie wojny; • • • • postępowanie sądowe jest dwuinstancyjne; • sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach niezastrzeżo- nych dla właściwości innych sądów; sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom; sędzia nie może: należeć do partii politycznej, związku zawodowego, nie może też prowa- dzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z niezależnością sądów i niezawisłoś- cią sędziów; sędziowie są powoływani przez Prezydenta, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony. • • • • • Sędziowie są nieusuwalni, jednak: • złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko – wbrew jego woli – może nastąpić tylko na mocy orzeczenia sądu, w przypadkach określonych w ustawie; sędziego można przenieść w stan spoczynku, jeżeli choroba lub utrata sił uniemożliwia mu sprawowanie urzędu; sędziego można też przenieść do innego sądu lub w stan spoczynku (z pełnym uposaże- niem) w razie zmiany ustroju sądów lub granic okręgów sądowych. Sędzia – bez zgody sądu – nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani po- zbawiony wolności, zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli zatrzymanie go jest niezbędne dla prawidłowego toku postępowania. Jed- nak o zatrzymaniu sędziego informuje się prezesa właściwego miejscowo sądu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie. Sąd Najwyższy: • sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzeka- nia; • wykonuje inne czynności określone w Konstytucji i innych ustawach. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego powołuje Prezydent na 6­letnią kadencję spo- śród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego. Naczelny Sąd Administracyjny: • Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym orzekają o zgodności z ustawami uchwał organów samo- rządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej; • Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego powołuje Prezydent na 6 lat spośród kan- dydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego. 13 I. Prawo konstytucyjne Krajowa Rada Sądownictwa: • • stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie niezależności sądów i niezawisłości sędziów; składa się z 25 członków: Pierwszego Prezesa SN, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa NSA, osoby powołanej przez Prezydenta, 15 osób wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższe- go, a także sądów: powszechnych, administracyjnych i wojskowych, 4 osób wybranych przez Sejm spośród posłów i 2 osób wybranych przez Senat spośród senatorów; • Krajowa Rada Sądownictwa wybiera ze swego grona przewodniczącego i 2 wiceprzewod- niczących, a jej kadencja trwa 4 lata. Trybunał Konstytucyjny: • orzeka w sprawach: 1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, 2) zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, 3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe z Kon- stytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami, 4) zgodności z Konstytucją celów, działalności partii politycznych, 5) skargi konstytucyjnej, 6) sporów kompetencyjnych między centralnymi konstytucyjnymi organami państwa; • orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: 1) mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, 2) podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt norma- tywny był ogłoszony (a jeżeli nie był ogłoszony, to orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej „Monitor Polski”), 3) wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (maksymalnie 18 mie­ sięcy – ustawa, 12 miesięcy – inny akt normatywny), 4) stwierdzają o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową i ustawą aktu normatywnego, na podstawie których wydano prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczną decyzję administracyjną, są podstawą do wznowienia postępowania bądź uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, 5) zapadają większością głosów; • z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego mogą wystąpić: 1) Prezydent, Marszałkowie Sejmu i Senatu, Premier, 50 posłów, 30 senatorów, Pierwszy Prezes SN, Prezes NSA, Prokurator Generalny, Prezes NIK, Rzecznik Praw Obywatel- skich, 2) Krajowa Rada Sądownictwa (w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów), 3) organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, 14 1. Konstytucja 4) ogólnokrajowe: organy związków zawodowych, władze organizacji pracodawców i or- ganizacji zawodowych, 5) kościoły i inne związki wyznaniowe, 6) każdy, czyje prawa zostały naruszone, 7) każdy sąd (może przedstawić pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową, ustawą, jeżeli od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem). Podmioty z pkt 3, 4 i 5 mogą wystąpić z takim wnioskiem, jeżeli akt normatywny dotyczy spraw objętych ich zakresem działania; • składa się z: 1) 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat, ponowny wybór jest nie- dopuszczalny, 2) Prezesa i wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego, których powołuje Prezydent spo- śród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego, 3) sędziów, którzy są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji; • odpowiedzialność sędziów Trybunału Konstytucyjnego: bez zgody Trybunału Konsty- tucyjnego nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej, pozbawieni wolności, w tym zatrzymani, czy też aresztowani, z wyjątkiem ujęcia na gorącym uczynku przestęp- stwa, jeżeli zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu zawiadamia się Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, który może naka- zać zwolnienie sędziego. Trybunał Stanu: • odpowiedzialność konstytucyjną za naruszenie Konstytucji czy ustawy, w związku z zaj- mowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania, ponoszą: 1) Prezydent, 2) Premier, 3) członkowie Rządu, 4) osoby, którym Premier powierzył kierowanie ministerstwem, 5) Prezes NBP, 6) Prezes NIK, 7) członkowie KRRiT, 8) Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych, 9) posłowie i senatorowie (tylko za prowadzenie działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego oraz za nabywanie tego majątku); składa się z przewodniczącego, 2 zastępców przewodniczącego i 16 członków wybie- ranych przez Sejm spoza grona parlamentarzystów na 4 lata (czyli Trybunał Stanu liczy 19 członków). Zastępcy przewodniczącego i co najmniej połowa składu powinni mieć kwalifikacje sędziowskie. Przewodniczącym jest Pierwszy Prezes SN, członkowie Trybu- nału Stanu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom; • 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Aplikacja od ogółu do szczegółu. Akty normatywne w pigułce. Wydanie 12
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: