Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00600 008433 10739876 na godz. na dobę w sumie
Architektura informacji w serwisach internetowych - książka
Architektura informacji w serwisach internetowych - książka
Autor: , Liczba stron: 504
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-003-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> webmasterstwo >> tworzenie stron www
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dzisiejsze serwisy internetowe i intranetowe są większe, bardziej złożone i pełnią więcej funkcji niż kiedykolwiek przedtem. Dzisiejsi użytkownicy także mają więcej zajęć i stawiają serwisom coraz większe wymagania. Od projektantów, architektów informacji i menedżerów serwisów internetowych wymaga się biegłego operowania znacznymi ilościami danych oraz dokonywania częstych aktualizacji pod wpływem pojawiających się nowych technologii i zmieniającej się często strategii firmy. Wszystko to sprawia, że niektóre serwisy internetowe przypominają szybko rozwijające się, lecz słabo zaprojektowane metropolie - wszędzie jest pełno dróg, lecz trudno jest się po nich poruszać. Dobrze zaplanowana architektura informacji nigdy nie miała tak dużego znaczenia, jak dziś.

'Architektura informacji w serwisach internetowych' przedstawia wykorzystanie estetyki i mechaniki (technologii) w tworzeniu wyróżniających się, spójnych i sprawnie funkcjonujących serwisów internetowych. Większość książek poświęconych tworzeniu stron WWW koncentruje się albo na graficznych albo na technicznych zagadnieniach serwisów internetowych. Niniejsza pozycja wiąże te dwa aspekty razem.

Informacje przedstawione w niniejszej książce pomogą tworzyć skalowalne i łatwe w administrowaniu serwisy internetowe, które jednocześnie będą atrakcyjniejsze i łatwiejsze w nawigacji dla ich użytkowników.

Za pomocą przykładów i studiów przypadku 'Architektura informacji w serwisach internetowych' pozwoli Ci:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Architektura informacji w serwisach internetowych Autorzy: Louis Rosenfeld, Peter Morville T³umaczenie: Krzysztof Mas³owski, Tomasz Jarzêbowicz ISBN: 83-7361-003-0 Tytu³ orygina³u: Information Architecture for the World Wide Web Format: B5, stron: 500 Dzisiejsze serwisy internetowe i intranetowe s¹ wiêksze, bardziej z³o¿one i pe³ni¹ wiêcej funkcji ni¿ kiedykolwiek przedtem. Dzisiejsi u¿ytkownicy tak¿e maj¹ wiêcej zajêæ i stawiaj¹ serwisom coraz wiêksze wymagania. Od projektantów, architektów informacji i mened¿erów serwisów internetowych wymaga siê bieg³ego operowania znacznymi iloġciami danych oraz dokonywania czêstych aktualizacji pod wp³ywem pojawiaj¹cych siê nowych technologii i zmieniaj¹cej siê czêsto strategii firmy. Wszystko to sprawia, ¿e niektóre serwisy internetowe przypominaj¹ szybko rozwijaj¹ce siê, lecz s³abo zaprojektowane metropolie - wszêdzie jest pe³no dróg, lecz trudno jest siê po nich poruszaæ. Dobrze zaplanowana architektura informacji nigdy nie mia³a tak du¿ego znaczenia, jak dziġ. „Architektura informacji w serwisach internetowych” przedstawia wykorzystanie estetyki i mechaniki (technologii) w tworzeniu wyró¿niaj¹cych siê, spójnych i sprawnie funkcjonuj¹cych serwisów internetowych. Wiêkszoġæ ksi¹¿ek poġwiêconych tworzeniu stron WWW koncentruje siê albo na graficznych albo na technicznych zagadnieniach serwisów internetowych. Niniejsza pozycja wi¹¿e te dwa aspekty razem. Informacje przedstawione w niniejszej ksi¹¿ce pomog¹ tworzyæ skalowalne i ³atwe w administrowaniu serwisy internetowe, które jednoczeġnie bêd¹ atrakcyjniejsze i ³atwiejsze w nawigacji dla ich u¿ytkowników. Za pomoc¹ przyk³adów i studiów przypadku „Architektura informacji w serwisach internetowych” pozwoli Ci: • Zaplanowaæ zwart¹, spójn¹ wizjê twojego serwisu internetowego: u¿ytecznego i wyró¿niaj¹cego siê na tle innych serwisów • Zorganizowaæ hierarchiê swojego serwisu w sposób jasny i intuicyjny dla u¿ytkownika oraz minimalizuj¹cy koniecznoġæ póĥniejszych poprawek • Utworzyæ systemy nawigacji umo¿liwiaj¹ce u¿ytkownikom poruszanie siê wġród zasobów serwisu bez poczucia zagubienia i frustracji • Dok³adnie oznaczaæ zawartoġæ serwisu, by u¿ytkownik zawsze wiedzia³, gdzie siê znajduje • Zorganizowaæ serwis zarówno pod k¹tem wyszukiwania konkretnych informacji, jak i swobodnego przegl¹dania zawartoġci • Skonfigurowaæ systemy wyszukiwania tak, by zapytania u¿ytkowników zwraca³y oczekiwane przez nich rezultaty • Zarz¹dzaæ procesem tworzenia architektury informacji, poczynaj¹c od sprzeda¿y pomys³u, poprzez przeprowadzenie badañ i zaprojektowanie architektury, a¿ po tworzenie samego serwisu. 5RKUVTGħEK Przedmowa..........................................................................................................................9 Wstęp..................................................................................................................................11 Część I Architektura informacji: wprowadzenie................................17 Rozdział 1. Czym jest architektura informacji? .......................................................19 Definicja...................................................2...................................................2.............................................20 Tabliczki, zwoje, książki i biblioteki ...................................................2................................................22 Tłumaczenie innym, czym jest AI...................................................2....................................................24 Czym architektura informacji nie jest?...................................................2............................................25 Dlaczego architektura informacji ma znaczenie ...................................................2............................28 Wprowadzanie zamiarów w życie ...................................................2..................................................29 Rozdział 2. Architektura informacji w praktyce ......................................................33 Czy architekci informacji są potrzebni? ...................................................2..........................................34 Kto może zostać architektem informacji? ...................................................2.......................................35 Specjaliści architektury informacji ...................................................2...................................................39 Praktyczne stosowanie architektury informacji w świecie rzeczywistym ...................................40 Ekologia informacji...................................................2...................................................2..........................42 Co przed nami?...................................................2...................................................2........... .....................45 Rozdział 3. Potrzeby i zachowanie użytkowników................................................47 „Zbyt prosty” model wyszukiwania informacji...................................................2............................48 Potrzeby szukających informacji...................................................2......................................................50 Sposoby działania osób szukających informacji ...................................................2............................52 4 Spis treści Część II Podstawowe zasady architektury informacji.....................57 Rozdział 4. Anatomia architektury informacji.........................................................59 Wizualizacja architektury informacji...................................................2...............................................59 Części składowe architektury informacji...................................................2........................................66 Rozdział 5. Systemy organizacyjne.............................................................................71 Wyzwania organizacji informacji...................................................2.....................................................72 Organizowanie serwisów WWW i intranetów ...................................................2..............................76 ..............77 Schematy organizacyjne ...................................................2...................................................2... Struktury organizacyjne ...................................................2...................................................2.. ...............86 Tworzenie spójnych systemów organizacyjnych ...................................................2..........................96 Rozdział 6. Systemy etykietowania............................................................................99 Dlaczego zajmujemy się systemami etykietowania? ...................................................2..................100 ...............103 Różnorodność etykiet...................................................2...................................................2..... Projektowanie etykiet...................................................2...................................................2.... ................115 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne .............................................................................131 Rodzaje systemów nawigacyjnych ...................................................2................................................132 Szara strefa...................................................2...................................................2............. .........................133 Cechy systemów nawigacyjnych do przeglądania ...................................................2.....................134 Budowanie kontekstu ...................................................2...................................................2...... .............135 Poprawianie elastyczności...................................................2...................................................2............137 Wbudowane systemy nawigacyjne ...................................................2...............................................138 Pomocnicze systemy nawigacyjne ...................................................2.................................................147 Zaawansowane podejście do zagadnień nawigacji...................................................2.....................153 Rozdział 8. Systemy wyszukiwania .........................................................................159 Czy Waszemu serwisowi jest potrzebna wyszukiwarka? ...................................................2.........159 Anatomia podstawowego systemu wyszukiwania...................................................2.....................163 Wybieranie obiektów wyszukiwania ...................................................2............................................164 Algorytmy wyszukiwania...................................................2...................................................2... .........172 Prezentacja wyników ...................................................2...................................................2...... ..............177 Projektowanie interfejsu wyszukiwarki...................................................2........................................192 Gdzie się można dowiedzieć czegoś więcej? ...................................................2...............................204 Rozdział 9. Tezaurusy, słowniki kontrolowane i metadane ...............................207 ........................208 .............208 Metadane...................................................2...................................................2................. Słowniki kontrolowane...................................................2...................................................2.... Spis treści 5 ...................218 Język techniczny ...................................................2...................................................2......... Tezaurus w akcji ...................................................2...................................................2............................220 Rodzaje tezaurusów ...................................................2...................................................2....... ...............223 Tezaurusowe standardy ...................................................2...................................................2...............227 Zależności semantyczne ...................................................2...................................................2...............229 Terminy preferowane...................................................2...................................................2....................232 Polihierarchia...................................................2...................................................2..................................234 Klasyfikacja aspektowa...................................................2...................................................2... ..............236 Część III Proces i metodologia projektowania architektury informacji...................................................c.....241 Rozdział 10. Badania ...................................................................................................243 Wprowadzenie ...................................................2...................................................2...............................244 Struktura badań ...................................................2...................................................2.......... ...................245 .........................246 Kontekst ...................................................2...................................................2................. ........................252 Zawartość...................................................2...................................................2................ Użytkownicy ...................................................2...................................................2.............. ....................260 Definiowanie i rekrutacja uczestników badania...................................................2..........................265 Sesje badań z udziałem użytkowników...................................................2........................................267 W obronie badań...................................................2...................................................2.......... ..................274 Rozdział 11. Strategia..................................................................................................279 Co to jest strategia architektury informacji?...................................................2.................................280 W obronie strategii ...................................................2...................................................2...... ..................281 ...............283 Od badań do strategii ...................................................2...................................................2.... Tworzenie strategii ...................................................2...................................................2...... ..................284 Produkty pracy i środki prezentacji ...................................................2..............................................289 ......................294 Raport strategii...................................................2...................................................2......... ......................304 Plan projektu ...................................................2...................................................2............ Prezentacje ...................................................2...................................................2.............. ........................305 Rozdział 12. Projekt i dokumentacja........................................................................307 Wskazówki związane z tworzeniem diagramów architektury informacji.................................308 Schematy ...................................................2...................................................2.........................................309 Szkielety architektury ...................................................2...................................................2... ................319 Odwzorowywanie zawartości i rejestr zawartości...................................................2......................327 Modelowanie zawartości...................................................2...................................................2... ...........331 6 Spis treści .............336 Słowniki kontrolowane...................................................2...................................................2.... .....................339 Szkice projektu ...................................................2...................................................2.......... Prototypy stron WWW ...................................................2...................................................2...... ...........340 Przewodniki po stylu architektury ...................................................2................................................341 Tworzenie serwisu...................................................2...................................................2........ .................342 Administracja ...................................................2...................................................2.................................342 Część IV Architektura informacji w praktyce ..................................345 Rozdział 13. Edukacja..................................................................................................347 Chaos w edukacji...................................................2...................................................2...........................348 Świat wyboru ...................................................2...................................................2............. ....................348 Lecz czy potrzebuję tytułu naukowego? ...................................................2......................................349 Rozdział 14. Etyka.........................................................................................................351 Rozważania natury etycznej ...................................................2...........................................................351 Kształtowanie przyszłości ...................................................2...................................................2............354 Rozdział 15. Tworzenie zespołu architektury informacji ....................................355 ..............356 Destrukcyjny akt kreacji ...................................................2...................................................2. Szybkie i wolne warstwy...................................................2...................................................2.. ............357 Projekt kontra program ...................................................2...................................................2................358 Kupić czy wynająć...................................................2...................................................2.........................359 Czy naprawdę musimy zatrudniać profesjonalistów? ...................................................2...............360 Wymarzony zespół...................................................2...................................................2......... ...............362 Rozdział 16. Narzędzia i programy...........................................................................365 Czas zmian...................................................2...................................................2......................................365 Kategorie w chaosie...................................................2...................................................2...... .................366 Pytania, które warto zadać...................................................2..............................................................373 Część V Architektura informacji w organizacji ...............................375 Rozdział 17. Promocja architektury informacji......................................................377 To Wy musicie sprzedać...................................................2...................................................2...............377 Istnieją dwa rodzaje ludzi na tym świecie...................................................2....................................378 Uporać się z liczbami ...................................................2...................................................2.... ................379 Rozmowy z osobami kierującymi się intuicją...................................................2..............................384 Inne techniki promowania architektury ...................................................2.......................................387 Spis treści 7 Powtórka z zalet architektury informacji ...................................................2.....................................389 ...................390 Nota końcowa ...................................................2...................................................2............. Rozdział 18. Strategia przedsiębiorstwa..................................................................391 .....................392 Geneza strategii...................................................2...................................................2......... Definiowanie strategii przedsiębiorstwa ...................................................2......................................393 ...........395 Strategiczne dopasowanie...................................................2...................................................2. Luki w strategii przedsiębiorstwa.......................2...................................................2.................... .......397 ...............398 Jedyna słuszna droga ...................................................2...................................................2..... ................399 Wiele dobrych dróg...................................................2...................................................2....... ...........400 Zrozumieć naszego słonia ...................................................2...................................................2. Przewaga konkurencyjna ...................................................2...................................................2... ..........402 ...................403 Koniec początku...................................................2...................................................2.......... Rozdział 19. Architektura informacji przedsiębiorstwa ......................................405 Korzyści skali nie zawsze występują...................................................2.............................................406 „Myślcie odmiennie”...................................................2...................................................2.....................407 Cel ostateczny...................................................2...................................................2........... ......................408 Plan pracy nad centralizacją ...................................................2...........................................................411 Grunt to zarządzanie czasem — praca etapami ...................................................2..........................417 Strategia kontra taktyka — podział obowiązków ...................................................2.......................421 Wskazówki na drogę...................................................2...................................................2....... ..............425 Część VI Studium przypadków...................................................c.........427 Rozdział 20. MSWeb: Intranet w przedsiębiorstwie.............................................429 Wyzwania stojące przed użytkownikami...................................................2.....................................430 Wyzwania stojące przed architektem informacji...................................................2.........................431 Lubimy taksonomie, cokolwiek to jest...................................................2..........................................432 Korzyści dla użytkowników ...................................................2...................................................2........453 ..........................457 Co dalej? ...................................................2...................................................2................ Osiągnięcia MSWeb...................................................2...................................................2........ ...............458 Rozdział 21. evolt.org — społeczność internetowa...............................................459 evolt.org — wprowadzenie...................................................2...................................................2. .........460 Architektura internetowej społeczności...................................................2........................................460 Gospodarka partycypacji...................................................2...................................................2.. ............461 Architektura informacji w serwisie evolt.org...................................................2...............................471 Obszary problemowe internetowych społeczności...................................................2.....................472 Nietypowa architektura informacji...................................................2................................................474 8 Spis treści Dodatki...................................................c..................................................477 Dodatek A Najważniejsze zasoby .............................................................................479 Społeczności internetowe ...................................................2...................................................2.............479 Katalogi ...................................................2...................................................2................. ..........................483 ...........................484 Książki ...................................................2...................................................2.................. Formalna edukacja...................................................2...................................................2........ .................485 .......................487 Konferencje ...................................................2...................................................2.............. Wiadomości i opinie...................................................2...................................................2......................487 Skorowidz........................................................................................................................491 Systemy nawigacyjne Poczekaj Gretel, aż księżyc zabłyśnie, a wtedy okruchy chleba, które rzucałem za siebie, pokażą nam drogę do domu. — Hansel i Gretel Jak mówi baśń, zagubienie się jest bardzo złą rzeczą. Powoduje rozstrój, frustrację, gniew i strach. W odpowiedzi na to niebezpieczeństwo ludzie stworzyli narzędzia na- wigacyjne chroniące nas przed zagubieniem drogi i pomagające trafić z powrotem do domu. Od okruchów chleba po kompasy, astrolabia, mapy, drogowskazy i GPS1, ludzie zawsze wkładali wiele wysiłku i inwencji w projektowanie, budowanie i używanie na- rzędzi nawigacyjnych oraz strategii wyszukiwania właścGiwej drogi. Stosujemy te narzędzia do wykreślania kursu, określania pozycji i znajdowania drogi powrotnej. To pozwala na poznawanie otoczenia (kontekstu) i daje komfort swobodnej eksploracji nowych obszarów. Każdy, kto przejeżdżał przez nieznane miasto po zapad- nięciu zmroku, rozumie jak ważną rolę w naszym życiu oGdgrywają te narzędzia i strategie. W sieci WWW nawigacja rzadko jest sprawą życia i śmierci, jednakże zagubienie się w nieskończoności informacji może być przyczyną stresu i frustracji. Dobrze opracowa- na taksonomia zmniejsza ryzyko zagubienia się, zaś dopełniający ją system nawigacyjny jest często przydatny do znajdowania kontekstu, a ponadto pozwala na większą ela- styczność ruchów. Struktura i organizacja to pomieszczenia w budynku. Zadaniem sys- temu nawigacyjnego jest dodanie drzwi i okien. 1 Global Positioning System (Globalny System Lokalizatcyjny) — satelitarny system przeznaczony do szybkiego i dokładnego wyznaczenia współrzędnycht geograficznych określających położenie odbiornika — przyp. tłum. 132 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne W tej książce nawigacji i wyszukiwaniu poświęcamy oddzielne rozdziały. W niniejszym skupiamy się na systemach nawigacyjnych, które wspierają przeglądanie, natomiast w następnym zagłębimy się w tajniki systemów wyszukiwawczych, które są oczywi- stymi składnikami systemów nawigacyjnych. W rzeczywistości zarówno struktura ser- wisów, jak i systemy organizacji, etykietowania, przeglądania i wyszukiwania wnoszą swój wkład i przyczyniają się do sprawnego działania sGystemów nawigacyjnych. Rodzaje systemów nawigacyjnych Systemy nawigacyjne składają się z kilku podstawowych elementów czy podsystemów. Mamy więc przede wszystkim systemy nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej zin- tegrowane ze stronami WWW. Te, tak zwane wbudowane systemy nawigacyjne (ang. em- bedded navigation systems) są zwykle wmontowane w strony i otoczone ich zawartością. Zapewnia to jednocześnie odniesienie do kontekstu i elastyczność ułatwiające użytkow- nikom zrozumienie, gdzie się znajdują i dokąd mogą pójść. Te trzy główne rodzaje sys- temów nawigacyjnych, pokazane na rysunku 7.1, zwykle są koniecznie potrzebne, ale nie są wystarczające. Rysunek 7.1. Wbudowane systemy nawigacyjne: globalnmy, lokalny i kontekstowy Ponadto posługujemy się pomocniczymi systemami nawigacyjnymi (ang. supplemental navi- gation systems), jak: mapy serwisów, indeksy i przewodniki, które istnieją poza stronami wypełnionymi zasadniczą zawartością serwisu. PokazaliśGmy je na rysunku 7.2. Rysunek 7.2. Pomocnicze systemy nawigacyjne Podobnie jak przy wyszukiwaniu, pomocnicze systemy nawigacyjne udostępniają inne sposoby dostępu do informacji. Mapy serwisów pozwalają na spojrzenie na zawartość Szara strefa 133 z lotu ptaka, a indeksy alfabetyczne na szybki i bezpośredni dostęp do wybranej zawarto- ści. Natomiast cechą przewodników jest zwykle nawigacja liniowa (sekwencyjna) przy- stosowana do audytorium, zadania lub tematu. Jak przekonamy się później, każdy rodzaj pomocniczych systemów nawigacyjnych służy specjalnym celom i jest zaprojektowany w sposób, który umożliwia zintegrowanie go z szerszymi systemami wyszukiwania i przeglądania. Szara strefa Projektowanie systemów nawigacyjnych wprowadza nas głęboko w szarą strefę pogra- nicza zagadnień architektury informacji oraz projektowania interakcji, informacji, grafiki i inżynierii użyteczności, czyli dziedzin, które możemy umieścić pod wspólnym szyl- dem projektowania uwzględniającego doświadczenia naGbyte. Gdy tylko zaczynamy mówić o nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej, stajemy na śliskim zboczu łączącym strategię, strukturę, projektowanie i implementację. Czy pasek nawigacji lokalnej działa najlepiej, gdy jest umieszczony na górze, czy może lepiej umie- ścić go w lewym dolnym rogu? Czy lepiej stosować menu rozwijane, czy może menu podręczne albo menu kaskadowe, by zmniejszyć liczbę potrzebnych kliknięć? Czy użyt- kownik kiedykolwiek zauważy szare łącza? Może lepiej stosować konwencję łączy gra- natowych/czerwonych? Architekci informacji — z korzyścią lub ze stratą — są często wciągani w takie debaty, a czasem nawet spada na nich ciężar podejmowania decyzji. Możemy narysować na pia- sku linię ściśle oddzielającą te zagadnienia i argumentować, że efektywna nawigacja jest prostym wynikiem dobrej organizacji systemu. Możemy też odżegnać się od tych za- gadnień, zrzucając odpowiedzialność na projektantów iGnterfejsu. To się nam jednak nie uda. W świecie rzeczywistym granice są rozmyte, a linie wciąż się krzyżują. Działania architektów informacji i projektantów wciąż się zazębiają, a najlep- sze rozwiązania są najczęściej wynikiem długich debat. Choć nie zawsze możliwa, inter- dyscyplinarna współpraca jest rozwiązaniem idealnym, a jest ona najbardziej owocna, gdy eksperci z jednej dziedziny orientują się w zagadGnieniach dziedzin pozostałych. W tym rozdziale zakasujemy rękawy, przekraczamy linie graniczne i delikatnie, na pal- cach, wkraczamy na cudze poletka, powodując tam nieco zamieszania. Zajmujemy się projektowaniem systemów nawigacyjnych z punktu widzenia architektów informacji. Jednak, zanim zostaniecie wciągnięci na grząski grunt szarej strefy pogranicza, musicie zaopatrzyć się w linę ratowniczą. W Dodatku umieściliśmy referencje kilku naprawdę wspaniałych książek, które ujmują te zagadnienia z różnych punktów widzenia. Zachę- camy do ich przeczytania!!! 134 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Cechy systemów nawigacyjnych do przeglądania Projektując system nawigacyjny, trzeba brać pod uwagę środowisko, w którym ma działać. Do poruszania się w sieci WWW i przeglądania serwisów ludzie używają prze- glądarek sieciowych, w rodzaju Netscape Navigatora i Internet Explorera, wyposażo- nych we wbudowane narzędzia nawigacyjne. Otwarty URL pozwala na bezpośredni dostęp do dowolnej strony w dowolnym serwisie WWW. Przyciski Wstecz i Dalej (Back i Forward) są narzędziem służącym do dwukie- runkowego przesuwania się wzdłuż ścieżki śledzenia. Menu Historia (History) pozwala na wybiórczy (niesekwencyjny) dostęp do stron odwiedzonych w bieżącej sesji, a Zakładki lub Ulubione (Bookmarks lub Favorites) pozwalają użytkownikom na zapamiętanie po- zycji stron, do których chcą wrócić w przyszłości. Przeglądarki sieciowe również w dziedzinie znaczenia przebytej drogi „rzucanymi za siebie okruchami chleba” wycho- dzą poza działanie przycisku Wstecz, odpowiednio barwiąc łącza hipertekstowe. Do- myślnie łącza nieodwiedzone są wyświetlane innym kolorem niż te, które były użyte. Ta cecha pozwala użytkownikom odróżnić miejsca odwiedzone od pozostałych, dzięki czemu mogą je świadomie pominąć lub odwiedzić ponowniGe. Na koniec, przeglądarki sieciowe pokazują adres URL, pod który możemy się udać, je- żeli skorzystamy z łącza, co może usprawnić na nasze przeglądnie sieci. Po naprowa- dzeniu kursora myszy na łącze hipertekstowe, docelowy adres URL jest wyświetlany na dole okna przeglądarki, co podpowiada, jaka jest zawartość danego serwisu2. Dobry przykład został pokazany na rysunku 7.3, gdzie umieszczenie kursora na łączu „Here In Katie’s Head” (tutaj w głowie Kasi) powoduje wyświetlenie na dole strony adresu http://www.badpoetry.net/katie/ (badpoetry = zła poezja). Gdyby starannie nazywano ka- talogi i pliki, wyświetlenie adresu przypisanego do łącza, dawałoby użytkownikowi również pewne informacje kontekstowe. Jeżeli łącze hipertekstowe prowadzi do serwisu znajdującego się na innym serwerze, wyświetlony docelowy adres URL może dostarczyć podstawowych informacji o miejscu przeznaczenia. Wiele badań, analiz i testów, jak również wiele wysiłku włożono w zaprojektowanie cech nawigacyjnych wbudowanych w przeglądarki sieciowe. Jednakże, aż trudno uwie- rzyć, jak często projektanci serwisów WWW bezmyślnie niszczą istniejące możliwości. Najczęściej spotykane „przestępstwa” to: • bezzasadne zmienianie kolorów łączy stron odwiedzonGych/nieodwiedzonych, • wyłączanie przycisku Wstecz, • okaleczanie możliwości robienia zakładek. Jeżeli planujecie dokonanie jednej z tych przeróbek, upewnijcie się, że istnieją ku temu naprawdę istotne przyczyny. 2 W tym stwierdzeniu tkwi nie zawsze prawdziwe założenite autorów, że adres URL, choćby minimalnie, określa zawartość strony WWW — przyp. tłum. Budowanie kontekstu 135 Rysunek 7.3. Wyświetlanie adresu przypisanego do łącza hipertekstowego jest cechą wbudowaną w przeglądarkę Budowanie kontekstu We wszystkich systemach nawigacyjnych przed wykreśleniem kursu należy ustalić po- zycję. Jeżeli odwiedza się Park Narodowy Yellowstone lub Mall of America3, można zawsze na mapie znaleźć krzyżyk oznaczający jesteś tutaj. Taki znaczek jest bardzo przydatnym narzędziem lokalizacyjnym, ponieważ bez niego trzeba określać pozycję w bardziej niewygodny i względny sposób, np. za pomocą sąsiednich znaków drogo- wych, sklepów itp. Odnalezienie znaczka lokalizującego położenie oznacza przejście ze stanu zagubienia do sytuacji, w której można powiedziGeć jestem tutaj. Podczas projektowania złożonych serwisów WWW rzeczą szczególnie ważną jest do- starczenie kontekstu pozwalającego na zlokalizowanie pozycji w wielkiej całości. W sieci WWW nie ma wielu kluczy kontekstowych istniejących w świecie rzeczywistym. Nie istnieją żadne punkty orientacyjne, nie ma północy ani południa. Inaczej niż w świecie fizycznym, nawigacja hipertekstowa pozwala na nagłe przeGniesienie się w samo centrum nieznanego serwisu sieciowego. Łącza z odległych stron WWW i rezultaty podane przez wyszukiwarki pozwalają na całkowite ominięcie drzwi frontowych, czyli strony głównej serwisu. Jeszcze bardziej komplikuje to fakt, że ludzie często drukują strony internetowe i odkładają je do przeczytania później lub przekazują kolegom, co w jeszcze większym stopniu odrywa je od kontekstu. Na tej podstawie możemy stwierdzić, że przy projek- towaniu systemów nawigacyjnych kontekst jest sprawą zaGsadniczą! 3 Wielkie centrum handlowe w Bloomington w Minnesocie — tprzyp. tłum. 136 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Aby mieć pewność, że dostarcza się właściwych kluczy kontekstowych, należy zawsze przestrzegać kilku zasad wynikających ze zdrowego rozsądku. Na przykład użytkownicy powinni zawsze wiedzieć, w jakim serwisie się znajdują, nawet jeżeli weszli weń z po- minięciem strony głównej, na przykład przez znalezione przez wyszukiwarkę łącze prowadzące do podstrony. Prostą metodą realizacji tego celu jest wyeksponowanie na każdej stronie serwisu logo i nazwy firmy/organizacji. System nawigacyjny powinien ponadto w sposób prosty i konsekwentny prezentować strukturę hierarchii informacji oraz wskazywać aktualną pozycję, jak to zostało pokazane na rysunku 7.4. System nawigacyjny serwisu firmy Walmart w umieszczonym w górnej części strony, modyfikowalnym wierszu z etykietą „You are here” (jesteś tutaj) wskazuje użytkownikowi umiejscowienie w hierarchii. To ułatwia użytkownikowi tworzenie my- ślowego modelu schematu organizacyjnego, co czyni nawGigację łatwiejszą i wygodniejszą. Rysunek 7.4. W systemie nawigacyjnym Walmartu wskazuje się użytkownikowi bieżącą pozycję w hierarchii Jeżeli zajmujecie się już istniejącym serwisem, radzimy wobec kilku użytkowników za- stosować nawigacyjny test stresowy (Navigation Stress Test)4. Oto podstawowe kroki tego testu, naszkicowane przez Keitha Instone’a: 4 Navigation Stress Test został spopularyzowany w roku 1997t przez Keitha Insone’a, ktory opisał go w opublikowanym w „Web Review” artykule zatytułowanymt „Stress Test Your Site”. Patrz: http://keith.instone.org/navstress/. Poprawianie elastyczności 137 1. Pomińcie stronę główną i wejdźcie od razu do środka Gserwisu. 2. Dla każdej dowolnie wybranej strony starajcie się wyobGrazić sobie jej położenie względem reszty serwisu. W jakiej głównej części się Gznajdujecie? Jaka jest strona nadrzędna? 3. Czy wiecie dokąd Was ta strona zaprowadzi? Czy etykiety łączy są wystarczająco opisowe, by zorientować się czego dotyczą? Czy łącza odrGóżniają się na tyle wyraźnie, byście mogli je bez kłopotu wybierać, w zależnGości od tego, co zamierzacie zrobić? Po nagłym znalezieniu się w środku serwisu, będziecie w stanie przetestować system nawigacyjny do granic możliwości i zidentyfikować elemeGnty, które można poprawić. Poprawianie elastyczności Jak już wyjaśniliśmy w rozdziale 5., hierarchiczne porządkowanie informacji jest zna- nym i przyjaznym dla użytkownika sposobem jej organizowania. W wielu przypadkach struktura hierarchiczna jest podstawą, na której opiera się organizacja serwisu WWW. Jednakże może być ona przyczyną pewnych ograniczeń działania systemów nawigacyj- nych. Jeżeli mieliście kiedyś do czynienia z dawniej stosowaną techniką przeglądania in- formacji, poprzedzającą sieć WWW, czyli z Gopherem, zapewne dobrze pamiętacie ograniczenia wynikające ze struktury hierarchicznej. W przestrzeni informacyjnej Gophera (Gopherspace) użytkownik był zmuszony do poruszania się w górę i w dół drzewa określającego strukturę hierarchiczną (rysunek 7.5). Nie zachęcano, a nawet nie zezwa- lano ani na dokonywanie skoków poprzecznych (nawigacja boczna), ani wzdłuż gałęzi drzewa (nawigacja pionowa). Rysunek 7.5. Niezakłócona niczym, czysta struktura hiemrarchiczna Gopherspace Możliwości hipertekstowe WWW zniosły te ograniczenia, pozwalając na niespotykaną dotąd swobodę nawigacji. Hipertekst ułatwia przeskoki pionowe i boczne. Z dowolnej gałęzi drzewa hierarchii można, i często należy, zezwolić użytkownikom na przeskaki- wanie na inną gałąź boczną lub na przeskoki pionowe na inne poziomy na tej samej ga- łęzi oraz na pełne wycofanie się na poziom podstawowy, czyli przeskok na stronę główną 138 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne serwisu. Jeżeli na to zezwolimy w systemie, użytkownicy mogą przeskakiwać skąd chcą i dokąd chcą. Jednakże, jak widać na rysunku 7.6, prowadzi to szybko do zamieszania i system staje się podobny do architektury projektowaneGj przez M. C. Eschera5. Rysunek 7.6. Hipertekstowa przestrzeń WWW pozwala na momijanie hierarchii Zadaniem projektujących systemy nawigacyjne jest wyważenie korzyści płynących z elastyczności łączy hipertekstowych i strat, które mogą wyniknąć ze stworzenia nie- uporządkowanego składu informacji. W wielkich, złożonych serwisach całkowity brak pomocniczych łączy przeskoków bocznych i pionowych może bardzo ograniczać moż- liwości systemu nawigacyjnego. Z drugiej strony, zbyt wiele takich łączy pogrzebie pod sobą strukturę hierarchiczną i przytłoczy użytkownika. Trzeba poświęcić wiele uwagi pro- jektowaniu systemów nawigacyjnych, aby ich działanie wspierało i wzmacniało strukturę hierarchiczną przez dodania elastyczności i informacjiG kontekstowych. Wbudowane systemy nawigacyjne W większości rozległych serwisów WWW stosowane są trzy główne typy wbudowa- nych systemów nawigacyjnych, pokazanych wcześniej na rysunku 7.1. Systemy nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej są w serwisach informacyjnych powszechnie stosowa- ne. Każdy system charakteryzują specyficzne problemy i wyzwania. Aby zaprojektować serwis WWW, który odniesie sukces, należy przede wszystkim zrozumieć naturę tych systemów i zasady ich współdziałania, pozwalające na zapewnienie całości właściwej elastyczności i dostarczanie potrzebnych informacji koGntekstowych. Globalne (obejmujące cały serwis) systemy nawigacyjjne Z definicji globalny system nawigacyjny ma obejmować cały serwis WWW, co oznacza, że ma być obecny na każdej jego stronie. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest umieszczanie paska nawigacyjnego na górze każdej strony. Pasek taki umożliwia bezpo- 5 Przykłady można obejrzeć np. na stronach http://www.mcescher.com/ lub http://www.etropolis.com/ escher/ — przyp. tłum. Wbudowane systemy nawigacyjne 139 średni dostęp do głównych obszarów i najważniejszych funkcji serwisu, niezależnie od tego, w jakim miejscu i na jakim poziomie hierarchii użytkownik w danej chwili się znajduje. Pasek systemu nawigacji globalnej jest często jedynym elementem powtarzającym się na każdej stronie, dlatego stanowi ważny czynnik zwierający i ma olbrzymi wpływ na uży- teczność całości. Z tego powodu powinien być obiektem szczególnie dokładnego, ukie- runkowanego na użytkownika testowania i projektowania. Paski nawigacji globalnej występują we wszelakich kształtach i rozmiarach. Przyjrzyjcie się przykładom pokaza- nym na rysunku 7.7. Rysunek 7.7. Paski nawigacji globalnej w serwisach fimrm: Dell, Apple i Amazon Większości pasków nawigacji globalnej zawiera łącza do strony głównej. Niektóre, jak pa- ski Apple’a i Amazona, wspierają orientację w strukturze i dostarczają kluczy kontek- stowych ułatwiających lokalizację w całości. Inne, jak pasek serwisu Della, mają prostszą budowę i brak tam obu tych elementów. Przenosi to ciężar podawania informacji kon- tekstowych w dół na poziom lokalny, co przyczynia się do zatracania konsekwencji w prezentacji zwartości serwisu i prowadzi do dezorientowania użytkowników. Projek- towanie systemów nawigacji globalnej wymusza podejmowanie trudnych decyzji, które muszą być oparte na informacjach o zamierzeniach i potrzebach użytkowników oraz celach, zawartości, technologii i kulturze organizacji. Nie sposób wszystkim dogodzić za pomocą jednego rozwiązania. Często na stronie głównej serwisu nie udaje się zidentyfikować systemu nawigacji glo- balnej. Strona główna bywa często pojedynczym odstępstwem od reguły wszechobecno- ści paska nawigacji globalnej. W niektórych przypadkach projektanci decydują się na pokazanie na stronie głównej rozszerzonej informacji o systemie nawigacji globalnej. Kiedy indziej na stronie głównej prezentowane są różne opcje systemu nawigacji i bez zagłębienia się w niższe warstwy nie można przewidzieć, które rozwiązanie będzie sto- sowane w całości serwisu. Tak jest w przypadku strony głównej Microsoftu, pokazanej na rysunku 7.8. Znajdują się na niej trzy wyraźne paski nawigacyjne i nie jest jasne, który z nich (lub może wszystkie) stanie się paskiem nawigacji globalnej. Jednakże, po przejrzeniu kilku stron podrzęd- nych, szybko staje się jasne, że tylko jeden jest paskiem globalnym. Dwa pozostałe po- służyły projektującym stronę główną jedynie do wyeksponowania kilku ważnych za- gadnień. 140 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Rysunek 7.8. Nawigacja na stronie głównej Microsoftu Pokazany na rysunku 7.9 pasek nawigacji globalnej serwisu Microsoftu jest bardzo zwarty. Nie bez powodu. Ten pasek jest wielką i ważną inwestycją, jednym z elementów zajmujących eksponowaną pozycję na kilkuset tysiącach stron. Istnieje w dziesiątkach podserwisów różnych funkcji i jednostek podrzędnych MicroGsoftu. Rysunek 7.9. Pasek nawigacji globalnej Microsoftu Pomimo przekonania o konieczności projektowania ukierunkowanego na potrzeby użyt- kownika, nie jest łatwo sterować w sposób zwarty i konsekwentny wieloma podserwi- sami nowoczesnych, zdecentralizowanych organizacji. W przypadku większości przed- sięwzięć projektanci uważają za szczęście, jeżeli uda im się umieścić logo i prosty pasek nawigacyjny na 80 stron serwisu. Systemy nawigacji lokalnej W wielu serwisach systemy nawigacji globalnej są wspierane przez systemy nawigacji lokalnej pozwalające użytkownikom na eksplorację bezpośredniego otoczenia. Niektóre ściśle kontrolowane serwisy integrują narzędzia nawigacji globalnej i lokalnej w jednym, ujednoliconym systemie. Na przykład w serwisie New York Timesa pasek nawigacji Wbudowane systemy nawigacyjne 141 globalnej rozszerzony został o opcje lokalne dla każdej kategorii wiadomości. Użytkow- nik, który wybierze kategorię „Business”, widzi inne opcje lokalne niż ten, który wybie- rze „Sports”, ale oba zestawy opcji są prezentowane w tej samej nawigacyjnej obudowie (rysunek 7.10). Rysunek 7.10. Nawigacja lokalna w serwisie nytimes.cmom Natomiast wielkie serwisy WWW, jak pokazany na rysunku 7.11 serwis Microsoft.com, stosują w podserwisach wiele lokalnych systemów nawigacyjnych, które mają niewiele wspólnego z globalnym systemem nawigacyjnym. Lokalne systemy nawigacyjne i zawartość, którą udostępniają, często tako bardzo się róż- nią, że nazywamy je podserwisami WWW6, czyli mniejszymi serwisami istniejącymi we- wnątrz większych. Po pierwsze, pewne obszary zawartości, z powodu odmienności me- rytorycznej, wymagają innej organizacji informacji i innego sposobu nawigacji. Po drugie, w zdecentralizowanych organizmach wielkich organizacji odrębne grupy ludzi odpo- wiadają za różne części serwisu informacyjnego i decydują o odmiennych sposobach nawigacji. 6 Angielski termin subsite wprowadził Jakob Nielsen („The Rise of the Sub-Site”, Alerttbox, 1996) w celu opisania zbioru stron WWW będących częścią większetgo serwisu i charakteryzujących się wspólnym stylem i mechanizmem nawigacyjnym. 142 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Rysunek 7.11. Nawigacja lokalna na Microsoft.com W przypadku Microsoftu jest sensowne stosowanie różnych sposobów nawigacji dla ob- szarów Pracy (Jobs), Pomocy technicznej i Katalogu produktów. Te lokalne systemy nawiga- cyjne są przystosowane do lokalnej zawartości i mają spełniać potrzeby użytkowników7. Niestety, w sieci WWW mamy wiele złych przykładów, gdzie różnice między lokalnymi systemami nawigacyjnymi są jedynie rezultatem nieskoordynowanego działania róż- nych grup o zupełnie innych punktach widzenia. Wiele organizacji nadal nie potrafi od- powiedzieć, w jakiej mierze centralne sterowanie powinno wpływać na postać lokalnych systemów nawigacyjnych. Zakotwiczenie globalnego systemu nawigacyjnego w syste- mach nawigacji lokalnej, czyni jego obsługę łatwiejsGzą. Nawigacja kontekstowa Czasem związki między niektórymi elementami zawartości nie dają się dopasować do strukturalnego podziału na kategorie, będącego podstawą działania systemów globalnej i lokalnej nawigacji. Stąd wzięła się potrzeba tworzenia łączy nawigacji kontekstowej, przystosowanych do danej strony, dokumentu lub obiektu. W internetowych serwisach handlowych łącza z etykietami Zobacz także mogą prowadzić do stron z podobnymi produktami i usługami. W serwisach edukacyjnych mogą to być odwołania do artyku- łów omawiających pokrewne tematy. W takich przypadkach nawigacja kontekstowa wspiera uczenie się przez skojarzenia. Użytkownicy uczą się, korzystając z przygotowanych zawczasu łączy z tematami po- krewnymi. Mogą się czegoś dowiedzieć o przydatnych produktach, o których dotąd nie 7 Zapewne dlatego w polskim serwisie Microsoftu katalog tproduktów i pomoc techniczna są opisane po polsku, a możliwości pracy po angielsku. No ctóż, każdy klient jest mile widziany, ale jeżeli nie znasz angielskiego, „nie pchaj się” na tpracownika do Microsoftu — przyp. tłum. Wbudowane systemy nawigacyjne 143 słyszeli lub zainteresować się zagadnieniami, o istnieniu których wcześniej nie mieli po- jęcia. Nawigacja kontekstowa pozwala na stworzenie sieci powiązań tworzących tkankę łączącą, która jest pożyteczna zarówno dla użytkowników, jak i organizacji, do której serwis należy. Definiowanie tych łączy jest zwykle sprawą bardziej z pogranicza edytorstwa niż archi- tektury. Najczęściej autor, wydawca lub ekspert z danej dziedziny definiuje odpowied- nie łącza zaraz po umieszczeniu zawartości w architektonicznej strukturze serwisu in- formacyjnego. Praktycznie prowadzi to do wykorzystywania jako łączy hipertekstowych wyrazów i zwrotów będących bieżącymi fragmentami tekstu: zdań i akapitów. Pokazany na rysunku 7.12 artykuł z Camworlda jest przykładem starannego wbudowania w tekst łączy kontekstowych. Rysunek 7.12. Wbudowane w tekst łącza nawigacji konmtekstowej Takie podejście może być problematyczne, jeżeli dane łącza kontekstowe są istotne dla zawartości serwisu. Doświadczenie wskazuje, że użytkownicy, którzy szybko przeglądają tekst zwykle pomijają łącza nierzucające się w oczy. Z tych powodów być może lepiej zaprojektować system, w którym łącza kontekstowe zostaną umieszczone w wydzielo- nym obszarze lub wyróżnione wizualnie według ustalonej konwencji. Jak widać na ry- sunku 7.13, firma REI zdecydowała się na umieszczanie łączy kontekstowych na specjal- nie wydzielonych polach każdej strony. Umiar jest tu najważniejszą z zasad, których należy przestrzegać przy tworzeniu łączy tego rodzaju. Stosowane oszczędnie (jak w tym przykładzie) łącza kontekstowe mogą skutecznie uzupełniać istniejące systemy nawigacyjne zwiększając ich elastyczność. Natomiast wykorzystane z przesadą mogą stać się przyczyną zamieszania i ogólnego bałaganu. Autorzy zawartości powinni się wy- powiedzieć w sprawie możliwości zastosowania lepiej widocznych łączy zewnętrznych, zamiast łączy wbudowanych w tekst. 144 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Rysunek 7.13. Zewnętrzne łącza nawigacji kontekstowej Na każdej stronie podejście do tego zagadnienia powinno być zdeterminowane przez naturę i ważność łączy kontekstowych. Łącza niekrytyczne, dostarczające dodatkowych informacji, można umieszczać jako łącza wbudowane, gdyż jest to rozwiązanie najmniej natrętne. Projektując system nawigacji kontekstowej na każdą stronę powinno patrzeć się tak, jak- by to była strona główna lub niezależny portal. Gdy użytkownik zidentyfikuje i odnaj- dzie potrzebny produkt lub dokument, reszta serwisu usuwa się na dalszy plan. Jedna wybrana strona staje się interfejsem. Dokąd zatem może się stamtąd udać? Rozważmy przykład firmy REI. Jakich dodatkowych informacji może potrzebować klient przed podjęciem decyzji o dokonaniu zakupu? Jakie inne produkty klient zechce kupić? Nawi- gacja kontekstowa daje okazję do podwyższenia poziomu zamówień (ang. up-sell), roz- szerzenia zakresu zamawianych produktów i usług (ang. cross-sell), budowania marki oraz spełniania dodatkowych życzeń klientów. Ponieważ tworzenie relacji skojarzenio- wych jest bardzo istotne, wrócimy do tego tematu w roGzdziale 9. Implementacja nawigacji wbudowanej Przed projektującymi systemy nawigacyjne stoi stałe wyzwanie pogodzenia możliwości elastycznego poruszania się po serwisie z niebezpieczeństwem przytłoczenia użytkow- nika zbyt wielką liczbą opcji. Jednym z kluczy do sukcesu jest proste uświadomienie so- bie, że elementy nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej współistnieją na większości stron (przyjrzyjcie się prezentacji pokazanej na rysunku 7.14). Jeżeli są dobrze zintegro- wane, mogą się wzajemnie uzupełniać. Wbudowane systemy nawigacyjne 145 Rysunek 7.14. Systemy nawigacyjne mogą zdominować zawamrtość Jeżeli jednak były projektowane oddzielnie, mogą razem monopolizować znaczną część ekranu. Pojedynczo każdy z nich może być bardzo funkcjonalny, lecz zebrane razem na jednej stronie, mogą przygniatać użytkownika mnogością opcji i przytłaczać zawartość serwisu. Zdarza się, że użytkownik bywa zmuszany do wielokrotnego korzystania z tych samych opcji na różnych paskach nawigacyjnych. Problem można zminimalizować przez staranne zaprojektowanie całości. W najprostszym wydaniu pasek nawigacyjny jest zbiorem łączy hipertekstowych pro- wadzących do ciągu stron, pozwalających na swobodne przechodzenie od jednej strony do innej. Pasek taki może służyć nawigacji globalnej, lokalnej lub kontekstowej. Paski nawigacyjne można implementować na różne sposoby, za pomocą tekstu, grafiki, menu rozwijanych, podręcznych lub kaskadowych itd. Wiele decyzji o sposobach implementacji zależy bardziej od warunków graficznych i technicznych niż od architektury informacji, ale wejdźmy na chwilę na czyjś teren, by nieco wyjaśnić Gpewne kwestie. Na przykład, czy lepiej tworzyć tekstowe, czy graficzne paski nawigacyjne? Paski gra- ficzne wyglądają ładniej, ale ich zastosowanie wpływa na zmniejszenie szybkości łado- wania strony, a ich projektowanie wykonanie i utrzymanie jest kosztowniejsze. Projek- tując paski graficzne musicie pamiętać o użytkownikach mających łącza o niewielkiej przepustowości oraz tych, którzy korzystają jedynie z przeglądarek tekstowych. Niewi- domi oraz osoby korzystające z połączeń bezprzewodowych to następne grupy, których interesy należy brać pod uwagę. Odpowiednie użycie atrybutu ALT , który umożliwia podstawienie tekstu w miejsce obrazu, sprawi, że te grupy użytkowników nie będą po- zbawione narzędzi nawigacyjnych. Gdzie na stronie powinny zostać umieszczone paski nawigacyjne? Zgodnie z przyjętą konwencją, pasek nawigacji globalnej jest umieszczany wzdłuż górnej krawędzi strony, zaś pasek nawigacji lokalnej wzdłuż krawędzi lewej. Jednakże wszelkiego rodzaju in- nowacje mogą przynieść sukces. Należy jednak pamiętać, by odstępując od przyjętej kon- wencji wykonać sporo testów sprawdzających przyjęcie proponowanego rozwiązania przez użytkowników. A co ze stosowaniem tekstu zamiast ikon? Etykiety tekstowe tworzy się najłatwiej, a po- nadto najjaśniej określają znaczenie każdej opcji. Natomiast ikony trudniej jest opraco- wać, a ponadto często nie są jednoznaczne. Terminy abstrakcyjne trudno jest przedstawić graficznie. Ponoć jeden obraz wyraża tyle, co tysiąc słów, ale często nie są to właściwe słowa, zwłaszcza jeżeli zwracamy się do światowego aGudytorium. 146 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Ikony mogą być z powodzeniem używane jako uzupełnienie etykiet tekstowych. Po wielokrotnym korzystaniu z danych opcji użytkownicy mogą tak dalece przywyknąć do ikon, że etykiety tekstowe przestaną być potrzebne, a stosowanie samych ikon może ułatwić szybsze dokonywanie wyboru opcji. Na rysunku 7.15 Scott McCloud tworzy kombinacje tekstów i rysunków, aby sporządzić system nawigacji globalnej, w którym forma i treść będą w równowadze. Czy potraficie jednak zgadnąć, co kryje się pod iko- nami od b do e? W tym serwisie WWW rysownika humorysty, tajemnicze ikony prowo- kują ciekawość i uczą przez zabawę. Na stronie biznesowej podobny eksperyment spo- wodowałby jedynie frustrację użytkowników. Rysunek 7.15. Przykład nawigacji, w której tekst i obmrazki tworzą zintegrowaną całość Na koniec, co z ramkami? W latach dziewięćdziesiątych projektanci „wariowali” na punkcie ramek, montując paski nawigacyjne, bannery ogłoszeniowe wewnątrz nieprze- wijalnych paneli. Teraz nie widać już tak wielu ramek i jest to godne pochwały. Pomija- jąc kłopoty dotyczące projektowania i wyświetlania, ramki zwykle ograniczają użytecz- ność. Przecież cała konstrukcja sieci WWW jest oparta na modelu korzystania ze stron, z których każda ma własny, niepowtarzalny adres lub URL. Użytkownicy zdążyli się już przyzwyczaić do tego, opartego na stronach, modelu. Ramki zaburzają tę konstrukcję przez dzielenie strony na niezależne, wypełnione za- wartością panele. To zakłócenie konstrukcji modelu opartego na używaniu stron, powo- duje wyłączenie pewnych ważnych cech nawigacyjnych przeglądarek, np. możliwości tworzenia zakładek, odróżniania stron odwiedzonych podczas sesji i list historii prze- glądania. Ramki są również odpowiedzialne za zamieszanie powstające podczas prób wykonania przez użytkownika tak prostych działań, jak: cofnięcie się na poprzednio wyświetlaną stronę, odświeżenie strony lub jej drukowanie. Choć nowe przeglądarki mają już poprawioną obsługę ramek, nie może to poprawić zniszczenia paradygmatu stroni- cowej konstrukcji sieci. Pomocnicze systemy nawigacyjne 147 Pomocnicze systemy nawigacyjne Pomocnicze systemy nawigacyjne (pokazane wcześniej na rysunku 7.2) to mapy serwi- sów, indeksy i przewodniki. Są to elementy pozostające poza podstawową hierarchią serwisu WWW i dostarczające dodatkowe możliwości znajdowania zawartości i wyko- nywania zadań. Wyszukiwanie także należy do rodziny zadań wykonywanych przez pomocnicze systemy nawigacyjne, ale jest to działanie tak istotne, że jego omówieniu poświęcimy cały rozdział 8. W rozległych serwisach informacyjnych właściwe działanie systemów pomocniczych może być czynnikiem krytycznym, stanowiącym o użyteczności i zdolności do wyszu- kiwania informacji. Niestety niejednokrotnie nie poświęca się im tyle uwagi, ile należa- łoby. Wielu właścicieli serwisów WWW wyznaje nadal mylną koncepcję, że zastosowa- nie właściwej taksonomii wystarczy do zaspokojenia wszystkich potrzeb użytkowników. Głosiciele użyteczności karmią swe fantazje rozgłaszaniem plotek o prostocie i niewiel- kich wymaganiach użytkowników, którzy ponoć nie mają ochoty ani na dokonywanie wyborów, ani na częste odwiedzanie map serwisów i indeksów, a z wyszukiwania ko- rzystają jedynie wówczas, gdy taksonomia zawiedzie. Oba podejścia są teoretycznie słuszne, lecz pomijają fakt, że taksonomia i wbudowane systemy nawigacyjne zawsze zawiodą w znacznym procencie przypadków. Nie można wierzyć w nie jak w nieuchronność śmierci i podatków. Pomocnicze systemy nawigacyjne są wyjściami awaryjnymi, ale czy chcielibyście jeździć samochodem bez pasów bezpie- czeństwa? Mapy serwisów W książce lub w czasopiśmie główne poziomy hierarchii są przedstawione w spisie treści. Pokazuje on hierarchię tekstu drukowanego i, podając numery stron, ułatwia skokowy bądź sekwencyjny dostęp do zawartości. Natomiast drukowana mapa ułatwia nam na- wigację w przestrzeni fizycznej, np. gdy jedziemy samochodem lub próbujemy znaleźć nasz terminal na lotnisku. We wczesnym okresie tworzenia sieci WWW określenia „mapa serwisu” i „spis treści” były używane wymiennie i oczywiście my, bibliotekarze, twierdziliśmy, że „spis treści” jest lepszą metaforą, ale „mapa serwisu” brzmiała ponętniej i mniej hierarchicznie, dla- tego zwyciężyła i stała się standardem. Typowa mapa serwisu (pokazana na rysunku 7.16) ukazuje kilka najwyższych stopni hierarchii informacji. Daje to szerokie spojrzenie na zawartość serwisu i ułatwia skoko- we dotarcie do wybranego fragmentu zawartości. Mapa serwisu może zawierać teksto- we lub graficzne etykiety łączy, dających bezpośredni doGstęp do stron serwisu. 148 Rozdział 7. Systemy nawigacyjne Rysunek 7.16. Mapa serwisu Intela Mapa serwisu jest rozwiązaniem najbardziej naturalnym w serwisach zorganizowanych hierarchicznie. Jeżeli architektura nie jest hierarchiczna, lepszym wyjściem może okazać się indeks lub inna prezentacja wizualna. Przed podjęciem decyzji o stworzeniu mapy, trzeba wziąć pod uwagę wielkość serwisu. W niewielkich serwisach, z zaledwie dwoma lub trzema poziomami hierarchii, tworzenie mapy nie jeGst konieczne. Sposób zaprojektowania mapy w znaczący sposób wpływa na jej użyteczność. Jeżeli współpracujecie z projektantem grafiki, upewnijcie się, że rozumie on następujące, zdro- worozsądkowe zasady: 1. Należy wzmacniać/ulepszać hierarchię informacji, aby sposóbG zorganizowania zawartości stawał się dla użytkowników coraz bliższy iG bardziej zrozumiały. 2. Mapa ma ułatwiać szybki, bezpośredni dostęp do zawartośGci dla tych użytkowników, którzy wiedzą, czego potrzebują. 3. Należy unikać przeciążenia użytkowników nadmiarem informaGcji. Celem jest pomoc, a nie zastraszenie. Pomocnicze systemy nawigacyjne 149 Indeksy Tak samo jak indeksy umieszczane na końcu wielu drukowanych materiałów, indeksy serwisów WWW składają się ze słów kluczowych i wyrażeń uporządkowanych alfabe- tycznie, niezależnie od hierarchii. W przeciwieństwie do spisu treści, indeksy są stosun- kowo płaskie i mają zwykle jeden lub dwa poziomy. To czyni je dobrym narzędziem dla tych, którzy wiedzą, czego szukają. Szybkie przejrzenie alfabetycznie uporządkowanej listy pozwala im szybko przenieść
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Architektura informacji w serwisach internetowych
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: