Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00089 006066 13649812 na godz. na dobę w sumie
Architektura informacji w serwisach internetowych i nie tylko. Wydanie IV - książka
Architektura informacji w serwisach internetowych i nie tylko. Wydanie IV - książka
Autor: , , Liczba stron: 384
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-3031-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> programowanie >> inne - programowanie
Porównaj ceny (książka, ebook (-25%), audiobook).
W świecie, w którym potężne ilości informacji bombardują ludzi ze wszystkich stron, organizacje stają przed bardzo poważnym wyzwaniem: muszą znaleźć sposób, aby dotrzeć ze swoim przekazem do odbiorcy, zyskać jego uwagę i spowodować, aby zrozumiał i zapamiętał prezentowane treści. Dodatkowym problemem jest różnorodność kanałów interakcji oraz urządzeń — utrzymanie zrozumiałości i spójności przekazu staje się jeszcze trudniejsze. W takim świecie znajomość zasad projektowania architektury informacji staje się nieodzowna.

Niniejsza książka jest przeznaczona dla wszystkich osób zaangażowanych w proces projektowania najróżniejszych przekazów informacji, szczególnie serwisów internetowych. Architektura informacji jest tu traktowana jako zbiór narzędzi i technik do obsługi trudnych problemów. Można tu znaleźć uniwersalne i ponadczasowe zasady organizacji informacji, narzędzia i techniki, które zdały próbę czasu i nie zależą od konkretnych technologii czy producentów. Dzięki praktycznemu podejściu ta książka przyda się każdemu, kto odpowiada za zdefiniowanie sposobu działania produktów interaktywnych.

W tej książce znajdziesz:

Architektura informacji — sztuka, która uczyni informację prawdziwie użyteczną!


Louis Rosenfeld — odegrał znaczącą rolę w organizowaniu pierwszych trzech konferencji poświęconych architekturze informacji. Bierze aktywny udział w różnych konferencjach poświęconych projektowaniu w środowiskach sieciowych.
Peter Morville — jest twórcą podstaw wiedzy o architekturze informacji i wykładowcą na Uniwersytecie Michigan. Często zabiera głos na różnych międzynarodowych konferencjach.
Jorge Arango — jest architektem informacji z ogromnym doświadczeniem w projektowaniu produktów cyfrowych i usług, prezesem Information Architecture Institute i redaktorem naczelnym magazynu „Boxes and Arrows”.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Information Architecture: For the Web and Beyond, 4th Edition Tłumaczenie: Radosław Meryk ISBN: 978-83-283-3031-3 © 2017 Helion S.A. Authorized Polish translation of the English edition of Information Architecture, 4th Edition, ISBN 9781491911686 © 2015 Louis Rosenfeld, Peter Morville, and Jorge Arango. This translation is published and sold by permission of O’Reilly Media, Inc., which owns or controls all rights to publish and sell the same. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie/arinf4 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treści Przedmowa ................................................................................................................ 9 I Wprowadzenie do architektury informacji .................................... 15 1. Problemy rozwiązywane przez architekturę informacji .............................................. 17 19 22 27 31 Witaj, iTunes Problemy rozwiązywane przez architekturę informacji Wprowadzenie do architektury informacji Podsumowanie 2. Definicja architektury informacji ............................................................................... 33 33 35 37 44 Definicje To, że czegoś nie widzimy, nie oznacza, że tego nie ma Zmierzając w kierunku bardzo dobrej architektury informacji Podsumowanie 3. Projektowanie pod kątem wyszukiwania ................................................................... 45 Model informacji „zbyt prosty” 46 Potrzeby informacyjne 48 Zachowania związane z wyszukiwaniem informacji 50 Poznanie potrzeb informacyjnych i zachowań związanych z poszukiwaniem informacji 52 Podsumowanie 54 4. Projektowanie pod kątem zrozumienia ...................................................................... 55 55 56 57 60 60 63 Poczucie miejsca Architektura miejsc (fizycznych) Miejsca stworzone z informacji Zasady organizacji Struktura i porządek Typologie 5 Poleć książkęKup książkę Modułowość i rozszerzalność Najszczęśliwsze miejsce (miejsca) na Ziemi Podsumowanie 64 68 74 II Podstawowe zasady architektury informacji .................................75 5. Anatomia architektury informacji .............................................................................. 77 77 80 82 84 86 90 Wizualizacja architektury informacji Architektura informacji góra-dół Architektura informacji dół-góra Niewidoczna architektura informacji Komponenty architektury informacji Podsumowanie 6. Systemy organizacji .................................................................................................. 91 92 96 96 105 114 116 117 Wyzwania związane z organizowaniem informacji Organizacja środowisk informacyjnych Schematy organizacyjne Struktury organizacji Klasyfikacja społecznościowa Tworzenie spójnych systemów organizacji Podsumowanie 7. Systemy etykietowania ........................................................................................... 119 120 124 135 152 Dlaczego należy zwracać uwagę na etykietowanie? Rodzaje etykiet Projektowanie etykiet Podsumowanie 8. Systemy nawigacji .................................................................................................. 153 154 155 156 157 158 160 168 177 182 Rodzaje systemów nawigacji Szara strefa ma znaczenie Funkcje nawigacji w przeglądarce Tworzenie miejsc Poprawa elastyczności Wbudowane systemy nawigacji Uzupełniające systemy nawigacji Zaawansowane metody nawigacji Podsumowanie 6 (cid:95) Spis treści Poleć książkęKup książkę 9. Systemy wyszukiwania ............................................................................................183 183 187 188 196 200 202 216 227 227 Czy produkt wymaga systemu wyszukiwania? Anatomia systemu wyszukiwania Wybór informacji do indeksowania Algorytmy wyszukiwania Konstruktory kwerend Prezentowanie wyników Projektowanie interfejsu wyszukiwania Gdzie można dowiedzieć się więcej? Podsumowanie 10. Tezaurusy, zarządzane słownictwo i metadane .........................................................229 230 230 240 242 246 249 251 253 256 257 262 Metadane Zarządzane słownictwo Żargon techniczny Tezaurus w akcji Rodzaje tezaurusów Standardy tezaurusów Relacje semantyczne Terminy preferowane Polihierarchia Klasyfikacja fasetowa Podsumowanie III Realizacja architektury informacji .............................................. 263 11. Badania ...................................................................................................................265 267 268 273 280 285 287 293 296 Framework badań Kontekst Zawartość Użytkownicy Definicja i rekrutacja uczestników Sesje badania użytkowników W obronie badań Podsumowanie 12. Strategia .................................................................................................................297 298 299 301 301 Czym jest strategia architektury informacji? Przeszkody czyhające na strategie Od badań do strategii Rozwijanie strategii Spis treści (cid:95) 7 Poleć książkęKup książkę Produkty pracy i dostarczane rezultaty Raport strategii Plan projektu Prezentacje Podsumowanie 305 311 322 323 325 13. Projektowanie i tworzenie dokumentacji ................................................................. 327 328 330 331 341 348 354 360 362 365 367 Wytyczne dotyczące tworzenia diagramów architektury informacji Komunikacja wizualna Mapy witryn Prototypy Mapowanie i inwentaryzacja zawartości Modele zawartości Kontrolowane słownictwo Współpraca podczas projektowania Zbierzmy wszystko razem: przewodniki stylu architektury informacji Podsumowanie Zakończenie ............................................................................................................ 369 Wprowadzenie łuków do architektury informacji 369 370 Podsumowanie tego, czego się nauczyliśmy Teraz Twoja kolej 371 A Materiały referencyjne ............................................................................................ 373 Skorowidz ............................................................................................................... 377 8 (cid:95) Spis treści Poleć książkęKup książkę ROZDZIAŁ 8. Systemy nawigacji Poczekaj, Małgosiu, kiedy wzejdzie księżyc, zobaczymy okruchy chleba, które porozrzucałem. One pokażą nam drogę do domu. — Jaś W tym rozdziale omawiamy następujące zagadnienia: (cid:120) Równowaga pomiędzy kontekstem a elastycznością systemu nawigacji w aplikacjach inter- netowych. (cid:120) Integrowanie nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej. (cid:120) Dodatkowe narzędzia nawigacji, takie jak mapy witryn, skorowidze, przewodniki, kreatory i konfiguratory. (cid:120) Personalizacja, wizualizacja, chmury tagów, filtrowanie kolaboratywne i nawigacja społecz- nościowa. Jak sugerują znane baśnie, zgubienie drogi jest złe. Jest związane z zakłopotaniem, frustracją, gniewem i strachem. W odpowiedzi na to zagrożenie ludzie stworzyli narzędzia nawigacyjne, które mają nas zabezpieczyć przed zagubieniem się i pomóc w odnalezieniu drogi do domu. Ludzkość wykazała się wielką pomysłowością w zakresie projektowania i stosowania narzędzi nawigacyjnych i strategii po- szukiwania drogi: od okruchów chleba, poprzez kompasy, astrolabia, mapy, drogowskazy, aż do sys- temów globalnego pozycjonowania (GPS). Używamy tych narzędzi do wykreślenia kursu, określenia pozycji oraz odnalezienia drogi powrot- nej. Zapewniają one kontekst i poczucie komfortu podczas poznawania nowych miejsc. Każdy, kto prowadził samochód w nieznanym mieście po zmroku, rozumie, jak ważne są te narzędzia i strate- gie w naszym życiu. W cyfrowych środowiskach informacyjnych nawigacja rzadko jest kwestią życia lub śmierci. Jednakże zagubienie się w dużej witrynie internetowej może być mylące i frustrujące. O ile dobrze zaprojekto- wana taksonomia może zmniejszyć zagrożenie tego, że użytkownicy się zagubią, o tyle często potrzeb- ne są uzupełniające narzędzia nawigacyjne, które dostarczają kontekstu i pozwalają na większą ela- styczność. Strukturę i organizację można porównać do budowania pokojów. Projektowanie nawigacji to wstawianie drzwi i okien. 153 Poleć książkęKup książkę W tej książce podzieliliśmy zagadnienia nawigacji i wyszukiwania na oddzielne rozdziały. Ten rozdział koncentruje się na systemach nawigacji, które wspomagają przeglądanie. W następnym rozdziale szczegółowo opisano systemy wyszukiwania, które są elementami nawigacji. W rzeczywistości do skutecznej nawigacji przyczyniają się łącznie: struktura, organizacja, etykietowanie, przeglądanie i systemy wyszukiwania. Przed zagłębieniem się w szczegóły powinniśmy wspomnieć, że wierzchnia warstwa nawigacji — ta, z którą mają do czynienia użytkownicy — zmienia się bardzo szybko. Upowszechnienie się w ostat- nich latach urządzeń o różnym formacie doprowadziło projektantów i programistów do opracowania strategii obsługi bardzo różnych rozmiarów ekranu i mechanizmów interakcji. Najpopularniejsza spośród tych strategii — projektowanie responsywnych serwisów internetowych — mogłaby być te- matem osobnej książki (a nawet wielu książek), dlatego nie będziemy tu zajmować się nią szczegółowo. Wystarczy powiedzieć, że staraliśmy się wybierać przykłady pozwalające określić i porównać różnice pomiędzy systemami nawigacji w komputerach biurkowych i urządzeniach mobilnych, zwłaszcza w relacji do architektury informacyjnej. Rodzaje systemów nawigacji Systemy nawigacji składają się z kilku podstawowych elementów lub podsystemów. Po pierwsze, istnieją systemy nawigacji globalne, lokalne i kontekstowe, które są zintegrowane ze stronami witryn albo ekranami aplikacji. Podczas renderowania w przeglądarkach komputerów klasy desktop mogą one wyglądać i działać inaczej niż w aplikacjach mobilnych, ale w obu przypadkach służą podobnym celom: dostarczają kontekstu i elastyczności, co pomaga użytkownikom zrozumieć, gdzie są i gdzie mogą się udać. Te trzy główne systemy, w typowym układzie dla przeglądarek desktopowych, pokaza- no na rysunku 8.1. Zwykle ich istnienie jest konieczne, ale systemy te nie są wystarczające same w sobie (potrzeba istnienia nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej istnieje także w środowiskach mobil- nych, jednak tam układy przyjmują różne formy i uwzględniają kompromisy wynikające z ograniczo- nego rozmiaru ekranu w większości urządzeń mobilnych). Rysunek 8.1. Globalne, lokalne i kontekstowe osadzone systemy nawigacji 154 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Po drugie, istnieją uzupełniające systemy nawigacji, takie jak mapy witryn, skorowidze i przewodniki występujące poza stronami zawierającymi treść. Pokazano je na rysunku 8.2. Rysunek 8.2. Uzupełniające systemy nawigacji Te uzupełniające systemy nawigacji, podobnie jak mechanizmy wyszukiwania, zapewniają różne spo- soby dostępu do tych samych informacji. Mapy witryn dostarczają widoku środowiska informacji „z lotu ptaka”. Skorowidze od A do Z umożliwiają bezpośredni dostęp do zawartości. Przewodniki zapewniają liniową nawigację dostosowaną do potrzeb konkretnych odbiorców, zadań lub tematów. Jak wyjaśnimy, każdy rodzaj uzupełniającego systemu nawigacji realizuje unikatowy cel i jest zapro- jektowany w taki sposób, aby pasował do szerszego frameworka zintegrowanych systemów wyszuki- wania i przeglądania. Szara strefa ma znaczenie Projektowanie systemów nawigacji przenosi nas głęboko w szarą strefę pomiędzy architekturą infor- macji, projektowaniem interakcji, projektowaniem informacji oraz inżynierią użyteczności i wizualną. Wszystkie one można luźno sklasyfikować „pod parasolem” projektu tzw. wrażeń użytkownika (ang. user experience — UX). Kiedy tylko zaczynamy mówić o nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej, znajdujemy się na śli- skim zboczu, które łączy strategię, strukturę, projekt i implementację. Czy lokalny pasek nawigacji powinien być umieszczony w górnej części strony, czy też będzie działać lepiej, jeśli zostanie umiesz- czony po lewej? Czy w celu zmniejszenia wymaganej liczby kliknięć powinniśmy używać rozbudowa- nych menu, czy też bardzo obszernych stopek? Czy użytkownicy zauważą „wyszarzone” linki? Na szczęście (lub na nieszczęście) często bierzemy udział w takich debatach, a czasami jesteśmy odpo- wiedzialni za podejmowanie podobnych decyzji. Moglibyśmy próbować dowieść, że skuteczna nawi- gacja jest po prostu przejawem dobrze zorganizowanego systemu. Moglibyśmy też przekazać odpo- wiedzialność za interfejs innym projektantom. Ale tego nie zrobimy. W realnym świecie granice pomiędzy poszczególnymi komponentami projektu są rozmyte, a linie pomiędzy nimi stale się przecinają. Najlepsze rozwiązania często są wynikiem naj- bardziej zażartych debat. Interdyscyplinarna współpraca, chociaż nie zawsze możliwa, jest rozwiąza- niem idealnym. Współdziałanie najlepiej układa się wtedy, gdy każdy z ekspertów wie coś o innych obszarach specjalizacji. Szara strefa ma znaczenie (cid:95) 155 Poleć książkęKup książkę Zatem w tym rozdziale zakaszemy rękawy, narysujemy przecinające się linie, będziemy chodzić na pal- cach i wprowadzimy w procesie trochę bałaganu. Zajmiemy się projektowaniem systemu nawigacji z punktu widzenia architektury informacji. Funkcje nawigacji w przeglądarce Podczas projektowania systemu nawigacji należy wziąć pod uwagę środowisko, w którym system bę- dzie funkcjonował. Do poruszania się po internecie i przeglądania stron wykorzystywane są takie prze- glądarki internetowe jak Google Chrome i Microsoft Internet Explorer. Na urządzeniach mobilnych takie przeglądarki jak Safari zapewniają różne sposoby interakcji z witrynami, w tym obsługę rozmaitych gestów dotykowych. Wymienione przeglądarki są wyposażone w liczne wbudowane funkcje nawigacji. Otwarte adresy URL umożliwiają bezpośredni dostęp do dowolnej strony w witrynie internetowej. Przyciski Wstecz i Dalej zapewniają możliwość poruszania się w dwóch kierunkach, menu Historia daje dostęp do stron odwiedzonych w przeszłości, a kolekcje Zakładki lub Ulubione pozwalają użyt- kownikom zapisywać lokalizacje określonych stron do wykorzystania w przyszłości. Przeglądarki internetowe obsługują również rzadko wykorzystywaną funkcję tzw. okruchów chleba (ang. bread- crumbs), polegającą na kodowaniu kolorami łączy hipertekstowych. Funkcja ta może pomóc użyt- kownikom w odtworzeniu ich działań w witrynie internetowej. Aplikacje inne niż przeglądarki są nieco mniej ograniczone (częściowo ze względu na brak konieczno- ści zgodności z modelem bazującym na stronach), ale obowiązują je własne konwencje nawigacji. W różnych systemach operacyjnych istnieją standardowe mechanizmy definiujące sposoby poruszania się użytkowników po aplikacjach. Na przykład większość aplikacji Mac OS X jest wyposażona w pasek menu zorganizowany w standardowy sposób: z nazwą aplikacji jako pierwszym elementem menu oraz menu File i Edit jako odpowiednio drugi i trzeci element (rysunek 8.3)1. Rysunek 8.3. Większość aplikacji w systemie Mac OS X jest wyposażona w pasek menu zorganizowany w standardowy sposób Projektowaniu tych funkcji nawigacji poświęcono wiele badań i analiz. Użytkownicy oczekują, że będą one działały spójnie we wszystkich aplikacjach. Mechanizmy nawigacji często są jednak przedmiotem intensywnych eksperymentów. Interfejsy dotykowe umożliwiły nowe sposoby interakcji z zawartością sieci (np. ściskanie i rozsuwanie) i wyparły inne (np. naprowadzanie wskaźnika w celu wyświetlenia wielopoziomowego menu). Ze względu na znaczenie nawigacji dla wrażeń użytkowników z interakcji ze środowiskami informacji projektanci muszą zachować rozsądek podczas eksperymentowania z nowymi, nieprzetestowanymi systemami nawigacji2. 1 Dla nowoczesnych systemów operacyjnych obowiązują dobre wytyczne dotyczące projektowania standardowych me- chanizmów nawigacji. Zobacz: http://bit.ly/designing_for_ios, http://www.google.com/design/spec i http://bit.ly/uwp_ apps_guidelines. 2 Więcej informacji na temat systemów nawigacji można znaleźć w książce Jamesa Kalbacha Designing Web Navigation, O’Reilly, Sebastopol 2007. 156 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Tworzenie miejsc Jak wspomniano w rozdziale 4., przekazywanie czytelnego kontekstu — czym środowisko jest i co można w nim znaleźć i zrobić — sprawia, że informacje są bardziej zrozumiałe. Tworzenie po- czucia miejsca za pomocą języka i udostępnianie czytelnych ścieżek poznawania środowiska to główne funkcje spełniane przez systemy nawigacji. We wszystkich systemach nawigacji przed wyznaczeniem kursu najpierw trzeba ustalić pozycję. Nie- zależnie od tego, czy zwiedzamy Park Narodowy Yellowstone, czy też centrum handlowe Mall of Ameri- ca, znak na mapie „tu jesteś” jest znanym i cennym narzędziem. Bez niego trzeba dążyć do przepro- wadzenia triangulacji naszej bieżącej pozycji za pomocą mniej niezawodnych cech, takich jak drogowskazy lub pobliskie sklepy. Wskaźnik „tu jesteś” może wyeksponować różnicę pomiędzy świa- domością miejsca, w którym stoimy, a całkowitym zagubieniem. Podczas projektowania złożonych środowisk informacyjnych olbrzymie znaczenie ma zapewnienie kontekstu w ramach większej całości. Wiele wskazówek kontekstowych, które są dostępne w fizycz- nym świecie, nie istnieje online. Nie ma naturalnych elementów krajobrazu czy też kierunków pół- nocnego lub południowego. W przeciwieństwie do podróży fizycznej, elementy nawigacji konteksto- wej pozwalają na to, aby użytkownik został przetransportowany w głąb zupełnie nieznanego systemu. Na przykład linki ze zdalnych stron internetowych i wyników wyszukiwania pozwalają użytkownikom całkowicie pominąć stronę główną witryny internetowej. W celu uwzględnienia w projekcie wskazówek kontekstowych należy przestrzegać kilku ogólnych zasad. Na przykład użytkownicy zawsze powinni wiedzieć, w jakiej witrynie lub aplikacji się znaj- dują, nawet wtedy, kiedy „ominęli frontowe drzwi” i weszli na stronę pomocniczą przez wyszuki- warkę lub link. Dość oczywistym sposobem osiągnięcia tego celu jest umieszczanie na wszystkich stronach witryny (ekranach aplikacji) nazwy organizacji, logo i graficznych symboli identyfikacyjnych. System nawigacji powinien również w czytelny i konsekwentny sposób prezentować możliwie jak naj- więcej ze struktury hierarchii informacji oraz wskazywać bieżącą lokalizację użytkownika. Przykład pokazano na rysunku 8.4. W systemie nawigacji w witrynie internetowej firmy Sears w górnej części strony wyświetla się lokalizacja użytkownika w hierarchii oraz wariant oznaczenia „tu jesteś”. To po- maga użytkownikom zbudować mentalny model systemu organizacyjnego, który ułatwia poruszanie się w systemie i poprawia komfort pracy. W przypadku projektu przebudowy istniejącej witryny internetowej proponujemy przeprowadzenie testu warunków skrajnych systemu nawigacji wśród kilku użytkowników3. Oto podstawowe kroki testu opisane przez Keitha Instone’a: 1. Zignoruj stronę główną i przejdź bezpośrednio w głąb witryny. 2. Czy dla każdej losowej strony możesz się dowiedzieć, gdzie jesteś w stosunku do pozostałej części witryny? W jakiej głównej części witryny się znajdujesz? Jaka jest strona nadrzędna? 3 Pojęcie testu warunków skrajnych systemu nawigacji spopularyzował Keith Instone w swoim artykule z 1997 r. Stress Test Your Site. Tworzenie miejsc (cid:95) 157 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.4. System nawigacji w witrynie firmy Sears prezentuje lokalizację użytkownika w hierarchii 3. Czy możesz powiedzieć, dokąd zaprowadzi cię strona w kolejnym kroku? Czy łącza są wystarcza- jąco opisowe do tego, aby dawały wskazówkę, czego dotyczy każde z nich? Czy są wystarczająco różne, aby można było łatwo wybrać jedno spośród nich w zależności od tego, co chcesz zrobić? Dzięki przejściu w głąb witryny można określić skrajne możliwości systemu nawigacji i zidentyfikować sposoby jego usprawnienia. Poprawa elastyczności Jak wyjaśniliśmy w rozdziale 6., hierarchia jest znanym i dającym duże możliwości sposobem organi- zowania informacji. W wielu przypadkach ma sens, aby hierarchia tworzyła podstawę organizacji zawartości w witrynie internetowej. Hierarchie mogą jednak stwarzać ograniczenia z punktu widzenia nawigacji. Każdy, kto kiedykolwiek używał „starożytnej” technologii przeglądania informacji — pre- kursora sieci World Wide Web znanego jako Gopher — rozumie ograniczenia nawigacji hierarchicz- nej4. W przestrzeni Gopherspace konieczne było poruszanie się w górę i w dół po drzewiastej struktu- rze hierarchii zawartości (rysunek 8.5). Zachęcanie (lub nawet umożliwienie) do skoków pomiędzy gałęziami (nawigacja poprzeczna) albo pomiędzy różnymi poziomami hierarchii (nawigacja pionowa) było niepraktyczne. 4 Jeśli jesteś zbyt młody, by pamiętać Gophera, możesz użyć w roli przykładu systemu nawigacji kategoria-podkategoria aplikacji Music w systemie iOS. 158 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.5. Klasyczna hierarchia przestrzeni Gopherspace Możliwości hipertekstowe internetu pozwoliły usunąć te ograniczenia, co umożliwiło ogromną swo- bodę nawigacji. Hipertekst obsługuje zarówno nawigację poprzeczną, jak i pionową. Z każdej gałęzi hierarchii użytkownicy mogą przechodzić (często jest to pożądane) w bok do innych działów. Można także poruszać się w kierunku pionowym z jednego poziomu na wyższy lub niższy w obrębie tej samej gałęzi albo przechodzić wstecz do strony głównej witryny. Jeśli system jest wyposażony w tego rodzaju mechanizm nawigacji, to użytkownicy mogą się dostać z dowolnego miejsca w dowolne inne miejsce. Jednak, jak można zobaczyć na rysunku 8.6, sytuacja dość szybko może się skomplikować. Zaczyna wyglądać jak architektura zaprojektowana przez Mauritsa Cornelisa Eschera. Rysunek 8.6. Hipertekstowa pajęczyna może całkowicie pomijać hierarchię Sztuka projektowania systemów nawigacji polega na zachowaniu równowagi pomiędzy zaletami elastyczności a niebezpieczeństwem chaosu. W rozbudowanym, złożonym środowisku informacyj- nym kompletny brak uzupełniających i poprzecznych mechanizmów nawigacyjnych może być bardzo Poprawa elastyczności (cid:95) 159 Poleć książkęKup książkę ograniczający. Z drugiej strony, zbyt wiele pomocniczych mechanizmów nawigacji może pogrzebać hierarchię i przytłoczyć użytkownika. Systemy nawigacji powinny być zaprojektowane tak, aby uzu- pełniały i wzmacniały hierarchię poprzez dostarczenie dodatkowego kontekstu i elastyczności. Wbudowane systemy nawigacji Większość dużych środowisk informacyjnych uwzględnia wszystkie trzy główne osadzone systemy nawigacji, które zaprezentowaliśmy na rysunku 8.1. Są one również obecne w witrynach mobilnych, ale ze względu na ograniczenia związane z mniejszym ekranem przyjmują inne formy niż te, które pokazano tutaj. Każdy system rozwiązuje określone problemy i stwarza wyjątkowe wyzwania. Zapro- jektowanie skutecznego środowiska jest istotne ze względu na zrozumienie natury tych systemów oraz sposobu ich współdziałania w celu zapewnienia elastyczności i kontekstu. Globalne systemy nawigacji Zgodnie z definicją globalny system nawigacji powinien być obecny na każdej stronie witryny. Często jest implementowany w postaci paska nawigacji w górnej części każdej strony. Te systemy nawigacji całej witryny umożliwiają bezpośredni dostęp do kluczowych obszarów i funkcji bez względu na to, gdzie użytkownik przemieszcza się w hierarchii witryny. Paski nawigacji globalnej mogą przyjmować różne kształty i rozmiary. Rozważmy przykład pokazany na rysunku 8.7. Rysunek 8.7. Globalne paski nawigacji witryn firm Dell, Apple i Acer 160 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Większość globalnych pasków nawigacji zawiera link do strony głównej, który zwykle jest reprezento- wany jako logo organizacji. Wiele zawiera łącze do funkcji wyszukiwania. Niektóre paski, takie jak w witrynach firm Apple i Acer, wzmacniają strukturę witryny i dostarczają wizualnych wskazówek pozwalających określić bieżącą lokalizację użytkownika w witrynie. Inne, takie jak na stronie Della, mają prostszą implementację i nie robią ani jednego, ani drugiego. To spycha ciężar dostarczenia kontekstu na szczebel lokalny i otwiera możliwości dla niespójności i dezorientacji. Projektowanie systemu nawigacji globalnej zmusza do podejmowania trudnych decyzji, które powinny uwzględniać potrzeby użytkownika, a także cele związane z organizacją, zawartością i kulturą. Nie ma jednego systemu, który pasowałby do wszystkiego! Paski nawigacji globalnej stale się rozwijają. Na przykład w ostatnich latach typowymi wzorcami projektowymi dla struktur nawigacji globalnej renderowanych na stronach internetowych stały się rozbudowane menu i obszerne stopki. Megamenu przypominają tradycyjne rozwijane menu: zwykle są renderowane u góry strony, a gdy użytkownik kliknie element pierwszego poziomu, zapewniają dostęp do elementów poziomów drugiego i trzeciego. Są znacznie bogatsze niż prosta lista linków z przeszłości. Często mają zaawansowane układy typograficzne, zdjęcia i inne mechanizmy pomocni- cze zapewniające użytkownikom wgląd w treść i strukturę systemu (rysunek 8.8). Obszerne stopki są skróconymi mapami witryn renderowanymi na dole stron internetowych. Zapew- niają bezpośredni dostęp do najważniejszych części witryny (rysunek 8.9). Ponieważ globalne paski nawigacji często są jedynym spójnym sposobem nawigacji w witrynie, mają ogromny wpływ na użyteczność. W konsekwencji powinny być przedmiotem intensywnego, iteracyjnego procesu projektowania i testowania ukierunkowanego na potrzeby użytkowników. Lokalne systemy nawigacji W wielu witrynach internetowych globalny system nawigacji jest uzupełniony przez jeden lub większą liczbę systemów lokalnych, które umożliwiają użytkownikom poznawanie „najbliższej okolicy”. Niektóre ściśle kontrolowane witryny integrują globalny i lokalny mechanizm nawigacji w spójny, jednolity system. Na przykład w witrynie internetowej USA Today występuje pasek nawigacji global- nej, w którym wyświetlają się lokalne opcje dla każdej kategorii aktualności. Czytelnik witryny, który wybierze łącze Money, widzi inne lokalne opcje nawigacji niż czytelnik, który wybierze opcję Life, ale obie grupy opcji są zaprezentowane w tych samych ramach nawigacyjnych (rysunek 8.10). Dla odróżnienia duże witryny, takie jak GE.com (rysunek 8.11), zwykle zawierają dużo lokalnych syste- mów nawigacji, które często nie mają zbyt wiele wspólnego ze sobą lub z systemem nawigacji globalnej. Te lokalne systemy nawigacji i zawartość, do której zapewniają dostęp, często są tak różne, że bywają określane jako podwitryny, czyli witryny w witrynach5. Podwitryny zapewniają dwa podstawowe cele. Po pierwsze, niektóre obszary zawartości i funkcjonalności naprawdę zasługują na unikatowy me- chanizm nawigacji. Po drugie, ze względu na zdecentralizowany charakter dużych organizacji, za różne obszary zawartości często są odpowiedzialne różne grupy ludzi i każda grupa może zdecydować o za- stosowaniu innego mechanizmu nawigacji. 5 Termin „podwitryny” został użyty w 1996 r. przez Jakoba Nielsena w artykule The Rise of Subsite. Za jego pomocą autor artykułu opisał zbiór stron internetowych w ramach większej witryny o wspólnym stylu i mechanizmie nawigacji unikatowym dla tej grupy stron. Wbudowane systemy nawigacji (cid:95) 161 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.8. Megamenu w witrynie firmy Adidas zapewniają wgląd w treść i strukturę witryny 162 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.9. Microsoft.com to rozbudowana witryna z wieloma podwitrynami i markami podrzędnymi. Obszerne stopki na wielu stronach witryny gwarantują użytkownikom spójny sposób poruszania się po serwisie Rysunek 8.10. Lokalne mechanizmy nawigacji w witrynie usatoday.com Wbudowane systemy nawigacji (cid:95) 163 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.11. Lokalne mechanizmy nawigacji w witrynie GE.com W przypadku witryny GE lokalne systemy nawigacji wydają się zrównane z potrzebami użytkowni- ków i lokalną zawartością. Niestety, w internecie istnieje mnóstwo złych przykładów, gdzie różnice pomiędzy lokalnymi systemami nawigacji są po prostu wynikiem decyzji pójścia w różnych kierun- kach przez różne grupy projektowe. Wiele organizacji nadal próbuje rozstrzygnąć, w jakim stopniu decyzja o wyglądzie i wrażeniach systemów lokalnych nawigacji powinna być przedmiotem centralnie podejmowanych ustaleń. W porównaniu z problemami lokalnych systemów nawigacji tworzenie systemów nawigacji globalnej wydaje się bajecznie proste. Nawigacja kontekstowa Niektóre relacje nie pasują do strukturalnych kategorii nawigacji globalnej i lokalnej. Wymaga to utworzenia linków nawigacji kontekstowej specyficznych dla wybranej strony, dokumentu lub obiektu. W sklepach internetowych linki typu „zobacz też” mogą kierować użytkowników do powiązanych produktów i usług. W witrynach edukacyjnych mogą wskazywać podobne artykuły lub pokrewne tematy. W ten sposób elementy nawigacji kontekstowej wspierają skojarzeniowe uczenie się. Użytkownicy uczą się poprzez badanie relacji zdefiniowanych między elementami. Mogą dowiedzieć się o przydatnych produktach, o których nie wiedzieli, lub zainteresować się przedmiotem, o którym wcześniej nigdy by 164 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę nie pomyśleli. Nawigacja kontekstowa pozwala na stworzenie pajęczyny „tkanki łącznej”, która przy- nosi korzyści zarówno użytkownikom, jak i organizacji. Rzeczywista definicja tych łączy często jest bardziej redakcyjna niż architektoniczna. Zazwyczaj autor, redaktor lub ekspert ustala odpowiednie linki po umieszczeniu zawartości wewnątrz ram architekto- nicznych witryny. W praktyce zazwyczaj obejmuje to reprezentowanie słów lub fraz w obrębie zdań lub akapitów (tzn. prozę) jako wbudowane lub „wstawione” łącza hipertekstowe. Przykład starannie dobranych wstawianych linków nawigacji kontekstowej zaprezentowano w witrynie Uniwersytetu Stanforda, którą pokazano na rysunku 8.12. Rysunek 8.12. Wbudowane łącza nawigacji kontekstowej To podejście może stwarzać problemy w sytuacji, kiedy te linki kontekstowe mają krytyczne znaczenie dla zawartości, ponieważ testy użyteczności pokazują, że użytkownicy często skanują strony tak szyb- ko, że ignorują te mniej wyraziste linki. Z tego powodu warto zaprojektować system, w którym istnieje wizualna konwencja albo wyznaczony obszar strony dla linków kontekstowych. Jak widać na rysunku 8.13, w witrynie Adoramy w układzie każdej strony zostały uwzględnione linki nawigacji kontekstowej do powiązanych produktów — w tym przypadku na podstawie ekranów użytkownika. Podstawową zasadą kierującą tworzeniem takich łączy jest umiar. Jeśli linki kontekstowe są używane bez nadmier- nej przesady (tak jak w pokazanym przykładzie), to mogą być dobrym uzupełnieniem istniejącego systemu nawigacji, ponieważ dają więcej elastyczności. Stosowane w nadmiarze wzmagają bałagan i wprowadzają w błąd. Autorzy zawartości mają możliwość zastąpienia lub uzupełnienia wbudowa- nych łączy łączami zewnętrznymi, które użytkownicy mogą łatwiej zauważyć. Wbudowane systemy nawigacji (cid:95) 165 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.13. Zewnętrzne kontekstowe łącza nawigacji Podejście stosowane na każdej stronie powinno być zdeterminowane przez charakter i ważność linków kontekstowych. W przypadku niekrytycznych łącz wykorzystywanych jako punkt orientacyjny wbu- dowane łącza mogą być przydatnym, a jednocześnie w niczym nieprzeszkadzającym rozwiązaniem. Podczas projektowania systemu nawigacji kontekstowej warto sobie wyobrazić, że każda strona w wi- trynie jest stroną główną lub samodzielnym portalem. Gdy użytkownik zidentyfikuje określony pro- dukt lub dokument, pozostała część witryny zanika w tle. Interfejs użytkownika tworzy odtąd bieżąca strona. Gdzie mógłby przejść z tego miejsca? Rozważmy przykład witryny Adoramy. Jakie dodatkowe informacje będą potrzebne klientowi przed podjęciem decyzji o zakupie? Jakie inne produkty może on chcieć kupić? Nawigacja kontekstowa zapewnia rzeczywiste możliwości sprzedaży typu cross-sell i up-sell, budowania marki i dostarczania wartości dla klienta. W środowiskach mobilnych łącza nawi- gacji kontekstowej mogą wykorzystywać możliwości urządzenia do podejmowania różnych działań (np. nawiązania połączenia, odtworzenia utworu). Te asocjacyjne relacje są bardzo ważne, dlatego po- wrócimy do tego tematu w rozdziale 10. Implementacja nawigacji wbudowanej Stałym wyzwaniem w projektowaniu systemów nawigacji jest zrównoważenie elastyczności ruchów z niebezpieczeństwem przytłoczenia użytkowników zbyt dużą liczbą opcji. Jednym z kluczy do sukcesu 166 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę jest uznanie, że elementy nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej współistnieją na większości stron w witrynach internetowych, a także w wielu aplikacjach sterowanych zawartością. Jeśli różne rodzaje nawigacji są skutecznie zintegrowane, to mogą się nawzajem uzupełniać. Ale gdy trzy wymienione systemy zostaną zaprojektowane niezależnie, mogą zagarnąć większą część miejsca na ekranie. Samo- dzielnie każdy system może się sprawdzać, ale jeśli na jednej stronie współistnieje więcej niż jeden system, to wielość opcji może przytłaczać użytkownika i zagłuszać zawartość (weźmy pod uwagę reprezentację strony internetowej pokazaną na rysunku 8.14). W niektórych przypadkach może być konieczne ponowne przeanalizowanie liczby opcji w ramach każdego paska nawigacji. W innych przypadkach problem może być zminimalizowany dzięki starannemu projektowi i odpowiedniemu układowi. Rysunek 8.14. Elementy nawigacji mogą zagłuszać zawartość W najprostszej postaci pasek nawigacji jest zbiorem różnych linków, które łączą kilka sekcji w system i umożliwiają poruszanie się pomiędzy sekcjami. Paski nawigacji mogą być wykorzystywane w syste- mach nawigacji globalnej, lokalnej i kontekstowej. Nawigację można zaimplementować na różne spo- soby: z wykorzystaniem tekstu lub grafiki, elementów rozwijanych, wyskakujących, typu rollover, megamenu itd. Wiele tych decyzji implementacyjnych jest podejmowanych przede wszystkim w sferze projektowania interakcji i wydajności technicznej, a nie architektury informacji. Spróbujmy jednak wyróżnić kilka punktów. Na przykład czy lepiej jest tworzyć paski nawigacyjne tekstowe, czy graficzne? To kwestia przyjęcia pewnych kompromisów: w przeglądarkach klasy desktop, w których mamy luksus dużej ilości miejsca, normą są etykiety tekstowe, ponieważ wydają się czytelniejsze, łatwiejsze do zaimplementowania i bardziej dostępne. Jednak w sytuacjach, gdy miejsce na ekranie jest na wagę złota — tak jak w aplika- cjach mobilnych — lepszym wyborem może być reprezentowanie opcji nawigacji w postaci ikon. W jakim miejscu strony powinny się znaleźć paski nawigacyjne? Tak jak wcześniej odpowiedź zależy od miejsca, w którym paski będą renderowane. Na stronach internetowych, które są przeznaczone dla przeglądarek desktop, konwencją jest umieszczanie pasków nawigacji globalnej u góry strony, nato- miast struktury nawigacji lokalnej są ułożone obok głównej treści. Na stronach internetowych przysto- sowanych do przeglądarek mobilnych paski nawigacji są często ukryte poza ekranem — po lewej lub po prawej stronie treści. Dostęp do nich można uzyskać za pomocą przycisku menu w górnej części ekranu. W aplikacjach mobilnych paski podstawowej nawigacji często są renderowane na dole ekranu, w zasięgu kciuków użytkownika (rysunek 8.15). Wbudowane systemy nawigacji (cid:95) 167 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.15. Pasek nawigacji globalnej aplikacji ESPN na iPhone’a składa się z wiersza zawierającego ikony. Jest on wyrównany do dolnej części ekranu. Aplikacja zawiera obszerny zbiór ikon do reprezentowania różnych lig sportowych W każdym razie trzeba mieć świadomość istniejących konwencji i ograniczeń medium, dla którego projektujemy. Wszelkie odchylenia od normy przed opublikowaniem powinny być poddane testom użytkowników. Uzupełniające systemy nawigacji Do uzupełniających systemów nawigacji (pokazanych na rysunku 8.2) należą mapy witryn, skorowi- dze i przewodniki. Są one zewnętrzne w stosunku do podstawowej hierarchii strony internetowej i za- pewniają uzupełniające się sposoby wyszukiwania treści i wykonywania zadań. Do rodziny uzupełnia- jących mechanizmów nawigacji należy również wyszukiwanie, ale jest ono tak ważne, że poświęciliśmy mu cały rozdział 9. Uzupełniające systemy nawigacji mogą być istotnym czynnikiem zapewniającym wygodę użytkowania i możliwość odnalezienia informacji w dużych systemach. Często jednak nie poświęca się im tyle uwa- gi, na ile zasługują. Niektórzy właściciele produktów nadal kultywują błędne przekonanie, że jeśli tylko zastosują odpowiednią taksonomię, to wszyscy użytkownicy będą zadowoleni, a wszystkie ich potrzeby spełnione. Teoretycy w dziedzinie użyteczności wzmacniają tę fantazję przez głoszenie ewangelii prostoty: użytkownik nie chce dokonywać wyborów; sięga do map witryn, skorowidzów, przewodni- ków i mechanizmów wyszukiwania tylko wtedy, kiedy poszukiwane informacje nie zostały uwzględ- nione w taksonomii. Oba zdania są teoretycznie prawdziwe, ale pomijają fakt, że taksonomia i wbudowane systemy nawi- gacji zawsze zawiodą dla znacznego procentu użytkowników i zadań. Nie można na nie liczyć tak 168 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę jak „na śmierć i podatki”. Uzupełniające systemy nawigacji dostarczają użytkownikom awaryjnych kopii zapasowych. Czy naprawdę chcesz jeździć bez pasów bezpieczeństwa? Mapy witryn Spis treści w książce lub czasopiśmie prezentuje kilka najwyższych poziomów hierarchii informacji. Pokazuje strukturę organizacji prac drukowanych oraz zapewnia zarówno losowy, jak i liniowy dostęp do zawartości za pomocą numerów rozdziałów i stron. Dla odróżnienia mapa miejsca pomaga nam przemieszczać się w przestrzeni fizycznej — niezależnie od tego, czy poruszamy się po sieci autostrad i ulic, czy też staramy się znaleźć terminal na zatłoczonym lotnisku. W początkach internetu terminy „mapa witryny” i „spis treści” były stosowane wymiennie. Oczywiście zdaniem bibliotekarzy spis treści był lepszą metaforą. Z kolei mapa witryny brzmi atrakcyjniej i mniej hierarchicznie, zatem to ten termin stał się standardem de facto. Typowa mapa witryny (rysunek 8.16) prezentuje kilka najwyższych poziomów hierarchii informacji. Dostarcza szerokiej perspektywy zawartości w systemie i ułatwia losowy dostęp do segmentów tej za- wartości za pośrednictwem linków graficznych lub tekstowych. Rysunek 8.16. Mapa serwisu firmy Apple Uzupełniające systemy nawigacji (cid:95) 169 Poleć książkęKup książkę Mapa witryny jest najbardziej naturalna w przypadku dużych systemów, które nadają się do organiza- cji hierarchicznej. Jeśli architektura nie jest silnie hierarchiczna, lepiej może się sprawdzić skorowidz lub alternatywna reprezentacja wizualna. Przy podejmowaniu decyzji o tym, czy zastosować mapę witryny, należy również wziąć pod uwagę rozmiary systemu. W małych środowiskach informacji, zło- żonych tylko z dwóch lub trzech poziomów hierarchii, mapa witryny może być niepotrzebna. Projekt mapy witryny znacząco wpływa na jej użyteczność. Podczas pracy z projektantem grafiki należy zadbać o to, by pamiętał o następujących regułach: (cid:120) Należy poprawiać hierarchię informacji, tak by użytkownicy coraz lepiej zdawali sobie sprawę ze sposobu organizacji zawartości. (cid:120) Należy zadbać o szybki i bezpośredni dostęp do zawartości witryny dla tych użytkowników, którzy wiedzą, czego chcą. (cid:120) Należy unikać przytłaczania użytkownika zbyt dużą ilością informacji. Celem jest udzielenie użytkownikowi pomocy, a nie przestraszenie go. Wreszcie warto zauważyć, że mapy witryn są również przydatne z punktu widzenia optymalizacji wyszukiwarki, ponieważ kierują pająki wyszukiwarek bezpośrednio do ważnych stron w witrynie. Skorowidze Podobnie jak skorowidz w wielu rodzajach materiałów drukowanych, skorowidz cyfrowy zawiera uporządkowane alfabetycznie słowa kluczowe lub frazy bez prezentowania hierarchii treści. W przeci- wieństwie do spisu treści skorowidze są stosunkowo płaskie — prezentują tylko jeden lub dwa poziomy głębi. W związku z tym dobrze sprawdzają się wśród użytkowników, którzy znają nazwę elementu, którego szukają. Szybkie skanowanie listy alfabetycznej pozwala im dostać się tam, gdzie chcą. Nie ma potrzeby, aby rozumieli, gdzie umieszczono ten element w hierarchii. Na rysunku 8.17 zaprezentowa- no stronę należącą do witryny internetowej Organizacji Narodów Zjednoczonych z obszernym alfa- betycznym skorowidzem. Linki w skorowidzu prowadzą bezpośrednio do stron docelowych. Duże, złożone witryny internetowe często wymagają zarówno mapy witryny, jak i skorowidza (a także mechanizmów wyszukiwania). Mapa witryny wzmacnia hierarchię i zachęca do eksploracji witryny, natomiast skorowidz pomija hierarchię i ułatwia znajdowanie znanych elementów. Strona XFINITY firmy Comcast obok mapy witryny zawiera prosty skorowidz, który jest odzwierciedleniem struktury nawigacji po witrynie (rysunek 8.18). Główne wyzwanie w indeksowaniu witryny internetowej dotyczy poziomu szczegółowości. Czy indek- sujesz strony internetowe? Czy indeksujesz poszczególne akapity lub pojęcia, które są prezentowane na stronach internetowych? A może indeksujesz kolekcje stron internetowych? W wielu przypadkach odpowiedzi twierdzącej udzielamy na wszystkie powyższe pytania. Ale być może bardziej wartościo- wym pytaniem byłoby: jakich pojęć będą szukali użytkownicy? Odpowiedzi powinny przyczynić się do powstania projektu skorowidza. Aby znaleźć te odpowiedzi, trzeba poznać odbiorców i zrozumieć ich potrzeby. Aby dowiedzieć się więcej na temat haseł, których będą szukać użytkownicy, należy analizo- wać dzienniki wyszukiwania i przeprowadzać badania użytkowników. 170 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.17. Obszerny skorowidz alfabetyczny witryny internetowej ONZ Istnieją dwa bardzo różne sposoby na stworzenie skorowidza. W przypadku małych systemów można po prostu utworzyć skorowidz ręcznie, korzystając z własnej wiedzy dotyczącej pełnego zbioru treści. Na tej podstawie można podejmować decyzje o linkach, które należy uwzględnić. Takie scentralizo- wane podejście skutkuje powstaniem jednostopniowego skorowidza podobnego do tego, który poka- zano na rysunku 8.18. Innym przykładem jest skorowidz dwustopniowy z funkcją rotacji haseł oraz referencjami typu „zobacz”/”zobacz też” — np. w witrynie Centers for Disease Control and Prevention pokazanej na rysunku 8.19. Jeszcze jednym interesującym przykładem jest widoczny na rysunku 8.20 skorowidz w witrynie Michigan State University, w którym pobrano kilkaset najlepszych wyników wy- szukiwania w witrynie i wyrenderowano je w formie alfabetycznej listy6. Dla odróżnienia w dużej witrynie, wyposażonej w mechanizmy rozproszonego zarządzania treścią, może mieć sens automatyczne wygenerowanie skorowidza witryny z wykorzystaniem kontrolowane- go słownictwa na poziomie dokumentu. Ponieważ wiele haseł należących do kontrolowanego słow- nictwa zostanie zastosowanych do więcej niż jednego dokumentu, ten typ skorowidza musi pozwalać na proces dwuetapowy: użytkownik najpierw wybiera hasło ze skorowidza, a następnie wybiera z listy zaindeksowany dokument z wykorzystaniem tego terminu. 6 To inteligentna praca nieżyjącego już, wielkiego Richa Wigginsa, którego obecność jest odczuwalna w tej książce wiele lat po jego śmierci. Uzupełniające systemy nawigacji (cid:95) 171 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.18. Indeks strony XFINITY firmy Comcast Rysunek 8.19. Skorowidz w witrynie internetowej Centers for Disease Control and Prevention 172 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.20. Skorowidz w witrynie Michigan State University Przydatną sztuczką podczas projektowania skorowidza jest rotacja haseł, znana również jako permu- tacja. W hasłach skorowidza słowa są zamieniane miejscami. Dzięki temu użytkownicy mogą znaleźć frazę w dwóch miejscach na alfabetycznej liście. Na przykład w skorowidzu witryny CDC użytkownicy znajdą listę wystąpień zarówno hasła „Abuse, Elder” (złe traktowanie, osoby starsze), jak i „Elder Malt- reatment” (złe traktowanie starszych). Pozwala to obsłużyć różne sposoby, w jakie użytkownicy szu- kają informacji. Rotację haseł należy stosować wybiórczo. Trzeba zachować równowagę pomiędzy prawdopodobieństwem tego, że użytkownicy będą poszukiwali konkretnego terminu, a uciążliwością związaną z zaśmiecaniem skorowidza zbyt wieloma permutacjami. Na przykład prawdopodobnie nie ma sensu, aby w skorowidzu kalendarza wydarzeń prezentować zarówno hasło „niedziela (harmo- nogram)”, jak i „harmonogram (niedziela)”. Jeśli mamy czas i budżet na prowadzenie grup dyskusyj- nych lub testów użytkownika, to wspaniale. W przeciwnym razie trzeba polegać na zdrowym rozsądku. Przewodniki Przewodniki mogą przybierać różne formy, w tym tzw. wycieczki z przewodnikiem, tutoriale i opisy skoncentrowane na konkretnych odbiorcach, tematach lub zadaniach. W każdym przypadku uzu- pełniają istniejące mechanizmy nawigacji oraz poprawiają zrozumienie zawartości i funkcjonalności systemu. Przewodniki często spełniają funkcję użytecznych narzędzi do wprowadzania nowych użytkowników w zagadnienia związane z zawartością i funkcjonalnością witryny internetowej. Mogą być również cennymi narzędziami marketingowymi dla systemów o ograniczonym dostępie (np. usługi, za które Uzupełniające systemy nawigacji (cid:95) 173 Poleć książkęKup książkę pobierane są opłaty abonamentowe), pozwalają bowiem pokazać potencjalnym klientom to, co otrzymają oni za swoje pieniądze. Mogą być także cenne wewnątrz firmy. Dają sposobność zaprezen- towania najważniejszych funkcji witryny o zmodyfikowanym projekcie kolegom, menedżerom i inwe- storom. Przewodniki zazwyczaj zawierają funkcje liniowej nawigacji (nowi użytkownicy chcą być kierowani, a nie pozostawieni sami sobie), ale dla zapewnienia dodatkowej elastyczności powinny być również dostępne mechanizmy nawigacji hipertekstowej. Zrzuty ekranu stron głównych powinny być połą- czone z tekstem opisów tego, co można znaleźć w każdym obszarze. Przykładem może być witryna IRS Withholding Calculator pokazana na rysunku 8.21: składa się ze zbioru ważnych linków opakowanych wewnątrz przydatnej (i czytelnie usystematyzowanej) kopii. Rysunek 8.21. Wprowadzenie do systemu IRS Withholding Calculator Oto podstawowe reguły projektowania przewodników: (cid:120) Przewodnik powinien być krótki. (cid:120) W dowolnym momencie użytkownik powinien mieć możliwość zakończenia działania przewodnika. (cid:120) Elementy nawigacji (przyciski Wstecz, Strona główna, Dalej, gesty) powinny być spójne, tak aby użytkownicy mogli z łatwością poruszać się po przewodniku w obu kierunkach. (cid:120) Przewodnik powinien być zaprojektowany w taki sposób, by odpowiadał na konkretne pytania. 174 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę (cid:120) Zrzuty ekranu powinny być czytelne, wyraźne i zoptymalizowane oraz zawierać rozszerzone informacje na temat najważniejszych funkcji. (cid:120) Jeśli przewodnik obejmuje więcej niż kilka stron, może być konieczne stworzenie jego własnego spisu treści. Należy zapamiętać, że przewodnik ma być wprowadzeniem dla nowych użytkowników oraz narzę- dziem marketingowym dla produktu lub usługi. Wiele osób może z niego nigdy nie skorzystać, a nie- wiele osób skorzysta z niego więcej niż raz. Należy zachować równowagę pomiędzy niewątpliwie doskonałymi pomysłami tworzenia ekscytujących, dynamicznych i interaktywnych przewodników a faktem, że nie będą one odgrywały kluczowej roli w codziennym korzystaniu z systemu. Konfiguratory Konfiguratory mogą być uznane za specjalną klasę przewodników, ale na specjalne wyróżnienie zasługują te, które pomagają użytkownikom konfigurować produkty lub nawigować po złożonych drzewach decy- zyjnych. Wyrafinowane konfiguratory, takie jak Moto Maker w witrynie Motoroli pokazany na rysun- ku 8.22, pozwalają użytkownikowi na łatwe przechodzenie przez skomplikowane procesy decyzyjne. Rysunek 8.22. Konfigurator Moto Maker Konfigurator Moto Maker skutecznie łączy bogaty zbiór opcji nawigacji, nie wprowadzając użytkow- nika w zakłopotanie. Użytkownik może przechodzić przez proces liniowy albo poruszać się pomiędzy kolejnymi krokami. Mechanizmy nawigacji globalnej są zawsze dostępne, co dostarcza kontekstu i umożliwia wykonywanie dalszych kroków. Uzupełniające systemy nawigacji (cid:95) 175 Poleć książkęKup książkę Użytkownicy często nie mają pełnej świadomości wpływu swoich wyborów na proces konfiguracji. Pożądane jest dostarczenie im kontekstowych wskazówek, które pomogą zrozumieć sens różnych dostępnych opcji. Na przykład aplikacja iOS Apple Store (rysunek 8.23) zawiera zdjęcia produktów, które prezentują zmiany w produkcie na podstawie wybranego przez użytkownika koloru wykończe- nia. Zawiera także tekst, który wyjaśnia wpływ bardziej technicznych opcji na produkt. Rysunek 8.23. Aplikacja iOS Apple Store na iPada Wyszukiwanie Jak wspomniano wcześniej, system wyszukiwania jest głównym elementem uzupełniającego mechani- zmu nawigacji. Wyszukiwanie jest ulubionym narzędziem użytkowników, ponieważ umieszcza ich „na siedzeniu kierowcy”: pozwala używać własnych słów kluczowych do poszukiwania informacji. Zapewnia także ogromny stopień specyficzności. Użytkownicy mogą przeszukiwać zawartość pod kątem konkretnego wyrażenia (np. „społecznie przezroczyste awarie systemów”), które z niewielkim prawdopodobieństwem może być reprezentowane w mapie lub skorowidzu witryny. Jednakże niejednoznaczności języka powodują ogromne problemy w większości mechanizmów wy- szukiwania. Użytkownicy, autorzy zawartości i architekci informacji często używają różnych słów do opisania tych samych rzeczy. Ponieważ projektowanie skutecznych systemów wyszukiwania jest tak ważne i jednocześnie tak skomplikowane, tematowi temu poświęciliśmy cały rozdział (rozdział 9.). 176 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Zaawansowane metody nawigacji Do tej pory skupialiśmy uwagę na standardowych komponentach systemów nawigacyjnych: elemen- tach stanowiących podstawę przydatnych i wygodnych do używania witryn internetowych. Projekt dobrego systemu nawigacji jest naprawdę bardzo ważny i bardzo trudny. Dopiero po opanowaniu integracji podstawowych elementów składowych można się zająć zaawansowanymi zagadnieniami nawigacji. Personalizacja i dostosowywanie Personalizacja obejmuje serwowanie informacji użytkownikom na podstawie ich modelu zachowa- nia, potrzeb albo indywidualnych preferencji. Dla odróżnienia dostosowywanie (ang. customization) obejmuje przekazanie użytkownikom bezpośredniej kontroli nad pewnymi kombinacjami opcji prezentacji, nawigacji i zawartości. W uproszczeniu: za pomocą mechanizmów personalizacji domy- ślamy się, czego użytkownik chce, natomiast za pośrednictwem mechanizmów dostosowywania użyt- kownik mówi nam, czego chce. Zarówno personalizacja, jak i dostosowywanie mogą być wykorzystywane do udoskonalania lub uzu- pełniania istniejących systemów nawigacji. Niestety, oba mechanizmy zostały uznane przez konsul- tantów i dostawców oprogramowania jako rozwiązanie wszystkich problemów nawigacji. W rzeczywi- stości mechanizmy personalizacji i dostosowywania: (cid:120) zazwyczaj odgrywają ważne, ale ograniczone role; (cid:120) wymagają solidnych podstaw w zakresie struktury i organizacji; (cid:120) trudno je dobrze wykonać; (cid:120) mogą stwarzać trudności podczas zbierania danych i analizowania zachowań użytkowników. Najczęściej podawanym przykładem udanej personalizacji jest witryna Amazona, a niektóre zastoso- wane w niej mechanizmy są naprawdę cenne. To miłe, że Amazon zapamiętuje nasze imiona, i wspa- niale, że pamięta nasze dane dotyczące adresu i karty kredytowej. System łamie się w chwili, kiedy ser- wis próbuje polecać produkty na podstawie wcześniejszych zakupów (rysunek 8.24). W tym przykładzie Jerzy jest już właścicielem dwóch z pięciu najlepszych polecanych książek, ale system tego nie wie, ponieważ Jerzy kupił je gdzie indziej i (co oczywiste) nie jako książki przeznaczone na Kindle’a. Ta niewiedza nie jest niestety wyjątkiem, ale regułą. Ponieważ nie mamy czasu, aby uczyć nasze syste- my, lub wolimy zachować prywatność, często nie udostępniamy wystarczająco dużo informacji do skutecznej personalizacji. Ponadto w wielu przypadkach naprawdę trudno odgadnąć, co ludzie będą chcieli zrobić, wiedzieć lub kupić w przyszłości. Jak to bywa w świecie finansów: wyniki osiągnięte w przeszłości nie dają gwarancji przyszłych rezultatów. Krótko mówiąc: personalizacja sprawdza się dobrze w ograniczonych kontekstach, ale zawodzi, jeśli próbujemy rozszerzyć ją na całość doświad- czeń użytkownika. Zaawansowane metody nawigacji (cid:95) 177 Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.24. Spersonalizowane rekomendacje w witrynie Amazona Dostosowywanie wiąże się z podobnym zbiorem obietnic i niebezpieczeństw. Idea przekazania użyt- kownikom kontroli, a jednocześnie złagodzenia niektórych presji na projekt jest oczywiście bardzo kusząca. Dostosowywanie czasami może dostarczyć wielką wartość. Na przykład Gmail pozwala użyt- kownikowi ustawić widoczność i kolejność etykiet — kluczowy element w tworzeniu struktury wia- domości pocztowych użytkownika w systemie — poprzez przeciąganie i upuszczanie ich w obrębie struktury nawigacji globalnej (rysunek 8.25). Rysunek 8.25. Dostosowywanie w Gmailu Problem z dostosowywaniem polega na tym, że większość użytkowników nie chce poświęcać zbyt wiele czasu na dostosowywanie, dlatego mechanizm ten sprawdzi się tylko dla bardzo małej grupy witryn, które są dla nich najważniejsze. Ponieważ firmowe sieci intranet mają grupę powracających odbiorców, dostosowywanie ma w nich dużo większe szanse powodzenia w porównaniu z większością publicznych witryn internetowych. Istnieje jednak inny problem. Nawet sami użytkownicy nie zawsze wiedzą, czego będą chcieli się dowiedzieć lub co będą chcieli zrobić jutro. Dostosowywanie świetnie się sprawdza podczas śledzenia wyników sportowych ulubionego zespołu bejsbola lub monitorowania wartości własnych zapasów, 178 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę ale już nie tak dobrze w przypadku szerszego zbioru potrzeb w zakresie aktualności i badań. Jednego dnia chcemy znać wyniki wyborów we Francji, a następnego chcemy się dowiedzieć, kiedy po raz pierwszy zostały udomowione psy. Czy naprawdę wiesz, czego możesz potrzebować w następnym miesiącu? Wizualizacja Od początków internetu ludzie starali się tworzyć przydatne narzędzia, które umożliwiają użytkowni- kom nawigację w sposób bardziej wizualny. Najpierw podejmowano próby opracowania systemów bazujących na metaforach wykorzystywanych do prezentowania online muzeów, bibliotek, centrów handlowych i innych stron internetowych tak, aby przypominały fizyczne miejsca. Potem przyszedł czas dynamicznych map witryny typu fly-through, w których próbowano zaprezentować relacje pomiędzy stronami w witrynie internetowej. W obu podejściach uzyskiwano świetne efekty wizualne i oba poruszały wyobraźnię, ale żadne z nich nie okazało się zbyt przydatne. Wizualizacja najlepiej sprawdza się wtedy, gdy użytkownik musi wybrać spośród zbioru elementów o znanym wyglądzie — np. podczas zakupów fizycznych towarów (rysunek 8.26). Rysunek 8.26. Wizualne wyniki wyszukiwania w witrynie Google Shopping Nawigacja społecznościowa Wraz z rozwojem rozbudowanych sieci społecznościowych takich jak Facebook i Twitter mechanizmy nawigacji społecznościowej stały się ważnym elementem tworzenia struktury informacji. Dzięki nim użytkownicy mogą odkrywać nowe informacje dostosowane do swoich zainteresowań. Nawigacja Zaawansowane metody nawigacji (cid:95) 179 Poleć książkęKup książkę społecznościowa bazuje na założeniu, że wartość dla indywidualnego użytkownika można uzyskać z obserwacji działań innych użytkowników, zwłaszcza tych, którzy mają jakiś związek z danym użytkownikiem. Na najprostszym poziomie nawigacja społecznościowa może pomóc użytkownikom odkryć treści na podstawie popularności poszczególnych tematów, wyrażonej przez natężenie ruchu lub wyznaczonej przez implementację systemu głosowania użytkowników. Taki system głosowania zaimplementowano w usłudze agregacji i odkrywania treści Reddit. W rzeczywistości ten system głosowania jest podsta- wowym wyróżnikiem tej usługi (rysunek 8.27). Rysunek 8.27. Kolejność, w jakiej są prezentowane historie na stronie głównej serwisu Reddit, jest zdefiniowana za pomocą głosów za i przeciw zarejestrowanych użytkowników witryny W innych systemach wykorzystywane są znacznie bardziej rozbudowane i skomplikowane algorytmy społecznościowe. Na przykład wiele struktur nawigacji na Facebooku składa się z wygenerowanych dynamicznie list elementów zawartości: począwszy od sekwencji postów, które wyświetlają się na głównej osi czasu użytkownika, skończywszy na listach proponowanych stron oraz innych użytkow- ników Facebooka, których możesz znać (rysunek 8.28). Chociaż dokładny charakter tych algorytmów nie jest publicznie znany (jest częścią sekretu Facebooka), to wybór treści i kolejność, w jakiej są one przedstawione, są wyraźnie uzależnione od „grafu społecznościowego” użytkownika (listy kon- taktów tej osoby na Facebooku). 180 (cid:95) Rozdział 8. Systemy nawigacji Poleć książkęKup książkę Rysunek 8.28. Facebook prezentuje użytkownikowi szereg algorytmicznie wygenerowanych list łączy nawigacyjnych, na które wywiera wpływ graf społecznościowy; dobór reklam jest także określany algorytmicznie na podstawie profilu użytkownika (Facebook wie, że Jerzy jest w rejonie zatoki San Francisco i że dziś są walentynki) Można oczekiwać, że w miarę jak do sieci społecznościowych będzie podłączonych coraz więcej osób i urządzeń, generowane dynamicznie mechanizmy nawigacji społecznościowej będą stawały się coraz bardziej złożone, zaawansowane i przydatne. W rezultacie organizacje będą poszukiwać nowych spo- sobów kreowania struktur nawigacji środowisk informacyjnych, aby lepiej służyły potrzebom poszcze- gólnych użytkowników. Jednak trzeba uważać, żeby nie przesadzić: systemy, które są zbyt precyzyjnie dostrojone do preferencji grupy społecznościowej określonego użytkownika, mogą bagatelizować alternatywne punkty widzenia. Należy również pamiętać, że w tworzeniu poczucia miejsca ważną rolę Zaawansowane metody nawigacji (cid:95) 181 Poleć książkęKup książkę odgrywają struktury nawigacji globalnej. Odwiedzając po raz kolejny środowisko informacji, użyt- kownicy mają potrzebę współdzielenia na pewnym poziomie spójnej struktury. Podobnie jak w przy- padku wszystkich zagadnień dotyczących architektury informacji, trzeba zachować równowagę. Podsumowanie Przypomnijmy, czego nauczyliśmy się w tym rozdziale: (cid:120) Z systemów nawigacji korzystamy w celu wykreślenia naszego kursu, określenia pozycji i znale- zienia drogi powrotnej. Systemy te zapewniają nam poczucie kontekstu i komfortu podczas poznawania nowych miejsc. (cid:120) Powierzchniowa warstwa nawigacji — ta, z którą użytkownicy rzeczywiście się komunikują — bardzo szybko się zmienia. (cid:120) Istnieją różne typy systemów nawigacyjnych. Trzy najczęściej spotykane to systemy globalne, lokalne i kontekstowe. (cid:120) Narzędzia używane do eksploracji środowisk informacyjnych — np. przeglądarki internetowe — są wyposażone we własne mechanizmy nawigacji. (cid:120) Budowanie kontekstu — umożliwienie użytkownikom określenia pozycji w systemie — jest kluczową funkcją systemów nawigacji. (cid:120) Globalne systemy nawigacji powinny występować na każdej stronie lub na każdym ekranie w środowisku informacyjnym. (cid:120) Lokalne systemy nawigacji uzupełniają mechanizmy globalne i pozwalają użytkownikom na poznawanie najbliższej okolicy. (cid:120) Systemy nawigacji kontekstowej występują w kontekście treści prezentowanych w środowisku. Dzięki umożliwieniu użytkownikom poznawania relacji między elementami wspomagają skojar
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Architektura informacji w serwisach internetowych i nie tylko. Wydanie IV
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: