Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00254 010488 11039099 na godz. na dobę w sumie
Archiwizacja i odzyskiwanie danych - książka
Archiwizacja i odzyskiwanie danych - książka
Autor: Liczba stron: 768
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1182-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> sieci komputerowe >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Optymalizacja procesu archiwizacji dla administratorów i nie tylko

Wdrożenie systemu archiwizacji jest podstawową czynnością, jaką administrator powinien wykonać. Cel tej procedury jest oczywisty, tak jak cena, jaką przyjdzie zapłacić za brak takiego systemu. Utrata danych lub krach systemu wcale nie muszą oznaczać dla firmy długiego postoju i narażać jej na wielkie straty; wtedy to właśnie wysiłek, jaki włożył administrator w system archiwizacji, jest doceniany przez pracodawców i współpracowników. Jakie urządzenia i narzędzia należy zastosować, aby ten proces był sprawny i szybki, a jednocześnie zmieścił się w wyznaczonym do tego celu budżecie? Opisane oprogramowanie i rady udzielone przez autora tej książki pomogą Ci dokonać właściwego wyboru.

'Archiwizacja i odzyskiwanie danych' to przewodnik po darmowych narzędziach do archiwizacji i odzyskiwania danych, przeznaczony głównie dla administratorów. W. Curtis Preston, specjalista w dziedzinie ochrony danych, zwrócił uwagę, że środki przeznaczone na system archiwizacji są często zbyt małe, by zapewnić mu wysoką skuteczność. Przyglądając się bliżej bezpłatnym narzędziom, odkrył ich duże możliwości; swoje spostrzeżenia i uwagi na ich temat zapisał w tej książce. Prędzej czy później każdy administrator staje przed koniecznością odbudowania systemu lub odzyskania danych i właśnie lektura tej książki sprawi, że będzie na to przygotowany!

Poszerz swoją wiedzę i archiwizuj dane
we właściwy, a także sprawdzony sposób!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Archiwizacja i odzyskiwanie danych Autor: W. Curtis Preston T‡umaczenie: Piotr Pilch, Marek PŒtlicki ISBN: 978-83-246-1182-9 Tytu‡ orygina‡u: Backup Recovery Format: B5, stron: 768 Optymalizacja procesu archiwizacji dla administrator(cid:243)w i nie tylko (cid:149) Jak archiwizowa(cid:230) i odtwarza(cid:230) system oraz dane? (cid:149) Jak wybra(cid:230) optymaln„ metodŒ archiwizacji? (cid:149) Jak ograniczy(cid:230) koszty zwi„zane z procesem archiwizacji? Wdro¿enie systemu archiwizacji jest podstawow„ czynno(cid:156)ci„, jak„ administrator powinien wykona(cid:230). Cel tej procedury jest oczywisty, tak jak cena, jak„ przyjdzie zap‡aci(cid:230) za brak takiego systemu. Utrata danych lub krach systemu wcale nie musz„ oznacza(cid:230) dla firmy d‡ugiego postoju i nara¿a(cid:230) jej na wielkie straty; wtedy to w‡a(cid:156)nie wysi‡ek, jaki w‡o¿y‡ administrator w system archiwizacji, jest doceniany przez pracodawc(cid:243)w i wsp(cid:243)‡pracownik(cid:243)w. Jakie urz„dzenia i narzŒdzia nale¿y zastosowa(cid:230), aby ten proces by‡ sprawny i szybki, a jednocze(cid:156)nie zmie(cid:156)ci‡ siŒ w wyznaczonym do tego celu bud¿ecie? Opisane oprogramowanie i rady udzielone przez autora tej ksi„¿ki pomog„ Ci dokona(cid:230) w‡a(cid:156)ciwego wyboru. (cid:132)Archiwizacja i odzyskiwanie danych(cid:148) to przewodnik po darmowych narzŒdziach do archiwizacji i odzyskiwania danych, przeznaczony g‡(cid:243)wnie dla administrator(cid:243)w. W. Curtis Preston, specjalista w dziedzinie ochrony danych, zwr(cid:243)ci‡ uwagŒ, ¿e (cid:156)rodki przeznaczone na system archiwizacji s„ czŒsto zbyt ma‡e, by zapewni(cid:230) mu wysok„ skuteczno(cid:156)(cid:230). Przygl„daj„c siŒ bli¿ej bezp‡atnym narzŒdziom, odkry‡ ich du¿e mo¿liwo(cid:156)ci; swoje spostrze¿enia i uwagi na ich temat zapisa‡ w tej ksi„¿ce. PrŒdzej czy p(cid:243)(cid:159)niej ka¿dy administrator staje przed konieczno(cid:156)ci„ odbudowania systemu lub odzyskania danych i w‡a(cid:156)nie lektura tej ksi„¿ki sprawi, ¿e bŒdzie na to przygotowany! (cid:149) NarzŒdzia do archiwizacji i odtwarzania danych (cid:149) Przegl„d program(cid:243)w komercyjnych i darmowych (cid:149) Urz„dzenia archiwizuj„ce (cid:149) Przywracanie komputera od podstaw z wybranym systemem operacyjnym (cid:149) Archiwizacja i odtwarzanie baz danych (cid:149) Sposoby zabezpieczania archiwum i magazyn(cid:243)w danych (cid:149) Wykorzystanie wirtualnych maszyn w procesie archiwizacji Poszerz swoj„ wiedzŒ i archiwizuj dane we w‡a(cid:156)ciwy, a tak¿e sprawdzony spos(cid:243)b! Wydawnictwo Helion ul. Ko(cid:156)ciuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl Spis treści Przedmowa ...................................................................................................................11 I Wprowadzenie ...................................................................................... 25 1. Filozofia archiwizacji ...................................................................................................27 27 28 32 34 Rozbudowana archiwizacja przy niskim budżecie Dlaczego powinno się przeczytać tę książkę? Dlaczego należy archiwizować dane? Znalezienie optymalnej metody archiwizowania 2. Archiwizowanie wszystkich danych ..........................................................................39 39 41 42 50 56 65 69 70 72 73 77 Nie wolno pomijać tego rozdziału! Dlaczego archiwizuje się dane? Co należy archiwizować? Decydowanie o momencie przeprowadzania archiwizacji Decydowanie o metodzie archiwizowania danych Przechowywanie kopii zapasowych Testowanie kopii zapasowych Monitorowanie kopii zapasowych Postępowanie zgodnie z odpowiednimi procedurami wdrożeniowymi Niepowiązane ze sobą różności Powodzenia II Narzędzia archiwizujące open source ...................................................79 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania ............................................. 81 81 87 90 92 104 114 114 116 Przegląd Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia ntbackup Zastosowanie narzędzia Przywracanie systemu Archiwizowanie za pomocą narzędzia dump Odtwarzanie danych za pomocą narzędzia restore Ograniczenia narzędzi dump i restore Funkcje godne sprawdzenia Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia cpio 5 Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia tar Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia dd Zastosowanie narzędzia rsync Archiwizowanie i odtwarzanie danych przy użyciu narzędzia ditto Porównanie narzędzi: tar, cpio i dump Zastosowanie programu ssh lub rsh w roli kanału między systemami 127 133 137 140 144 146 4. Amanda ......................................................................................................................149 152 164 167 170 171 172 Podsumowanie ważnych funkcji Konfigurowanie narzędzia Amanda Archiwizowanie klientów za pośrednictwem protokołu NFS lub Samba Odtwarzanie danych przy użyciu narzędzia Amanda Społeczność użytkowników i opcje wsparcia Przyszły rozwój 5. BackupPC .....................................................................................................................173 173 174 176 181 182 183 183 Funkcje systemu BackupPC Zasady działania systemu BackupPC Instrukcje instalacyjne Uruchamianie serwera BackupPC Konfigurowanie klienta Społeczność związana z systemem BackupPC Przyszłość systemu BackupPC 6. Bacula ......................................................................................................................... 185 185 189 192 197 201 Architektura oprogramowania Bacula Funkcje oprogramowania Bacula Przykładowa konfiguracja Zaawansowane funkcje Zamierzenia na przyszłość 7. Narzędzia open source służące do niemal ciągłej ochrony danych ........................205 206 217 221 Program rsync z migawkami Narzędzie rsnapshot Narzędzie rdiff-backup III Komercyjne narzędzia archiwizujące ..................................................227 8. Komercyjne narzędzia archiwizujące .......................................................................229 230 231 232 Czego szukać? Pełna obsługa używanych platform Archiwizowanie niesformatowanych partycji 6 | Spis treści Archiwizowanie bardzo dużych systemów plików i plików Rygorystyczne wymagania Jednoczesne archiwizowanie wielu klientów przy użyciu jednego napędu Archiwizacja dysk-dysk-taśma Jednoczesne archiwizowanie danych jednego klienta na wielu napędach Dane wymagające specjalnego traktowania Funkcje zarządzania magazynem danych Zmniejszone obciążenie sieci Obsługa standardowego lub niestandardowego formatu archiwizacji Łatwość administrowania Bezpieczeństwo Łatwość odtwarzania Ochrona indeksu kopii zapasowych Niezawodność Automatyzacja Weryfikowanie woluminów Koszt Dostawca Końcowe wnioski 233 233 244 246 246 248 250 257 260 263 265 266 268 270 270 271 272 273 274 9. Urządzenia archiwizujące .........................................................................................275 275 284 287 298 303 305 Czynniki decyzyjne Zastosowanie sprzętu archiwizującego Napędy taśmowe Napędy optyczne Zautomatyzowany sprzęt archiwizujący Docelowe magazyny dyskowe IV Przywracanie komputera od podstaw ................................................321 10. Przywracanie od podstaw komputera z systemem Solaris .....................................323 323 327 332 339 Zastosowanie narzędzia Flash Archive Przygotowanie do interaktywnego odtwarzania Przygotowanie nieinteraktywnego procesu odtwarzania Końcowe wnioski 11. Systemy Linux i Windows ......................................................................................... 341 342 347 352 353 355 Działanie procedury Kroki w teorii Założenia Metoda pełnego obrazu i alternatywnego ładowania Metoda obrazu partycji i alternatywnego ładowania Spis treści | 7 Metoda trybu online Metoda systemu plików i alternatywnego ładowania Automatyzowanie przywracania komputera od podstaw za pomocą narzędzia G4L Rozwiązania komercyjne 357 360 363 365 12. Przywracanie od podstaw komputera z systemem HP-UX .....................................367 367 374 379 385 386 387 Przywracanie systemu za pomocą narzędzia Ignite-UX Planowanie magazynowania archiwum Ignite-UX i przywracania jego zawartości Przykład wdrożenia Powielanie systemów Bezpieczeństwo Przywracanie danych komputera i powielanie dysków 13. Przywracanie od podstaw komputera z systemem AIX ..........................................389 389 Narzędzia mksysb i savevg firmy IBM 394 Archiwizowanie przy użyciu narzędzia mksysb 401 Konfigurowanie menedżera NIM Zastosowanie narzędzia savevg 402 Weryfikowanie kopii zapasowej utworzonej za pomocą narzędzia mksysb lub savevg 403 Przywracanie systemu AIX za pomocą narzędzia mksysb 403 405 Powielanie systemów 14. Przywracanie od podstaw komputera z systemem Mac OS X ................................407 407 409 Jak to działa? Przykładowy proces przywracania komputera od podstaw V Archiwizowanie baz danych ................................................................415 15. Archiwizowanie baz danych ..................................................................................... 417 418 419 419 420 421 432 434 434 435 443 446 447 Czy to może być zrobione? Zamieszanie — tajemnice architektury baz danych Niech wszystko stanie się jasne — bazy danych objaśnione prostym językiem Na czym polega cały problem? Struktura bazy danych Omówienie modyfikowania stron Zgodność z modelem ACID Co może stać się z systemem RDBMS? Archiwizowanie systemu RDBMS Odtwarzanie systemu RDBMS Dokumentacja i testowanie Unikatowe wymagania baz danych 8 | Spis treści 16. Archiwizowanie i odtwarzanie bazy danych Oracle .............................................. 449 449 451 463 470 476 477 479 512 513 Dwie metody archiwizowania Architektura bazy danych Oracle Tworzenie fizycznych kopii zapasowych bez użycia narzędzia rman Tworzenie fizycznych kopii zapasowych przy użyciu narzędzia rman Technologia Flashback Zarządzanie archiwalnymi dziennikami powtórzeń Przywracanie bazy danych Oracle Logiczne kopie zapasowe Powtórka 17. Wykonywanie i odtwarzanie kopii serwera Sybase ................................................ 515 516 519 523 529 536 540 541 544 548 Architektura baz Sybase Perspektywa zaawansowanego użytkownika Punkt widzenia administratora baz danych Zabezpieczanie bazy danych Automatyzacja kopii zapasowych z użyciem skryptów Wykonywanie fizycznych kopii zapasowych za pomocą programu Storage Manager Odtwarzanie danych baz Sybase Procedury dla serwera Sybase Procedura naprawcza dla baz Sybase 18. Wykonywanie i odtwarzanie kopii zapasowych baz IBM DB2 ...............................557 558 566 577 Architektura DB2 Polecenia: backup, restore, rollforward i recover Odtwarzanie bazy danych 19. Microsoft SQL Server .................................................................................................585 586 587 590 595 607 607 Ogólne informacje o Microsoft SQL Server Perspektywa zaawansowanego użytkownika Perspektywa administratora Kopie zapasowe Kopie na poziomie logicznym (tabel) Odtwarzanie i przywracanie 20. Exchange .................................................................................................................... 615 615 618 623 629 634 636 Architektura serwera Exchange Grupy składowania Wykonywanie kopii zapasowych Wykorzystanie programu ntbackup Odtwarzanie Odtwarzanie serwera Exchange Spis treści | 9 21. PostgreSQL .................................................................................................................647 647 651 655 Architektura serwera PostgreSQL Kopie zapasowe i ich odtwarzanie Odtwarzanie danych w punkcie czasu 22. MySQL ........................................................................................................................659 660 665 Architektura bazy danych MySQL Metodologie wykonywania i odtwarzania kopii zapasowych baz MySQL VI Różności ................................................................................................675 23. VMware i inne ........................................................................................................... 677 677 681 686 694 703 704 704 705 Wykonywanie kopii zapasowych serwerów VMware Ulotne systemy plików Zasada działania programu dump Jak odczytać ten wolumin? Gigabit Ethernet Odzyskiwanie zawartości uszkodzonych dysków Wczoraj Zaufaj mi, jeśli chodzi o kopie zapasowe 24. Ochrona danych ......................................................................................................... 707 708 711 714 715 716 717 718 721 722 727 730 Biznesowe powody ochrony danych Techniczne uzasadnienie ochrony danych Kopie zapasowe a archiwa danych Co należy kopiować? Co należy archiwizować? Przykłady kopii zapasowych i archiwów Czy oprogramowanie open source nadaje się do poważnych zadań? Odtwarzanie danych po katastrofie Wszystko zaczyna się od biznesu Bezpieczeństwo składowania Podsumowanie Skorowidz ...................................................................................................................731 10 | Spis treści ROZDZIAŁ 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Podstawowe narzędzia archiwizujące to takie, na których bazują wszystkie niekomercyjne systemy archiwizowania. Narzędzia takie realizują ważne zadanie, którym jest kopiowanie danych z jednego miejsca w drugie, zwykle z użyciem innego formatu docelowego (na przy- kład program tar). Żadne z tych narzędzi nie ma wbudowanych możliwości planowania ani katalogowania sporządzonych kopii zapasowych w celu ich rejestrowania. Aby wykonywać takie zadania, trzeba skorzystać z określonego typu aplikacji zewnętrznej i planującej. Może to być prosty skrypt wsadowy i zaplanowane zadanie (system Windows), skrypt powłoki i wpis narzędzia cron (systemy Unix i Mac OS) lub jedno z zaawansowanych narzędzi open source zaprezentowanych w dalszej części książki. Do podstawowych narzędzi archiwizujących należy zaliczyć wersje programów: dump, cpio, tar i dd wbudowane w systemy uniksowe, narzędzia ntbackup i Przywracanie systemu w systemie Windows, program ditto systemu Mac OS, a także wersje GNU narzędzi: tar, cpio i rsync, dostępne dla wszystkich wymienionych platform. Niezależnie od tego, czy ktoś dopiero wkracza w świat archiwizacji czy jest doświadczonym administratorem systemów, musi zaznajomić się z tymi narzędziami. Przegląd W rozdziale omówiono zalety i wady kilku narzędzi. W przypadku wszystkich wersji systemu Windows począwszy od wersji NT program ntbackup jest jedynym wbudowanym narzędziem pozwalającym archiwizować dane w tradycyjny sposób. Jednak warto się też zapoznać z narzę- dziem Przywracanie systemu. Użytkownicy systemu Mac OS X w wersji nowszej niż 10.4 mają do dyspozycji kilka uniksowych narzędzi archiwizujących, takich jak cpio, tar, rsync i ditto. Choć w przypadku komercyjnych systemów Unix dość popularne są narzędzia dump i restore, w systemie Linux nie są już tak polecane. Narzędzie dump jest dostępne w systemie Mac OS, lecz nie obsługuje systemu plików HFS+. Wbudowane narzędzie cpio jest kolejnym po dump i restore, które oferuje większość funkcji. Jednak jest mniej przystępne w obsłudze od swojego kuzyna, czyli programu tar. tar jest zadziwiająco prosty w użyciu i bardziej przenośny od narzędzi dump i cpio. Wersje GNU programów tar i cpio mają znacznie większą funkcjonalność niż wersje wbudowane w system. Jeśli za pomocą narzędzia tar lub cpio trzeba zarchiwizować 81 urządzenia o dostępie bezpośrednim lub utworzyć zdalne kopie zapasowe, najlepszym nowym przyjacielem stanie się program dd. Narzędzie rsync może być użyte do kopiowania danych między systemami plików takich systemów operacyjnych, jak Windows, Mac OS, Linux i Unix. Niniejszy rozdział rozpoczyna się od przeglądu każdego z tych narzędzi. W dalszej kolejności jest szczegółowo omawiana składnia każdego polecenia zarówno dla procesu archiwizowania, jak i odtwarzania. Na końcu rozdziału zamieszczono bezcenną tabelę, która może pełnić rolę szybkiego przewodnika pozwalającego porównać narzędzia: tar, cpio i dump. Jak nie używać programu dump Pewnego razu wybrałem się do klienta, aby usunąć problem z pocztą elektroniczną. Okazało się, że nie miało to nic wspólnego z pocztą, lecz z serwerem DNS. Klient poprosił mnie również, abym przyjrzał się jego kopiom zapasowym. To, co ujrzałem, było przerażające. Kopie były sporządzane przez wykonywanie poleceń uruchamiających program dump bez użycia narzę- dzia cron. • Klient nie utworzył skryptu. Po prostu z różną częstotliwością wykonywał kolejne pole- cenia ładujące program dump. Następne polecenia były uaktywniane, zanim poprzednie zakończyły działanie. • Klient stosował sterownik przewijający taśmę. • Klient był zdziwiony, że wszystko mogło zmieścić się na jednej taśmie! Zróżnicowanie systemów plików systemu Mac OS Poniższy fragment poświęcony archiwizowaniu w systemie Mac OS powstał przy udziale Leona Towns-von Staubera (autor rozdziału 14.). To, co może utrudnić archiwizowanie w przypadku systemu Mac OS X, jest domyślnym for- matem jego wbudowanego systemu plików HFS+, będącego zaawansowaną wersją starszego systemu plików Macintosh Hierarchical File System. Między systemami plików HFS+ i UFS (Unix File System) występują znaczące różnice, dotyczące między innymi obsługi rozwidleń (wiele zestawów danych powiązanych z pojedynczym plikiem) i specjalnych atrybutów pliku (na przykład typ, twórca i data utworzenia). Choć system Mac OS X może działać z systemem plików UFS, jest on znacznie rzadziej stosowany od powszechnie używanego systemu plików HFS+. Poza tym system plików UFS nie jest dobrze obsługiwany przez firmę Apple i innych producentów oprogramowania. Narzędzie niezaprojektowane pod kątem obsługi tych unikatowych funkcji systemu plików HFS+ może spowodować, że magazynowane kopie zapasowe będą pozbawione ważnych rozwidleń i atrybutów. Tym samym pełne odtworzenie danych będzie niemożliwe. Najwięk- szym problemem jest rozwidlenie zasobów, czyli zestaw dodatkowych danych powiązanych z wieloma rodzajami plików systemu Macintosh. Pomimo tego, że od czasu pojawienia się systemu Mac OS X firma Apple odradza stosowanie rozwidleń zasobów, w dalszym ciągu wiele aplikacji używa ich do przechowywania informacji, takich jak ikony miniatur plików obrazów. Nawet sama firma Apple korzysta z takich rozwidleń, aby zapisywać zawartość aliasów, które są graficznymi odpowiednikami dowiązań symbolicznych. 82 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Przed pojawieniem się systemu Tiger (Mac OS X 10.4) nawet standardowe uniksowe narzędzia ignorowały rozwidlenia i atrybuty systemu Macintosh. Jeśli korzysta się z systemu Mac OS X w wersji 10.3 lub starszej bez zewnętrznych narzędzi, najlepiej zastosować program CpMac (zgodny z systemem plików HFS+ odpowiednik narzędzia cp dodany do pakietu Developer Tools), ditto (rekursywne narzędzie kopiujące obsługujące rozwidlenia zasobów i atrybuty systemu plików HFS+, gdy użyje się znacznika -rsrc) lub asr (Apple System Restore; narzędzie powielające woluminy). Ze względu na trudność wykonywania kopii zapasowych w systemie Mac OS X przed pojawie- niem się jego wersji Tiger w internecie udostępniono kilka przeznaczonych dla tego systemu odmian standardowych narzędzi archiwizujących, takich jak hfstar, xtar, hfspax, rsync_hfs i psync. Dla narzędzi tych utworzono graficzne nakładki (na przykład RsyncX, PsyncX i Carbon Copy Cloner). Aplikacje zgodne z wieloma platformami, takie jak Amanda i BackupPC, w celu umoż- liwienia wykonywania kopii zapasowych danych systemu plików HFS+ również korzystały z tych narzędzi. cpio cpio może być narzędziem archiwizującym o bardzo dużych możliwościach. Jego najważniej- szą funkcją jest możliwość pobierania ze standardowego wejścia listy plików przeznaczonych do archiwizowania. Jest to jedyne wbudowane narzędzie, które na to pozwala. Funkcję tę można wykorzystać jednocześnie z plikami narzędzia touch i poleceniem find, aby móc utworzyć przyrostowe kopie zapasowe. Jednak w przeciwieństwie do programu dump narzędzie cpio nie pozwala wykonać następu- jących operacji: • sporządzanie przyrostowych kopii zapasowych bez użycia plików narzędzia touch i pole- cenia find; • pozostawianie bez zmian wartości atime i ctime po zakończeniu archiwizacji (należy zapoznać się z punktem „Nie należy zapomnieć o uniksowych wartościach mtime, atime i ctime” z roz- działu 2.); • wykonywanie interaktywnej operacji odtwarzania (na przykład za pomocą opcji -i pole- cenia restore). Dlaczego narzędzie cpio nie jest bardziej popularne? Jeśli narzędzie cpio ma tak duże możliwości, dlaczego program tar cieszy się większym po- wodzeniem? Jednym z powodów jest to, że wykonanie tych samych podstawowych operacji jest znacznie prostsze (i bardziej ustandaryzowane) w przypadku programu tar. Przykładowo każda wersja narzędzia tar umożliwia wykonanie poleceń tar cf nazwa_urządzenia i tar xf nazwa_urządzenia, a program cpio czasami obsługuje opcje -I i -O, a czasami nie. Jeżeli zsumuje się wszystkie opcje programu cpio dostępne dla różnych jego wersji, okaże się, że jest ich ponad 40. Jest też kilka argumentów, które używają identycznych liter, lecz mają zupełnie odmienne przeznaczenie w przypadku różnych wersji systemu Unix. Kolejnym powodem większej popularności narzędzia tar jest to, że rozwijana jest jego wersja GNU, która łączy w sobie możliwości programu cpio i łatwość obsługi narzędzia tar. Przegląd | 83 ditto Narzędzie ditto jest dostępne tylko w systemie Mac OS i normalnie służy do powielania za- wartości jednego dysku na innym. W ten sposób wykorzystuje się je w rozdziale 14. Może też być użyte do utworzenia pliku programu ZIP lub cpio. Ponieważ narzędzie ditto zastosowano w książce i jest powszechnie używane w środowiskach z systemem Mac OS, uwzględniono je w niniejszym rozdziale. dd Polecenie dd to narzędzie, którego większość osób nie wykorzystuje. Jest to niskopoziomowe polecenie zaprojektowane z myślą o kopiowaniu bitów informacji z jednego miejsca w drugie. Narzędzie w ogóle nie zna struktury kopiowanych danych, ponieważ jej nie wymaga. A zatem, w przeciwieństwie do narzędzi: dump, tar i cpio, nie jest stosowane do kopiowania grupy plików na wolumin archiwizacyjny. Program dd może skopiować pojedynczy plik, jego fragment, nie- sformatowaną partycję lub jej część. Narzędzie to może nawet skopiować dane ze standardo- wego wejścia stdin do standardowego wyjścia stdout, modyfikując je po drodze. Choć program dd może skopiować plik, podczas wykonywania tej operacji nie zna nazwy pliku lub jego zawartości. Narzędzie po prostu kopiuje bajty z miejsca określonego przez użytkownika, a następnie umieszcza je w ustalonej lokalizacji. Choć narzędzie dd jest raczej proste, jest wyjątkowo elastyczne. Może kopiować pliki lub partycje niezależnie od ich formatu. Jest też w stanie przenieść dane między dwoma różnymi plat- formami (przykładem translacja EBCDIC na ASCII lub Big Endian na Little Endian). Formaty zapisu danych Big Endian i Little Endian szczegółowo objaśniono w rozdziale 23. Doskonałym przykładem elastyczności narzędzia dd jest skrypt archiwizujący bazę danych Oracle zamiesz- czony w rozdziale 16. Dane bazy Oracle mogą być przechowywane w plikach systemu plików lub na niesformatowanych partycjach dyskowych. Ponieważ skrypt nie może przewidzieć, jaką konfigurację zastosuje każdy administrator baz danych, korzysta z programu dd, który jest w stanie skopiować zarówno pliki, jak i niesformatowane partycje. Dzięki temu administrator baz danych może zastosować taką konfigurację, która przedstawia dla niego największą wartość. Skrypt automatycznie zarchiwizuje dowolną konfigurację. Skrypt utworzy nawet kopię zapa- sową mieszanej konfiguracji, w przypadku której część danych znajduje się w plikach, a część na niesformatowanych partycjach. dump i restore Wielu uważa, że narzędzia dump i restore oferują największe możliwości spośród uniksowych programów archiwizujących. Spośród funkcji wyróżniających oba narzędzia wymieńmy moż- liwość archiwizowania plików bez modyfikowania ich daty dostępu i zastosowania minipo- włoki w celu interaktywnego wybierania plików, które wcześniej zamierza się odtworzyć. Narzędzia dump i restore są dość zaawansowanymi poleceniami z prostymi interfejsami, których podstawowe opcje są identyczne w przypadku większości systemów uniksowych. Pojawiło się mnóstwo kontrowersji wokół narzędzia dump i tego, czy potrafi poprawnie archiwizować aktywny system plików. Więcej na ten temat można przeczytać w dalszej części rozdziału, w podrozdziale poświęconym narzędziu dump. 84 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania ntbackup Jest to jedyne wbudowane narzędzie systemu Windows, które może posłużyć do wykonania kopii zapasowej w tradycyjny sposób. Nie zmienia tego to, że niektórzy pobierają z sieci i uży- wają pod systemem Windows wersji GNU narzędzia tar lub rsync. Podobnie do narzędzi unik- sowych zaprezentowanych w niniejszym rozdziale, program ntbackup może archiwizować dane na dysku lub taśmie, a także pozwala określić kilka opcji. Można nawet opcje te zapisać w pliku konfiguracyjnym, a następnie nakazać systemowi Windows, aby użył go podczas uruchamiania programu ntbackup. Plik konfiguracyjny umożliwia automatyczne sporządzanie kopii zapa- sowych za pomocą narzędzia ntbackup. rsync O narzędziu rsync można myśleć jak o darmowej i ładniejszej wersji uniksowego polecenia rcp, które może posłużyć do synchronizacji dwóch katalogów, nawet wtedy, gdy znajdują się na oddzielnych komputerach. Podstawowa składnia narzędzia jest w zasadzie taka sama jak pole- cenia rcp. W związku z tym osobom zaznajomionym z tym poleceniem powinno być łatwo zrozumieć narzędzie rsync. Dwa z produktów archiwizujących open source przedstawionych w książce używają programu rsync wraz z innymi narzędziami, aby zapewnić możliwość ar- chiwizowania i odtwarzania. Z tego powodu w tym rozdziale zostaną omówione podstawowe funkcje tego programu. Narzędzie Przywracanie systemu Choć narzędzie Przywracanie systemu nie przypomina do końca innych narzędzi przedstawionych w rozdziale, zasługuje na wzmiankę. Od czasu pojawienia się systemu Windows 2000 za pomocą programu Przywracanie systemu można tworzyć obraz systemu. Narzędzie wykonuje kopię zapasową kilku krytycznych plików i rejestru, dzięki czemu można przywrócić system do stanu z wybranego momentu w przeszłości. tar Atrakcyjność narzędzia tar w dużej mierze wynika z łatwości obsługi. Niemal każdy wie, jak odczytać wolumin programu tar. Jeśli ktoś nie wie, naprawdę łatwo można mu wytłumaczyć, jak to zrobić. Jeżeli na dysku zapisano plik utworzony za pomocą narzędzia tar, a nawet skom- presowaną wersję pliku, programy takie jak WinZip1 mogą automatycznie go rozpakować i wyświetlić zawartość (WinZip nie obsługuje archiwum sporządzonego przy użyciu progra- mu cpio). Narzędzie tar jest też bardziej przenośne między uniksowymi platformami niż pro- gramy dump i cpio2. 1 WinZip jest zarejestrowanym znakiem towarowym firmy Nico Mak Computing Inc. Wersję demonstracyjną narzędzia można pobrać pod adresem http://www.winzip.com. 2 W projekcie DJGPP, mającym na celu utworzenie wersji kompilatora gcc oraz pakietów narzędzi i programów użytkowych GNU dla systemów MS-DOS i Windows, zastosowano program cpio w roli standardowego przenośnego narzędzia archiwizującego, a także przeniesiono wersję GNU narzędzi cpio i tar do systemów DOS i Windows w postaci 32-bitowych plików wykonywalnych. Przegląd | 85 Jeśli trzeba szybko wykonać kopię zapasową katalogu lub zestawu plików, pod względem łatwości obsługi program tar będzie trudny do pobicia. Jeżeli jednak konieczne jest regularne sporządzanie kopii zapasowych, oczekuje się funkcji, których wbudowana wersja narzędzia tar jest pozbawiona. Użytkownik między innymi będzie chciał utworzyć przyrostowe kopie za- pasowe, pozostawić bez zmian wartość atime i mieć pewność, że są odtwarzane odpowiednie uprawnienia i prawa własności plików. Aby te wymagania zostały spełnione, można skorzy- stać z wersji GNU narzędzia tar lub przyjrzeć się programowi cpio. Zawarte dalej omówienie podstawowych narzędzi archiwizujących nie ma za zadanie zastępować ich oficjalnej dokumentacji. Zdecydowanie powinno się zapoznać z do- kumentacją każdego z tych narzędzi. W takiej dokumentacji można znaleźć wszystko, począwszy od mniej istotnych informacji, a skończywszy na bardzo ważnych, zwią- zanych z konkretnym systemem operacyjnym. W określonych sytuacjach producenci dokumentują jedną lub dwie specjalne funkcje. Zawsze należy być na bieżąco z doku- mentacją używanego narzędzia archiwizującego, niezależnie od tego, jakie ono jest. Inne narzędzia W tym punkcie zamieszczono listę poleceń, których z różnych powodów nie zostały omó- wione w książce. asr asr (Apple System Restore) jest narzędziem do wykonywania obrazów dostępnym tylko w przy- padku systemu Mac OS. Program służy przed wszystkim do wykonywania masowych operacji powielania, podobnie jak narzędzie ghost stosowane przez użytkowników systemu Windows. asr jest narzędziem, które można wykorzystać do bezpośredniego kopiowania danych z jednego dysku twardego na inny lub do tworzenia obrazu zawartości dysku twardego, podobnego do pliku ISO stosowanego w innych systemach operacyjnych. Plik obrazu narzędzia asr ma roz- szerzenie .dmg. pax Narzędzie pax (Portable Archive Exchange) generuje przenośne archiwum zgodne z formatem Archive/Interchange File Format określonym w standardzie IEEE Std. 1003.1-1988. Program potrafi też czytać i zapisywać kilka innych formatów plików, takich jak obsługiwane przez narzędzia tar i cpio. Narzędzie pax jest używane przez program instalacyjny systemu Mac OS. Podobnie do wielu rzeczy w uniksowym świecie program pax ma grupę wiernych miłośników, którzy przekonują, że jest najlepszy z możliwych. Jednak narzędzie nie będzie omawiane, ponieważ większość osób nie korzysta z niego. psync, rsyncx, hfstar, xtar i hfspax Odkąd system Mac OS X bazuje na jądrze systemu Mach Unix, jest wyposażony w kilka na- rzędzi uniksowych, takich jak tar, cpio, pax, cp i rsync. Niestety, wczesne wersje tych narzędzi dla systemu Mac OS nie obsługiwały systemu plików z wieloma rozwidleniami, takiego jak HFS+. Podobnie jest w przypadku wersji GNU programu tar. 86 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania psync, rsyncx, hfstar, xtar i hfspax to narzędzia rozprowadzane wśród społeczności użytkowni- ków systemu Mac OS. Zaprojektowano je w celu obejścia ograniczeń wbudowanych narzędzi systemu Mac OS. Programy psync i rsyncx napisano tak, aby działały podobnie do narzędzia rsync i jednocześnie poprawnie obsługiwały rozwidlenia zasobów. Programy hfstar i xtar przy- pominają narzędzie tar, a ponadto są zgodne z rozwidleniami zasobów. Program hfspax działa jak narzędzie pax i obsługuje rozwidlenia zasobów. Od momentu pojawienia się systemu Mac OS w wersji 10.4.x narzędzia: tar, pax, cp i rsync poprawnie obsługują rozwidlenia zasobów używających formatu AppleDouble (według firmy Apple obecnie polecenia te korzystają z tego samego interfejsu API co narzędzie wyszukujące Spotlight systemu Mac OS). Gdy plik jest kopiowany w formacie, który nie obsługuje wielu rozwidleń, tak jak format narzędzi tar i cpio, a nawet systemu plików UFS systemu Mac OS, wyżej wymienione programy skonwertują plik na dwa pliki. Pierwszy plik będzie zawierać rozwidlenie danych lub rzeczywiste dane pliku. Drugi plik, określany jako plik nagłówka, będzie przechowywał rozwidlenie zasobów oraz informacje wyszukiwania. Pierwszy plik ma nazwę oryginalnego pliku, z kolei na początku pliku nagłówka znajduje się łańcuch ._. dokument.txt ._dokument.txt Gdy plik z wieloma rozwidleniami jest kopiowany lub przywracany przy użyciu formatu bez obsługi wielu rozwidleń (formaty narzędzi tar i cpio oraz systemu plików UFS) i konwertowany na format zgodny z wieloma rozwidleniami (system plików HFS+), dwa pliki są zamieniane z powrotem na jeden zawierający rozwidlenie danych i zasobów. Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia ntbackup Polecenie ntbackup uaktywnia graficzny interfejs narzędzia ntbackup. W przeciwieństwie do wszystkich innych poleceń omówionych w niniejszym rozdziale przy użyciu samego polecenia ntbackup nie można wybrać, co ma być archiwizowane. Operację tę trzeba wykonać z poziomu graficznego interfejsu użytkownika. Jednakże wystarczy raz załadować graficzny interfejs, a następnie określić pliki przeznaczone do archiwizacji i zapisać wynik operacji w pliku z rozszerzeniem .bks, który później można podać w wierszu polecenia ntbackup. Jak w przypadku innych narzędzi przedstawionych w rozdziale, niniejszy podroz- dział nie ma zastępować pliku pomocy dołączonego do programu ntbackup. Opisano w niej o wiele więcej opcji niż w tej książce. Oprócz wybrania plików, które znajdą się w kopii zapasowej, można określić wartości dla kilku innych opcji. Oto one: • typ kopii zapasowej (normalna, kopia, różnicowa lub codzienna), • typ lokalizacji docelowej kopii zapasowej (dysk lub taśma), • ścieżka lokalizacji docelowej (na przykład f:plik_kopii.bkf), • dołączenie lub nadpisanie danych kopii zapasowych istniejących w lokalizacji docelowej, • poziom rejestrowania (szczegółowy, podsumowanie lub brak). Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia ntbackup | 87 Wymienione opcje można określać w wierszu polecenia lub w graficznym oknie narzędzia ntbackup przez zapisanie w pliku .bks. Jednak ze względu na to, że i tak trzeba załadować graficzny interfejs programu ntbackup w celu skonfigurowania go (proces obejmuje powyższe opcje), opcje wiersza polecenia nie będą szczegółowo omawiane. Zamiast tego pokażę, jak spo- wodować, żeby system Windows automatycznie wykonywał wymagane polecenie. Tworzenie prostej konfiguracji archiwizowania W celu sporządzenia prostej kopii zapasowej za pomocą graficznego interfejsu narzędzia nt- backup trzeba utworzyć plik opcji archiwizacji, zapisać go, a następnie wczytać podczas prze- prowadzania archiwizacji przez uruchomienie polecenia ntbackup. Aby uaktywnić graficzny interfejs narzędzia ntbackup, z poziomu wiersza poleceń należy wykonać polecenie ntbackup lub z menu Start wybrać pozycję Wszystkie programy/Akcesoria/Narzędzia systemowe/Kopia zapasowa. W obrębie karty Kopia zapasowa należy wybrać napędy lub katalogi, które będą archiwizowane. Warto zauważyć, że można również wykonać kopię zapasową stanu systemu (pozycja System State). W dalszej kolejności trzeba wybrać różne opcje związane z archiwizowaniem. Dwie podstawowe opcje to typ kopii zapasowej i jej docelowa lokalizacja. Dostępne są następujące typy kopii: normalna, kopia, przyrostowa, różnicowa i codzienna. Normalna (domyślna) Uwzględnia wybrane pliki i oznacza je jako zarchiwizowane. Kopia Uwzględnia wybrane pliki i nie oznacza ich jako zarchiwizowanych. Przyrostowa Uwzględnia wybrane pliki, jeśli je zmodyfikowano od czasu wykonania ostatniej kopii zapasowej, i nie oznacza ich jako zarchiwizowanych. Różnicowa Uwzględnia wybrane pliki, jeśli zostały zmodyfikowane od czasu wykonania ostatniej kopii zapasowej, i nie oznacza ich jako zarchiwizowanych. Codzienna Uwzględnia wyłącznie pliki zmodyfikowane bieżącego dnia. Aby zastosować coś innego niż normalna kopia zapasowa, z menu Narzędzia należy wybrać pozycję Opcje, a następnie uaktywnić kartę Typ kopii zapasowej. Po otwarciu okna dialogowe- go Opcje należy przejrzeć pozostałe karty i zdecydować, czy ustawić jakieś inne opcje. W celu zamknięcia okna należy kliknąć przycisk OK. Trzeba następnie zdecydować, czy skorzystać z dysku czy z taśmy. Dysk jest prawdopodob- nie najlepszą opcją w przypadku prostej kopii zapasowej, zwłaszcza gdy po prostu mają być archiwizowane dane udziału, który będzie archiwizowany przez inny proces. Dalej trzeba określić nazwę pliku kopii zapasowej. Po wykonaniu tych czynności z menu Zadanie należy wybrać pozycję Zapisz wybory jako i zapisać opcje w pliku (na przykład c:moja_kopia.bks). 88 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Sporządzanie prostej kopii zapasowej W celu zastosowania ustalonej konfiguracji archiwizacji można wybrać trzy warianty. Pierwszy polega po prostu na kliknięciu przycisku Rozpocznij w graficznym oknie narzędzia ntbackup. Jeśli opcje zapisano w pliku, można również zainicjować tworzenie kopii zapasowej z poziomu wiersza poleceń. Poniższe polecenie zakłada, że nie wybrano żadnych dodatkowych opcji i określono jedynie, które pliki znajdą się w kopii zapasowej. Wszystkie istotne opcje w postaci argumentów są podane w wierszu polecenia ntbackup. Polecenie archiwizuje wybrane pliki, wyszczególnione w pliku C:moja_kopia.bks, nadaje zadaniu nazwę Codzienna kopia zapasowa i zapisuje dane w pliku kopii zapasowej F:kopia.bkf. ntbackup backup @C:moja_kopia.bks /M normal /J Codzienna kopia zapasowa /F F:kopia.bkf Następną czynnością jest zdefiniowanie zaplanowanego zadania zawierającego powyższe polecenie. Jeśli ktoś woli, żeby system Windows sam ustawił wszystkie opcje wiersza poleceń, może po prostu użyć kreatora programu ntbackup, który utworzy zaplanowane zadanie. Po uruchomieniu narzędzia ntbackup należy uaktywnić kartę Planowanie zadań, zaznaczyć w kalen- darzu datę i kliknąć przycisk Dodaj zadanie. Dalej w oknie dialogowym Co ma zawierać kopia zapasowa należy zaznaczyć pozycje, które mają zostać zarchiwizowane. Następne okno prosi o określenie docelowego katalogu i pliku. W kolejnym pojawi się prośba o wybranie typu kopii zapasowej. Dalej zostanie wyświetlonych kilka opcji, w tym opcja pozwalająca zdecydować, czy po zakończeniu archiwizacji dane mają być sprawdzane, czy nie. Można następnie określić, czy kopia zapasowa powinna zostać dołączona do kopii już istniejących w miejscu docelowym czy ma je nadpisać. Na końcu pojawi się prośba o nadanie nazwy zadaniu i ustalenie harmo- nogramu jego wykonywania. Gdy zostanie to zrobione, system Windows utworzy zaplanowane zadanie zawierające odpowiednie polecenia. W przypadku przytoczonego przykładu utwo- rzyłem następujące zadanie: C:WINDOWSsystem32 tbackup.exe backup @C:moja_kopia.bks /a /d Zestaw utworzony 2007-06-01 o 19:20 /v:no /r:no /rs:no /hc:off /m normal /j moja_kopia /l:s /f C:kopia.bkf Program ntbackup może posłużyć do archiwizowania i odtwarzania serwera Exchange. Więcej na ten temat można znaleźć w rozdziale 20. Odtwarzanie za pomocą narzędzia ntbackup Przy użyciu programu ntbackup nie można odtwarzać danych z poziomu wiersza poleceń. Trzeba uruchomić jego graficzny interfejs i uaktywnić kartę Przywróć i zarządzaj nośnikiem. W obrębie tej karty pojawi się lista kopii zapasowych znanych programowi ntbackup. Po wybra- niu dowolnej kopii zapasowej pojawi się drzewo zawartych w niej plików. Można następnie zaznaczyć pliki, które mają być odtworzone, zdecydować, czy zostaną umieszczone w swoim pierwotnym miejscu czy w innym, a także przez kliknięcie przycisku Rozpocznij przywracanie nakazać programowi ntbackup odtworzenie danych. W dalszej kolejności można określić zaawansowane opcje. Operacja odtwarzania rozpoczyna się po kliknięciu przycisku OK. Na- prawdę dużo prościej się już nie da! Archiwizowanie i odtwarzanie danych za pomocą narzędzia ntbackup | 89 Zastosowanie narzędzia Przywracanie systemu Każdemu, kto korzystał z systemu Windows przez dłuższy czas, zdarzyło się zainstalować oprogramowanie, które spowodowało, że system stał się bezużyteczny. Wcześniej w takiej sytuacji jedyną opcją była ponowna instalacja systemu Windows i wszystkich aplikacji. Jednak to się zmieniło wraz z pojawieniem się narzędzia Przywracanie systemu. Jeśli możliwe jest za- ładowanie systemu w trybie awaryjnym i uaktywnienie narzędzia Przywracanie systemu, praw- dopodobnie będzie można znaleźć stabilną wersję systemu nadającą się do odtworzenia. W efek- cie od razu można dysponować działającym systemem operacyjnym! Program Przywracanie systemu różni się trochę od innych narzędzi zaprezentowanych w rozdziale, ponieważ nie tworzy kopii zapasowych w tradycyjny sposób i nie można korzystać z niego w obrębie innego narzędzia. Jednak to narzędzie odtwarzające, dołączone do systemu Windows XP i nowszych, jest bardzo ważne i należy się z nim zaznajomić. Narzędzie Przywracanie systemu dodane do systemu Windows XP i jego następców archiwi- zuje rejestr systemowy i krytyczne pliki, tworząc punkt przywracania. System Windows robi to automatycznie, gdy uzna, że użytkownik wykonuje znaczącą operację, taką jak instalacja nowego sterownika lub większa aktualizacja. Ponadto punkty przywracania można tworzyć samemu zawsze, gdy jest to wskazane, lub za pomocą zaplanowanego zadania automatycznie w regularnych odstępach czasu. Można następnie za pomocą dowolnego z punktów przywra- cania utworzonych przez system przywrócić go do stanu z wybranego momentu w przeszłości. Tworzenie punktów przywracania Jak wspomniano, system Windows generuje za użytkownika wiele punktów przywracania, o ile nie wyłączono narzędzia Przywracanie systemu. Aby stwierdzić, czy narzędzie jest aktywne, należy zalogować się jako użytkownik należący do grupy Administratorzy, a następnie z menu Start wybrać pozycję Mój komputer i prawym przyciskiem myszy kliknąć w menu podręcznym pozycję Właściwości. Po uaktywnieniu karty Przywracanie systemu można włączyć lub wyłączyć narzędzie. Aby móc skorzystać z narzędzia Przywracanie systemu, trzeba być zalogowanym jako użytkownik Administrator lub inny członek grupy Administratorzy. Każdy użytkownik należący do grupy Administratorzy może w dowolnej chwili utworzyć punkt przywracania. W tym celu z menu Start należy wybrać pozycję Wszystkie programy/Akcesoria/ Narzędzia systemowe/Przywracanie systemu, a następnie kliknąć opcję Utwórz punkt przywracania. Okno dialogowe poprosi o podanie nazwy punktu przywracania, który zostanie wygenero- wany. Może to być dowolna nazwa, taka jak Tuż przed instalacją gry Doom. Następnie system utworzy punkt i nada mu nazwę. Później za pomocą narzędzia Przywracanie systemu można przywrócić system Windows do poprzedniego stanu. 90 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Choć narzędzie Przywracanie systemu można również uruchomić przez załadowanie programu SystemRoot system32 estore strui.exe, jest raczej mało prawdopodobne, że ktoś to zapamięta. Jeżeli ktoś nie ufa systemowi Windows, jeśli chodzi o tworzenie przez niego punktów przy- wracania, ale nie chce mu się ręcznie wykonywać takiej operacji, może utworzyć zaplanowane zadanie, które będzie generować punkt przywracania tak często, jak to będzie potrzebne. W tym celu z menu Start należy wybrać pozycję Wszystkie programy/Akcesoria/Narzędzia systemowe/ Zaplanowane zadania, a następnie kliknąć Dodaj zaplanowane zadanie. W otwartym oknie dialo- gowym należy kliknąć przycisk Dalej, a w następnym — opcję przywracania systemu. Należy określić, jak często zadanie ma być uruchamiane i kiedy, a także podać nazwę i hasło konta użytkownika, będącego członkiem grupy Administratorzy. System Windows utworzy następnie punkt przywracania. Przywracanie systemu Windows za pomocą punktu przywracania Jeśli wersja używanego systemu Windows stała się niestabilna na skutek ostatniej instalacji aktualizacji lub sterownika, wystarczy uaktywnić narzędzie Przywracanie systemu, wybrać poprzedni stan i nakazać systemowi jego przywrócenie. Jeżeli system Windows jest napraw- dę niestabilny, najtrudniejsze może być samo jego załadowanie. Najlepsze w tym przypadku może być uruchomienie systemu w trybie awaryjnym i zalogowanie się jako Administrator. Gdy już jakimś sposobem uda się załadować system, z menu Start należy wybrać pozycję Wszystkie programy/Akcesoria/Narzędzia systemowe/Przywracanie systemu, a następnie kliknąć opcję Przywróć komputer do wcześniejszego stanu. Następnie pojawi się okno dialogowe podobne do pokazanego na rysunku 3.1. Rysunek 3.1. Wybieranie punktu przywracania Zastosowanie narzędzia Przywracanie systemu | 91 Automatycznie jest zaznaczany punkt przywracania z najbardziej aktualną datą widoczną w kalendarzu. Punkty przywracania powiązane z wybraną datą są wyświetlane z prawej strony. Można przywrócić system do stanu z tej chwili lub wybrać wcześniejszą datę, jeśli jest się przekonanym, że również najnowszy punkt przywracania może być podejrzany. Po wybra- niu punktu przywracania należy kliknąć przycisk Dalej. Oczywiście system Windows poprosi o potwierdzenie wyboru i ostrzeże o konieczności zapisania wszelkich danych i zamknięcia wszystkich otwartych programów, ponieważ operacja odtwarzania wymaga ponownego uru- chomienia komputera. Potem należy klikać jedynie przyciski Dalej — do momentu zamknięcia okna dialogowego. Po ponownym załadowaniu systemu należy przetestować odtworzoną wersję systemu Windows, aby się upewnić, czy problemy zostały wyeliminowane. Jeśli tak — to wszystko. W przeciwnym razie po prostu trzeba ponownie przeprowadzić cały proces, aż do znalezienia punktu przy- wracania, który da pożądane efekty. Archiwizowanie za pomocą narzędzia dump W wielu środowiskach program dump może być wszystkim, co jest potrzebne do zapewnienia dobrej jakości kopii zapasowych. Istnieje jednak wiele kontrowersji związanych z tym narzę- dziem, wynikających z tego, że nie uzyskuje dostępu do danych za pośrednictwem systemu plików, przeciwnie niż większość innych narzędzi archiwizujących. dump uzyskuje bezpośredni dostęp do urządzenia systemu plików. Właśnie dlatego program może archiwizować pliki bez modyfikowania ich daty dostępu. Również dlatego zawsze w dokumentacji narzędzia dump jest zaznaczone, aby odłączyć systemy plików przed rozpoczęciem archiwizowania ich. Oczywi- ście nikt tego nie robi, stąd kontrowersje. Narzędzie dump w systemach Mac OS i Linux Administratorzy Linuksa powinni być świadomi tego, że narzędzie dump nie oferuje dobrej metody archiwizowania danych. Program ten nie obsługuje też systemu plików HFS+ systemu Mac OS. Firma RedHat oficjalnie odradza stosowanie narzędzia dump w systemie RedHat 9. Poniższy fragment wypowiedzi Linusa Torvaldsa podsumowuje postawę społeczności linuk- sowej wobec narzędzia dump. „dump po prostu nie będzie stabilnie działał nawet w przypadku jądra 2.4.x. Pamięć podręczna buforowania i stronicowania (znajdują się w niej wszystkie rzeczywiste dane) nie są spójne. Sytuacja tylko się pogarsza w przypadku jądra 2.5.x, gdy do pamięci podręcznej buforowania są również przenoszone katalogi. W związku z tym każdy, kto jest zależny od poprawnego sporządzania kopii zapasowych przez narzędzie dump (dotyczy to systemu Linux), gra w rosyj- ską ruletkę, w której stawką są kopie. W ogóle nie ma gwarancji, że uzyska się poprawne kopie zapasowe. Może się okazać, że w pamięci podręcznej buforowania będą nieaktualne dane, które ostatecznie zostaną »zarchiwizowane«… Program dump może świetnie zadziałać tysiące razy. Jednak zawiedzie w prostych okolicznościach. I nie ma się na to żadnego wpływu”. Choć trzeba będzie samemu zdecydować, czy narzędzie dump jest dobre, czy nie, zdaje się, że nie jest najlepszą opcją archiwizowania danych w systemie Linux. Choć narzędzia dump i restore są dostępne dla systemu Mac OS, współpracują jedynie z sys- temem plików UFS. Nie istnieje żadne narzędzie takie jak hfsdump zgodne z systemem plików HFS+. Z tego, co wiem, nie ma planów stworzenia takiego narzędzia. 92 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Aby użyć narzędzi dump i restore do regularnego wykonywania kopii zapasowych danych systemowych, trzeba rozumieć następujące zagadnienia: • zastosowanie narzędzia dump do archiwizowania systemu plików (przy wykorzystaniu odpowiednich opcji); • sposób finalizowania kopii zapasowej na woluminie; • uzyskiwanie tabeli zawartości woluminu narzędzia dump; • obsługę woluminu i odtwarzanie danych z kopii zapasowej utworzonej za pomocą narzę- dzia dump; • ograniczenia narzędzi dump i restore; • operacje, które powinny być wykonane, gdy zamierza się regularnie korzystać z progra- mu dump. W pierwszej kolejności trzeba zapoznać się z opcjami i przeznaczeniem polecenia dump. W tabe- li 3.1 zebrano polecenia dump stosowane w różnych wersjach systemu Unix. Poniższy punkt właściwie pełni rolę zunifikowanej dokumentacji tych poleceń, przeznaczonych dla konkretnych systemów operacyjnych. Tabela 3.1. Polecenia dump stosowane w przypadku różnych wersji systemu Unix Wersja systemu Unix HP-UX 9.x/HP-UX 10/SunOS/IRIX Solaris SCO Network Appliance AIX Linux SGI Tru64 Unix Linux/Mac OS Polecenie (r)dump ufsdump xdump dump backup i rdump dump dump i xfsdump dump i vdump Należy zapoznać się z treścią ramki „Narzędzie dump w systemach Mac OS i Linux”. Choć w systemie Mac OS jest dostępne polecenie dump, nie obsługuje ono systemu plików HFS+, który jest najczęściej stosowany. Składnia polecenia dump Rozpocznijmy od podstawowej składni polecenia dump: # dump poziomunbdsf współczynnik_bloków gęstość rozmiar nazwa_urządzenia system_plików Oto praktyczne przykłady powyższego polecenia: • Aby utworzyć pełną kopię zapasową katalogu /home i zapisać ją na lokalnym napędzie taśmowym /dev/rmt/0cbn, należy zastosować następujące polecenie: # dump 0unbdsf 126 141000 11500 /dev/rmt/0cbn /home Archiwizowanie za pomocą narzędzia dump | 93 • W celu sporządzenia pełnej kopii zapasowej /backup/home.dump katalogu /home i umiesz- czenia jej na urządzeniu optycznym lub dysku CD należy wykonać poniższe polecenie: # dump 0unbdsf 126 141000 11500 /backup/home.dump /home • Aby utworzyć pełną kopię zapasową katalogu /home na zdalnym napędzie taśmowym /dev/rmt/0cbn komputera elvis, należy użyć następującego polecenia: # (r)dump 0unbdsf 126 141000 11500 elvis:/dev/rmt/0cbn /home W powyższych poleceniach zastosowano trzy opcje (0, u i n), które nie wymagają argumentów, i cztery opcje (b, d, s i f) wymagające dołączenia argumentu. Jako swój pierwszy argument polecenie dump pobiera listę opcji. Argument każdej z tych opcji jest wstawiany w wierszu polecenia w takiej samej kolejności, w jakiej wymieniono opcje. Rysunek 3.2 ilustruje, w jaki sposób opcje polecenia dump są powiązane ze swoimi argumentami. Rysunek 3.2. Proste polecenie dump Opcje polecenia dump Narzędzie dump ma siedem głównych opcji dostępnych w przypadku większości platform. Oto one: 0 – 9 Określa poziom operacji archiwizacji, która powinna zostać wykonana przez program dump. Określa współczynnik bloków, który powinien zostać użyty przez narzędzie dump. Opcja nakazuje programowi dump uaktualnić plik dumpdates. b u n Nakazuje narzędziu dump powiadomić członków grupy operatorów, gdy zakończy działanie. d i s Opcja informuje program dump o rozmiarze woluminu archiwizacyjnego. Na podsta- wie wartości tych opcji dump szacuje dostępną pojemność „taśmy”. f W, w Opcja przekazuje programowi dump dane na temat urządzenia, które ma być użyte. Opcje nakazują programowi dump przeprowadzenie próbnej archiwizacji mającej na celu stwierdzenie, jakie systemy plików wymagają utworzenia kopii zapasowej (opcje są rzadko stosowane). 94 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Jeśli przy użyciu narzędzia dump regularnie tworzy się systemowe kopie zapasowe, powinno się korzystać z większości wymienionych opcji. Godne uwagi jest to, że wiele z tych opcji ma domyślne wartości. Dzięki temu eliminuje się konieczność określania w wierszu polecenia dump opcji i jej argumentu. Przykładowo domyślny poziom archiwizacji zwykle wynosi 9. Problem z domyślnymi wartościami jest taki, że są inne w różnych systemach operacyjnych, a nawet w obrębie tego samego systemu (zależnie od takich czynników jak typ nośnika). W celu póź- niejszego uproszczenia sobie procesu odtwarzania lepiej każdą z opcji określać w taki sam sposób w przypadku wszystkich kopii zapasowych tworzonych przy użyciu narzędzia dump. Definiowanie pełnej lub przyrostowej kopii zapasowej (0 – 9) Pierwszym argumentem, który można określić jest poziom archiwizacji. Można użyć dowolnej wartości z przedziału od 0 do 9 (w rozdziale 2. objaśniono poziomy archiwizacji). Przyrostowe kopie zapasowe narzędzia dump odwołują się do pliku dumpdates w celu określenia daty spo- rządzenia ostatniej kopii niższego poziomu (plik omówiono w dalszej części rozdziału w pod- punkcie „Aktualizowanie pliku dumpdates (u)”). Jeśli na przykład wykonuje się kopię zapa- sową poziomu 5, program dump archiwizuje wszystkie pliki, które zostały zmodyfikowane od czasu sporządzenia ostatniej kopii poziomu 4 lub niższego. Narzędzie pobiera datę utworzenia tej kopii zapasowej z pliku dumpdates (zwykle znajduje się w katalogu /etc). Ponieważ plik dumpdates jest wymagany przez przyrostowe kopie zapasowe, trzeba użyć opcji u w celu jego aktualizacji. Narzędzia dump i restore zapobiegły katastrofie Był to długi i ciężki tydzień. Próbowaliśmy zakończyć kilka spraw, tak aby móc jechać do domu. Właśnie wtedy odebraliśmy telefon. Zawsze w takich chwilach dzwoni telefon. Oka- zało się, że zniknął z systemu bardzo ważny katalog zawierający rzadko używane, lecz istotne narzędzie. „Żaden problem. Mamy to na taśmie” — odpowiedziałem. Gdy rozpocząłem przy- gotowania do odtworzenia plików, zdałem sobie sprawę, że katalog nie istniał już od jakiegoś czasu. W rzeczywistości nie było go w systemie na tyle długo, że nie został zarchiwizowany przez stosowane przez nas komercyjne narzędzie. Można sobie wyobrazić, jak się wtedy po- czułem. Przyjrzałem się starej szafie na dokumenty, w której przechowywano kiepsko uporządkowane, nieodpowiednio oznaczone i niemal zapomniane taśmy z kopiami zapasowymi wykonanymi za pomocą narzędzia ufsdump. W tamtej chwili taśmy te były najważniejsze na świecie, po- nieważ zostały zapisane, zanim zaczęto korzystać z komercyjnego oprogramowania archiwi- zującego. Umieściłem kolejno taśmy w napędzie i zastosowałem opcję table of contents na- rzędzia ufsrestore, mając nadzieję, że jedna z taśm okaże się tą właściwą. Stos taśm stawał się coraz niższy. W końcu jedna z taśm wydała się przydatna. Przełączyłem tryby, korzystając z opcji interactive, i okazało się, że mam szczęście. Zaznaczyłem katalog i odtworzyłem go. Katalog został zapisany w systemie, a klient nigdy się nie dowiedział, że niemal nie byliśmy w stanie odtworzyć danych. Był to ten dzień, w którym byłem naprawdę zadowolony, że zaznajomiłem się z narzędziami dump i restore (dowiedziałem się również, jak ważne jest comiesięczne archiwi- zowanie pełnych kopii zapasowych). Archiwizowanie za pomocą narzędzia dump | 95 Określanie współczynnika bloków (b) Opcja b określa liczbę bloków, które zostaną zapisane w ramach jednej operacji na wyjściu. Opcja odwołuje się do liczby fizycznych bloków. Rozmiar całego bloku zapisywanego przez narzędzie dump zależy od wielkości fizycznego bloku pomnożonej przez współczynnik bloków. W przypadku większości wersji systemu Unix rozmiar fizycznego bloku używanego przez narzędzie dump wynosi 1024 bajty. A zatem, jeśli określi się współczynnik bloków o wartości 10, rozmiar rzeczywistego bloku zapisywanego przez program dump wyniesie 10 240 bajtów lub 10 kilobajtów. Opcja b nie jest dostępna w systemie SCO. Przynajmniej jedna odmiana systemu Unix umożliwia zmianę współczynnika bloków na potrzeby narzędzia dump, lecz nie restore. Oznacza to, że za pomocą narzędzia dump można tworzyć woluminy, których nie da się odczytać! Trzeba się upewnić, że uży- wana wersja narzędzia restore pozwala zmodyfikować współczynnik bloków. Aktualizowanie pliku dumpdates (u) Opcja u powoduje, że narzędzie dump aktualizuje plik dumpdates dla archiwizowanego systemu plików (choć plik ten zwykle znajduje się w katalogu /etc, w systemie HP-UX 10.x umiesz- czono go w katalogu /var/adm). Jest to zwykły plik tekstowy wyszczególniający urządzenie każdego systemu plików i datę sporządzenia dla tego urządzenia ostatniej kopii zapasowej na każdym poziomie. Oto przykładowa zawartość pliku /etc/dumpdates z systemu Solaris: /dev/rdsk/c0t1d0s0 0 Sun Apr 30 23:07:22 2006 /dev/rdsk/c0t1d0s0 1 Wed May 3 02:49:51 2006 /dev/rdsk/c0t3d0s0 0 Sat May 20 00:31:49 2006 /dev/rdsk/c0t3d0s0 1 Mon May 29 01:33:33 2006 /dev/rdsk/c0t3d0s0 5 Wed May 31 00:28:14 2006 Jak widać, dla urządzenia c0t1d0s0 30 kwietnia 2006 r. wykonano kopię zapasową poziomu 0, a 3 maja — poziomu 1 Dla urządzenia c0t3d0s0 20 maja sporządzono kopię zapasową po- ziomu 0, 29 maja — poziomu 1, a 31 maja — poziomu 5. W związku z plikiem dumpdates trzeba wspomnieć o kilku ważnych rzeczach. Gdy narzędzie dump uruchamiane jest w systemie po raz pierwszy, konieczne jest utworzenie pustego pliku dumpdates i ustanowienie jego właścicielem superużytkownika. Jeśli plik nie istnieje lub jego właścicielem nie jest superużytkownik, narzędzie dump nie utworzy pliku. Program będzie kontynuował działanie, lecz poinformuje o problemie z plikiem dumpdates. Warto zauważyć, że plik ten jest aktualizowany tylko wtedy, gdy narzędzie dump całkowicie z powodzeniem ukończy tworzenie kopii zapasowej. Jeżeli jakieś błędy spowodują przerwanie działania narzę- dzia dump, plik dumpdates nie zostanie uaktualniony. Oznacza to, że plik ten dobrze nadaje się do zastosowania przez zautomatyzowany skrypt sprawdzający, czy narzędzie dump utworzyło kopie zapasowe. Poniższa lista prezentuje różne nazwy i lokalizacje pliku dumpdates. • HP-UX 9.x, SunOS, Solaris, AIX, Linux i IRIX: /etc/dumpdates. • HP-UX 10.0: /var/adm/dumpdates. • SCO: /etc/ddate. Można nie chcieć używać opcji u, gdy jednorazowo tworzy się specjalną kopię zapasową. Wynika to stąd, że zastosowanie opcji u ma wpływ na inne kopie zapasowe. Jeśli na przykład sporządza się jednorazowo kopię poziomu 0 z użyciem opcji u, automatycznie tworzone ko- pie zapasowe poziomu 1 będą odwoływać się do kopii poziomu 0, którą przekazano komuś innemu i która nie wchodzi w skład normalnej puli archiwizacyjnej. 96 | Rozdział 3. Podstawowe narzędzia do archiwizacji i odtwarzania Plik dumpdates, niezależnie od swojej nazwy, może być przeglądany lub modyfikowany za pomocą standardowego edytora tekstu. Przykładowo można coś takiego zrobić, gdy wiadomo, że taśma z kopią zapasową poziomu 0 z bieżącego tygodnia została wciągnięta przez napęd. Nawet gdy brakuje czasu potrzebnego do ponownego utwo- rzenia kopii tego poziomu, jakąś kopię zapasową chcemy mieć. Jeśli jednak wykonamy kopię zapasową poziomu 1, będzie ona odwoływać się do kopii poziomu 0 z tego tygodnia, która nie jest dostępna. W takiej sytuacji dla wymaganych systemów plików można poddać edycji wiersz kopii zapasowej poziomu 0, zmieniając datę na datę dostępnej kopii tego samego poziomu, sporządzonej w zeszłym tygodniu. Dzięki temu kopia poziomu 1 będzie odwoływać się do kopii poziomu 0 z poprzedniego tygodnia, a nie do kopii z bieżącego tygodnia, która został zniszczona. W ten sposób mimo uszkodzenia kopii poziomu 0 można spać trochę spokojniej bez konieczności ponownego tworzenia pełnej kopii zapasowej poziomu 0. Powiadamianie operatorów archiwizacji (n) Opcja n powoduje, że narzędzie dump powiadamia każdego członka grupy operatorów (okre- ślona w pliku /etc/group), gdy konieczna okaże się ich interwencja. Powiadomienie wygląda podobnie do komunikatu polecenia wall (powiadomienia nie są dostępne w przypadku systemu SCO). Kopia zapasowa tworzona przez narzędzie dump może wymagać interwencji, gdy wystąpi jedno z następujących zdarzeń: • kopia zapasowa osiągnie koniec taśmy lub dojdzie do zapełnienia dysku CD; • napęd archiwizujący przestanie poprawnie działać, powodując błędy zapisu; • pojawią się trudności z odczytem przez napęd dyskowy. Określanie gęstości i rozmiaru (opcje d i s) Gęstość (opcja d) i rozmiar (opcja s) nie mają wpływu na to, jak dane są zapisywane na nośniku archiwizacyjnym. Polecenie dump używa tych opcji tylko do określenia ilości danych, które mogą się zmieścić na konkretnym woluminie, i do identyfikacji logicznego końca taśmy (miejsce, po którego osiągnięciu narzędzie dump sądzi, że wolumin jest pełny), występującego przed fizycznym końcem taśmy. Gdy zostaje wykryty logiczny koniec taśmy, program dump prosi operatora o zmianę woluminów. Identyfikowanie logicznego końca taśmy ma na celu niedo- puszczenie do osiągnięcia przez wolumin fizycznego końca taśmy. Starsze wersje narzędzia dump nie radzą sobie dobrze z taką sytuacją. Poniżej w skrócie omówiono opcje d i s. d (gęstość) Określając gęstość, informuje się program dump o ilości danych, które mogą się zmieścić na jednym calu taśmy (choć w rzeczywistości wartość opcji d nawiązuje do czasów 9-ścież- kowych taśm, narzędzie dump używa jej w połączeniu z opcją s do określenia pojemności woluminu archiwizacyjnego). Aby mieć pewność, że program dump wykorzysta cały wo- lumin, należy zastosować dużą wartość, taką jak 80 000. s (rozmiar „taśmy” wyrażony w stopach) Opcja s informuje narzędzie dump o długości taśmy. Dysponując wartościami opcji d i s, program oblicza ilość danych, które zmieszczą się na taśmie. Aby mieć pewność, że narzę- dzie dump wykorzysta cały wolumin, należy użyć dużej wartości, takiej jak 500 000. Podając wartość 80 000 jako gęstość i 500 000 jako rozmiar, skutecznie informuje się program dump, że wolumin jest w stanie pomieścić 480 GB! Choć opcje d i s wydają się bezsensowne, jeśli Archiwizowanie za pomocą narzędzia dump | 97 dane archiwizuje się na dysku lub płycie CD, pełnią istotną rolę. W celu uzyskania dodat- kowych informacji należy zapoznać się z podpunktem „Czy trzeba używać opcji d i s?”. W praktyce opcje te są bardzo trudne w użyciu i dają znikome korzyści. Większość osób oszu- kuje narzędzie dump, stosując wartości, które sprawiają, że dla programu taśma ma nieogra- niczoną pojemność. W efekcie narzędzie używa całego woluminu i jest w stanie wykryć fizyczny koniec taśmy, jeśli aż tyle jej zapisze. Można wymienić wiele powodów takiego stanu rzeczy. Oto one: • Polecenie dump może obecnie wykrywać fizyczny koniec taśmy i odpowiednio reagować (wcześniej program po osiągnięciu fizycznego końca taśmy przerywał działanie). W systemie Solaris jest nawet dostępna opcja powodująca wysunięcie taśmy i włożenie następnej (jeśli stosuje się automatyczną zmieniarkę). A zatem w przypadku systemu Solaris narzędzie dump może kontynuować działanie bez potrzeby interwencji operatora. • Obliczenia sprawdzają się tylko wtedy, gdy narzędzie dump umieściło na
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Archiwizacja i odzyskiwanie danych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: