Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00203 006174 13848360 na godz. na dobę w sumie
Aplikacje prawnicze w pytaniach i odpowiedziach. Tom 2. Wydanie 8 - ebook/pdf
Aplikacje prawnicze w pytaniach i odpowiedziach. Tom 2. Wydanie 8 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 857
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5615-0 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> literatura akademicka
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Przystępujesz wkrótce do trudnego egzaminu na aplikację radcowską, adwokacką lub notarialną?

Nie  masz  dość  czasu  na  długie  i  teoretyczne  podręczniki?

Jeżeli tak, to masz przed sobą pierwszą na rynku publikację, której celem jest szybkie powtórzenie materiału przed tymi konkretnymi egzaminami. W trzech tomach otrzymujesz skondensowaną wiedzę z 20 dziedzin prawa. Zawarty tu materiał z wielu działów prawa pomaga zdać egzamin na każdą z trzech aplikacji: radcowską, adwokacką i notarialną!

Doskonała pozycja dla osób przygotowujących się do egzaminu wstępnego na aplikacje prawnicze.

Krótkie, rzeczowe omówienie poszczególnych ustaw. Pytania testowe z lat poprzednich.

TOM 2 zawiera omówienie następujących zagadnień:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DZIAŁ I. POSTĘPOWANIE CYWILNE Postępowanie. cywilne. jest. to. zespół. norm. prawnych. regulujących. postępowanie. sądowe. . w.sprawach.ze.stosunków.z.zakresu.prawa.cywilnego,.rodzinnego.i.opiekuńczego.oraz.prawa. pracy,.jak.również.w.sprawach.z.zakresu.ubezpieczeń.społecznych.oraz.w.innych.sprawach,. do.których.przepisy.tego.kodeksu.stosuje.się.z.mocy.ustaw.szczególnych.(sprawy.cywilne). Zagadnienie 1. Uwagi ogólne PYTANIE: ustalenia co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym w przypadku wydanego w postępowaniu karnym wyroku: A.. prawomocnie.umarzającego.postępowanie.z.uwagi.na.znikomy.stopień.spo- łecznej.szkodliwości.czynu, B.. prawomocnie.skazującego, C.. prawomocnie.uniewinniającego. Odp. B; art. 11 kPC Omówienie: uWAGI OGóLNE Postępowanie cywilne Postępowanie cywilne jest to zespół norm prawnych regulujących postępowanie sądo- we w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego kodeksu stosuje się z mocy ustaw szcze- gólnych (sprawy cywilne). Najistotniejszym zadaniem postępowania cywilnego jest realizacja norm prawa mate- rialnego w zakresie spraw cywilnych na drodze ich przymusowego wykonania. 1 Dział.I..Postępowanie.cywilne. Funkcje postępowania cywilnego koncentrują się na następujących zagadnieniach: 1) konkretyzowaniu i realizowaniu norm prawnych i z zakresu prawa cywilnego, ro- dzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, 2) wydawaniu zarządzeń, zwolnień i zezwoleń mających znaczenie prawne, 3) dokonywaniu czynności dokumentacyjno-rejestrowych, 4) dokonywaniu innych czynności przekazanych sądom na drodze ustawy. Pojęcie sprawy cywilnej Zgodnie z art. 1 KPC, sprawy cywilne to sprawy z zakresu: prawa cywilnego, 1) prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, 2) prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, 3) prawa pracy, 4) ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczeń społecznych oraz 5) inne sprawy, do których przepisy KPC stosuje się z mocy ustaw szczególnych. inne sprawy, do których przepisy KPC stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Sprawy cywilne określane są za pomocą kryteriów materialnych lub formalnych. SPRAWY CYWILNE kRYTERIA MATERIALNE Są.to.sprawy.normowane.przepisami.prawa. cywilnego.. Do.tej.grupy.należą.sprawy.z.zakresu:. prawa.cywilnego,. 1). prawa cywilnego, prawa.rodzinnego.i.opiekuńczego.oraz. 2). .prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz 3). prawa pracy. prawa.pracy.. Sprawy.należące.do.tej.grupy.pozostają.zaw-. sze.sprawami.cywilnym,.bez.względu.na.or- gan.właściwy.do.ich.rozpoznawania. kRYTERIA FORMALNE Są.to.sprawy.poddane.właściwości.sądów.. powszechnych.. Do.tej.grupy.należą.sprawy.z.zakresu.ubezpie- czeń.społecznych.oraz..„inne.sprawy”,.do.któ- rych.przepisy.Kodeksu.postępowania.cywilne- go.stosuje.się.z.mocy.ustaw.szczególnych,.np.:. zaskarżanie.uchwał.walnego.zgromadzenia. spółdzielni.(art..42.§.2.PrSpółdz),.czy.sprawy.. rejestrowe. Rodzaje postępowania cywilnego Postępowanie cywilne swoim zakresem obejmuje różne rodzaje postępowań sądowych, których celem i zadaniem jest rozpoznawanie spraw cywilnych. RODZAJE.POSTĘPOWANIA.CYWILNEGO PROCES POSTĘPOWANIE.POZASĄDOWE POSTĘPOWANIE.NIEPROCESOWE 2 Zagadnienie.1..Uwagi.ogólne Proces Proces stanowi zasadniczy tryb postępowania rozpoznawczego w sprawach cywilnych. Kodeks postępowania cywilnego w art. 13 § 1 stwierdza bowiem, że sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. W wypadkach przewidzianych w ustawie, sąd rozpatruje sprawy według przepisów o postępowaniach odrębnych. Ozna- cza to, że ustawodawca wprowadza jako zasadę rozpoznawanie spraw cywilnych w pro- cesie, ustanawiając swoiste domniemanie w tym zakresie. Proces to postępowanie, w którym sąd rozpoznaje istniejący między stronami proce- sowymi spór prawny w drodze rozstrzygnięcia o będącym przedmiotem tego sporu stosunku prawnym i wynikających z niego prawach i obowiązkach. Procesem cywilnym nazywa się tylko taki spór prawny, który poddany został jurysdykcji sądownictwa cywilnego. Proces cywilny stanowi postępowanie modelowe (postępowanie sporne – proces, Część I Księga I KPC), którego zasady, instytucje i formy stosuje się w dużej mierze także do innych rodzajów postępowań unormowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Ustawodawca określając dla pozostałych rodzajów postępowań odrębne zasady, instytu- cje i formy, czyni to tylko w zakresie niezbędnym do wprowadzenia odrębności tych postępowań, natomiast w kwestiach nieunormowanych inaczej przez przepisy szczegól- ne nakazuje stosować wprost, ewentualnie odpowiednio przepisy o procesie, które mają znaczenie subsydiarne (zob. art. 13 § 2 KPC). Do najistotniejszych zasad procesu cywilnego należą m.in.: 1) zasada prawdy, zgodnie z którą strony i uczestnicy postępowania są zobowiązani dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnie- nia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody (art. 3 KPC); 2) zasada kontradyktoryjności (tj. sporności), której założeniem jest istniejący w każ- dym procesie cywilnym spór prawny (albo spór o prawo) zakładający istnienie dwóch przeciwstawnych stron procesowych (zasada dwustronności) oraz 3) zasada dyspozytywności, stanowiąca przejaw zasady rozporządzalności formalnej, tj. rozporządzania przez strony czynnościami procesowymi oraz całym tokiem po- stępowania. Dyspozycyjność formalna polega na rozporządzaniu przez strony wszel- kimi środkami procesowymi i korzystaniu z wszelkich instytucji procesowych prze- widzianych do obrony ich praw oraz na dokonywaniu w tym zakresie odpowiednich czynności procesowych. Z zasadą dyspozytywności koresponduje ograniczony w procesie cywilnym zakres in- gerencji sądu w czynności dyspozytywne stron procesowych (np. cofnięcie pozwu, ugoda sądowa). Wskazane zasady są ściśle związane z samą istotą procesu cywilnego polegającą na prowadzeniu przez strony sporu o prawo przed sądem jako „bezstronnym rozjemcą”, co skutkuje z kolei tym, że proces cywilny nie może być wszczęty z inicjatywy sądu, a jedynie na wniosek strony. Jednak w razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzie- lić stronom i uczestnikom postępowania występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych. 3 Dział.I..Postępowanie.cywilne. Postępowanie nieprocesowe Postępowanie nieprocesowe to drugi obok procesu, równorzędny tryb postępowania rozpoznawczego w sprawach cywilnych. Rozgraniczenie spraw rozpoznawanych i rozstrzyganych w tych dwóch głównych try- bach postępowania rozpoznawczego oparte jest na kryterium charakteru spraw jakie są w nich rozpoznawane, a mianowicie na ich procesowym lub nieprocesowym charakte- rze. W trybie procesu rozpoznawane są sprawy, w których wyraźnie wyodrębnić można dwa podmioty o przeciwstawnych interesach i stanowiskach prawnych, do postępowa- nia nieprocesowego (zwanego także postępowaniem niespornym) przekazane zostały natomiast przez ustawodawcę przede wszystkim te sprawy, w których chodzi raczej o współdziałanie sądu przy nawiązywaniu, zmianie lub zniesieniu stosunków praw- nych oraz sprawy, w których brak jest strony przeciwnej. Postępowanie nieprocesowe – odmiennie niż proces – oparte jest na zasadzie uczestnic- twa, co oznacza, że liczba uczestników tego postępowania, z których każdy zajmuje sta- nowisko samodzielnie i niezależnie, może być różna w zależności od tego ile podmiotów prawnych zainteresowanych jest wynikiem tego postępowania. Zasadniczo nie występuje tu przeciwstawność stanowisk i interesów prawnych między poszczególnymi uczestnikami (w praktyce nie wyłącza to możliwości wystąpienia takich sprzeczności, jak również zaistnienia sporu, który będzie musiał zostać rozstrzygnięty, jednak spór ten nie należy do istoty danej sprawy). W postępowaniu nieprocesowym rozpoznawane mogą być tylko te sprawy, które zosta- ły do tego trybu wyraźnie przekazane przez ustawodawcę. Decydują w tym zakresie przede wszystkim przepisy KPC (postępowanie nieprocesowe, Część I Księga II KPC), jak również liczne przepisy szczególne przewidujące dla różnego rodzaju spraw tryb po- stępowania nieprocesowego. Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego (zob. Część I Księga II Tytuł II), w postę- powaniu nieprocesowym rozpoznawane są sprawy z zakresu: 1) prawa osobowego obejmujące postępowanie w sprawach o: a) uznanie za zmarłego, b) stwierdzenie zgonu, c) ubezwłasnowolnienie; 2) prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli, obejmujące postępowania w sprawach: a) małżeńskich, b) z zakresu stosunków między rodzicami i dziećmi, c) o przysposobienie oraz d) z zakresu opieki i kurateli, e) o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką; 3) prawa rzeczowego dotyczące: a) spraw o stwierdzenie zasiedzenia, b) spraw zarządu związanego ze współwłasnością i użytkowaniem, c) zniesienia współwłasności, d) ustanowienia drogi koniecznej, e) przepadku rzeczy, f) postępowania wieczystoksięgowego; 4 Zagadnienie.1..Uwagi.ogólne 4) prawa spadkowego dotyczące przede wszystkim: a) zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza, b) przyjęcia lub odrzucenia spadku, c) zarządu spadkiem nieobjętym, d) stwierdzenia nabycia spadku i działu spadku; 5) przepisów o przedsiębiorstwach państwowych i o samorządzie załogi przedsię- biorstwa państwowego; 6) o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego; 7) postępowania rejestrowego. W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że sąd wszczyna postępowanie na wnio- sek, jednak, odmiennie niż ma to miejsce w procesie, możliwe jest także w wypadkach wskazanych w ustawie wszczęcie postępowania z urzędu. Postępowania pozasądowe Do postępowań pozasądowych, czyli toczących się poza sądami powszechnymi, należy zaliczyć: 1) postępowanie przed sądami polubownymi, postępowanie przed sądami polubownymi, 2) postępowanie pojednawcze przed komisjami pojednawczymi w sprawach ze stosun- stępowanie pojednawcze przed komisjami pojednawczymi w sprawach ze stosun- ku pracy. POSTĘPOWANIA POZASĄDOWE POSTĘPOWANIE PRZED SĄDAMI POSTĘPOWANIE PRZED SĄDAMI POLuBOWNYMI POLuBOWNYMI Mimo.tego,.że.postępowanie.polubowne unor- Mimo.tego,.że.postępowanie.polubowne unor- mowane.jest.w.przepisach.Kodeksu.postępowa- mowane.jest.w.przepisach.Kodeksu.postępowa- nia.cywilnego.(art..1154–1217),.nie.toczy.się.ono. nia.cywilnego.(art..1154–1217),.nie.toczy.się.ono. przed.sądem.powszechnym,.ale.przed.sądem przed.sądem.powszechnym,.ale.przed.sądem polubownym, powołanym przez strony. polubownym, powołanym przez strony. W.myśl.przepisu.art..1158.§.2.KPC,.w.Polsce. W.myśl.przepisu.art..1158.§.2.KPC,.w.Polsce. mogą.działać.zarówno.sądy.polubowne.stałe. mogą.działać.zarówno.sądy.polubowne.stałe. (np..Sąd.Arbitrażowy.przy.Krajowej.Izbie.. (np..Sąd.Arbitrażowy.przy.Krajowej.Izbie.. Gospodarczej),.jak.i.sądy.polubowne.powoły- Gospodarczej),.jak.i.sądy.polubowne.powoły- wane.ad hoc. wane.ad hoc. Te.ostatnie.powoływane.są.przez.strony.(osoby. Te.ostatnie.powoływane.są.przez.strony.(osoby. fizyczne,.prawne.oraz.inne.jednostki.organiza- fizyczne,.prawne.oraz.inne.jednostki.organiza- cyjne.posiadające.zdolność.sądową).w.drodze. cyjne.posiadające.zdolność.sądową).w.drodze. umowy.(zapis.na.sąd.polubowny)..Po.rozstrzy- umowy.(zapis.na.sąd.polubowny)..Po.rozstrzy- gnięciu.konkretnej.sprawy.tego.rodzaju.sądy. gnięciu.konkretnej.sprawy.tego.rodzaju.sądy. polubowne.ulegają.rozwiązaniu..Postępowanie. polubowne.ulegają.rozwiązaniu..Postępowanie. przed.sądem.polubownym.ma.charakter rozpo- przed.sądem.polubownym.ma.charakter rozpo- znawczy. Wynika.on.z.tego,.że.wykonanie. znawczy. Wynika.on.z.tego,.że.wykonanie. orzeczeń.sądu.polubownego.oraz.ugód.zawar- orzeczeń.sądu.polubownego.oraz.ugód.zawar- tych.przed.tym.sądem.następuje.według.przepi- tych.przed.tym.sądem.następuje.według.przepi- sów.KPC.o.postępowaniu.egzekucyjnym. sów.KPC.o.postępowaniu.egzekucyjnym. POSTĘPOWANIE POJEDNAWCZE PRZED POSTĘPOWANIE POJEDNAWCZE PRZED kOMISJAMI POJEDNAWCZYMI W SPRAWACh kOMISJAMI POJEDNAWCZYMI W SPRAWACh ZE STOSuNku PRACY ZE STOSuNku PRACY W.celu.polubownego.załatwiania.sporów W.celu.polubownego.załatwiania.sporów o roszczenia pracownika ze stosunku pracy. o roszczenia pracownika ze stosunku pracy. mogą.być.powoływane.komisje pojednawcze. mogą.być.powoływane.komisje pojednawcze. (art..244.KP)..Komisje.te.wszczynają.postępo- (art..244.KP)..Komisje.te.wszczynają.postępo- wania.na wniosek pracownika.zgłoszony.. wania.na wniosek pracownika.zgłoszony.. na.piśmie.lub.ustnie.do.protokołu..Komisję.po- na.piśmie.lub.ustnie.do.protokołu..Komisję.po- jednawczą.powołują.wspólnie.pracodawca.i.za- jednawczą.powołują.wspólnie.pracodawca.i.za- kładowa.organizacja.związkowa,.a.jeżeli.u.da- kładowa.organizacja.związkowa,.a.jeżeli.u.da- nego.pracodawcy.nie.działa.zakładowa. nego.pracodawcy.nie.działa.zakładowa. organizacja.związkowa.–.pracodawca,.po.uzy- organizacja.związkowa.–.pracodawca,.po.uzy- skaniu.pozytywnej.opinii.pracowników..Przed. skaniu.pozytywnej.opinii.pracowników..Przed. komisjami.toczy.się.wyłącznie.postępowanie. komisjami.toczy.się.wyłącznie.postępowanie. rozpoznawcze. rozpoznawcze. W.razie.niewykonania.ugody.przez.zakład.pracy,. W.razie.niewykonania.ugody.przez.zakład.pracy,. podlega.ona.wykonaniu.według.przepisów.Ko- podlega.ona.wykonaniu.według.przepisów.Ko- deksu.postępowania.cywilnego,.po.stwierdze- deksu.postępowania.cywilnego,.po.stwierdze- niu.przez.sąd.jej.wykonalności. niu.przez.sąd.jej.wykonalności. 5 Dział.I..Postępowanie.cywilne. Droga sądowa Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są: 1) sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych oraz 2) Sąd Najwyższy. Organizacja i skład sądu ORGANIZACJA SĄDu Konstytucja RP w art. 175 ust. 1 przewiduje, że wymiar sprawiedliwości w Polsce spra- wują odpowiednio: Sąd Najwyższy, 1) Sąd Najwyższy, 2) sądy powszechne (sądy rejonowe, okręgowe, apelacyjne), sądy powszechne (sądy rejonowe, okręgowe, apelacyjne), sądy administracyjne (wojewódzkie sądy administracyjne, Naczelny Sąd Admini- 3) sądy administracyjne (wojewódzkie sądy administracyjne, Naczelny Sąd Admini- stracyjny), 4) sądy wojskowe (sądy garnizonowe, okręgowe, SN Izba wojskowa). sądy wojskowe (sądy garnizonowe, okręgowe, SN Izba wojskowa). STRukTuRA SĄDOWNICTWA W POLSCE SĄD.NAJWYŻSZY SĄDY.POWSZECHNE SĄDY. SĄDY.WOJSKOWE REJONOWE OKRĘGOWE APELACYJNE ADMINISTRACYJNE WOJEWÓDZKIE.SĄDY. ADMINISTRACYJNE NACZELNY.SĄD. ADMINISTRACYJNY GARNIZONOWE OKRĘGOWE SN.IZBA. WOJSKOWA Zgodnie z treścią art. 2 KPC, do rozpoznawania spraw cywilnych powołane zatem zostały sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, o ile takie sprawy nie należą do właściwości sądów szczególnych. Szczegółowa regulacja organizacji sądów powszechnych znajduje się w usta- wie z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 427 ze zm.) oraz w wydanym na podstawie tej ustawy rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwo- ści co do utworzenia poszczególnych sądów, ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości. Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania. Dzieli się on na 4 Izby – Cywilną; Karną; Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych; Wojskową. Sądy rejonowe zostały utworzone dla jednej lub większej liczby gmin, a w uzasadnio- nych przypadkach może być utworzony więcej niż jeden sąd rejonowy w obrębie tej sa- mej gminy (art. 10 § 1 PrUSP). Od 28.3.2012 r. sądy te dzielą się przede wszystkim na 6 Zagadnienie.1..Uwagi.ogólne 2 wydziały – cywilny oraz karny, natomiast jest możliwość utworzenia wydziałów ro- dzinnego i nieletnich, pracy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecz- nych, gospodarczego, ksiąg wieczystych. Sądy okręgowe obejmują obszar właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych (art. 10 § 2 PrUSP). Od 28.3.2012 r. sądy te dzielą się przede wszystkim na 2 wydziały – cywilny oraz karny, natomiast jest możliwość utworzenia wydziałów pracy, ubezpie- czeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych, gospodarczego. Sądy apelacyjne zostały utworzone dla obszaru właściwości co najmniej dwóch okręgów sądowych (art. 10 § 3 PrUSP). Od 28.3.2012 r. dzielą się na 3 wydziały – cywilny, karny, pracy i ubezpieczeń społecznych. Oprócz wyżej wymienionego podziału na konkretne wydziały, ustawodawca przewidział kolejną zmianę, dzięki której w sądach mogą być tworzone wydziały inne niż wymienio- ne w ustawie. Poza siedzibą sądu mogą być tworzone wydziały zamiejscowe, a poza sie- dzibą sądu okręgowego także ośrodki zamiejscowe (art. 18a i 18b PrUSP). SkŁAD SĄDu Prawidłowe postępowanie sądowe gwarantowane jest m.in. poprzez właściwy skład sądu, który uzależniony jest od trybu rozpoznawania danej sprawy, jego przedmiotu, a także instancji przed, którą sprawa się toczy. Szczegółowe zasady regulujące skład sądu zawarte zostały w treści art. 47 i 471 KPC. I instancja Zasadniczo sprawy w tej instancji rozpoznawane są przez jednego sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkowo sprawy pierwszoinstancyjne rozpoznaje sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników w następu- jących sprawach: z zakresu prawa pracy o: 1) z zakresu prawa pracy o: a) ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezsku- ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezsku- teczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywróce- nie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone rosz- czenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym b) naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane, c) odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania lobbingu; odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania lobbingu; ze stosunków rodzinnych o: 2) ze stosunków rodzinnych o: rozwód, a) rozwód, separację, b) separację, c) ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, d) rozwiązanie przysposobienia. rozwiązanie przysposobienia. Zgodnie z treścią art. 509 KPC, skład jednego sędziego i dwóch ławników występuje także w postępowaniu nieprocesowym w sprawach o przysposobienie, pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej. Istnieje także możliwość rozpoznawania spraw w tej instancji przez trzech sędziów zawodowych, gdy prezes sądu uzna to za wskaza- 7 Dział.I..Postępowanie.cywilne. ne ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy (art. 47 § 4 KPC). Z mocy przepisów szczególnych sąd I instancji rozpoznaje w powyższym składzie sprawy: 1) o ubezwłasnowolnienie, 2) o uznanie skuteczności orzeczenia sądu zagranicznego, 3) o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego. W wypadku, gdy sprawa podlega rozpoznaniu w składzie trzyosobowym, KPC zawiera wiele przepisów szczególnych, na podstawie których określone czynności i postępowa- nia pomocnicze rozpoznawane są przez sąd w składzie jednoosobowym. Do tych czyn- ności należą: 1) wydawanie postanowień i zarządzeń przez przewodniczącego poza rozprawą, 2) postępowanie pojednawcze przed wniesieniem pozwu, 3) przeprowadzenie dowodu przez sędziego wyznaczonego na zlecenie sądu orzekają- cego, nych, 4) czynności wyjaśniające w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecz- 5) nadawanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu. II instancja Środki odwoławcze (apelacja, zażalenie) rozpoznawane są w składzie trzyosobowym za- wodowym, chociaż w postępowaniu uproszczonym, apelacja rozpoznawana jest w skła- dzie jednego sędziego (art. 50510 § 1 KPC). Postanowienia dotyczące postępowania dowodowego na posiedzeniu niejawnym wy- daje sąd w składzie jednego sędziego (art. 367 § 3 KPC). W składzie jednego sędziego sąd rozpoznający apelację może także wydać na posiedze- niu niejawnym postanowienie: o przyznaniu i cofnięciu zwolnienia od kosztów sądowych, 1) o przyznaniu i cofnięciu zwolnienia od kosztów sądowych, o odmowie zwolnienia, 2) o odmowie zwolnienia, o odrzuceniu wniosku o zwolnienie oraz o nałożeniu na stronę obowiązku uiszczenia 3) o odrzuceniu wniosku o zwolnienie oraz o nałożeniu na stronę obowiązku uiszczenia kosztów i skazaniu na grzywnę. W postępowaniu zażaleniowym sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego zażalenia na postanowienie w przedmiocie: odmowy zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcia takiego zwolnienia, 1) odmowy zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcia takiego zwolnienia, 2) odrzucenia wniosku o zwolnienie, odrzucenia wniosku o zwolnienie, 3) nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia kosztów i skazania na grzywnę. nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia kosztów i skazania na grzywnę. Sąd Najwyższy Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną i skargę o stwierdzenie niezgodności z pra- wem prawomocnego orzeczenia w składzie trzech sędziów (art. 39810 w zw. z art. 42412 KPC). W pozostałych wypadkach Sąd Najwyższy orzeka w składzie jednego sędziego. Dotyczy to sytuacji, gdy Sąd Najwyższy nie orzeka co do istoty sprawy, a rozstrzyga o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jeżeli podlegała odrzuceniu przez sąd II instancji albo o jej zwróceniu temu sądowi w celu usunięcia braków. 8 Zagadnienie.1..Uwagi.ogólne W przypadku skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy w składzie jednego sędziego orzeka w przedmiocie odrzucenia skargi i odmowy przyjęcia jej do rozpoznania. Referendarze sądowi W sądach rejonowych mogą być zatrudnieni referendarze sądowi do wykonywania określonych czynności należących do sądów w zakresie postępowania w sprawach związanych z prowadzeniem ksiąg wieczystych i rejestrów sądowych (art. 147 PrUSP). Na stanowisko referendarza sądowego może być mianowany ten, kto: posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, jest nieskazitelnego charakteru, 2) jest nieskazitelnego charakteru, ukończył 24 lata, 3) ukończył 24 lata, ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub studia zagra- 4) ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub studia zagra- niczne uznane w Polsce, 5) odbył aplikację ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratu- odbył aplikację ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratu- ry lub zdał egzamin sędziowski, prokuratorski, notarialny, adwokacki lub radcow- ski. W postępowaniu nieprocesowym czynności w sprawach o wpis w księdze wieczystej może wykonywać referendarz sądowy (art. 5091 KPC). Czynności w postępowaniu re- jestrowym może wykonywać referendarz sądowy, z wyłączeniem prowadzenia roz- prawy. Zasada prawdy Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Pouczanie stron W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub rad- cy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa niezbędnych pouczeń co do czynności pro- cesowych. Postulat szybkości postępowania Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnię- cie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie okoliczności faktycz- ne i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko. 9 Dział.I..Postępowanie.cywilne. Zagadnienie 2. Zasady i przesłanki postępowania cywilnego PODSTAWOWE ZASADY POSTĘPOWANIA CYWILNEGO Zasady procesowe uznawane są za centralne i przewodnie idee systemu prawa proceso- wego o ogólnym charakterze kształtujące treść i formę postępowania cywilnego. Można określać je także mianem dyrektyw sprawności postępowania cywilnego1. Katalog zasad postępowania jest otwarty, a wśród nich możemy wyróżnić te najważniejsze: NACZELNE ZASADY POSTĘPOWANIA CYWILNEGO ZASADA.PRAWDY ZASADA.DYSPOZYCYJNOŚCI ZASADA.KONTRADYKTORYJNOŚCI ZASADA.KONCENTRACJI.MATERIAŁU.DOWODOWEGO ZASADA.RÓWNOŚCI.STRON ZASADA.BEZPOŚREDNIOŚCI ZASADA.SWOBODNEJ.OCENY.DOWODÓW ZASADA.USTNOŚCI.I.PISEMNOŚCI ZASADA.JAWNOŚCI ZASADA.FORMALIZMU.DOWODOWEGO Zasada prawdy Wyraża się w dwóch formach – jako prawda materialna, czyli zgodność ustaleń sądu z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym istniejącym pomiędzy stronami, oraz jako prawda formalna, czyli zgodność ustaleń sądu z materiałem faktycznym i dowodowym 1 W. Broniewicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1978, s. 229 i n. 10 Zagadnienie.2..Zasady.i.przesłanki.postępowania.cywilnego przedstawionym przez strony procesu2. Powyższa zasada wyrażona została w art. 3 KPC, zgodnie z którym, strony i uczestnicy postępowania mają obowiązek dokonywać czynno- ści procesowych, zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Zasada dyspozycyjności Nazywana także jako zasada rozporządzalności, ponieważ strony stosunków cywilno- prawnych mogą swobodnie dysponować uprawnieniami wynikającymi z prawa mate- rialnego. Przejawia się w dwóch postaciach, jako dyspozycyjność materialna, czyli możliwość korzystania z uprawnień przyznanych prawem materialnym, oraz jako dys- pozycyjność formalna, czyli możliwość korzystania z prawnych środków ochrony po- wyższych uprawnień przed sądem. Powyższa reguła wiąże się z kwestią wszczęcia postę- powania przez sąd jedynie na wniosek strony, a nie z urzędu (choć zasada ta doznaje kilku poważnych wyjątków, jak np. wszczęcie postępowania z urzędu przez sąd opiekuń- czy na podstawie art. 570 KPC). Zasada kontradyktoryjności Jest to przeciwieństwo zasady inkwizycyjności, która zmusza sędziego do samodzielnego poszukiwania i przeprowadzania dowodów. W obecnie obowiązującym cywilnym pra- wie procesowym, zgodnie z regułą kontradyktoryjności, przedstawianie materiału do- wodowego należy do stron. Od powyższej reguły istnieją jednak pewne wyjątki, ponie- waż sąd może bez jakiegokolwiek wniosku stron, oprzeć się na faktach powszechnie znanych (art. 228 § 1 KPC) oraz faktach znanych mu z urzędu (art. 228 § 2 KPC), przy czym w drugim przypadku, sąd jest zobowiązany zwrócić na nie uwagę stron3. Zasada koncentracji materiału dowodowego Reguła ta wyrażona została w treści art. 6 KPC i stanowi nakaz prowadzenia postępowa- nia w taki sposób, aby wszystkie niezbędne do rozstrzygnięcia fakty i dowody zostały zebrane szybko i sprawnie. Innymi słowy, sąd został zobowiązany przez ustawodawcę do przeciwdziałania przewlekaniu postępowania i dążenia do tego, aby rozstrzygnięcie na- stąpiło na pierwszym posiedzeniu – oczywiście tylko wtedy, gdy nie wyrządzi to szkody dla wyjaśnienia sprawy. Zasada równości stron Źródłem tej reguły jest art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, według którego wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Dodatkowo art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jasno stwierdza, że każdy ma prawo do sprawiedliwego, jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ogólnie rzecz biorąc zasada ta wyraża się w równości praw procesowych stron postępowania sądowego. Naruszenie powyższej zasady skutkuje jedną z poważniejszych sankcji procesowych pod postacią nieważności postępowania. 2 H. Dolecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2006, s. 51. 3 K. Flaga-Gieruszyńska, Postępowanie cywilne. Pytania, testy, tablice, kazusy, Warszawa 2009, s. 20. 11 Dział.I..Postępowanie.cywilne. Zasada bezpośredniości Całe postępowanie rozpoznawcze musi być prowadzone przed sądem, który ma wydać wyrok w danej sprawie – odnosi się to zwłaszcza do postępowania dowodowego. Powyższa reguła jest jednak ograniczona w postępowaniu odwoławczym, ponieważ nie można prze- prowadzić przed sądem odwoławczym postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 KPC). Zasada bezpośredniości nie może być w żaden sposób ograniczona przez strony, a jej skutkiem jest obowiązek wydania wyroku tylko przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku (art. 323 KPC). Zasada swobodnej oceny dowodów Zgodnie z treścią art. 233 § 1 KPC, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów na podsta- wie własnego przekonania, według wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Powyższa reguła odnosi się do oceny wiarygodności przedstawionych w sprawie dowo- dów, choć ma także zastosowanie nawet wtedy, gdy strona odmówiła przedstawienia dowodu lub przeszkadza w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu (art. 233 § 2 KPC). Zasada ustności i pisemności Reguła ta związana jest z formą czynności procesowych podejmowanych przez strony lub uczestników postępowania cywilnego. Zasada ustności wystąpi, gdy ustawodawca nakazuje brać pod uwagę tylko czynności dokonanie ustnie (w myśl art. 210 § 1 KPC rozprawa odbywa się ustnie), zasada pisemności, gdy należy uwzględnić tylko czynno- ści dokonane w formie pisemnej (np. skarga kasacyjna musi być złożona zawsze w for- mie pisemnej – art. 3984 § 2 w zw. z art. 4751 KPC). Zasada jawności Wyrażona przede wszystkim w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd. Występuje w dwóch formach, jako jawność wewnętrzna, polegająca na każdorazowej możności przeglądania akt sprawy przez strony postępowania i jego uczestników, otrzymywania odpisów, kopii lub wycią- gów z takich akt, oraz jako jawność zewnętrzna, czyli umożliwienie społeczeństwu wglądu w wykonywanie wymiaru sprawiedliwości4. Wskazana także w art. 9 KPC. Zasada formalizmu procesowego Zgodnie z tą regułą, czynności procesowe dokonywane w toku postępowania cywilnego mają swoją określoną formę (pisemną, bądź ustną), czas i miejsce. W ustawodawstwie polskim powyższa zasada wyraża się w umiarkowanej formie, ponieważ przy niektórych uchybieniach procesowych istnieje możliwość ich usunięcia (np. instytucja przywróce- nia terminu do dokonania czynności procesowej)5. 4 J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, Postępowanie cywilne, Warszawa 2000, s. 122. 5 H. Dolecki, op. cit., s. 67. 12 Zagadnienie.2..Zasady.i.przesłanki.postępowania.cywilnego PRZESŁANkI POSTĘPOWANIA CYWILNEGO Przesłanką procesową jest okoliczność przewidziana prawem procesowym, od której ist- nienia bądź nieistnienia uzależniony jest określony skutek procesowy pod postacią pra- widłowości czynności procesowych. Przesłanki procesowe dzielone są ze względu na różnorodne kryteria: przesłanki procesowe prawa do powództwa w znaczeniu proceso- wym, przesłanki związane z wykonywaniem prawa do powództwa w znaczeniu proceso- wym, przesłanki procesowe bezwzględne, przesłanki procesowe względne. PRZESŁANkI PROCESOWE PRZESŁANkI PROCESOWE PRAWA DO POWóDZTWA W ZNACZENIu PROCESOWYM –. .zdolność.sądowa.stron; –. .zdolność.procesowa.powoda.albo.prawidłowe. jego.zastępstwo,.jeśli.nie.ma.zdolności.proce- sowej; –. .występowanie.powołanego.do.reprezentowa- nia.powoda.organu.(tylko.do.osób.prawnych. lub.innych.organizacji); –. .jurysdykcja.krajowa; –. .dopuszczalność.drogi.sądowej; –. .zawisłość.sporu; –. .powaga.rzeczy.osądzonej; –. .przekazanie.sprawy.do.rozstrzygnięcia.sądowi. polubownemu; –. .złożenie.kaucji.aktorycznej.przez.powoda. cudzoziemca.na.zabezpieczenie.kosztów. procesu. PRZESŁANkI PROCESOWE ZWIĄZANE Z WYkONANIEM PRAWA DO POWóDZTWA W ZNACZENIu PROCESOWYM –. .należyte.umocowanie.pełnomocnika.strony; –. .zdolność.procesowa.pozwanego.albo.jego. prawidłowe.ustawowe.przedstawicielstwo,. prawidłowy.skład.organu.pozwanego; –. .immunitet.dyplomatyczny.pozwanego; –. .właściwość.sądu; –. .właściwy.tryb.postępowania; –. .skład.sądu.zgodny.z.ustawą; –. .udział.w.składzie.sądu.sędziego.wyłączonego. z.mocy.ustawy. Źródło:.J. Jodłowski,.Z. Resich,.J. Lapierre,.T. Misiuk-Jodłowska,.Postępowanie.cywilne,.Warszawa.2009,.s..61–62. 13 Dział.I..Postępowanie.cywilne. PRZESŁANkI PROCESOWE BEZWZGLĘDNE WZGLĘDNE „Okoliczności,.których.istnienie.lub.nieistnienie. powoduje.wprawdzie.niedopuszczalność.roz- strzygnięcia.sprawy,.ale.które.nie.stoją.na.prze- szkodzie.wszczęciu.postępowania.i.mogą.być.. w.toku.postępowania.naprawione.lub.uzupeł- nione.przez.strony.lub.sąd: –. .właściwy.tryb.postępowania; –. .niewłaściwość.sądu.usuwalna.lub.nieusuwalna. bez.skutków.nieważności; –. .jurysdykcja.krajowa.w.zakresie,.w.jakim.do- puszczalne.są.umowy.prorogacyjne.stron; –. .zapis.na.sąd.polubowny; –. .kaucja.aktoryczna.powoda.cudzoziemca; –. .immunitet.dyplomatyczny.pozwanego”. „Okoliczności,.których.istnienie.lub.nieistnienie. powoduje.bezwzględną.niedopuszczalność.za- równo.wszczęcia.postępowania,.jak.również. rozpoznania.sprawy.przez.sąd.powszechny,.. a.ponadto.okoliczności,.które.nie.mogą.być. zmienione.lub.usunięte.przez.czynność.proce- sową.sądu.lub.strony: –. dopuszczalność.drogi.sądowej; –. nieusuwalny.brak.jurysdykcji.krajowej; –. powaga.rzeczy.osądzonej; –. zawiśnięcie.sporu; –. zdolność.sądowa.stron; –. zdolność.procesowa.stron; –. przedstawicielstwo.ustawowe.strony.niema- jącej.zdolności.procesowej; –. prawidłowy.skład.organu.powołanego.do.re- prezentowania.strony.niebędącej.osobą.fi- zyczną; –. należyte.umocowanie.pełnomocnika.strony; –. nieusuwalna.niewłaściwość.sądu,.ze.skut- kiem.nieważności; –. skład.sądu.sprzeczny.z.przepisami.prawa; –. .udział..w.rozpoznaniu.sprawy.sędziego.wyłą- czonego.z.mocy.ustawy”. Źródło:.J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska,.Postępowanie.cywilne,.Warszawa.2009,.s..62–62. udział prokuratora Prokurator może: 1) żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również 2) wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub in- teresu społecznego. W sprawach niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego prokurator może wytaczać powództwa tylko w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 7 KPC). udział organizacji pozarządowych Organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działal- ności gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewidzianych w ustawie, wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postępowaniu. 14 Zagadnienie.2..Zasady.i.przesłanki.postępowania.cywilnego ugoda sądowa W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien w każdym sta- nie postępowania dążyć do ich ugodowego załatwienia. W tych sprawach strony mogą także zawrzeć ugodę przed mediatorem (art. 10 KPC). Moc wyroków karnych Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednak osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie oko- liczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną (art. 11 KPC). Roszczenia z przestępstwa Roszczenia majątkowe wynikające z przestępstwa mogą być dochodzone w postępowa- niu cywilnym albo w wypadkach w ustawie przewidzianych w postępowaniu karnym (art. 12 KPC). INNE PYTANIA Z TEGO ZAKRESU W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien dążyć do ich ugodowego załatwienia: A.. wyłącznie.w..postępowaniu.pierwszoinstancyjnym, B.. wyłącznie.w..postępowaniu.drugoinstancyjnym, C.. w..każdym.stanie.postępowania. Odp. C; art. 10 kPC Rozpoznawanie spraw odbywa się: A.. zawsze.jawnie, B.. jawnie,.chyba.że.przepis.szczególny.stanowi.inaczej, C.. przy.drzwiach.zamkniętych,.chyba.że.przepis.szczególny.stanowi.inaczej. Odp. B; art. 9 § 1 kPC Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są: A.. sądy.powszechne.i..administracyjne,.o..ile.sprawy.te.nie.należą.do.właściwości.są- B.. sądy.powszechne.oraz.Sąd.Najwyższy, C.. sądy.powszechne,.o..ile.sprawy.te.nie.należą.do.właściwości.sądów.szczególnych,. dów.szczególnych, oraz.Sąd.Najwyższy. Odp. C; art. 2 § 1 kPC 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Aplikacje prawnicze w pytaniach i odpowiedziach. Tom 2. Wydanie 8
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: