Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00056 005866 11250736 na godz. na dobę w sumie
Apostoł Kazachstanu i Świadek Ewangelii - ebook/pdf
Apostoł Kazachstanu i Świadek Ewangelii - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Monumen Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-65624-20-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biografie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Uwzględnia ona nie tylko duchowość Błogosławionego, ale też bogactwo jego osobowości. Z tej racji odwołuje się nie tylko do teologii duchowości, opinii niektórych teologów, mistyków czy świętych, ale też do znawców filozofii, antropologii i psychologii. W tym sensie praca ma charakter interdyscyplinarny.

Autor przedstawia Błogosławionego nie tylko jako heroicznego świadka „żywej” Ewangelii, wiernego Bogu i oddanego ludziom, ale też jako człowieka mądrego i wykształconego, osobę o szerokich horyzontach, człowieka dialogu, o zainteresowaniach naukowych, historycznych i literackich, o czym świadczy szczególnie korespondencja Bukowińskiego, obficie wykorzystana w pracy.

Autor, odwołując do niektórych intuicji wielkiego teologa Hansa Ursa von Balthasara, a szczególnie do jego „teologii świętości”, próbuje zrozumieć znaczenie świętości i świadectwa ks. Bukowińskiego dla współczesnego człowieka, rozważając ich uniwersalny charakter.

Książka ukazała się wcześniej w języku rosyjskim, jako pierwsza publikacja na ten temat. Wersja polska zawiera wiele zmian i interesujących dodatków, bardziej adekwatnych dla czytelnika polskiego.

Ks. Aleksander Posacki SJ – dr filozofii i dr hab. teologii, członek zwyczajny Polskiego Stowarzyszenia Teologów Duchowości, członek-ekspert Międzynarodowego Stowarzyszenia Egzorcystów w Rzymie. Misjonarz, profesor w Wyższym Międzydiecezjalnym Seminarium Duchownym w Karagandzie (Kazachstan). Badacz religii, duchowości i sekt w Rosji i Azji Centralnej. Zaangażowany wszechstronnie w pracę duszpasterską, prowadzi także intensywną działalność ekumeniczną i dialog międzyreligijny (szczególnie z prawosławiem i islamem), występując na uniwersytetach, uczestnicząc często w publicznych i międzynarodowych spotkaniach oraz konferencjach jako oficjalny przedstawiciel Kościoła katolickiego. Autor wielu książek i artykułów naukowych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Opracowanie redakcyjne Monumen Sp. z o.o. Projekt okładki Anna Nowicka Rysunki Anna Słota Skład i łamanie Anna Szarko Korekta Małgorzata Fordońska, Katarzyna Pelczarska-Mikorska Copyright© 2017 by Wydawnictwo Monumen All rights reserved Książka wydana dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ISBN 978-83-65624-20-8 Wydawnictwo Monumen os. Przemysława 16A/6 61–064 Poznań www.miesiecznikegzorcysta.pl Zamówienia Księgarnia ludzi wolnych tel. 22 266 80 20 sklep@miesiecznikegzorcysta.pl www.monumen.pl Dedykuję tę książkę moim Kochanym Rodzicom, Włodzimierzowi i Olimpii, którzy odeszli już do Pana. Spędzili oni siedem lat w łagrach sowieckich na Syberii. Tam poznali się dzięki działaniu Opatrzności, która wykorzystuje także zło dla służenia dobru, tak jak dał świadectwo o tym Błogosławiony Władysław Bukowiński. SpiS treści Skróty najczęściej cytowanych źródeł ...................................................................................11 Wstęp ........................................................................................................................................13 1. Święty jest prawdziwym człowiekiem ...............................................................................14 2. Świadomość własnej niezdolności i modlitwa jako błaganie ..........................................15 3. Przywiązanie do Chrystusa czyni nas radosnymi ............................................................15 4. Święty częścią ludu Bożego ..............................................................................................16 Wprowadzenie .........................................................................................................................19 „Spróbujmy się trochę pouczyć...”..........................................................................................27 Władysław Bukowiński i jego poprzednicy ...........................................................................31 Część I Źródła, biografie, ogólna duchowa charakterystyka błogosławionego Główne źródła informacji o ks. W. Bukowińskim. Pisma Błogosławionego, świadectwa, opracowania naukowe ...........................................................................39 Krótka historia życia ks. W. Bukowińskiego .........................................................................47 Autobiografia ........................................................................................................................48 Biografia – synteza ................................................................................................................52 Biografia duchowa – ogólna charakterstyka ..................................................................71 Cnoty teologalne ...................................................................................................................71 Cnoty kardynalne, czyli harmonia osobowości ...................................................................79 Błogosławieństwa ewangeliczne i owoce Ducha Świętego .................................................82 Rady ewangeliczne ................................................................................................................83 Wierność Nauce Kościoła i Ewangelii .................................................................................85 Duchowość ks. Bukowińskiego w zarysie.............................................................................85 Wartości uniwersalne ............................................................................................................86 Opinia człowieka uczonego, mądrego i świętego ................................................................86 Duchowość Bukowińskiego w kontekście warunków systemu sowieckiego ...........87 System sowiecki – charakterystyka ogólna ..........................................................................87 Stalinizm i jego psychologia .................................................................................................93 7 Homo sovieticus ...................................................................................................................95 Więzienia i obozy – antropologia obozu..............................................................................97 Rekonstrukcja życia obozowego ...........................................................................................99 Wyrok na Bukowińskiego – przykład bezprawia ................................................................106 Człowiek Ośmiu Błogosławieństw ..................................................................................109 Patrzył zawsze optymistycznie ...........................................................................................109 Afirmacja Dobra w Bogu i człowieku .................................................................................112 Jakby nie widział zła ...........................................................................................................113 Ewangeliczny sposób zwycięstwa nad złem ......................................................................115 Homo novus – człowiek zwyczajny i niezwyczajny ...........................................................123 część ii duchowa biografia ks. władysława bukowińskiego Kapłan ...................................................................................................................................131 Powołanie do pomocy w Zbawieniu Wszystkich Ludzi ....................................................131 Kapłaństwo było dla niego najważniejsze .........................................................................132 Kapłan według Bożego Serca .............................................................................................133 Stojący pod Krzyżem ..........................................................................................................134 Tajemnica cierpienia ...........................................................................................................136 Eucharystia i Ofiara ............................................................................................................140 Heroiczne decyzje, trudne wybory .....................................................................................144 Homo novus – mistyka, duchowość, modlitwa w życiu Bukowińskiego .................148 Doświadczenie mistyczne ...................................................................................................148 Duchowość kapłańska Błogosławionego ...........................................................................152 Chrystocentryzm duchowości kapłańskiej Bukowińskiego ...............................................153 Modlitwa w każdych okolicznościach ................................................................................155 Moc w słabości się doskonali .............................................................................................159 Praca nad sobą i kierownictwo duchowe ...........................................................................161 Wolność wewnętrzna i otwartość duchowa .......................................................................164 Pokora i skromność .............................................................................................................166 Pomiędzy świętością a mądrością ......................................................................................168 Cierpliwość i wytrwałość ....................................................................................................171 Nieustanna radość i pogoda ducha jako doświadczenie paschalne .................................172 Miłośnik życia i piękna natury (św. Franciszek) ................................................................175 Duszpasterz ..........................................................................................................................178 Oddany Kościołowi Chrystusowemu .................................................................................178 Dobry Pasterz w służbie ludziom w Kościele ....................................................................179 Katecheza i Ewangelizacja ................................................................................................181 Katecheta i Wychowawca (dzieci i młodzież) ....................................................................182 Pouczające świadectwa dzieci ............................................................................................184 Jezus ukazuje postawę dziecka jako drogę do Zbawienia .................................................186 Pomoc katechetek i misjonarek ..........................................................................................187 Program katechezy ..............................................................................................................190 Duszpasterz małżeństw i rodzin (Kościół domowy) .........................................................191 Małżeństwa i ich znaczenie ................................................................................................194 Listy jako forma komunikacji i duszpasterstwa .................................................................197 Duszpasterstwo w więzieniach i łagrach ............................................................................201 Apostoł miłosierdzia ..........................................................................................................205 Spowiednik ..........................................................................................................................205 Duszpasterstwo indywidualne ............................................................................................208 Znaczenie sakramentu spowiedzi .......................................................................................209 Powaga i tajemnica grzechu ...............................................................................................212 Konieczność przebaczenia..................................................................................................213 Troska o życie wieczne ........................................................................................................215 Miłosierny Samarytanin ....................................................................................................218 Pomoc Potrzebującym .......................................................................................................218 Źródła ewangeliczne ...........................................................................................................221 Spełniał uczynki miłosierdzia względem duszy i ciała ......................................................222 Solidarność ze słabymi, ubogimi i maluczkimi .................................................................224 Solidarność z opuszczonymi i wykluczonymi ...................................................................227 Misjonarz ..............................................................................................................................230 Śladami św. Pawła ..............................................................................................................230 Podróże misyjne ..................................................................................................................232 Głoszenie Słowa Bożego – kazania, homilie, rekolekcje ...................................................236 Prorok i męczennik .............................................................................................................239 Człowiek dialogu.................................................................................................................241 Misja i dialog międzywyznaniowy są powiązane ..............................................................245 Dialog ekumeniczny i międzyreligijny z islamem ..............................................................247 Stosunek do ateizmu i ateistów ..........................................................................................249 Człowiek ...............................................................................................................................253 Człowiek dobry, szlachetny i życzliwy ................................................................................254 Człowiek sumienia .............................................................................................................255 Człowiek świadomy swojej godności .................................................................................257 Człowiek prześladowany (przesłuchania i procesy) ..........................................................260 Człowiek wypróbowany (więzienia i obozy) ......................................................................264 Przyjmujący dojrzale starość i śmierć ................................................................................265 Człowiek wrażliwy i współczujący ......................................................................................270 Przyjaciel kapłanów i wszystkich ........................................................................................271 Patriota i kochający swoich bliskich ...................................................................................275 Człowiek o szerokich horyzontach .....................................................................................276 Wartości uniwersalne .........................................................................................................283 Zdrowie psychiczne ............................................................................................................284 Filozofia i humanizm ateistyczny ......................................................................................286 Nagrody pośmiertne ks. Bukowińskiego ............................................................................288 Świętość Bukowińskiego i uniwersalne klucze filozoficzne – personalizm, myśl egzystencjalna, fenomenologia ...............................................................................290 część iii ObCOwanIe ze śwIętymI Teologia świętości ...............................................................................................................297 Opinia świętości i kult .........................................................................................................306 Proces beatyfikacyjny .........................................................................................................311 Szacunek dla świętości Eucharystii i sacrum .....................................................................313 Znaczenie Komunii Świętej jako największej Świętości ....................................................315 Maryja i Różaniec jako testament ......................................................................................318 Współpraca z innymi kapłanami ........................................................................................321 Święci patroni Karagandy ..................................................................................................324 Przyjaźń z bł. Aleksijem Zarickim ......................................................................................327 Św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński ....................................................................331 Cuda za wstawiennictwem bł. Władysława Bukowińskiego .............................................334 Beatyfikacja ks. Władysława Bukowińskiego (sprawozdanie)...........................................340 Zakończenie .........................................................................................................................345 bibliografia ..........................................................................................................................349 I. Dokumenty Kościoła .......................................................................................................349 II. Pisma bł. ks. Władysława Bukowińskiego .....................................................................349 III. Prace na temat bł. ks. Władysława Bukowińskiego .....................................................350 IV. Bibliografia pomocnicza................................................................................................352 Skróty najczęściej cytowanych źródeł Balthasar – W pełni wiary – H. U. von Balthasar, W pełni wiary (tłum. J. Fenry- chowa), Kraków 1991. EG – Franciszek, Adhortacja Apostolska o głoszeniu Ewangelii we współczesnym świecie Evangelii Gaudium, Kraków 2014. JN Niezłomny Pasterz – J. Nowak, Niezłomny Pasterz. Duszpasterstwo ks. Władysława Bukowińskiego w Kazachstanie w latach 1950–1974, Kraków 2013. JN Cnoty – J. Nowak, Nie dałem się nigdy zatruć nienawiścią... Życie ks. Władysława Bukowińskiego w świetle cnót chrześcijańskich (w perspektywie procesu beatyfikacyj- nego), Kraków 2016. POSITIO 2012 – Positio super vita, virtutibus et fama sanctitatis Servi Dei Włady- sław Bukowiński, sacerdotis Dioecesani (1904–1974), Romae 2012 [opracował ks. dr hab. Jan Nowak]. RELATIO 2014 – Congregatio de Causis Sanctorum, Beatificationis et Canonizationis Servi Dei Ladislai Bukowiński, Sacerdotis Dioecesani (1904–1974), Relatio et vota congressus peculiaris super virtutibus, die 8 aprilis an. 2014 habiti, Romae 2014. SCz I – W.J. Kowalów (red.), Spotkałem Człowieka. Ks. Władysław Bukowiński w pa- mięci wiernych i przyjaciół, cz. I, Biały Dunajec – Ostróg 2001. SCz II – W.J. Kowalów (red.), Spotkałem Człowieka. Ks. Władysław Bukowiński w pa- mięci wiernych i przyjaciół, cz. II, Biały Dunajec – Ostróg 2006. WB Wybór wspomnień – W. Bukowiński, Wybór wspomnień i informacji dla moich przyjaciół (opracował J. Nowak), Kraków 2007. WB Listy – W. Bukowiński, Listy, Kraków 2007. ł e d ó r ź h c y n a w o t y c j e i c ś ę z c j a n y t ó r k S 11 WB Pub –W.J. Kowalow, M. Kalas (red.), Bł. ks. Władysław Bukowiński, Na pogra- niczu dwóch światów. Publicystyka 1936–1939, Biały Dunajec-Ostróg 2016. JPII Dziennik duchowy – Jan Paweł II, Jak jest ze mną? Pomoc w rachunku sumienia, Kraków 2014. KKK – Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1994. Popławski – Księga 1 – В. Поплавский, Земные десятилетия. Книга 1, Астана 2015. Popławski – Księga 2 – В. Поплавский, Земные десятилетия. Книга 2, Астана 2015. Sympozjum 2007 – J. Nowak (red.), Sługa Boży ks. Władysław Bukowiński (1904– 1974). Materiały z Sympozjum zorganizowanego w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach. 23 czerwca 2007 roku w pierwszą rocznicę rozpoczęcia procesu beatyfikacyjnego, Kraków 2007. Kredo 1995–2012 – Римско-католическая Церковь в Караганде. Сборник статей га- зеты «Кредо» 1995–2012, Караганда 2012. 12 APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII wStęp Drogi Czytelniku! Niniejsza książka o. Aleksandra Posackiego SJ, oprócz tego, iż jest ko- palnią udokumentowanych informacji historycznych o życiu ks. Włady- sława Bukowińskiego, jest także (i tutaj tkwi jej nowość i oryginalność) wezwaniem do przeżywania doświadczenia chrześcijańskiego jako doświadczenia pełni człowie- czeństwa, tzn. jako świętości, którą może ono zrodzić w życiu każdego człowieka, który otrzymał łaskę doświadczenia żywej obecności Chrystusa. Jest takie znaczenie słowa „świętość”, które podkreśla jej wyjątkowość, jak au- reola namalowana nad głowami Świętych. Jednakże świętość nie jest „zawodem” dla niewielkiej grupy ludzi czy muzealnym zabytkiem. Świętość w każdym czasie jest tkaniną, z której utkane jest chrześcijańskie życie. Święty nie jest nadczłowiekiem, ale człowiekiem prawdziwym. Świętość jest odbiciem człowieczeństwa jedynego człowieka, który takim był naprawdę – Jezusa Chrystusa. Jaki jest sekret świętości księdza Władysława? Ten kapłan pozwolił Bogu prze- mienić swoje życie, pozwolił Mu uczynić siebie prawdziwym człowiekiem. Świętość nie jest przede wszystkim owocem wysiłków człowieka, ale odpowiedzią na Mi- łość Boga. Szczególnie w dwóch decydujących momentach swojego życia (tzn. 23 czerwca 1941, gdy udało mu się uniknąć śmierci w trakcie masowego rozstrzelania z rąk so- wietów w  więzieniu w  Łucku i  w  czerwcu 1955, gdy odmówił powrotu do Polski, kiedy taka możliwość została mu zaoferowana, i zdecydował się przyjąć obywatel- stwo sowieckie, aby zostać aż do śmierci przy swoich wiernych) ksiądz Władysław p ę t S w 13 pozwolił prowadzić się Panu i ofiarował Mu swoje życie. Bóg wzywa zarówno mnie, jak i Ciebie do świętości i mówi nam, że z Nim jest ona możliwa. Z radością i wdzięcznością przyjąłem zaproszenie, aby zaprezentować owocny wysiłek o. Aleksandra Posackiego SJ, czyli jego książkę Apostoł Kazachstanu i świadek Ewangelii: Błogosławiony ks.  Władysław Bukowiński (kapłan katolicki 1904–1974) wydaną z okazji beatyfikacji księdza Bukowińskiego, ogłoszonego Błogosławionym 11 września 2016 przez kardynała Angelo Amato, delegata Ojca Świętego Franciszka w katedrze w Karagandzie1. Dzieło to pokazuje, że świętość nie polega na tym, że człowiek heroicznie daje wszystko, lecz również na tym, że człowiek pozwala Bogu wziąć wszystko ze swojego życia i w tym samym czasie je wypełnić. Może uważamy się za ludzi uczciwych, ale jesteśmy biedakami, potrzebującymi zrozumieć nie kim jest wielki człowiek, lecz kim jest człowiek. Oto człowiek! Święty. Człowiek nieobojętny na sprawy świata, człowiek pełen pasji wobec rzeczywistości i dla życia, jak nikt inny. Beatyfikacja ks. Bukowińskiego i ta bogata oraz głęboka (a zarazem pełna pro- stoty) książka o. Aleksandra Posackiego przypominają wezwanie rzucone nam wiele lat temu przez Matkę Teresę z Kalkuty: „Każdy z Was jest wezwany do świętości”. I są to moje życzenia dla każdego, kto zechce się podjąć lektury tej cennej książki. W tym Wstępie chciałbym podkreślić główne cechy osoby Świętego, które możemy odnaleźć w życiu ks. Bukowińskiego, w jego wymiarze ludzkim i chrześcijańskim. 1. Święty jest prawdziwym człowiekiem Święty jest prawdziwym człowiekiem, ponieważ przylgnął do Boga, a  więc do ideału, dla którego zostało stworzone jego serce i który jest jego przeznaczeniem. Z punktu widzenia moralnego znaczy to pełnić wolę Boga wewnątrz człowieczeń- stwa, które Nim pozostaje, a zarazem jest inne. Świętość jest bowiem odbiciem osoby Jezusa Chrystusa, jedynego, w którym człowieczeństwo objawiło się w całej pełni. To, co charakteryzuje osobę świętego, jest w  rzeczywistości miłością do życia. „W  nim wszystkie rzeczy zostały stworzone... ON jest przed wszystkimi rzeczami i wszystkie w Nim istnieją” (Kol 1, 16–17). 1 Jest to Wstęp do rosyjskiego wydania książki, nieco skrócony w stosunku do oryginału, również z tego powodu, że wersja rosyjska różni się w wielu punktach w stosunku do wersji polskiej, ze względu na inny krąg czytelników. 14 APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII Z relacji z Bogiem wynika realizacja jedności osobowości, ta jedność działa i prze- mienia całą osobę, a więc także czas i przestrzeń. Tak więc jedność osobowości świę- tego staje się historią dojrzałości własnej i innych w świecie. Miłość do życia, jako zamysł Boga w świadomym przyjęciu jego warunków eg- zystencjalnych, charakteryzuje osobę świętego. On, aby potwierdzić swoje życie, nie potrzebuje zapomnienia, tym bardziej śmierci. Energia woli wyzwala się cała, a od- waga poświęcenia się aż do całkowitej śmierci samego siebie korzysta z całej siły, która pochodzi z rozumu i żywotności i życiodajności miłości bez granic. 2. ŚwiadomoŚć własnej niezdolnoŚci i modlitwa jako błaganie Święty jest człowiekiem dramatycznie i przenikliwie zdającym sobie sprawę z własnej kruchości i własnego grzechu. Wynikająca stad postawa to pokora w rozumieniu wła- snego życia jako cudu, który kontynuuje akt stwórczy Boga i w uznaniu, że istnienie jest ciągłym darem miłosierdzia, które niestrudzenie przyjmuje nas ciągle na nowo. Modlitwa to uprzywilejowana relacja z  Jezusem Chrystusem żyjącym, Zbawi- cielem świata, która pogłębia się poprzez Różaniec, sakramenty, w  szczególności poprzez Eucharystię. Również w okolicznościach niezwykle trudnych w łagrze ks. Bukowiński przeżywał w sposób szczególny swoją codzienną Eucharystię, celebrując ją przed świtem, kiedy jeszcze wszyscy spali, klęcząc przed pryczą – ołtarzem. Czy jest to życie łatwe czy trudne, życie pełne doświadczeń czy pełne projektów? Każde życie jest materiałem, z którego Bóg tworzy świętą historię naszego życia. 3. przywiązanie do chrystusa czyni nas radosnymi Tylko towarzystwo Syna Bożego, który wszedł w nasze życie, daje życiu człowieka zdolność realizacji właściwej dla jego przeznaczenia: u  świętego przywiązanie do Chrystusa jest czymś zachwycającym. Tym, czego święty pragnie, nie jest świętość pojmowana jako doskonałość, wprost przeciwnie, jest to świętość pojmowana jako spotkanie, wsparcie, wczucie się w Jezusa Chrystusa. Spotkanie z Jezusem daje mu pewność Obecności, której siła wyzwala go od zła i czyni zdolnym do dobra i radości. Ks. Władysław był człowiekiem radości również w okolicznościach pełnych prze- ciwieństw i cierpienia. Nie brakowało mu nawet poczucia humoru. Mylimy się, jeśli pojmujemy świętość jako swego rodzaju surowość wykluczającą radość. Życie w pełni nie wyklucza radości, jak nam daje tego świadectwo Błogosławiony Władysław. 15 Wstęp Adrienne von Speyr zauważa „świętość nie polega na tym, że człowiek daje wszystko, ale że Pan wszystko zabiera”. To jest radykalne odrzucenie moralizmu, ponieważ moralność chrześcijańska jest historią Boga w człowieku. Tak więc pójście za Chrystusem implikuje rzeczywiste ubóstwo siebie. Wtedy zaczynamy akceptować i znosić samych siebie i potrafimy sobie wybaczyć. Nasza wolność objawia się nie tyle w tym, co nam się udaje zrealizować, bo to zależy od Boga, ale raczej w praw- dzie, z którą żebramy o Chrystusa. To błaganie jest najistotniejszą decyzją, w której realizuje się nasza wolność: prośbą o prawdę. To postawa, która zezwala na ciągłość bez końca. „Trzeba się modlić nieustannie i nigdy nie zniechęcać” (ŁK 18, 1). Żyjąc taką postawą, zło, które nadal pozostaje obecne w naszym życiu, nie zwycięża więcej. I tak oczekiwanie na Jego objawienie się jest przeżywane nie jako oddzielenie od czasu obecnego, ale jako pilna potrzeba objawienia się prawdy w każdym zaangażowaniu, jako zawartość każdej prawdziwej miłości i odpowiedzialności wobec każdej konkretnej sytuacji. Tak wszystko jest dla miłości. Dynamika życia staje się działaniem na rzecz Kogoś. Dla świętego Chrystus jest celem serca i wszelkiego postrzegania rzeczywistości. 4. Święty częŚcią ludu bożego Świętość, jak to zostało już powiedziane, pozwala doświadczyć nowej kultury. W relacji do tajemnicy osoby Chrystusa pojawia się percepcja siebie, człowieczeń- stwa, rzeczy, wydarzeń, która dąży z pasją do krytycznej i usystematyzowanej kon- cepcji rzeczywistości. To dlatego świętość jest „założycielką” nowego ludu, ludu bę- dącego pośrednikiem pomiędzy rzeczywistością a Bogiem, narodu świętego. Kościół jawi się jako miejsce, gdzie prawdziwe człowieczeństwo, według Bożego zamysłu, jest w  zasięgu każdego z  nas. Życie Kościoła jest ukrytym skarbem, dla zdobycia którego warto sprzedać wszystko. Tak więc dobrem chrześcijanina jest budowanie Ciała Chrystusa i jego droga do świętości jest budowaniem Kościoła. Przepowia- danie chrześcijańskie jest głoszeniem nowego człowieka, którym wszyscy mamy się stać i którym stając się razem z innymi, zmieniamy ziemię. Chodzi o przylgnięcie do Czegoś, co stało się ciałem. „Czyńcie to na moją pamiątkę”. To ważne dzieło o.  Aleksandra Posackiego jest opisem osoby ks.  Władysława Bukowińskiego nie tylko jako Człowieka Kościoła, ale jako człowieka prawdziwego i integralnego, który ma znaczenie uniwersalne. Ludzka przygoda ks. Władysława jest dowodem, że człowieczeństwo przeżywane według doświadczenia chrześcijańskiego nawet w sytuacji ekstremalnie trudnej, pośród 16 APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII prześladowań, w obozie pracy, nie tylko nie jest utopią, ale możliwością realną. A jego osobowość – również z psychologicznego punktu widzenia – osobowością dojrzałą. Z wielką radością przyjęliśmy dar wyniesienia na ołtarze Błogosławionego Włady- sława Bukowińskiego, ponieważ dla naszej wiary chrześcijańskiej ten kapłan był czło- wiekiem, który pozwolił stwórczej mocy Boga działać w nim i przemienić jego życie. Beatyfikacja tego naszego ojca w wierze pozwala nam uświadomić sobie naszą przynależność do wielkiego tajemniczego i realnego Ciała, jakim jest lud wierzących. Ja mogę stać się częścią tego narodu zbawionych. To zależy tylko od mojego pra- gnienia przynależności do tego ogromnego ludu w czasie i przestrzeni. Ciało Chry- stusa jest utworzone z tego ludu, z tych, którzy są zbawieni, którzy są święci. Żywię ogromną nadzieję, że lektura tej biografii wzbudzi w każdym czytelniku, ka- płanach, osobach konsekrowanych, świeckich wiernych, pragnienie świętości i stanie się wezwaniem do postawienia w centrum naszego życia tu na ziemi osoby Chrystusa (jak nam daje tego świadectwo ks. Bukowiński), abyśmy i my mogli doświadczyć pełni życia. To wezwanie niech pomoże każdemu z  nas dzień po dniu przeżywać drogę do pełni człowieczeństwa, jaką ukazuje święty i do której zostaliśmy wezwani w dniu na- szego chrztu. Czyż w naszej historii nie przeżywaliśmy momentów, w których byliśmy wezwani do mobilizacji, do bycia świętymi? W świecie, który staje się pogański, mu- simy iść pod prąd. Powinno to być dla nas zachętą do stania się Kościołem Świętych. Świat, mimo iż jest naznaczony czymś demonicznym, naznaczony grzechem, zapomnieniem o Bogu, wzywa nas do świętości. Nie zapominajmy, że czasy, kiedy chrześcijanie nie zawahali się pójść na męczeństwo, wbrew tendencjom czasu, były czasami pełnymi świętych powołań i działalności świętych najbardziej znaczących. Może ktoś pomyśli: „ja nie rozumiem, nie wiem co robić”. Zamiast tracić czas na rozumienie, co robić, pozwólmy Duchowi Świętemu wybuchnąć w nas. Jeśli zo- stawimy drzwi otwarte dla siły naszego Sakramentu Chrztu, świat zostanie przemie- niony natychmiast, już dziś. Doświadczenie świętości implikuje tylko jedno: posłuszeństwo wobec rzeczywi- stości, radosnej czy bolesnej, aż do uznania i przyjęcia Tego, który ją uczynił, który dopuścił tę okoliczność, ale też który ją zbawił, który już nadał jej sens. W rzeczywi- stości bowiem największym poświęceniem jest dostrzec Jego Obecność we wszystkim. Cała wielkość naszej osobowości leży w uznaniu Jego miłości do nas i to przynosi owoce w  czasie. Łaska bowiem Bożej Obecności, która nas kocha i  spotyka każ- dego dnia, jeśli zostanie przyjęta, da nam siłę do dania odpowiedzi. Jeśli tylko jej 17 Wstęp pragniemy i prosimy o nią w modlitwie, to ona przemieni wszystko, co się nam przy- trafia. Chrześcijaństwo potrzebuje ludzi, aby być przyjętym, zrozumianym i  prze- żytym. Być ludźmi oznacza uznać naszą potrzebę szczęścia. Niech beatyfikacja ks. Bukowińskiego stanie się świętem radości i nadziei. Zechciejmy zostać świętymi, abyśmy mogli być szczęśliwymi. Uczcijmy tego Świętego, który na tej ziemi w Kazachstanie służył Bogu i ludziom, by budować tę część Kościoła, która przyjęła potem również nas. Nie możemy jednak tylko podzi- wiać tego kapłana, powinniśmy również przeżyć to doświadczenie, które on przeżył. Ks. Biskup Adelio Dell’Oro Ordynariusz Diecezji Karagandyjskiej 18 APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII wprowadzenie Historia Kościoła katolickiego w Kazachstanie jest niemal tak długa, jak hi- storia chrześcijaństwa. Jest złożona i ma swoje jasne i tragiczne strony. To przede wszystkim historia ludzi, ponieważ jest nieodłącznie związana z hi- storią tego regionu i jego narodów. Naukowcy odnajdują dwa powody, dla których chrześcijanie pojawiali się w regionach Azji Środkowej i Kazachstanu – tak było zarówno w I wieku, jak i w XX wieku – był to handel (w najszerszym tego słowa zna- czeniu) i prześladowania, jakie dotykały osoby wierzące w ich rodzinnych stronach. Dzisiaj w  Kazachstanie jest około 108 000 katolików (Annuario Pontificio – 2016  r.), co stanowi około 0,7 całkowitej populacji. Oprócz łacinników istnieje wspólnota greckokatolicka. Zdecydowana większość z tych osób to potomkowie tych katolików, którzy trafili do Kazachstanu z powodu represji stalinowskich. W tej książce nie prezentujemy szczegółowo historii Kościoła w ZSRR i w Ka- zachstanie. Czytelnik jest odsyłany do już opublikowanych źródeł, których interpre- tacja wymaga specjalistycznej wiedzy. Nasze zadanie jest inne. Celem tej pracy jest ukazanie z różnych źródeł możliwie pełnego obrazu osoby Władysława Bukowiń- skiego, a także naświetlenie i przybliżenie czytelnikom osobowości, ducha i serca na- szego Błogosławionego. Dlatego mówimy o duchowej biografii. Chcieliśmy, aby Bło- gosławiony i ci, z którymi się kontaktował, stał się nam bliski, zwłaszcza tym, których on najbardziej podziwiał i kochał. Dlatego w tej pracy ważne są aspekty teologiczne, duchowe i psychologiczne. Aspekty stricte historyczne, socjologiczne i okoliczności polityczne pozostają w tle. System sowiecki jest w tej pracy przedstawiany raczej jako zjawisko antropologiczne i duchowe, a nie tylko społeczno-polityczne. Ten ostatni e i n e z d a w o r p w 19 aspekt wydaje się raczej tłem kontrastującym z ewangeliczną duchowością Bukowiń- skiego, która przez to staje się bardziej wyrazista i przejrzysta. Staraliśmy się, aby obraz duchowy Błogosławionego zachęcał do refleksji na temat, co życie chrześcijańskie, świadectwo życia Ewangelią może dać współcze- snemu światu, Kościołowi i współczesnemu człowiekowi, nie tylko w Kazachstanie. Dlatego jest ważne przybliżenie ludzkiego aspektu sylwetki Bukowińskiego. Opis konkretnych scen, różnych sytuacji, osobliwości jego życia, które na pierwszy rzut oka nie mają znaczenia, mają na celu uczynić bliskim i żywym obraz Błogosławio- nego, ukazać jego niezwykłość w normalnej codziennej egzystencji. W ten sposób jego osobowość nabiera niejako charakteru uniwersalnego, nie tylko dla Kościoła, ale także – do czego dążyliśmy – dla współczesnego człowieka, niezależnie od ideologii lub religii. On sam marzył o tym: „od młodości marzyłem o tem, co się dziś nazywa uniwersalizmem miłości i postawą otwartą na świat” (19.03.1964)1. Celem tej książki o Władysławie Bukowińskim jest nie tylko intelektualna infor- macja, ale również duchowa transformacja. I rzeczywiście, książka powinna być za- chętą do jej osiągnięcia. Bukowiński pokazał nam drogę, przekonał nas, oświecił. Człowiek musi prze- mieniać się w Chrystusie, stawać się Chrystusem, zawsze przy pomocy łaski Bożej (D. von Hildebrand). Jest to zarówno wskazanie na znaczenie duchowości, jak też na decydujące znaczenie wewnętrznego życia człowieka. To rzeczywiście jest najważ- niejszą sprawą w życiu. W ludzkiej egzystencji nie chodzi tylko o rolę społeczną i zewnętrzne zadania i obo- wiązki. Co więcej, nie chodzi też o karierę lub powierzchowny zewnętrzny „sukces”. W tym kontekście mówimy o transformacji człowieka w Chrystusie, jego przebóstwieniu przez Łaskę, upodobnieniu się do Chrystusa, które są poprzedzone świadomym Jego naśladowaniem. To właśnie z tego doświadczenia wynika chrześcijańska misja życiowa. W niniejszej pracy, przedstawiając czytelnikowi sylwetkę Błogosławionego, uży- wamy metody fenomenologicznej, co oznacza opisywanie i badanie przedmiotu pod różnym kątem, tak aby później można było gruntownie i wszechstronnie interpre- tować poglądy i  zachowania badanej osoby. W  związku z  tym spotykamy pewne powtórzenia opisów i sytuacji życiowych. Jednak są one rozpatrywane w różnych kontekstach. Tak, aby w rezultacie pojawił się bogaty, pełny i całościowy obraz. 20 1 WB Listy, s. 151. APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII Metoda fenomenologiczna jest również najbardziej odpowiednia do opisywania wewnętrznego lub egzystencjalnego doświadczenia, na które zwracamy szczególną uwagę2. Doświadczenie egzystencjalne i duchowe było najważniejsze dla Bukowiń- skiego. Był zainteresowany historią, humanistyką, badaniem człowieka, jego aktyw- ności, ideologii, społecznych powiązań. Interesował się także literaturą piękną, która za pomocą obrazów i  metafor opisywała ludzkie doświadczenia, pomagając wła- ściwie zrozumieć szczególnie wewnętrzne doświadczenie człowieka. W książce zwra- camy uwagę na to, co dotychczas pomijali biografowie Bukowińskiego3. Główne teksty Bukowińskiego to Wspomnienia i Listy, które swobodnie wyrażają jego doświadczenia wewnętrzne. Ważne jest, aby zrozumieć pewne pojęcia, obrazy i definicje, które mają duże znaczenie dla Autora. Nasza interpretacja ma na celu połączenie w całość rozrzuconych fragmentów, ujawniających cechy charakteru i od- słaniających sposób myślenia naszego Błogosławionego. Dlatego głównym zadaniem w  tej metodzie jest próba wyjaśnienia, co Autor chciał powiedzieć, co powiedział między wierszami, świadomie lub nieświadomie, a czego, z różnych powodów, nie chciał ujawnić, choć tego nie zauważono. Jednym z powodów takich „przeoczeń” była autocenzura, która była swoistą ochroną wobec kontroli systemu sowieckiego i jego urzędników. Można powiedzieć, że Bukowiński opisuje we Wspomnieniach, a zwłaszcza w Li- stach, swoje egzystencjalne i  jednocześnie duchowe doświadczenia, a także swoje emocje. Treść tych tekstów jest zarówno religijna, jak i antropologiczna, a czasami nawet psychologiczna. On ukazuje się tam jako człowiek wierzący, którego doświad- czenie można rozpatrywać z punktu widzenia teologii. Jednocześnie jawi się nam jako osoba, którą możemy badać i opisywać z antropologicznego oraz psychologicz- nego punktu widzenia. Szczególnie ważne są świadectwa o nim, w których ludzie opisują swoje przeżycia i  wrażenia. Te zewnętrzne obserwacje są istotne tylko wówczas, jeżeli pojmujemy wewnętrzne doświadczenie ks. Władysława, które zawsze pozostaje tajemnicą osoby i pozostanie niepoznane do końca, nie tylko z powodu braku źródeł. 2 Na ten aspekt „doświadczenia” zwraca uwagę we Wstępie bp Adelio Dell’Oro. Temat doświad- czenia egzystencjalnego w teologii rozwiniemy w III części tej pracy. 3 Dotyczy to także ks. Jana Nowaka, który napisał – cytowaną często w tej pracy – habilitację na temat Bukowińskiego. Dla Nowaka jednak humanistyczne i naukowe zainteresowania Błogosła- wionego są na dalszym planie. 21 WproWadzenie Dla głębszego wyjaśnienia życia duchowego Bukowińskiego użyliśmy także nie- których przemyśleń innych świętych oraz teologów i myślicieli. Zwracamy szczególną uwagę na św. Jana Pawła II, którego duchowe powinowactwo z ks. Władysławem można łatwo zauważyć. W tym przypadku odwołujemy się nie tylko do dokumentów Kościoła, ale także do tego, co nazwaliśmy Dziennikiem duchowym, w którym Jan Paweł II zapisywał swoje osobiste, duchowe doświadczenia, będące owocem Reko- lekcji czy prywatnych przemyśleń. Duże znaczenie dla nas w  tej pracy ma także Ojciec Święty Franciszek i  jego Adhortacja Apostolska Evangelii Gaudium, gdzie znajdziemy wezwanie do głoszenia Ewangelii, świadkiem której był nasz Błogosławiony4. Odwołamy się też do teologii, szczególnie do teologii świętości Hansa Ursa von Balthasara, który napisał ważne słowa: „Należy więc starać się poprzez życie świętych odczytywać i rozumieć posłanie Boga do Kościoła. Należy tak dalece, jak to jest tylko możliwe, starać się odczytać całe i niewzruszone posłannictwo z jego niepełnych lub nieudanych urzeczywistnień. Nie w sensie rozdzielania, gdyż posłannictwo to uciele- śnione jest właśnie w życiu, w uczynkach i cierpieniach świętego, w jego osobie, dzie- jach i psychologii, we wszystkich anegdotach i zdarzeniach, które wiążą się z jego życiorysem. A więc nie przez abstrahowanie od żywego człowieka, przez ujmowanie konkretu w pojęcia, przez depersonalizację tego, co niepowtarzalne, właściwe tej je- dynej osobie, lecz idąc za metodą fenomenologiczną, wykorzystując wszystkie dane człowiekowi możliwości, starać się odczytać istotę, «postać», z konkretnego zjawiska, intelligibile in sensibili. Ale tutaj to, co zrozumiałe, jest nadprzyrodzone, a dostrze- żenie go wymaga wiary, wymaga uczestnictwa w życiu świętości”5. Tak właśnie fenomenologia łączy się z hermeneutyką opartą na wierze, modlitwie i otwarciu na świętość czy nawet pragnieniu świętości, co dopiero umożliwia jej ro- zumienie. Staje się ona wtedy „nadprzyrodzoną fenomenologią”, jak chce Balthasar lub przynajmniej – powiedzmy skromniej – „fenomenologią nadprzyrodzoności”. W  tym kontekście nabierają znaczenia interpretacje teologiczne, także oparte na doświadczeniach duchowych innych świętych czy mistyków. Chodzi o pewnego 4 Ten związek pomiędzy myśleniem Ks. Bukowińskiego i papieża Franciszka zauważy także wy- bitny teolog o. Zbigniew Kijas OFM Conv., relator procesu beatyfikacyjnego Bukowińskiego w  Rzymie. Por. Z. Kijas, Sługa Boży W. Bukowiński i  duch „Evangelii Gaudium”, 10.06.2015. http://www.franciszkanie.pl/artykuly/sluga-bozy-w-bukowinski-i-duch-evangelii-gaudium. 22 5 Balthasar – W pełni wiary, s. 532. APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII rodzaju porównawczą teologię duchowości, ale realizowaną ostrożnie i subtelnie, by nie gasić płomienia niepowtarzalnego, jednostkowego świadectwa. Wiele informacji na temat życia ks. Bukowińskiego, które czytelnik znajdzie w tej książce, pojawia się w języku polskim po raz pierwszy. W tym sensie książka jest no- watorska nie tylko dla języka rosyjskiego, w którym najpierw się ukazała, ale też dla polskiego czytelnika. Informacje pochodzą z różnych źródeł, które są wymienione poniżej. Wśród nich ważnym źródłem jest dziedzictwo epistolograficzne Błogosła- wionego. Wiele fragmentów korespondencji Bukowińskiego wykorzystanych w  tej książce zostało po raz pierwszy w języku polskim poddane teologicznej interpretacji. Na koniec dodajmy kilka uwag na temat przedwojennej publicystyki ks. Bukowiń- skiego, która niedawno ukazała się drukiem, a do której tylko częściowo odniesiemy się w tej książce. Poniżej wyjaśniam, jak i dlaczego podjąłem taką decyzję. Publicystyka młodego ks. Władysława dotyczy krótkiego, przedwojennego okresu jego życia (1936-1939) i  odnosi się do problemów duszpasterskich, społecznych i moralnych na Wołyniu. Jako młody ksiądz Bukowiński mocno angażował się w pi- sanie artykułów. Ukazują one jego wszechstronne – nie tylko teologiczne – kompe- tencje i precyzję w definiowaniu pojęć, ujawniając szerokie horyzonty człowieka, który wielowymiarowo i bardzo praktycznie próbował wpłynąć na ludzi, aby pomóc im za- troszczyć się o swój rozwój zawodowy, społeczny, patriotyczny i duchowo-moralny. Ujawnia się w nich jego katolickie myślenie, integralny sposób patrzenia na świat, w którym nie pomija ludzkich problemów. Młody, wykształcony kapłan stara się za- dbać o rzemieślników, chłopów i kupców, wykazując się sporą znajomością ich real- nych problemów i przedstawiając jako remedium na nie katolicką naukę społeczną. W tym kluczu przeciwstawia się drapieżnemu kapitalizmowi, jak też komunizmowi, stanowiącemu pokusę dla biednych, co uzasadnia, przeprowadzając analizę doku- mentów kościelnych. Akcentuje przy tym konieczność realizacji przykazania miłości bliźniego także wobec komunistów i ateistów, piętnując jednocześnie wszelką wro- gość czy nienawiść, w tym antysemityzm, a także źle pojęty nacjonalizm. Jak pisze M. Kalas, Bukowiński przestrzega Polaków przed postawami niechęci czy nienawiści wobec współmieszkańców tych samych ziem, wołając: „Miłością ich zwyciężymy!” (por. WB Pub, s. 12). W  artykule z  1938 r. pt. „Drogi spolszczenia” Bukowiński przestrzega przed czynami niegodnymi katolika: stosowaniem przemocy, wskazując, jak wpłynąć na poprawę kondycji stanu średniego wśród Polaków. Wypowiadając się na ten temat, 23 WproWadzenie przytacza list kard. Hlonda z 1936 roku, który pisał: „Nie należy krzywdzić Żydów, bić ich i niszczyć im mienia. Kto sam to czyni lub innych do tego zachęca, ten grzeszy, a na grzechu nie zbudujemy lepszej przyszłości naszego narodu i przez grzech nie spolszczymy stanu średniego. Nie krzyków i bicia, lecz wytrwałej pracy, nauki zawo- dowej i jedności narodowej do tego nam potrzeba” (WB Pub, s. 206). Już na tym etapie jego życia widoczna jest wielka miłość do ludzi, którą będzie potem praktykował i rozwijał przez całe życie, w tym także podczas pobytu w obozie. Dbając o kondycję małżeństwa i rodziny, zaniepokojony dużym poziomem bezro- bocia i plagą alkoholizmu analizuje wnikliwie te problemy, poszukując jakichś dróg wyjścia. Na podobne trudności napotka w późniejszym czasie, ale już w zupełnie innym duchowym, społecznym i politycznym kontekście. W tekstach tych – pisanych zasadniczo jako oficjalne programy duszpasterskie i publiczne orędzia kościelne (reprezentujące aktualne wtedy myślenie Kościoła, jego naukę, a także wolę biskupa, do czego Bukowiński wielokrotnie się odwołuje), po- mimo swoistego, formalnego „obiektywizmu” i jasności tematycznej, można wyczuć bijące serce autora, jego wiarę, miłość i troskę o ludzi, które ujawnią się i rozwiną w pełni w późniejszych latach, w czasie „próby”, gdyż to prześladowania są właściwą normą chrześcijańskiego życia (H. U. von Balthasar), a nie tylko próbą chrześcijań- skiej dojrzałości i wiary. Wszystko, w co wierzył młody Bukowiński i o czym pisał, pogłębi się później w jego życiu na poziomie egzystencjalnym i duchowym. Uderzająca jest w tym względzie jego żarliwa wiara, miłość do Eucharystii, w tym także kult maryjny (tematy często poru- szane w artykułach), rozwijany przez całe życie. Dotyczy to także troski o młode po- kolenie, skutecznej katechetyki i problematyki pedagogicznej o charakterze persona- listycznym, wyrażonej w analizowanej publicystyce o wyraźnym zacięciu naukowym. Ks. Bukowiński postuluje personalistyczne wychowanie oparte na miłości: „Wycho- wawca chrześcijański musi sięgnąć aż do głębi duszy wychowanka swojego. Dokonać tego może tylko przez miłość, i to przez prawdziwą miłość chrześcijańską, co sama jedna zdolna jest na oścież otworzyć duszę wychowanka, by chętnie wychowanie mu dawane przyjmował i zdobywał się na wysiłek całkowitego przyswojenia sobie jego zasad” (WB Pub, s. 44). Należy tu przywołać osobę Karola Górskiego, przyjaciela ks. Bukowińskiego, zwolennika personalistycznej koncepcji wychowania opartej na „wolności autonomii” osoby ukierunkowanej na wybieranie dobra (WB Pub, s. 9). O personalizmie u Bukowińskiego będzie jeszcze mowa. 24 APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII Jednak do podobnej zwartości myśli i  obiektywizmu formy, obecnych w  jego wczesnych tekstach, nasz Błogosławiony już nigdy nie powróci, nawet w  Historii Polski (pisanej zresztą z pamięci, w warunkach obozowych). Doświadczenia i próby uczynią go innym człowiekiem, co przejawi się także w określonym, otwartym, bar- dziej literackim (choć prostym i nie dbającym tak o precyzję) języku Wspomnień czy Listów, które – zgodnie z  założeniem pracy – będą szczególnie brane pod uwagę jako najbardziej adekwatne do opisu jego duchowości. Są bowiem owocem wielu trudnych doświadczeń, jakie były jego udziałem podczas pobytu w obozie. Ponadto mają prywatny, by nie powiedzieć intymny charakter, przez co jeszcze bardziej od- słaniają jego duchowość. Natomiast wczesna publicystyka Bukowińskiego pochodzi z czasów jego młodości, kiedy nie został jeszcze poddany tak radykalnym próbom egzystencjalnym. Ponadto ma ona charakter oficjalny i publiczny, wymagający pre- cyzji i powściągliwości wobec własnych przeżyć i opinii. Tymczasem myśli i poglądy wyrażone we Wspomnieniach i Listach mają zdecydowanie bardziej „egzystencjalny” i osobisty charakter, odsłaniają wnętrze jego duszy nawet wówczas, gdy nasz Błogo- sławiony nie wyjawia wszystkiego, do czego ma pełne prawo. Publikacje z okresu przedwojennego i późniejsze to dwa różne światy, których nie należy zestawiać ze sobą, biorąc pod uwagę założenia książki pomyślanej jako du- chowa biografia kapłana. „Ziarna” jego myśli rozsiane po tych artykułach wydały później swój duchowy owoc, rozrastając się do rozmiarów wielkiego drzewa, przekra- czającego oczekiwania wszystkich, które jednak zachowało swą odmienność. Buko- wiński nie poszedł bowiem drogą naukową, doskonaląc swój warsztat publicystyczny, ale drogą świętości, duchowego rozwoju, a nawet doświadczenia mistycznego. Istnieje jeszcze jeden powód, dla którego nie przeprowadzamy szczególnej ana- lizy porównawczej tych dwóch okresów jego życia od strony ich zawartości mery- torycznej czy „języka” publikacji. Nie chodzi tu tylko o to, że mają one inny status egzystencjalny oraz inny klimat duchowy. To ważna, ale nie jedyna przyczyna. Wynika to z tego, że przedwojenna publicystyka ks. Władysława odnosi się do specyficznego miejsca i czasu oraz że jego poglądy eklezjalne mają przedsoborowy i bardzo narodowy (choć nie nacjonalistyczny) charakter. Sprawia to, że trudno tu mówić o otwartym i uniwersalnym charakterze późniejszego okresu w historii poso- borowego Kościoła (na co Bukowiński był otwarty i czego był nawet prekursorem), a także otwartego i uniwersalnego charakteru myślenia i działalności samego Bło- gosławionego. W czasach sowieckich ks. Władysław działał w sposób kanonicznie 25 WproWadzenie uprawniony, ale poza strukturą Kościoła, a jednocześnie nielegalnie i w ukryciu, czyli w zupełnie odmiennych warunkach niż na Wołyniu. W tej sytuacji pośród wewnętrznych rozdarć i dylematów Bukowiński, podejmując decyzje w samotności swojego serca, słuchał przede wszystkim swojego sumienia. Samotnie wprowadzony w misyjne posłannictwo stał się uniwersalnym wzorem dla Kościoła i świata. Coś, co wykuwało się w trudnej i ciemnej nocy samotności z Bo- giem, stało się światłem dla wspólnoty. To nowa sytuacja, w której nie mógł liczyć na konkretne dyrektywy Kościoła ani ochronę z jego strony. Bukowiński nie zrobił ko- ścielnej kariery, nie zdobył żadnych lukratywnych stanowisk, lecz doświadczył wszel- kich form poniżenia i degradacji ze strony systemu sowieckiego. Ale paradoksalnie właśnie ta trudna sytuacja egzystencjalna sprzyjała jego duchowemu rozwojowi, jego osobistym i niepowtarzalnym decyzjom podległym tylko sumieniu, a nie żadnemu prawu. Właśnie ta jego wewnętrzna wielkoduszna wolność ukazuje wyraziście jego heroizm i  miłość, szczególnie pośród tych niezliczonych prób i  prześladowań, na które sam się zgadzał, stając się przykładem dla innych. Z powyższych względów w tej pracy jedynie sporadycznie będziemy nawiązywać do jego młodzieńczej publicystyki, by nie mieszać stylów myślenia, wyrastających z  innych poziomów egzystencji, a  jedynie po to, by wskazać, że niektóre poglądy i intuicje młodego Bukowińskiego zachowały pewną ciągłość, a nawet rozwinęły się później i zostały wprowadzone przez niego w życie. 26 APOSTOŁ KAZACHSTANU I ŚWIADEK EWANGELII „Spróbujmy Się trochę pouczyć...” Ziarno słowa Bożego rzucone przez ks. Władysława Bukowińskiego na ka- zachską ziemię i jego osobiste heroiczne świadectwo stały się fundamentem dla życia i  rozwoju Kościoła w  Kazachstanie. Dlatego nazwano go Apo- stołem Kazachstanu. Dzisiaj jego praca i poświęcenie (razem z innymi kapłanami) wydaje owoce w  pracy duszpasterskiej kapłanów i  ofiarnej służbie sióstr zakon- nych. Nie brakuje też rodzin, które – dzięki jego inspiracji – wychowują dziś nowe pokolenia świadków wiary. Wydaje się jednak, że życie Błogosławionego może być bardziej uniwersalnym przykładem także dla współczesnego człowieka, zarówno gdy idzie o jego ducho- wość kapłańską, jak i jego człowieczeństwo, które zostało wypróbowane w najtrud- niejszych warunkach. Są to zresztą dwa aspekty ściśle ze sobą powiązane. Ks. Buko- wiński ukazał ten piękny związek kapłaństwa i człowieczeństwa na swoim osobistym przykładzie. Osobowość Błogosławionego i  jego życie wydają się bowiem bardzo integralne, ale nie tylko w sensie psychologicznym, ale przede wszystkim duchowym i  moralnym. Życie duchowe i  biografia duchowa Bukowińskiego, choć zanurzone w roztropnym realizmie życia, przekraczają je i otwierają nas na coraz to nowe hory- zonty ewangelicznej duchowości i etyki. Studiując dokładnie jego życie, jesteśmy coraz bardziej zaskoczeni i zafascyno- wani. Nie spodziewaliśmy się czegoś takiego. I to jest właśnie najbardziej istotne. Bukowiński fascynuje dziś w szczególny sposób tym, że zbliżył się realnie do ducho- wości ewangelicznej w  sposób bliski doskonałości. Oznaczało to wcześniej wielką ” . . . ć y z c u o p ę h c o r t ę i S y m j u b ó r p S „ pracę nad sobą od wczesnej młodości, a następnie stopniową przemianę serca, z któ- rego płynęły dobre uczynki, mnożące dobre i trwałe owoce. Nieustannie dążył do doskonałości ewangelicznej, o czym świadczą jego słowa, listy i czyny. Tego możemy się właśnie od niego uczyć. Rzadko się bowiem zdarza, że ludzie realizują czystą Ewangelię, którą wielu chrześcijan traktuje dziś jako utopię. Dlatego możemy go nazwać także Świadkiem Ewangelii. Do wielu jego słów czy wydarzeń z jego życia można bezpośrednio przytoczyć ewangeliczne cytaty. To życie według Ewangelii ma u niego charakter realistyczny i  dosłowny, a  nie metaforyczny. To świadectwo czystej i  żywej Ewangelii w  życiu Bukowińskiego jest najwyższej wagi. Na tym polega istota ewangelizacji, jak przy- pomniał o tym papież Franciszek, tym bardziej że realizowało się ono w najtrudniej- szych warunkach i czasach totalitaryzmu sowieckiego, a także reżimu nazistowskiego, które we współczesnej i powszechnej ocenie moralnej są prawdziwymi symbolami zła i zbrodni przeciwko ludzkości. Istnieje dziś wielka potrzeba świadectwa chrześcijańskiej wiary i  miłości, które obejmuje całe życie, a nie dotyczy tylko pojedynczych dobrych uczynków, które czyni wielu ludzi na co dzień. Potrzebujemy wyrazistych i mocnych świadectw świętości życia w oparciu o chrześcijańską wiarę i wierność Ewangelii. Dlatego papież Paweł VI w  adhortacji apostolskiej Evangelii nuntiandi napisał ważne słowa: „Człowiek na- szych czasów chętniej słucha świadków, aniżeli nauczycieli, a jeśli słucha nauczycieli, to dlatego, że są świadkami”1. Kategoria świadectwa stopniowo przekształciła się w kościelny znak wiarygod- ności i  paradygmat dla eklezjologii. Wyrażenie „świadectwo” zaczęło się powoli coraz częściej pojawiać w języku teologicznym i kościelnym, zwłaszcza od czasu So- boru Watykańskiego II, który zaczął używać tej terminologii w  szerokim zakresie. Pojęcia takie jak „świadectwo”, „świadczyć”, „świadek” występują aż 133 razy w do- kumentach tego Soboru, odnosząc się zarówno do całego Kościoła, jak i do każdego chrześcijanina. Jest to związane z  procesem personalizacji, który złączył wszystkie znaki Objawienia historycznego z osobowym centrum, jakim jest Chrystus. Podobny chrystocentryczny klucz widzimy w odkrywczej teologii Hansa Ursa von Balthasara, do którego intuicji będziemy się odwoływać w tej pracy, zwłaszcza – jak 1 Paweł VI, Adhortacja Apostolska o ewangelizacji w świecie współczesnym Evangelii nuntiandi, 41, Wrocław 2001. W przypisach odnoszących się do dokumentów kościelnych będą ukazane numery punktów, a nie strony. już mówiliśmy – gdy chodzi o teologię świętości, o której też pisał bp Adelio Dell’Oro we Wstępie. W tym kontekście możemy mówić o „metafizyce świadectwa”, gdzie jawi się możliwość świadectwa o Absolucie, który byłby jednocześnie historyczny2. To, co absolutne, objawia się w tym, co konkretne, jednostkowe. Dotyczy to samego Chry- stusa, ale też podążających za Nim Jego świętych. Sam Bukowiński mówił o  potrzebie tego rodzaju świadectwa, które zresztą w swym życiu w pełni zrealizował3. Czy jednak świadectwo jego jest aktualne? Prze- cież żył w innej epoce, w innym czasie. Celnej odpowiedzi na to pytanie udziela pa- pież Franciszek: „Dobrze jest pamiętać o pierwszych chrześcijanach i o tych wszyst- kich braciach na przestrzeni dziejów, którzy byli pełni radości, pełni niezmordowanej odwagi w głoszeniu Słowa oraz zdolni do wielkiej wytrwałości. Niektórzy się pocie- szają, twierdząc, że dzisiaj jest trudniej, jednak musimy przyznać, że okoliczności istniejące w Imperium Rzymskim [tak jak w ZSRR – AP] nie sprzyjały ani głoszeniu Ewangelii, ani walce o  sprawiedliwość, ani obronie ludzkiej godności. W  każdym momencie dziejów występuje ludzka słabość, chorobliwe poszukiwanie siebie, łatwy egoizm i w końcu pożądliwość zagrażająca nam wszystkim. Taka rzeczywistość, za- wsze obecna pod takim czy innym płaszczykiem, bardziej związana jest z ludzkimi ograniczeniami niż z okolicznościami. A więc nie mówmy, że dzisiaj jest trudniej; jest inaczej. Dlatego uczmy się od świętych, którzy nas poprzedzili i stawiali czoło trud- nościom występującym w ich epoce. Tak więc proponuję wam zatrzymać się i odkryć na nowo pewne motywacje, które pomogą naśladować ich obecnie”4. Ks.  Bukowiński nieraz powtarzał, że jest wdzięczny Bogu za trudne lata życia w  obozach, dlatego że mógł pomóc wielu więźniom. Co to znaczy? I  jakie było znaczenie tej pomocy? Ci ludzie, niewinni i  niesprawiedliwie osądzeni, oderwani do swoich bliskich, utraciwszy zdrowie, czas, talenty, ulubione zawody, znaczenie w społeczeństwie, czuli się często bardzo źle. Nierzadko byli w depresji, rozpaczy i na granicy samobójstwa. Dlatego w  obozie ludzie szczególnie potrzebowali pomocy. Ponieważ właśnie oni, bardziej niż ktokolwiek, mogli się załamać i popełniać grzechy bluźnierstwa czy nawet stracić wiarę w Boga i sens swojego życia. Mogli także prze- klinać swoich prześladowców, życzyć im zła i  żyć mocą złej „energii” nienawiści, 2 Por. Praca zbiorowa, Wierzę, Kielce 2012, s. 327. 3 WB Listy, s. 147. 4 EG 263. nieprzebaczenia, osądzania innych, gniewu i pragnienia zemsty. Dlatego właśnie ci ludzie znajdowali się w sytuacji niebezpieczeństwa utraty Zbawienia. Jest to podobne do sytuacji w  rodzinie alkoholika, kiedy jego żona, ustawicznie przez niego dręczona i poniżana, powoli popada w grzechy czasami cięższe niż te po- pełniane przez jej chorego męża. To mogą być właśnie grzechy nieprzebaczenia, osą- dzania, nienawiści i zemsty. Dlatego Bóg posyła Bukowińskiego, niejako na ratunek. Podobny mechanizm Zbawienia z przeszkodami odnosi się także do ludzi, którzy sami nie przeszli więzień i obozów, ale mogli tam się znaleźć i bardzo się tego bali. Odnosi się on także do ludzi, których bliscy byli niesprawiedliwie osądzeni, wysłani od obozów i  represjonowani. Na skutek zadanego im wielkiego i  okrutnego cier- pienia, ze względu na możliwość wspomnianej duchowej i emocjonalnej reakcji, rów- nież ich Zbawienie mogło się znaleźć w niebezpieczeństwie. Z powyższych racji ks. Bukowiński starał się wykorzystać wszystkie możliwości w tych trudnych, często granicznych, sytuacjach, aby uratować te dusze dla Boga, nie patrząc na cenę, jaką musiałby zapłacić. Jak powiedział kard. Angelo Amato już po beatyfikacji, w prywatnej rozmowie podczas kolacji – „dla Bukowińskiego nie istniały żadne przeszkody, tylko okazje dla ewangelizacji”. Taka postawa odnosi się także do innych kapłanów i chrześcijan poddanych prze- śladowaniom i  zamykanym w  sowieckich łagrach. O  nich także będziemy mówić w  naszej książce, ponieważ ich doświadczenie i  cierpienie nie powinny być zapo- mniane i nie mogą pójść na marne, tak jak nie może być zapomniana i utracona Ofiara Chrystusa, w której byli oni zanurzeni. Dlatego na początku opowiemy o  poprzednikach ks.  Władysława Bukowiń- skiego – księżach, którzy pracowali szczególnie w Kazachstanie, a głównie w Ka- ragandzie, i którzy mieli podobną motywację w swoich duszpasterskich działaniach i ofiarach, o których nie mamy prawa zapomnieć. Potem także opowiemy o kapła- nach, którzy współpracowali z naszym Błogosławionym, a także o tych, z którymi wiązała go przyjaźń. Takie spojrzenie było ważne dla ks. Władysława, który czuł się przede wszystkim kapłanem, a sakrament kapłaństwa był fundamentem jego tożsa- mości. I dlatego w tej książce stawiamy akcent na duchową biografię Bukowińskiego jako Kapłana i Świadka Ewangelii. władySław bukowińSki i jego poprzednicy Po zwycięstwie bolszewików dla wierzących obywateli Związku Radziec- kiego, a zwłaszcza dla kapłanów i przywód
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Apostoł Kazachstanu i Świadek Ewangelii
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: