Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00150 007851 13454646 na godz. na dobę w sumie
Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, tom 12, Rada Żydowska w Warszawie (1939-1943) - ebook/pdf
Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, tom 12, Rada Żydowska w Warszawie (1939-1943) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1440-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Materiał prezentowany w niniejszym tomie, w przeważającej części publikowany po raz pierwszy, dokumentuje pracę instytucji administrującej największym skupiskiem Żydów w okupowanej Europie. Publikacja obejmuje prawie wszystkie dokumenty związane z warszawskim Judenratem, które zachowały się w Konspiracyjnym Archiwum Getta Warszawy. Nie uwzględnione zostały jedynie pojedyncze pozycje publikowane już we wcześniejszych tomach serii Archiwum Ringelbluma.

Tom podzielony jest na dwie zasadnicze części: do 22 lipca 1942 r. oraz po tej dacie. Moment rozpoczęcia tzw. wielkiej akcji likwidacyjnej stał się tragiczną cezurą nie tylko w życiu mieszkańców warszawskiego getta, ale także w historii instytucji Rady Żydowskiej. Część pierwsza dokumentuje więc walkę społeczności żydowskiej o przetrwanie, druga ilustruje okoliczności śmierci mieszkańców warszawskiego getta.

Czytelnik znajdzie w niniejszym tomie m.in. bogatą korespondencję Rady ze zwierzchnimi instytucjami niemieckimi. Niezwykle ciekawą część publikacji stanowią też dokumenty wewnętrzne Rady - materiały różnych wydziałów i agend, w tym Służby Porządkowej (m.in. rozkazy dzienne Józefa Szeryńskiego, szefa policji żydowskiej).

Do papierowej wersji książki dołączona jest płyta zawierająca zeskanowane oryginały opublikowanych dokumentów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ringelblum_12_tw 6/2/14 5:51 PM Page 1 „Po zaj´ciu Warszawy przez Niemców przed gminà ˝ydowskà stan´ły zupełnie nowe zadania. Zamkni´te zostały wydziały szkolny i religijny, które przed wojnà zajmowały pierwszoplanowà pozycj´ w bud˝ecie i działalnoÊci gminy. Na skutek polecenia władz gmina przej´ła szpital ˝ydowski »Czyste« (1192 łó˝ka), który dotychczas był utrzymywany ze Êrodków komunalnych, a ponadto uruchomiła dla celów izolacyjnych dwa budynki. Poza tym gmina powołała do ˝ycia bataliony pracy, które codziennie dostarczały do dyspozycji władzom niemieckim i zarzà- dowi miasta kilka tysi´cy robotników, opłacanych przez gmin´. Ta zaÊ nie otrzy- muje na ten cel od władz czy te˝ miasta choçby w przybli˝eniu proporcjonalnej zapłaty. RównoczeÊnie w wyniku pauperyzacji ludnoÊci ˝ydowskiej znaczàco spadły przychody gminy”. Z memoriału Adama Czerniakowa, przewodniczàcego Rady ˚ydowskiej 26 marca 1940 r. Niniejszy tom zawiera dokumenty warszawskiej Rady ˚ydowskiej, zgromadzone w Konspiracyjnym Archiwum Getta Warszawskiego. Prezentowane teksty dokumen - tujà prac´ instytucji administrujàcej najwi´kszym skupiskiem ˚ydów w oku po - wanej Europie. Czytelnik znajdzie tu bogatà korespondencj´ Rady z instytucjami niemieckimi (Transferstelle, Urzàd Komisarza), obwieszczenia kierowane do wi´ê niów getta warszawskiego, a tak˝e liczne dokumenty wewn´trzne, ilustrujàce nie tylko niemiecki terror, ale tak˝e codzienne kłopoty, z jakimi borykała si´ Rada (brak funduszy, rekwizycje, dramatycznie niski poziom oficjalnej aprowizacji i ciàgłe ˝àdania Niemców). Do tomu włàczono dokumenty niemieckie – w prze- wa˝ajàcej wi´kszoÊci o charakterze normatywnym, wyznaczajàcym ram´ „prawnà” (w hitlerowskim znaczeniu tego słowa) dla działalnoÊci Rady ˚ydowskiej. (ARG) (˚IH) (WUW) A R C H I W U M R I N G E L B L U M A tom 12 ARCHIWUM RINGELBLUMA Rada ˚ydowska w Warszawie (1939–1943) 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== strRingelblum_12 4/1/14 5:28 PM Page 1 ARCHIWUM RINGELBLUMA ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== strRingelblum_12 4/1/14 5:28 PM Page 2 Seria wydawnicza: ARCHIWUM RINGELBLUMA Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy Eleonora Bergman (koordynator), Tadeusz Epsztein ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== strRingelblum_12 4/1/14 5:28 PM Page 3 ˚ydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma ARCHIWUM RINGELBLUMA Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy tom 12 Rada ˚ydowska w Warszawie (1939–1943) Opracowała Marta Janczewska Warszawa 2014 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Przekłady Piotr Kendziorek Sara Arm Projekt okładki i stron tytułowych Mikołaj Filipiuk Przygotowanie do druku Anna Gogolewska Redaktorzy prowadzący Szymon Morawski Beata Jankowiak-Konik Redakcja i korekta Jolanta Rudzińska Indeksy Marta Janczewska Jolanta Rudzińska Redakcja techniczna Zofi a Kosińska Skład i łamanie Dariusz Górski Publikacja powstała przy wsparciu fi nansowym przyznanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Fundacji Taubego Copyright © Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma 2014 © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014 ISBN 978-83-61850-44-1 (ARG) ISBN 978-83-61850-89-2 (ŻIH) ISBN 978-83-235-1285-1 (WUW) Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 http:// www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy WUW: tel. (0 48 22) 55-31-333; e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: http://www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== S p i s t r eś c i Wykaz skrótów ................................................................................................................ XIX Wstęp ............................................................................................................................ XXVII Nota edytorska ................................................................................................................... XXXIX Dokumenty CZĘŚĆ I RADA ŻYDOWSKA DO 22 LIPCA 1942 R. 1a. Zarządzenia i obwieszczenia niemieckich władz okupacyjnych i instytucji miasta Warszawy Dok. 1. Po 09.1939, b.m. [Władze niemieckie GG], Wykaz dokumentów potrzebnych do wyrobienia paszportu (fragment [?]) ................................................................... 2 Dok. 2. Po 07.1940, b.m. Zbiór dokumentów (okólników) niemieckich władz okupacyj- nych GG dotyczących przymusu pracy dla ludności żydowskiej (fragmenty) ....... 3 Dok. 3. 1941, GG (Warszawa). Blankiet „Karty rozpoznawczej »J« dla Żydów” ............... 13 Dok. 4. 1940–1941, Warszawa. Zarząd Miejski m. Warszawy. Dyrekcja Tramwajów i Autobusów, Karty podstawowe (bilety miesięczne dla Żydów) ........................... 14 Dok. 5. 1940, Warszawa. Zarząd Miejski w Warszawie, „Karta opałowa 1940/1941 r.” .... 14 Dok. 6. 10.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Obwieszczenie z 23.10.1941 r. o nowych granicach getta .................. 15 Dok. 7. 11.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Obwieszczenie o rozstrzelaniu 17.11.1941 r. 8 Żydów za bezprawne opuszczenie getta ...................................................................................................... 15 Dok. 8. 25.12.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Zarządzenie o nakazie wydania futer i odzieży futrzanej pod groźbą rozstrzelania .................................................................................................. 17 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== VI Spis treści Dok. 9. 12.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warsza- wie, Heinz Auerswald, Zarządzenie z 25.12.1941 r. o nakazie wydania futer do 28.12.1941 r. ........................................................................................................ 17 Dok. 10. 01.1942, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Obwieszczenie z 8.01.1942 r. o nakazie wydania nart i butów narciar- skich .......................................................................................................................... 17 Dok. 11. 02.1942, Warszawa. „Mitteilungsblatt für den jüdischen Wohnbezirk in Warschau” [„Urzędowy biuletyn dla żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej w Warszawie”], nr 1 z 1.02.1942 r. ................................................................................................... 18 Dok. 12. 30.04.1942, Warszawa. Starosta miejski w Warszawie. Dyrektor Policji dr [Otto] Bethke, Obwieszczenie o obowiązku przestrzegania przepisów ruchu drogowego ................................................................................................................ 36 Dok. 13. 9.07.1942, Warszawa. Urząd Miar przy komisarzu dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Obwieszczenie dotyczące obowiązkowej rejestracji narzędzi mier- niczych w getcie warszawskim ................................................................................ 37 1b. Korespondencja z niemieckimi władzami okupacyjnymi i instytucjami m. Warszawy Dok. 14. Po 1.02.[1940?], Warszawa. Prezydent miasta Warszawy, Pismo z 1.02.[1940?] r. do [Zakładu Oczyszczania Miasta] i RŻ w Warszawie w sprawie dostarczania robotników do odśnieżania miasta ........................................................................... 39 Dok. 15. Po 06.1940, Warszawa. Firma Wilh[elm] Kuhmichel (Saarbrücken 3, Am Hom- burg 35) w Warszawie, Pismo z 6.06.1940 r. do RŻ w Warszawie dotyczące dostarczenia robotników do elektrowni ................................................................... 40 Dok. 16. Po 6.08.1940, Warszawa. [Wydział Pracy w rządzie GG], Pismo dr. Frauendorfera dotyczące pracy i wynagradzania Żydów ................................................................ 41 Dok. 17. Po 16.11.1940, Warszawa-getto. Urząd Pracy [Arbeitsamt] w Warszawie, Pismo z 16.11.1940 r. do RŻ w Warszawie w sprawie dostarczenia robotników do pracy w Puławach i Łęcznej ............................................................................................... 42 Dok. 18. Po 4.08.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja dotycząca domów znajdujących się w pobliżu więzienia „Pawiak” (31.07–4.08.1941 r.) ...... 44 Dok. 19. Po 8.10.1941, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie?], Notatka dla władz niemiec- kich („Notiz für Herrn Direktor Stark”) dotycząca walki z wszawicą ................... 46 Dok. 20. Po 26.09.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Pismo z 26.09.1941 r. do RŻ w Warszawie. Nakaz opuszcze- nia do 5.10.1941 r. przez ludność żydowską domów położonych po południowej stronie ul. Siennej i na południe od ul. Siennej, przy ulicach: Twardej, Sosnowej i Wielkiej ................................................................................................................... 48 Dok. 21. Po 21.10.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Pismo z 21.10.1941 r. do przewodniczącego RŻ w Warszawie z nakazem opuszczenia do 26.10.1941 r. przez ludność żydowską domów wyłą- czonych z granic getta .............................................................................................. 49 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści VII Dok. 22. 21.10.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Pismo okólne do admini- stratorów domów. Nakaz opuszczenia domu przez wszystkich lokatorów do 26.10.1941 r. ....................................................................................................... 50 Dok. 23. 09–12.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja z komisarzem dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinzem Auerswaldem [30 pism] ........... 51 Dok. 24. Po 8.01.1942, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Pismo z 30.12.1941 r. do RŻ w Warszawie dotyczące zaopa- trzenia getta warszawskiego w chleb ....................................................................... 80 Dok. 25. Po 26.02.1942, przed 15.03.1942, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydow- skiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Pismo z 02/03.1942 do przewodniczącego RŻ w Warszawie dotyczące kwestii personalnych .................................................. 82 Dok. 26. 09.1941–03.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja z komisa- rzem dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinzem Auerswaldem [7 pism] .... 83 Dok. 27. Po 11.03.1942, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Pismo do RŻ w Warszawie dotyczące obowiązku meldunko- wego ofi cerów WP .................................................................................................... 89 Dok. 28. Po 10.04.1942, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinz Auerswald, Pismo z 8.04.1942 r. do przewodniczącego RŻ w Warszawie w sprawie działalności kulturalnej w getcie ........................................................... 91 Dok. 29. Po 05.1942, Warszawa-getto. N.N., Opracowanie pt. „Rok pod rządami komisarza dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie”. Omówienie sytuacji getta pod zarządem dr. Heinza Auerswalda (15.05.1941–15.05.1942) .................................................... 93 Dok. 30. Po 28.01.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Prze- siedleń. Placówka Transferu, Pismo do RŻ w Warszawie dotyczące dostarczenia maszyn do szycia ...................................................................................................... 108 Dok. 31. Po 01.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Prze- siedleń, Dwa pisma z 20.01.1941 r. do RŻ w Warszawie dotyczące nakazu utwo- rzenia w getcie warszawskim kilku dużych zakładów krawieckich, obuwniczych oraz wytwarzających pończochy i skarpety .............................................................. 109 Dok. 32. Po 16.02.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Prze- siedleń. Placówka Transferu, Pismo do [RŻ w Warszawie] dotyczące utworzenia w getcie warsztatów krawieckich (szopów) (fragment) ............................................ 111 Dok. 33. Po 28.02.1941, Warszawa-getto. [Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Prze- siedleń]. Placówka Transferu, Pismo do RŻ w Warszawie w sprawie dostarczenia robotników do prac melioracyjnych ........................................................................... 112 Dok. 34. Po 19.02.1941, Urząd Szefa Dystryktu Warszawa, Wydział Przesiedleń, Pla- cówka Transferu, Pismo z 19.02.1941 r. do przewodniczącego RŻ w Warsza- wie. Zezwolenie na noszenie specjalnych opasek przez pracowników poczty żydowskiej .................................................................................................................. 113 Dok. 35. Po 9.03.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Pismo z 9.03.1941 r. do Urzędu Szefa Dystryktu Warszawa, Wydział Przesiedleń, Placówka Transferu, zawierające informację o liczbie wykwalifi kowanych rzemieślników na terenie getta (frag- ment) ........................................................................................................................... 114 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== VIII Spis treści Dok. 36. Po 03.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa, Wydział Prze- siedleń, Placówka Transferu, Pismo z 6.03.1941 r. do przewodniczącego RŻ dotyczące zakazu opuszczania getta przez bataliony pracy w związku z epidemią tyfusu ........................................................................................................................ 115 Dok. 37. Po 03.1941, Warszawa-getto. [Urząd Szefa Dystryktu Warszawa]. Wydział Prze- siedleń. Placówka Transferu, Pismo z 6.[03.1941 r.] do przewodniczącego RŻ dotyczące nakazu przeprowadzania akcji odwszania (począwszy od 7.03.1941 r.) osób udających się do pracy poza granice getta ..................................................... 116 Dok. 38. Po 24.04.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa, Pismo z 24.04.1941 r. do RŻ w Warszawie w sprawie obowiązku pracy (za zwolnienie z obowiązku pracy należy pobierać do 500 zł) ....................................................... 117 Dok. 39. Po 23.07.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Placówka Transferu, Pismo z 23.07.1941 r. do RŻ. Brak zgody na przekazanie fortepianu Michałowi Michałowiczowi z Warszawy (dom uchodźców) .................................. 119 Dok. 40. Po 13.10.1941, Warszawa-getto. J. Lex sp. z o.o., Pismo do Trans ferstelle [Pla- cówki Transferu] w sprawie możliwości korzystania z pracy Żydów na terenie GG .............................................................................................................................. 120 Dok. 41. 08–11.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja z Transferstelle [Placówką Transferu] [29 pism] ............................................................................... 121 Dok. 42. 1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Przesiedleń. Placówka Transferu, Pismo [do RŻ] dotyczące produkcji czapek w getcie ........... 149 Dok. 43. Po 03.1941, Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Przesie- dleń. Placówka Transferu, Pismo [do RŻ] dotyczące tworzenia szopów (zakładów) stolarskich (fragment) ............................................................................................... 150 Dok. 44. b.d., Warszawa-getto. Urząd Szefa Dystryktu Warszawa. Wydział Przesiedleń. Placówka Transferu, Pismo do RŻ w Warszawie dotyczące fi rmy Wiśniewski Serejski i Słuckin ...................................................................................................... 151 Dok. 45. Po 26.02.1942, Warszawa-getto. Firma Menck, Krüger Sohn Gefl ügelimport – Berlin (fi lia w Warszawie), Pismo do Transferstelle. Prośba o wydanie Maurycemu Klarowi pozwolenia na opuszczenie getta ............................................................... 152 Dok. 46. 15.09.1941–11.06.1942, Warszawa. Sąd Niemiecki w Warszawie, Pisma do Ety Gulbas. Postanowienia sądu w sprawie nienoszenia opaski .................................... 153 Dok. 47. Po 28.04.1942, Warszawa-getto. Materiały dotyczące Hindy (Chindy) Buki w związku z jej uwięzieniem w więzieniu na Gęsiej .............................................. 156 Dok. 48. Po 04.1942, Warszawa-getto. Materiały dotyczące uwięzienia Hirsza Rozenbauma za opuszczenie getta bez zezwolenia ....................................................................... 159 Dok. 49. Po 6.07.1942, Warszawa. Szef Sicherheitspolizei i SD na dystrykt warszawski, Obwieszczenie o ustanowieniu nagrody za pomoc w ujęciu sprawcy morderstwa rabunkowego Pauliny Krüger ................................................................................... 161 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści IX 2. Rada Żydowska Przewodniczący Rady Żydowskiej Dok. 50. Po 26.03.1940, Warszawa. Przewodniczący RŻ w Warszawie, A[dam] Czernia- ków, Memoriał pt. „Die neuen Aufgaben der Jüdischen Gemeinde in Warschau und die Lage der jüdischen Bevölkerung” [„Nowe zadania gminy żydowskiej w Warszawie i sytuacja ludności żydowskiej”] (26.03.1940 r.) .............................. 162 Dok. 51. Po 4.01.1942, Warszawa-getto. Adam Cz[erniaków], Wspomnienie o radcy Benia- minie Zabłudowskim (4.01.1942 r.) ......................................................................... 176 Dok. 52. [01.1942], Warszawa-getto. Przewodniczący RŻ w Warszawie, Adam Czer- niaków, Zawiadomienie o nabożeństwie żałobnym w intencji zmarłych członków RŻ ............................................................................................................. 178 Dok. 53. 28.06.1942, Warszawa-getto. Adam Czerniaków, Przemówienie z okazji urodzin Abrahama Gepnera .................................................................................................. 179 Korespondencja Dok. 54. 10.12.1940, Warszawa-getto. Mina Tyńska (ul. Miła 23 m. 42), Pismo do RŻ w Warszawie. Prośba o przyjęcie do pracy na poczcie ........................................... 181 Dok. 55. Po 26.06.1941 [?], Warszawa-getto. Pismo robotników szopu krawieckiego nr 12 przy ul. Prostej 14 (2 piętro) do przewodniczącego RŻ, Adama Czerniakowa. Skarga na trudne warunki pracy ............................................................................... 182 Dok. 56. 6.07.1941 [?], Warszawa-getto. Pismo robotników szopu krawieckiego nr 12 przy ul. Prostej 14 (2 piętro) do przewodniczącego RŻ, Adama Czerniakowa. Informa- cja o strajku robotników (1.07.1941 r.) na znak protestu za złe traktowanie i wyży- wienie ........................................................................................................................ 184 Dok. 57. [Po 6.01.1942], Warszawa-getto. Sz[muel] [Samuel] Winter, Pismo do prze- wodniczącego RŻ w Warszawie, Adama Czerniakowa, dotyczące aresztowania przez SP Salomona, prezesa nieustalonego Komitetu Domowego w getcie war- szawskim ................................................................................................................... 186 Dok. 58. Po 23.03.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja. 1) Pismo przewodniczącego RŻ, Adama Czerniakowa, do Ubezpieczalni Społecznej, 2) Pismo Referatu Prawnego RŻ do Wydziału Personalnego RŻ dotyczące zgła- szania pracowników RŻ do ubezpieczenia społecznego, 3) Pismo komisarza dla dzielnicy żydowskiej w Warszawie, Heinza Auerswalda, do RŻ zawierające odmowę odroczenia wpłaty grzywny ....................................................................... 187 Dok. 59. Po 29.03.1942, Warszawa-getto. Zarząd „Samopomocy” [...], Pismo do przewod- niczącego RŻ w Warszawie, Adama Czerniakowa, dotyczące zaopatrzenia w get- cie warszawskim w produkty żywnościowe (fragment) .......................................... 190 Dok. 60. 21.04.1942, Warszawa-getto. Michał Weichert [?], List do [Adama Czerniakowa]. Podziękowanie za pomoc udzieloną podczas choroby ............................................ 191 Dok. 61. Po 1.04.1942, Warszawa-getto. RŻ w Siedlcach, Pismo do [RŻ w Warszawie] dotyczące Zylbersztejna i N.N. (fragment) .............................................................. 192 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== X Spis treści Dok. 62. Po 27.04.1942, Warszawa-getto. Zarząd Miejski m. Warszawy, Z[akład] O[czysz- czania] M[iasta], Pismo do RŻ w Warszawie. Informacja o wstrzymaniu od 1.06.1942 r. oczyszczania ulic na terenie getta ........................................................ 193 Dok. 63. Po 31.05.1942, Warszawa-getto. N.N., Notatka uzupełniająca w sprawie oczysz- czania ulic w dzielnicy żydowskiej .......................................................................... 194 Obwieszczenia Dok. 64. Po 13.10.1940, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Komunikat nr 1 w sprawie dzielnicy żydowskiej w Warszawie ........................................................................ 201 Dok. 65. 15.01.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Pismo okólne do komitetów domowych w sprawie talonów zwalniających od obowiązku opłaty za karty żyw- nościowe .................................................................................................................. 206 Dok. 66. 15.04.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Zarządzenie o wprowadzeniu obo- wiązkowego wypoczynku sobotniego dla mieszkańców dzielnicy żydowskiej ..... 207 Dok. 67. 7.05.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Obwieszczenie o przygotowaniach do obrony przeciwlotniczej ...................................................................................... 209 Dok. 68. Przed 5.06.1941, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie?], Zawiadomienie o terminie rejestracji fi rm, instytucji i pracowników. Ulotka zaadresowana do mieszkańców domu przy ul. Ogrodowej 43 (fragment) ................................................................. 210 Dok. 69. Po 10.10.[1941], Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie?], Obwieszczenie: „Nowe granice Dzielnicy Żydowskiej. Wszyscy z nowo przyłączonych ulic muszą opuścić mieszkania do 10 października b.r.” Zarządzenie dotyczące ludności polskiej ...... 211 Dok. 70. Po 21.10.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Pismo okólne do admini- stracji domów i komitetów domowych. Obwieszczenie dotyczące zmian gra- nic getta z nakazem opuszczenia domów (zał. lista ulic z numerami domów) do 26.10.1941 r. Załączony wykaz domów wyłączonych 21.10.1941 r. .................... 212 Dok. 71. [12.1941], Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie?], Obwieszczenie podające nieru- chomości wyłączone w getta warszawskiego .......................................................... 214 Dok. 72. b.d., Warszawa-getto. RŻ w Warszawie [?], Obwieszczenie dotyczące kąpieliska (łaźni [?]). Informacja o zamknięciu łaźni ............................................................... 215 Wydziały i agendy Rady Żydowskiej Biuro Inkasa dla Ubezpieczalni Społecznej Dok. 73. Po 03.1942, Warszawa-getto. N.N., „Notatka w sprawie Ubezpieczalni Społecz- nej w Warszawie”. Zestawienie fi nansowe dotyczące sum przekazywanych przez mieszkańców getta do Ubezpieczalni Społecznej .................................................... 215 Komisja dla Spraw Przesiedleńców Dok. 74. 22.04.1941, Warszawa-getto. Komisja dla Spraw Przesiedleńców przy RŻ w War- szawie, Magazyn Rymarska 12, Obwieszczenie wzywające do odbioru zaginio- nych bagaży do 1.05.1941 r., w związku z likwidacją magazynu .......................... 219 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XI Dok. 75. Po 31.08.1941, Warszawa-getto. עיסימאָק־ץנאַניפֿ רעד ןופֿ גנוטאַראַב רעד ןופֿ לאָקאָטאָרפ״ הלהק רעד ןיא עיסימאָק־סגנולדיזרעביא רעד ײַב [„Protokół z posiedzenia Komisji Finan- sowej przy Komisji Przesiedleńczej RŻ”] (31.08.1941 r.). Opodatkowanie zamoż- nych mieszkańców getta na rzecz głodujących ....................................................... 220 Komisja Opieki nad Uchodźcami Dok. 76. [Po. 15.11.1941], Warszawa-getto. N.N., „Projekt protokołu w sprawie opieki nad uchodźcami” ............................................................................................................. 222 Komisja Specjalna Dok. 77. 13.01.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Przewodniczący Komisji Specjal- nej, A[braham] Gepner, Wezwanie dla Joska Kukiełki na zebranie 14.01.1942 r. do gmachu Gminy .................................................................................................... 224 Rada Gospodarcza Dok. 78. Po 1941, Warszawa-getto. Rada Gospodarcza Dzielnicy Żydowskiej w Warsza- wie, Notatka w sprawie przepływu towarów i kapitałów między gettem a „stroną aryjską” ..................................................................................................................... 225 Służba Porządkowa Dok. 79. 1.06.1942, Warszawa-getto. Instrukcja służbowa dla Służby Porządkowej. Ofi - cjalny regulamin SP .................................................................................................. 228 Dok. 80. 11.1940–01.1941, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie. Służba Porządkowa], Roz- kazy dzienne Józefa Szeryńskiego, kierownika SP ................................................. 245 Dok. 81. [1.01.1941 r.], Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie. Służba Porządkowa], Instruk- cja dla dzielnicowych w zakresie sanitarnym .......................................................... 318 Dok. 82. Po 14.01.1941, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie. Służba Porządkowa], Oskar Sekler, kierownik V Rejonu SP, Rozkazy dzienne .................................................. 320 Dok. 83. Po 29.01.1941, Warszawa-getto. Adam Albek, grupowy SP nr 1571, Meldu- nek służbowy z 29.01.1941 r. informujący o stosunkach panujących w kwaran- tannie przy ul. Leszno 109 i nadużyciach tolerowanych przez jej kierownika Halbera ...................................................................................................................... 324 Dok. 84. 20.12.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Służba Porządkowa, Przepustka nr 4950 uprawniająca do przeprowadzki na podstawie nakazu kwaterunkowego .. 325 Dok. 85. 19.11.[...?], Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Inspektorat Służby Porządkowej, Wezwanie kandydata N.N. do SP do stawienia się 19.11.[...?] przed komisją lekar- ską przy ul. Twardej 6 .............................................................................................. 326 Dok. 86. b.d., Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Służba Porządkowa. Referat OPL, Opaska pracownika ................................................................................................................ 327 Wydział Cmentarny Dok. 87. Po 16.12.1941, Warszawa-getto. Wydział Cmentarzy przy RŻ w Warszawie, Pro- tokół w sprawie zmasakrowanych zwłok .................................................................... 328 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XII Spis treści Dok. 88. 8.02.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Spraw Cmentarnych i Pogrzebowych, Zaświadczenie dla Wolfa Strzyga na wejście na cmentarz ......... 329 Wydział Ewidencji Ludności Żydowskiej Dok. 89. Po 01.1940, Warszawa. [RŻ w Warszawie?], „Lista za[a]resztowanych od 18–25 stycznia 1940 r. zarejestrowanych w Gminie” i „Lista za[a]resztowanych od 18–25 stycznia 1940 r. zarejestrowanych w Gminie, w międzyczasie zmarli” 330 Dok. 90. Po 06.1940, Warszawa. [Wydział Ewidencji Ludności Żydowskiej RŻ?], Wykaz osób chrzczonych ..................................................................................................... 338 Dok. 91. 19.03.[...?], Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Ewidencji Ludności Żydowskiej. Dział adresowy, Karty informacyjne Luzera Rozentala i Szlamy Kornblita ................................................................................................................... 340 Dok. 92. Po 01.1942 [?], Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie], Kwestionariusz rejestracyjny dla osób obcej przynależności państwowej ............................................................. 341 Wydział Kontroli Dok. 93. Po 17.04.1941, Warszawa-getto. Raport Komisji Kontroli przy Gminie Żydow- skiej: „Sprawozdanie w sprawie podziału stanowisk administratorów i rządców w nieruchomościach żydowskich dzielnicy żydowskiej” ........................................ 343 Wydział Kwaterunkowy (Biuro Kwaterunkowe) Dok. 94. 24–28.03.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Biuro Kwaterunkowe, Pismo z 24.03.1941 r. do Josefa Nusyna Hermana. Informacja o zajęciu przez Biuro jed- nej izby, zał. pokwitowanie ...................................................................................... 351 Dok. 95. Po 15.06.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Biuro Kwaterunkowe, Pismo z 15.06.1942 r. do mieszkańców domu przy ul. Muranowskiej 2. Informacja o wyłączeniu z getta niektórych ulic ........................................................................ 353 Wydział Nieruchomości i Urządzeń Użyteczności Publicznej Dok. 96. 20.04.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Nieruchomości i Urzą- dzeń Użyteczności Publicznej, Okólnik nr 82, Informacja za okólnikiem nr 228 (z 10.04.1942 r.) Zarządu Komisarycznego Zabezpieczonych Nieruchomości o usuwaniu z mieszkań ............................................................................................. 354 Wydział Opieki Społecznej Dok. 97. 1941/1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Opieki Społecznej, Pre- liminarze budżetowe akcji „Pomocy Zimowej 1941/1942” .................................... 356 Wydział Opłat na rzecz Szpitalnictwa i Służby Zdrowia Dok. 98. 15.09.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Opłat na rzecz Szpital- nictwa i Służby Zdrowia. Dział Pracy Społecznej (ul. Ceglana 7), Pismo do Icka Mordki Łabędzia z prośbą o przybycie .................................................................... 362 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XIII Wydział Pracy (z Batalionem Pracy) Dok. 99. 1941, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie], „Sprawozdanie ogólne Batalionu Pracy za rok 1940” ................................................................................................ 363 Dok. 100. 12.03.1940, Warszawa. Batalion Pracy przy RŻ w Warszawie, Wezwanie nr 14128A na dodatkowe dni pracy w marcu dla Jakuba Samsona ..................... 416 Dok. 101. 08.1940, Warszawa-getto. Batalion Pracy, Okólnik z 1.08.1940 r. „Do wszystkich Żydów podlegających pracy przymusowej” ......................................................... 417 Dok. 102. 1940, Warszawa-getto. Batalion Pracy. Obsługa Obozów Pracy, Formularz pisma do Referatu Rachunkowo-Kasowego .................................................................... 418 Dok. 103. b.d., b.m. Komitet Obywatelski przy Batalionie Pracy, Schemat organizacyjny . 419 Dok. 104. b.d. Warszawa-getto. N.N., List do przewodniczącego RŻ, Adama Czerniakowa, w sprawie nieprawidłowej działalności Wydziału Pracy ...................................... 420 Wydział Prawny Dok. 105. Po 01.04.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja z Inspektoratem Finansowym Warszawa-Miasto I i II (z załącznikami) (1941–1942) ........................................................................................................... 422 Dok. 106. Po 15.04.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, „Dodatkowa notatka w spr[a- wie] inkasa należności Urzędów Skarbowych przez Radę Żydowską” ............... 428 Dok. 107. Po 15.05.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Sprawozdanie z inkasa należ- ności skarbowych za okres 14–30.04. i 1–15.05.1942 r. ...................................... 430 Wydział Składek i Danin Dok. 108. Po 26.06.1940, Warszawa. RŻ w Warszawie, Talon nr 16001 uprawniający do otrzymania karty żywnościowej bez opłaty .......................................................... 432 Dok. 109. Po 26.06.1940, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Talon nr 98624 uprawniający do otrzymania karty żywnościowej bez opłaty w lipcu 1941 r. [?] ..................... 433 Dok. 110. 06.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Talon nr 18936 uprawniający do otrzymania karty żywnościowej bez opłaty w lipcu 1942 r. ................................ 434 Dok. 111. 1942, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie], Wykaz osób, którym przydzielono bezpłatne talony aprowizacyjne ............................................................................ 434 Wydział Spraw Metrykalnych Dok. 112. 09–10.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Spraw Metrykalnych, Pisma do przewodniczącego RŻ Adama Czerniakowa oraz do przewodniczącego Wydziału Spraw Religijnych M[eszulema] Kaminera dotyczące zwyczaju urzą- dzania na cmentarzach ślubów biednych par dla uśmierzenia zarazy.................. 437 Wydział Spraw Religijnych Dok. 113. Po 9.06.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, „Notatka w sprawie przymu- sowego odpoczynku sobotniego” .......................................................................... 439 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XIV Spis treści Dok. 114. Po 06.1942, Warszawa-getto. N.N., „Projekt organizacji Straży Sobotniej (Misz- meret Haszabat) i Sądu dla Spraw Soboty” .......................................................... 440 Wydział Statystyczny Dok. 115. 3.05–4.09.1940, Warszawa. [RŻ w Warszawie]. Wydział Statystyczny, Biuletyn wewnętrzny, załączone sprawozdania przewodniczącego Rady Żydowskiej ............................................................................................................. 442 Dok. 116. 30.04.1942 [?], Warszawa-getto. Wydział Statystyczny RŻ w Warszawie, „Spra- wozdanie tymczasowe z opracowania wyników ankiety meldunk[owej] W[y- działu] E[widencji] L[udności] Ż[ydowskiej] [?] z 21.01.1942” ......................... 533 Wydział Szpitalnictwa Dok. 117. 05.1941, Warszawa-getto. [Dr Jakub Munwez], Memoriał skierowany do prze- wodniczącego Komisji Gospodarczej Szpitala Żydowskiego „Czyste” przy Wydziale Szpitalnictwa Gminy Żydowskiej w Warszawie w sprawie funkcjo- nowania tego szpitala ........................................................................................... 536 Wydział Więziennictwa Dok. 118. Po 15.12.1941, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie. Areszt Centralny], Karty („Personalia zmarłego”) 15 Żydów rozstrzelanych 15.12.1941 r. w więzieniu na ul. Gęsiej 24 za przebywanie poza gettem ............................................................ 550 Dok. 119. 12.1941, Warszawa-getto. Więźniowie Centralnego Aresztu Żydowskiego, Poda- nie do kierownika Rosego o zgodę na przygotowanie wieczoru artystyczno-lite- rackiego 24.12.[1941] r. ......................................................................................... 556 Dok. 120. 11.03.1942, Warszawa-getto. Komenda Straży Aresztu Centralnego, Telefo- nogram I[zaaka] Rudniańskiego, podobwodowego, do przewodniczącego RŻ w Warszawie, Adama Czerniakowa, dotyczący 151 więźniów zwalnianych 11.03.1942 r. ......................................................................................................... 557 Dok. 121. Po 25.03.1942, Warszawa-getto. Areszt Centralny Dzielnicy Żydowskiej w Warszawie. N.N., Notatka dotycząca 16 więźniów przekazanych Niemcom 25.03.1942 r. .......................................................................................................... 558 Dok. 122. 2.07.1942, Warszawa-getto. Kierownik A[resztu] C[entralnego], Pismo do Kuchni Ludowej nr 43 (ul. Lubeckiego 5). Prośba o wydanie o 110 porcji zupy mniej z powodu zmniejszenia się liczby więźniów .............................................. 559 Wydział Wytwórczości (Komisja Pracy i Wytwórczości) Dok. 123. Po 23.12.1940, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Protokół posiedzenia Komisji Pracy z 23.12.1940 r. o godz. 17 w gmachu Gminy ............................................ 560 Dok. 124. Po 24.12.1940, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Protokół posiedzenia podko- misji stolarskiej z 24.12.1940 r. o godz. 17 w gmachu Gminy ............................ 562 Dok. 125. 04.–09.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Wydział Wytwórczości, Spra- wozdania z działalności za okres kwiecień – wrzesień 1941 r............................. 565 Dok. 126. Po 26.09.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Wydział Wytwórczości, Pismo z 26.09.1941 r. do Wydziału Pracy przy Sekcji Opieki Społecznej .......... 586 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XV Dok. 127. 8.12.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Wydział Wytwórczości, Pismo kierownika Wydziału B[eniamina] Gliksmana do Wydziału Statystycznego ...... 587 Wydział Zdrowia Dok. 128. 31.10.1940, Warszawa. [RŻ w Warszawie], Korespondencja dr. I[zraela] Milej- kowskiego .............................................................................................................. 589 Dok. 129. 01.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Sprawozdanie z działalności Insty- tutu Chemiczno-Bakteriologicznego przy Wydziale Zdrowia Rady Żydowskiej za okres od 7.07 do 31.12.1941 r. (fragmenty) ..................................................... 591 Dok. 130. 8.03.1942, Warszawa-getto. „Biuletyn Tygodniowy. Przeznaczony dla wszyst- kich funkcjonariuszy i pracowników Wydziału Zdrowia”, nr 1 z 8.03.1942 r. 597 Zakład Zaopatrywania Dok. 131. Po 21.07.1941, Warszawa-getto. Komisarz dla dzielnicy żydowskiej w Warsza- wie, Heinz Auerswald, „Satzung der Versorgungsanstalt für den jüdischen Wohn- bezirk in Warschau” (21.07.1941 r.) [Statut Zakładu Zaopatrywania dzielnicy żydowskiej w Warszawie] ..................................................................................... 601 Dok. 132. b.d., Warszawa-getto. Generalne Gubernatorstwo, Urząd Szefa Dystryktu War- szawa. Wydział Wyżywienia i Rolnictwa, Pismo do RŻ dotyczące przydziału jaj dla ZZ..................................................................................................................... 603 Dok. 133. 03.–07.1941, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, Pisma okólne skiero- wane do punktów rozdzielczych, dotyczące rozdziału artykułów żywnościowych i przemysłowych [40 pism] ................................................................................... 605 Dok. 134. b.d., Warszawa-getto. ZZ [przy RŻ w Warszawie], Treść szyldu punktu rozdziel- czego artykułów spożywczych .............................................................................. 651 Dok. 135. 03.1941–03.1942, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, Przewodniczący RŻ w Warszawie, Adam Czerniaków, Obwieszczenia dotyczące przydziału żyw- ności i innych produktów dla mieszkańców getta ................................................ 652 Dok. 136. 03.1941, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, Komunikat Referatu Pie- karń i Rozdzielnictwa Chleba z 31.03.1941 r. o wydawaniu chleba 2.–4.04.1941 r. na karty z lutego 1941 r. ........................................................................................ 683 Dok. 137. 1940/1941, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, „Karta ziemniaczana na rok 1941 nr 342087” wystawiona dla Fajgi Krauze ............................................. 684 Dok. 138. 1941/1942, Warszawa-getto. [ZZ przy RŻ w Warszawie], „Karta żywnościowa nr 450000 na miesiąc styczeń 1942” .................................................................... 684 Dok. 139. 1941/1942, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, „Dodatkowa karta żyw- nościowa nr 003794 i 015000 na miesiąc styczeń 1942” ..................................... 685 Dok. 140. 01.1942, Warszawa-getto. [ZZ przy RŻ w Warszawie], „Karta żywnościowa nr 251183, 251184, 450000 na miesiąc luty 1942” ................................................... 685 Dok. 141. 01.1942, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, „Dodatkowa karta żywno- ściowa nr 006375 i 022000 na miesiąc luty 1942” .............................................. 686 Dok. 142. 02.1942, Warszawa-getto. [ZZ przy RŻ w Warszawie], „Karta żywnościowa nr 400000 na miesiąc marzec 1942” ......................................................................... 686 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XVI Spis treści Dok. 143. 02.1942, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, „Dodatkowa karta żywno- ściowa nr 016484 na miesiąc marzec 1942” ......................................................... 686 Dok. 144. b.d., Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, „Karta dodatkowa dla dzieci nr 100000” ............................................................................................................. 687 Dok. 145. 09.1941–01.1942, Warszawa-getto. Ulotka: Okólnik Wydziału Humoru [s] Zakładu Zaopatrywania Dzielnicy Żydowskiej w Warszawie (01.[1942 r.]) ....... 687 Dok. 146. b.d., Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, „Karta dodatkowa dla dzieci w wieku przedszkolnym nr 013589” wystawiona dla Eriki Grasberg ................................................................................................................. 688 Dok. 147. b.d., Warszawa-getto. [ZZ przy RŻ w Warszawie?], Ulotka: „Przepis przyrzą- dzania brukwi” ....................................................................................................... 688 Dok. 148. 02.1942, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, Referat Statystyczny, „Ankieta w sprawie spożycia. Sprawozdanie. Grudzień 1941” ........................... 689 Dok. 149. Po 09.1941, Warszawa-getto. Zarząd Spółdzielni Spożywczej Prac[owników] RŻ w Warszawie, Notatka dotycząca działalności ZZ (fragment) ....................... 702 Dok. 150. Po 10.1941, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Korespondencja dotycząca sta- tutu ZZ (fragmenty) ............................................................................................... 704 Dok. 151. 04.1942 [?], Warszawa-getto. N.N., „Notatka w sprawie sytuacji materialnej pracowników Rady Żydowskiej i stosunku do nich Zakł[adu] Zaopatr[ywania]” (fragmenty) ............................................................................................................ 708 Dok. 152. 1942, Warszawa-getto. ZZ przy RŻ w Warszawie, Ogłoszenie o koszerności cukierków rozdawanych w torebkach z napisem „Pesach 1942” ........................ 712 Dok. 153. Przed 21.02.[1941], Warszawa-getto. [ZZ przy RŻ w Warszawie]. Wydział Opałowy, Zaproszenie na podwieczorek artystyczny 21.02.[1941 r.] na ul. Leszno 14 ......................................................................................................... 713 Rada Żydowska – inne Dok. 154. Przed 25.11.1940, Warszawa. RŻ w Warszawie, Tymczasowy dokument tożsa- mości nr 15953, wydany dla Szmula Fersztenberga, ważny do 25.11.1940 r. .... 714 Dok. 155. Po 09.1941, Warszawa-getto. N.N., Album satyryczny na temat działalności RŻ i największych problemów getta warszawskiego, wykonany prawdopodobnie przez pracownika RŻ ............................................................................................ 715 CZĘŚĆ II RADA ŻYDOWSKA PO 22 LIPCA 1942 R. Dok. 156. Po 30.09.1942, Warszawa-getto. [RŻ w Warszawie], Sprawozdanie za okres od 22.07 do 30.09.1942 r. (fragmenty) ...................................................................... 718 Dok. 157. Po 22.07.1942, Warszawa-getto. [Das Beauftragten für die Umsiedlung, Her- mann Höffl e, Pełnomocnik dla Spraw Przesiedlenia], „Eröffnung und Aufl a- gen für den Judenrat” [„Oświadczenie i nakazy dla Rady Żydowskiej”] ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XVII (22.07.1942 r.). Wytyczne przekazane ustnie na posiedzeniu RŻ 22.07.1942 r. przez pełnomocnika ds. przesiedlenia Hermanna Höffl ego na temat organizacji „przesiedlenia na wschód” Żydów z Warszawy ................................................... 735 Dok. 158. Po 22.07.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Opaska pracownika nr 436 (Rozengartena) ...................................................................................................... 735 Obwieszczenia Dok. 159. 07.–09.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Obwieszczenia ....................... 736 Dok. 160. 25.08.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Obwieszczenie o zarządzeniu Urzędu Pracy w Warszawie z 24.08.1942 r. ......................................................... 741 Dok. 161. Po 09.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Obwieszczenia ........................ 742 Dok. 162. 4.10.1942, Warszawa-getto. Pismo okólne przewodniczącego RŻ w Warszawie, Marka Lichtenbauma, do pracowników RŻ w Warszawie o tępieniu szkodnictwa i opieszałości w pracy ........................................................................................... 744 Dok. 163. 12.1942–01.1943, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Obwieszczenia ............... 745 Dok. 164. 29.12.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Komisarz Tygodnia Czystości, Regulamin „Tygodnia Czystości” w dzielnicy żydowskiej w Warszawie ........... 748 Wydziały i agendy Rady Żydowskiej Biuro Ewidencji Ludności Żydowskiej Dok. 165. 12.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział IV Administracyjny. Biuro Ewidencji Ludności (ul. Kurza 9), Pisma okólne ................................................. 750 Dok. 166. Po 22.07.1942, Warszawa-getto. Biuro Ewidencji Ludności Żydowskiej, Karta ewidencyjna ........................................................................................................... 755 Dok. 167. 5.01.1943, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział Ewidencji Ludno- ści Żydowskiej. Dział Adresowy, „Karta informacyjna” Hajlmana (Henryka) Berka .................................................................................................................... 755 Dok. 168. 10.1942, Warszawa. Dr [Eduard Wilhelm] von Wendorff (Warszawa, Siege- strasse [Zwycięzców] 41), Pisma z 7, 23 i 30.10.1942 r. do RŻ w Warszawie (ul. Ceglana 7) ....................................................................................................... 757 Dok. 169. 10.–11.1942, b.m. N.N., Listy (2) z [21.10. i 25.11.1942 r. d.st.] do RŻ w War- szawie [Wydział Ewidencji] (fragmenty, zachowały się tylko koperty) .............. 759 Służba Porządkowa Dok. 170. 07.1942, Warszawa-getto. SP w Warszawie, Obwieszczenia ............................... 759 Wydział Pracy Dok. 171. 17.09.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie. Wydział [Pracy], Pismo kie- rownika, Norberta Goldfeila, do przewodniczącego RŻ w Warszawie, Marka Lichtenbauma, dotyczące rozliczenia sum przekazanych przez RŻ kilku osobom .................................................................................................................. 761 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XVIII Spis treści Dok. 172. 11.1942, Warszawa-getto. RŻ w Warszawie, Obwieszczenia Wydziału Pracy i Komisji Pracy ...................................................................................................... 762 Dok. 173. [10.1942?], Warszawa-getto. N.N., Regulamin wewnętrzny dla pracowników Urzędu Pracy ......................................................................................................... 764 Zakład Zaopatrywania Dok. 174. Przed 10.1942, Warszawa-getto. [ZZ przy RŻ w Warszawie], Karty żywno- ściowe nr 003465, 003466, 003467 na 10.1942 r. ............................................... 766 Słownik skrótów i terminów częściej występujących w tekście ........................................ 767 Bibliografi a ............................................................................................................................. 771 Summary ................................................................................................................................. 777 Indeks osób ............................................................................................................................. 781 Indeks geografi czny ............................................................................................................... 796 Indeks rzeczowy .................................................................................................................... 812 Wykaz sygnatur ..................................................................................................................... 815 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== W y k a z s k r ó t ó w* AC / A.C. AJDC APK APW APW, Komisarz – Areszt Centralny (Gęsiówka)1 – American Joint Distribution Committee – Archiwum Państwowe w Krakowie – Archiwum Państwowe m.st. Warszawy – Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, Urząd Szefa Okręgu Warszawskiego. Komisarz dla żydowskiej dziel- nicy mieszkaniowej w Warszawie. Placówka Transferu 1941–1944 APW, Przewodniczący – Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, Przewodniczący Rady Żydowskiej w Warszawie Archiwum Ringelbluma. – Archiwum Ringelbluma. Getto warszawskie lipiec 1942 Getto warszawskie ARG AŻIH – styczeń 1943, oprac. R. Sakowska, Warszawa 1980 – Archiwum Ringelbluma – Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego b.d. b.d. Bek. „Biuletyn ŻIH” b.m. b.m. br. / b.r. ca dok. dot. Dz. obw. m. W. w Warszawie – brak danych – brak daty – Bekanntmachung [Obwieszczenie] – „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” – brak miejsca wydania lub wytworzenia dokumentu – bieżącego miesiąca – bieżącego roku – circa (łac. około) – dokument – dotyczy – Dziennik obwieszczeń miasta Warszawy [Mitteilungs- blatt der Stadt Warschau] * Skróty nieuwzględnione w tym wykazie są oznaczeniami kancelaryjnymi. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XX Wykaz skrótów Dz. rozp. GGP Dz. rozp. GGP I, II Dz. urz. Okr. W. Dz. U. RP Dz.U. Rzeszy Niem. Dzieci egz. fk Getto warszawskie. Życie codzienne Generalne Gubernatorstwo. Relacje i dokumenty GG GWZ GŻ HK HWC inw. inż. inż. dypl. j. / jęz. KOM KSP KZZN l. ew. / l. ewid. Listy o Zagładzie Losy Żydów łódzkich ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== – Dziennik rozporządzeń dla Generalnego Gubernatorstwa [Verordnungsblatt für das Generalgouvernement] – Dziennik rozporządzeń dla Generalnego Gubernator- stwa I, II [Verordnungsblatt für das Generalgouverne- ment I, II] – Dziennik urzędowy Szefa Okręgu Warszawskiego [Amtsblatt des Chefs des Distrikt Warschau] – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – Dziennik Ustaw Rzeszy Niemieckiej – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 2: Dzieci – tajne nauczanie w getcie war- szawskim, oprac. R. Sakowska, Warszawa 2000 – egzemplarz – funkcjonariusz (SP) – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 5: Getto warszawskie. Życie codzienne, oprac. K. Person, [tłum. S. Arm i in.], Warszawa 2011 – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 6: Generalne Gubernatorstwo. Relacje i dokumenty, oprac. A. Bańkowska, [tłum. S. Arm i in.], Warszawa 2012 – Generalne Gubernatorstwo – Gmina Wyznaniowa Żydowska – „Gazeta Żydowska” – Hauptkommandantur (tu: Kierownictwo Służby Porząd- kowej) – Hersh Wasser Collection (Kolekcja Hersza Wassera) w YIVO (Nowy Jork) – inwentarz – inżynier – inżynier dyplomowany – język – Komitet Opiekuńczy Miejski – Kierownictwo Służby Porządkowej – Komisaryczny Zarząd Zabezpieczonych Nieruchomości – liczba ewidencyjna – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 1: Listy o Zagładzie, oprac. R. Sakowska, Warszawa 1997 – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 10: Losy Żydów łódzkich (1939–1942), Ludność żydowska w Warszawie Ludzie i prace „Oneg Szabat” Wykaz skrótów XXI oprac. M. Polit, [tłum. P. Kendziorek, M. Polit], War- szawa 2013 – Ludność żydowska w Warszawie w latach 1939–1943. Życie – walka – zagłada, oprac. J. Kazimierski, J. Gra- bowski, M. Jaszczyńska, D. Skorwider, wstęp J. Gra- bowski, Warszawa 2012 – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 11: Ludzie i prace „Oneg Szabat”, oprac. A. Bańkowska, T. Epsztein, [tłum. S. Arm i in.], War- szawa 2013 – język łaciński łac. – miasto m. – miesiąc m. – maszynopis mps – język niemiecki niem. – „Nowy Kurier Warszawski” NKW – imię i nazwisko nieznane N.N. – numero (łac. numer) no. – numer ewidencyjny nr ew. / nr ewid. – obwieszczenie obw. Oneg Schabbat. – Oneg Schabbat. Das Untergrundarchiv des Warschauer Das Untergrundarchiv Ghettos, Ringelblum-Archiv, [katalog wystawy], 28. Sep- tember 2000 – 21. Januar 2001, Börnegalerie im Museum Judengasse, oprac. E. Bergman, konsultacja naukowa R. Sakowska, Frankfurt am Main–Warszawa 2000. – Obrona Przeciwlotnicza – Organizacja Rozwoju Twórczości Przemysłowej Rze- mieślniczej i Rolniczej wśród Ludności Żydowskiej w Polsce – oryginał – Pocztowa Kasa Oszczędności – pełniący obowiązki – język polski – powiat – Policja Polska – Engelking Barbara, Leociak Jacek, Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście, wyd. 2, War- szawa 2013 – roku bieżącego – część pierwsza Podziemnego Archiwum Getta Warszaw- skiego (Archiwum Ringelbluma) OPL ORT oryg. PKO p.o. pol. pow. PP Przewodnik r.b. Ring. I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XXII Wykaz skrótów Ring. II rkps RSHA RŻ [s] Scream the Truth SD SP Spuścizny Sp. z o.o. SS sygn. TODOS TOZ ub. r. USA uzup. w/m. właśc. WP YIVO z p. zał. zarz. ZOM ZSRR ZZ ŻOB ŻKOM ŻSS ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== – część druga Podziemnego Archiwum Getta Warszaw- skiego (Archiwum Ringelbluma) – rękopis – Reichssicherheitshauptamt (Główny Urząd Bezpieczeń- stwa Rzeszy) – Rada Żydowska – sic – Scream the Truth at the World. Emanuel Ringelblum and the Hidden Archive of the Warsaw Ghetto, [katalog wys- tawy] November 7, 2001 – February 18, 2002, Museum of the Jewish Heritage – A Living Memorial to the Holo- caust, oprac. E. Bergman, New York–Warszawa 2001. – Sonderdienst (Służba Specjalna) – Służba Porządkowa (Ordnungsdienst) – Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, t. 7: Spuścizny, oprac. K. Person, [tłum. S. Arm i in.], Warszawa 2012 – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Schutzstaffeln der NSDAP (Sztafety Ochronne NSDAP) – sygnatura – Towarzystwo Dostaw Wyrobów Przemysłu Żydow- skiego w Polsce – Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej – ubiegłego roku – United States of America – uzupełniony – w miejscu – właściwie – Wojsko Polskie – Institute for Jewish Research (Jidiszer Wisnszaftlecher Institut) – z polecenia [odpowiednik niemieckiego: I.A. – im Auftrage] – załączony, załącznik – zarządzenie – Zakład Oczyszczania Miasta – Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – Zakład Zaopatrywania – Żydowska Organizacja Bojowa – Żydowski Komitet Opiekuńczy Miejski – Żydowska Samopomoc Społeczna Wykaz skrótów XXIII ŻTOS żyd. – Żydowskie Towarzystwo Opieki Społecznej – język żydowski (jidysz) Wykaz skrótów stosowanych do oznaczania charakterów pisma E* H* H.W.* JG* MS* WINK* – Natan Koniński [?] – Eliasz Gutkowski – Hersz Wasser – Jechiel Górny – Mordechaj Szwarcbard – Jerzy Winkler ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== (cid:75)(cid:246)(cid:110)(cid:105)(cid:103)(cid:115)(cid:98)(cid:101)(cid:114)(cid:103) (cid:40)(cid:75)(cid:114)(cid:243)(cid:108)(cid:101)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:99)(cid:41) (cid:71)(cid:100)(cid:121)(cid:110)(cid:105)(cid:97) (cid:71)(cid:100)(cid:97)(cid:324)(cid:115)(cid:107) (cid:87)(cid:111)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:32) (cid:77)(cid:105)(cid:97)(cid:115)(cid:116)(cid:111)(cid:32) (cid:71)(cid:100)(cid:97)(cid:324)(cid:115)(cid:107) (cid:82) (cid:101) (cid:105) (cid:99) (cid:40) (cid:71) (cid:100) (cid:97) (cid:324) (cid:115) (cid:107) (cid:45) (cid:80) (cid:114) (cid:117) (cid:104) (cid:115) (cid:103) (cid:97) (cid:117) (cid:66)(cid:121)(cid:100)(cid:103)(cid:111)(cid:115)(cid:122)(cid:99)(cid:122) (cid:115)(cid:121)(cid:32)(cid:90)(cid:97)(cid:99)(cid:104)(cid:111)(cid:100)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:41) (cid:87)(cid:105)(cid:115)(cid:322)(cid:97) (cid:84)(cid:111)(cid:114)(cid:117)(cid:324) (cid:78) (cid:111)(cid:116)(cid:101) (cid:263) (cid:80)(cid:114)(cid:111)(cid:118)(cid:105)(cid:110)(cid:122)(cid:32)(cid:79)(cid:115)(cid:116)(cid:112)(cid:114)(cid:101)(cid:117)(cid:115)(cid:115)(cid:101)(cid:110) (cid:40)(cid:80)(cid:114)(cid:117)(cid:115)(cid:121)(cid:32)(cid:87)(cid:115)(cid:99)(cid:104)(cid:111)(cid:100)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:41) (cid:83)(cid:117)(cid:119)(cid:97)(cid:322)(cid:107)(cid:105) (cid:65)(cid:108)(cid:108)(cid:101)(cid:110)(cid:115)(cid:116)(cid:101)(cid:105)(cid:110)(cid:32) (cid:40)(cid:79)(cid:108)(cid:115)(cid:122)(cid:116)(cid:121)(cid:110)(cid:41) (cid:77)(cid:322)(cid:97)(cid:119)(cid:97) (cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:82)(cid:101)(cid:103)(cid:105)(cid:101)(cid:114)(cid:117)(cid:110)(cid:103)(cid:115)(cid:98)(cid:101)(cid:122)(cid:105)(cid:114)(cid:107) (cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:90)(cid:105)(cid:99)(cid:104)(cid:101)(cid:110)(cid:97)(cid:117) (cid:40)(cid:82)(cid:101)(cid:106)(cid:101)(cid:110)(cid:99)(cid:106)(cid:97)(cid:32)(cid:67)(cid:105)(cid:101)(cid:99)(cid:104)(cid:97)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:115)(cid:107)(cid:97)(cid:41) (cid:66)(cid:101)(cid:122)(cid:105)(cid:114)(cid:107) (cid:66)(cid:105)(cid:97)(cid:108)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:111)(cid:107)(cid:32) (cid:40)(cid:79)(cid:107)(cid:114)(cid:281)(cid:103)(cid:32)(cid:66)(cid:105)(cid:97)(cid:322)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:111)(cid:107)(cid:41) (cid:66)(cid:105)(cid:97)(cid:322)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:111)(cid:107) (cid:78)(cid:97)(cid:114)(cid:101)(cid:119) (cid:87)(cid:97)(cid:114)(cid:116)(cid:97) (cid:80)(cid:111)(cid:122)(cid:110)(cid:97)(cid:324) (cid:73)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:114)(cid:111)(cid:99)(cid:322)(cid:97)(cid:119) (cid:82)(cid:101)(cid:105)(cid:99)(cid:104)(cid:115)(cid:103)(cid:97)(cid:117)(cid:32) (cid:87)(cid:97)(cid:114)(cid:116)(cid:104)(cid:101)(cid:108)(cid:97)(cid:110)(cid:100) (cid:40)(cid:75)(cid:114)(cid:97)(cid:106)(cid:32)(cid:87)(cid:97)(cid:114)(cid:116)(cid:121)(cid:41) (cid:75)(cid:97)(cid:108)(cid:105)(cid:115)(cid:122) (cid:87)(cid:322)(cid:111)(cid:99)(cid:322)(cid:97)(cid:119)(cid:101)(cid:107) (cid:80)(cid:322)(cid:111)(cid:324)(cid:115)(cid:107) (cid:84)(cid:114)(cid:101)(cid:98)(cid:108)(cid:105)(cid:110)(cid:107)(cid:97) (cid:66) (cid:117) (cid:103) (cid:74)(cid:97)(cid:110)(cid:243)(cid:119)(cid:32) (cid:80)(cid:111)(cid:100)(cid:108)(cid:97)(cid:115)(cid:107)(cid:105) (cid:80)(cid:105)(cid:324)(cid:115)(cid:107) (cid:80) (cid:114) (cid:121) (cid:112) (cid:101) (cid:263) (cid:75)(cid:117)(cid:116)(cid:110)(cid:111) (cid:67)(cid:104)(cid:101)(cid:322)(cid:109)(cid:110)(cid:111) (cid:110)(cid:97)(cid:100)(cid:32)(cid:78)(cid:101)(cid:114)(cid:101)(cid:109) (cid:40)(cid:75)(cid:117)(cid:108)(cid:109)(cid:104)(cid:111)(cid:102)(cid:41) (cid:321)(cid:243)(cid:100)(cid:378) (cid:75)(cid:111)(cid:108)(cid:117)(cid:115)(cid:122)(cid:107)(cid:105) (cid:80)(cid:105)(cid:111)(cid:116)(cid:114)(cid:107)(cid:243)(cid:119) (cid:84)(cid:114)(cid:121)(cid:98)(cid:117)(cid:110)(cid:97)(cid:108)(cid:115)(cid:107)(cid:105) (cid:87)(cid:97)(cid:114)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:119)(cid:97) (cid:83)(cid:105)(cid:101)(cid:100)(cid:108)(cid:99)(cid:101) (cid:87) (cid:80)(cid:105)(cid:108)(cid:105)(cid:99) (cid:97) (cid:82)(cid:97)(cid:100)(cid:111)(cid:109) (cid:105)(cid:115)(cid:322)(cid:97) (cid:77)(cid:105)(cid:281)(cid:100)(cid:122)(cid:121)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:99) (cid:80)(cid:111)(cid:100)(cid:108)(cid:97)(cid:115)(cid:107)(cid:105) (cid:87)(cid:322)(cid:111)(cid:100)(cid:97)(cid:119)(cid:97) (cid:66)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:347)(cid:263) (cid:110)(cid:46)(cid:32)(cid:66)(cid:117)(cid:103)(cid:105)(cid:101)(cid:109) (cid:83)(cid:111)(cid:98)(cid:105)(cid:98)(cid:243)(cid:114) (cid:82) (cid:101)(cid:105) (cid:99) (cid:40)(cid:75) (cid:111) (cid:104) (cid:115) (cid:107) (cid:66)(cid:114)(cid:101)(cid:115)(cid:108)(cid:97)(cid:117)(cid:32) (cid:40)(cid:87)(cid:114)(cid:111)(cid:99)(cid:322)(cid:97)(cid:119)(cid:41) (cid:79) (cid:100)(cid:114)(cid:97) (cid:87)(cid:97)(cid:114)(cid:116)(cid:97) (cid:76)(cid:117)(cid:98)(cid:108)(cid:105)(cid:110) (cid:67)(cid:104)(cid:101)(cid:322)(cid:109) (cid:75)(cid:111)(cid:119)(cid:101)(cid:108) (cid:77)(cid:97)(cid:106)(cid:100)(cid:97)(cid:110)(cid:101)(cid:107) (cid:79)(cid:115)(cid:116)(cid:114)(cid:111)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:99) (cid:346)(cid:119)(cid:105)(cid:281)(cid:116)(cid:111)(cid:107)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:115)(cid:107)(cid:105) (cid:66) (cid:117) (cid:103) (cid:72)(cid:114)(cid:117)(cid:98)(cid:105)(cid:101)(cid:115)(cid:122)(cid:243)(cid:119) (cid:321)(cid:117)(cid:99)(cid:107) (cid:80)(cid:114)(cid:111)(cid:118)(cid:105)(cid:110)(cid:122) (cid:79)(cid:98)(cid:101)(cid:114)(cid:115)(cid:99)(cid:104)(cid:108)(cid:101)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:110) (cid:40)(cid:71)(cid:243)(cid:114)(cid:110)(cid:121)(cid:32)(cid:346)(cid:108)(cid:261)(cid:115)(cid:107)(cid:41) (cid:67)(cid:122)(cid:281)(cid:115)(cid:116)(cid:111)(cid:99)(cid:104)(cid:111)(cid:119)(cid:97) (cid:75)(cid:105)(cid:101)(cid:108)(cid:99)(cid:101) (cid:83)(cid:97)(cid:110)(cid:100)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:101)(cid:114)(cid:122) (cid:90)(cid:97)(cid:109)(cid:111)(cid:347)(cid:263) (cid:66)(cid:281)(cid:100)(cid:122)(cid:105)(cid:110) (cid:83)(cid:111)(cid:115)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:99) (cid:75)(cid:114)(cid:97)(cid:107)(cid:243)(cid:119) (cid:75)(cid:97)(cid:116)(cid:111)(cid:119)(cid:105)(cid:99)(cid:101) (cid:79)(cid:347)(cid:119)(cid:105)(cid:281)(cid:99)(cid:105)(cid:109) (cid:65)(cid:117)(cid:115)(cid:99)(cid:104)(cid:119)(cid:105)(cid:116)(cid:122)(cid:45) (cid:45)(cid:66)(cid:105)(cid:114)(cid:107)(cid:101)(cid:110)(cid:97)(cid:117) (cid:87) (cid:105) (cid:115) (cid:322) (cid:97) (cid:66)(cid:101)(cid:322)(cid:380)(cid:101)(cid:99) (cid:71)(cid:101)(cid:110)(cid:101)(cid:114)(cid:97)(cid:108)(cid:103)(cid:111)(cid:117)(cid:118)(cid:101)(cid:114)(cid:110)(cid:101)(cid:109)(cid:101)(cid:110)(cid:116) (cid:40)(cid:71)(cid:101)(cid:110)(cid:101)(cid:114)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:32)(cid:71)(cid:117)(cid:98)(cid:101)(cid:114)(cid:110)(
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, tom 12, Rada Żydowska w Warszawie (1939-1943)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: