Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00356 010345 11217063 na godz. na dobę w sumie
Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, tom 6, Generalne Gubernatorstwo. Relacje i dokumenty - ebook/pdf
Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, tom 6, Generalne Gubernatorstwo. Relacje i dokumenty - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1195-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Tom 6 Archiwum Ringelbluma zawiera różnorodne materiały dotyczące losu Żydów w Generalnym Gubernatorstwie - poza Warszawą - w latach 1939-1942. Czytelnik znajdzie w nim relacje i dzienniki, dokumenty urzędowe i osobiste, listy prywatne i oficjalne zarządzenia. Ich treścią jest życie codzienne w gettach prowincjonalnych, walka o byt, skomplikowane stosunki z miejscowymi władzami niemieckimi i polskimi, koszmar przesiedleń. Pokazują one mało znany obraz prowincji: jest w nich miejsce na opis cierpień, ale również na opis, jak próbowano radzić sobie z nową skrajnie trudną sytuacją wojny. Te dokumenty dają nam możliwość zajrzenia w świadomość ludzi tamtego czasu, poddanych różnym prześladowaniom, niewiedzących jeszcze, że nastąpi Zagłada, a ich notatki i kartki do rodzin to jedyne, co po nich zostanie.

Do papierowej wersji książki dołączona jest płyta zawierająca zeskanowane oryginały opublikowanych dokumentów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ringelblum_6 9/13/12 2:56 PM Page 1 Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawskiego to pełen rozmachu projekt, który objàł swym zasi´giem całà okupowanà Polsk´. Jednym z pól działalnoÊci zespołu „Oneg Szabat” było gromadzenie wszelkiego rodzaju materiałów, które miały przed stawiç dzieje ˚ydów nie tylko w Warszawie, lecz tak˝e w innych miastach i miasteczkach pod okupacjà niemieckà. Niniejszy tom dokumentów Archiwum Ringelbluma zawiera ró˝norodne materiały dotyczàce losu ˚ydów w Generalnym Gubernatorstwie – poza Warszawà – w latach 1939–1942. Czytelnik znajdzie w nim relacje i dzienniki, dokumenty urz´dowe i osobiste, listy prywatne i oficjalne zarzàdzenia. Ich treÊcià jest ˝ycie codzienne w gettach prowincjonalnych, walka o byt, skomplikowane stosunki z miejscowymi władzami niemieckimi i polskimi, koszmar przesiedleƒ. Pokazujà one mało znany obraz prowincji: jest w nich miejsce na opis cierpieƒ, ale równie˝ na opis, jak próbowano radziç sobie z nowà, skrajnie trudnà sytuacjà wojny. Te dokumenty dajà nam mo˝liwoÊç zajrzenia w ÊwiadomoÊç ludzi tamtego czasu, poddanych ró˝nym przeÊladowaniom, niewiedzàcych jeszcze, ˝e nastàpi Zagłada, a ich notatki i kartki do rodzin to jedyne, co po nich zostanie... Zdecydowana wi´kszoÊç dokumentów i relacji publikowanych w tym tomie ukazuje si´ drukiem po raz pierwszy. Wiele z nich, zniszczonych i pisanych słabo czytel- nym pismem, pierwszy raz dociera do czytelnika – nawet specjalisty. Mamy nadziej´, ˝e pragnienie członków „Oneg Szabat”, by dokumenty te wstrzàsn´ły Êwiatem, zostanie spełnione. (ARG) (˚IH) (WUW) ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== A R C H I W U M R I N G E L B L U M A tom 6 ARCHIWUM RINGELBLUMA Generalne Gubernatorstwo Relacje i dokumenty 6 strRingelblum_6 8/30/12 9:00 AM Page 1 ARCHIWUM RINGELBLUMA ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== strRingelblum_6 8/30/12 9:00 AM Page 2 Seria wydawnicza: ARCHIWUM RINGELBLUMA Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy Eleonora Bergman (koordynator), Tadeusz Epsztein ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== strRingelblum_6 8/30/12 9:00 AM Page 3 ˚ydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma ARCHIWUM RINGELBLUMA Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy tom 6 Generalne Gubernatorstwo Relacje i dokumenty Opracowa∏a Aleksandra Baƒkowska ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Michał Koktysz Marek Tuszewicki Agnieszka Żółkiewska Przekłady Sara Arm Aleksandra Bańkowska Piotr Kendziorek Projekt grafi czny okładki i stron tytułowych Mikołaj Filipiuk Przygotowanie do druku Anna Gogolewska Redaktor prowadzący Szymon Morawski Redakcja i korekta Beata Bińko Indeksy Aleksandra Bańkowska Redakcja techniczna Zofi a Kosińska Skład i łamanie Dariusz Górski Publikacja powstała przy wsparciu fi nansowym Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Fundacji Taubego Copyright © Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma 2012 © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012 ISBN 978-83-61850-44-1 (ARG) ISBN 978-83-61850-13-7 (ŻIH) ISBN 978-83-235-0886-1 (WUW) Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 http:// www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy WUW: tel. (0 48 22) 55-31-333; e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: http://www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== S p i s t r eś c i Wykaz skrótów ................................................................................................................. XIX Wstęp .................................................................................................................................... XXIV Nota edytorska .................................................................................................................. XLIV Dystrykt krakowski Dok. 1. Dok. 2. Dok. 3. Dok. 4. Dok. 5. Dok. 6. Dok. 7. Dok. 8. Dok. 9. Po 09.1939, Kraków. Niemieckie władze okupacyjne, Obwieszczenie. Zbiór przepisów regulujących zachowanie Żydów na terenie Krakowa ....................... 2 09.1939–07.1940, Kraków. Tymczasowy Zarząd Gminy Wyznaniowej w Kra- kowie, Obwieszczenia ........................................................................................... 2 1.08.1940, Kraków, N.N., Memoriał do AJDC i ŻSS w sprawie roztoczenia opieki nad mieniem pozostawionym przez Żydów opuszczających Kraków w związku z akcją przesiedleńczą ......................................................................... 7 b.d., Kraków. Formularz spisowy do rejestracji ludności żydowskiej w Krako- wie. Druk niewypełniony ....................................................................................... 9 b.d., Kraków. GŻ w Krakowie, Blankiet poświadczenia obowiązkowej rejestracji dla ludności żydowskiej ......................................................................................... 11 10.08.1940, Kraków. Ausweis Nechy Żyłkowicz, zwolnionej z wysiedlenia z Krakowa .............................................................................................................. 12 15.02.1941, Kraków. GG. Szef Dystryktu Krakowskiego. Wydział Wysiedleń II, Zezwolenie na dalszy pobyt w Krakowie dla Rywki Wittenberg ......................... 13 01.1942, Kraków. Kierownictwo Policji Kraków, Przepustka na opuszczenie getta krakowskiego wystawiona dla Neustadta (5–10.01.1942 r.) ........................ 14 [po 11.08.1940], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. עקאָרק [„Kraków”]. Wysie- dlenie ludności żydowskiej z Krakowa, działalność Rady Żydowskiej, obozy pracy (Pustków k. Dębicy, Lipie k. Nowego Sącza) ............................................. 15 Dok. 10. 14.06.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. עקאָרק ןיא ןשינעעשעג יד [1942] (8.06–29.05) [„Wydarzenia w Krakowie (29.05–8.06) [1942]”]. Opis przebiegu pierwszej akcji wysiedleńczej w krakowskim getcie .......................... 17 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== VI Spis treści Dok. 11. Po 28.05.1940, Warszawa-getto. N.N., Relacja o egzekucji kilkuset Żydów w Dynowie w 09.1939 ........................................................................................... 19 Dok. 12. 21.12.1941, 23.01.1942, Rzeszów-getto. GŻ w Rzeszowie. Referat Wysiedleń- ców, L[ajbuś] Jakubowicz, Pisma z 21.12.1941 r. i z 23.01.1942 r. do CKU w Warszawie (na ręce [Hersza] Wassera) .............................................................. 20 Dok. 13. Po 02.1942, Warszawa-getto. [Zygmunt Millet], Relacja pt. „Urlop z ghetta”. Relacja z podróży do Dębicy i Tarnowa ................................................................ 22 Dok. 14. 18.06.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. „Tarnów”. Relacja o akcji wysie- dleńczej w Tarnowie w dniach 11–13.06.1942 r. ................................................. 28 Dystrykt lubelski Dok. 15. Po 03.1941, Warszawa-getto. [Hersz Wasser], Notatki. Mordechaj Auerbach, Relacja pt. ןילבול ־ עשראַוו העיסנ [„Podróż Warszawa–Lublin”]; sprawozdanie działacza młodzieżowego z podróży w marcu 1941 r. na konferencję organizacji syjonistycznej [Ha-Noar ha-Cijoni] w Lublinie ................................................... 32 [Po 19.01.1941], Warszawa-getto. N.N., Relacja [opracowanie?] pt. ןילבול [„Lublin”]. Sytuacja ludności żydowskiej w Lublinie: prześladowania, przymu- sowa praca, kontrybucje ......................................................................................... 34 Dok. 16. Dok. 17. Po 28.01.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןילבול [„Lublin”]. Początki okupacji niemieckiej w Lublinie. Rejestracja Żydów. Opis aresztowania grupy Żydów 25.10.1939 r., uwięzienia i znęcania się nad nimi .................................... 36 Dok. 18. Po 7.01.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןילבול [„Lublin”]. Sytuacja Żydów lubelskich od początku wojny do 01.1942 r.: napływ uchodźców, kontry- bucje, szmugiel, kolaboranci, praca przymusowa, los Żydów jeńców wojennych, wysiedlenie 10 000 Żydów w 03.1941 r., obozy pracy ........................................ 39 [Po 31.03.1942], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. „Lublin”. Akcja likwida- cyjna w getcie lubelskim w II poł. marca 1942 r. ................................................. 47 [Po 31.03.1942], Warszawa-getto. N.N. [Kronenberg], Relacja o akcji wysie- dleńczej w getcie lubelskim w marcu 1942 r. ...................................................... 49 Dok. 19. Dok. 20. Dok. 21. Po 04.1942, Warszawa-getto. NN., Relacja pt. „Lublin”. Losy ludności żydow- skiej w Lublinie: wkroczenie Niemców 23.09.1939 r., rewizje, aresztowania, wysyłki do obozów pracy w Bełżcu i Tyszowcach, przesiedlenia na prowincję, obozy na ul. Browarnej i ul. Lipowej 7, egzekucje, głód, „akcja futrzana”, epi- demie tyfusu, opis akcji likwidacyjnych w 03–04.1942 r., przesiedlenie do getta w Majdanie Tatarskim ............................................................................................ 51 Dok. 22. Po 9.11.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja o ucieczce z getta na Majdanie Tatarskim. Opis akcji likwidacyjnej na Majdanie Tatarskim (9.11.1942), pobyt autora z żoną i synami w kryjówce, ucieczka, wędrówka do Warszawy .............. 58 Dok. 23. 1942[?], Lublin. Dawid Lewkowicz (Lublin, ul. Szeroka 44), List do Krasno- polskiej z Kalisza (Warszawa, synagoga [?]) ....................................................... 61 Dok. 24. 24.03.1942, Warszawa-getto. N.N. (Lublin), List z 24.03.1942 r. do N.N. .......... 61 Dok. 25. 27.03.1942, Lublin, N.N. (Lublin [?]), Depesza do N.N. (Warszawa-getto). Prośba o pieniądze .................................................................................................. 62 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści VII Dok. 26. 8.06.1942, Biała Podlaska. Starosta powiatowy, Nadzór komunalny, Lippkow, Pismo okólne z 08.06.1942 r. do komisarza powiatowego w Wisznicach oraz burmistrzów i wójtów w powiecie Biała Podlaska. Zakaz sprzedaży mienia żydowskiego ........................................................................................................... 63 Dok. 27. Po 12.1939, Warszawa-getto. Cwi Klejnman, Relacja pt. .םענעבירטעג אַ ןופֿ תונורכז קסאַלדאָפ עלאַיב [„Wspomnienia wygnańca. Biała Podlaska”]. Opis warunków życia uchodźców w Białej Podlaskiej .................................................................... 64 Dok. 28. Po 8.06.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja o sytuacji ludności żydowskiej w Łomazach i Białej Podlaskiej. Opis pogarszających się warunków życia w Łomazach i Białej Podlaskiej, bestialstwo hitlerowców, terror psychiczny i fi zyczny narzucony przez partyzantów z pobliskich lasów; deportacja 2000– 3000 Żydów z Białej Podlaskiej ............................................................................ 86 Dok. 29. 17.04.1942, Szczebrzeszyn. N.N., List do rodziny ................................................ 88 Dok. 30. 31.10–2.12.1940, Chełm. Komisarz miasta Chełm. Starosta powiatowy Chełma, Dok. 31. Korespondencja z RŻ w Chełmie dotycząca utworzenia getta ............................ 89 [Po 01.1940], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. 30.11.39 ןופֿ טײַצ רעד ראַפֿ םלעכ 1940 ראַונאַי זיב [„Chełm w okresie od 30.11.[19]39 do stycznia 1940”]. Sytu- acja Żydów w pierwszych miesiącach okupacji (powołanie RŻ, praca przymu- sowa, marsz śmierci w grudniu 1939 r., dobre stosunki z Polakami) ................... 93 Dok. 32. Po 21.04.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. םלעכ ןיא םאָרגאָפ רעד [„Pogrom w Chełmie”]. Opis egzekucji ok. 400 Żydów w Chełmie w listopadzie 1939 r. oraz marszu śmierci, w którym zginęło kilkuset mężczyzn .................................. 97 Dok. 33. 25.01.1942, Sosnowica k. Parczewa. Hanka [Wermus], List z 25.01.1942 r. do N.N. (Warszawa-getto). List dotyczący pracy autorki w gospodarstwie rolnym u sołtysa (opis warunków życia) ............................................................................ 99 Dok. 34. Po 15.06.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. עקירעביא יד ןוא וואָשעיבורה «עיצקאַ» רעד תעשב ךעלטעטש [„Hrubieszów i inne miasteczka w czasie «akcji»”] i relacja o getcie w Częstochowie .......................................................................... 102 Dok. 35. 23.10.1940, Hrubieszów. Rada Żydowska miasta Hrubieszów, Legitymacja nr 1662 z 23.10.1940 r. dla Jehudy Glicensztejna z Grodziska ........................... 111 Dok. 36. Po 26.06.1942, Warszawa-getto. N.N. (Hrubieszów), List z 26.06.1942 r. do N.N. (Warszawa-getto [?]). Relacja o przygotowaniach i przebiegu akcji likwi- dacyjnych w Hrubieszowie (31.05–9.06.1942 r.), Bełzie (3.06.1942 r.), Dubience (2.06.1942 r.) ......................................................................................................... 112 Dok. 37. Po 30.06.1942, Warszawa-getto. Dychterman, Relacja pt. „Hrubieszów – spi- chlerz Polski”. Charakterystyka warunków życia ludności żydowskiej w Hru- bieszowie: handel, ceny, RŻ (zał. wykaz członków), stosunki z Niemcami, praca przymusowa, śmiertelność. Opis przebiegu akcji wysiedleńczych w okolicach Hrubieszowa i w samym mieście (1 i 6.06.1942 r.) .............................................. 118 Dok. 38. 10.07.1942, Warszawa-getto. Dawid Mandelbaum, Relacja pt. וואָשעיבורה [„Hrubieszów”]. Ucieczki Żydów z getta warszawskiego do dystryktu lubel- skiego, sytuacja Żydów w Hrubieszowie, terror partyzantów, pierwsza akcja wysiedleńcza (2–10.06.1942) ................................................................................. 130 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== VIII Spis treści Dok. 39. 17.07.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. „Wiadomości o wydarzeniach w Hrubieszowskiem”. Opis akcji likwidacyjnej w dn. 1–10.06.1942 w okolicy Hrubieszowa ........................................................................................................... 134 Dok. 40. 10.06.1942[?]. N.N. [Hrubieszowskie?], List z 10.06.1942 r. do N.N. ............... 136 Dok. 41. 1.09.[1941?], Warszawa-getto[?], N.N. (Dubienka), List z 1.09.[1941?] do N.N. Prośba o przekazanie paczek pani Lipszyc (ul. Tłomackie 2 m. 16) .................... 137 Dok. 42. Po 22.03.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. עקנעיבוד [„Dubienka”]. Sytuacja w getcie w Dubience po przesiedleniu do niego 800 kobiet i dzieci wygnanych 16.03.1942 r. z Mielca ........................................................................ 138 Dok. 43. 01.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןישטיהירקס [„Skryhiczyn”]. Los społeczności żydowskiej (rolników) we wsi Skryhiczyn w czasie okupacji: pogrom po wkroczeniu Niemców w 1939 r. – zastrzelono wszystkich mężczyzn w rodzinie Halperinów, wysiedlenie 22.11.1941 r. ............................................... 139 Dok. 44. Po 04.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. „Izbica Lub[elska]”. Opis akcji Dok. 45. wysiedleńczej z Izbicy (24.03.1942) ...................................................................... 141 [Po 1.10.1941, Izbica Lubelska]. Frajda Szneurson, [Izbica], List do N.N. (ciotka i wuj). Trudna sytuacja rodziny (choroba ojca, brat w obozie). Prośba o pomoc i interwencję u Gitermana i Goldfarba. Zał. dopisek matki Frajdy do siostry i szwagra z prośbą o pomoc ................................................................................... 142 Dok. 46. 22.02.1942, Izbica [Lubelska]. Frajda Szneurson, Izbica, List z 22.02.1942 r. do N.N. (kuzyn). Prośba o interwencję w RŻ w Staszowie w sprawie pracy ........... 144 Dok. 47. 04.1942, Izbica Lubelska. N.N., List do [...] Konińskiej (Warszawa, ul. Ogro- dowa 5 m. 30) ......................................................................................................... 146 Dok. 48. Po 02.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןיבאָרוט [„Turobin”]. Sytuacja ludności żydowskiej w okresie okupacji: napływ uchodźców, przestępcza dzia- łalność RŻ, epidemia tyfusu ................................................................................... 147 Dok. 49. 27.07.1941, Bychawa. Komisaryczny wójt gminy Bychawa, Pismo Dok. 50. z 27.07.1941 r. do RŻ w Bychawie ....................................................................... 150 [Po 07.1941], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. „Bychawa”. O prześladowaniu Żydów przez wójta Bychawy Augusta Świerkutta, volksdeutscha ....................... 151 Dok. 51. Po 12.07.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. „Końskowola k. Puław”. Ankieta dotycząca sytuacji ludności żydowskiej w miasteczku wypełniona przez policjanta z SP w Warszawie, przebywającego w obozie w Końskowoli ........... 153 Dok. 52. 25.02.1941, Opole Lubelskie. Samuel Stieber (Opole), List do Józefa Landaua (Warszawa). Prośba o pomoc dla przesiedleńca z Wiednia ................................. 156 Dok. 53. Po 23.11.1941, Warszawa-getto. U.B.I., Relacja pt. עשידיא איד ןופֿ עגאַל איד זײַרק רעניזדאַר ןיא גנורעקלעפֿאַב [„Sytuacja ludności żydowskiej w okręgu radzyń- skim”]. Represje w Radzyniu i okolicy: aresztowanie RŻ i wysyłki do obozu pracy pod Łukowem, rozstrzeliwania, ograniczenie poruszania się po mieście, zakaz kupowania u chłopów; kara śmierci za przechowywanie Żydów; kara śmierci na 25 chłopach za niedostarczenie kontyngentów; opis tortur ................. 157 Dok. 54. Po 11.1942, Warszawa-getto. Finkelsztajnowie, Relacja pt. וווּקול ןברוח [„Zagłada Łukowa”]. Opis akcji wysiedleńczych z getta w Łukowie (5.10– ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści IX 11.1942 r.); ucieczka rodzeństwa Finkelsztajnów z transportu do Treblinki, zachowanie ludności polskiej wobec uciekających Żydów; ocalenie Finkel- sztajna z egzekucji .................................................................................................. 160 Dok. 55. Po 6.06.1942, Warszawa-getto. Fiszelzon, Relacja pt. שטשאָמאַז [„Zamość”]. Opis sytuacji Żydów zamojskich i kolejnych dwóch akcji wysiedleńczych: 11.04. i 27.05.1942 r. .............................................................................................. 164 Dok. 56. Po 23.02.1942, Warszawa-getto. N.N., Fragment opracowania [?] (wspomnień [?]). Zał. list N.N. z Cieszanowa (obóz [?]) do N.N. w getcie warszawskim (opis skrajnie trudnej sytuacji bytowej) .......................................................................... 170 Dok. 57. 27.02.1942, Józefów k. Zamościa. W. Wołkowicz (Józefów k. Zamościa), List Dok. 58. z 27.02.1942 r. do N.N. (Leiwe) (Warszawa) ........................................................ 171 [Po 25.05.1942], Warszawa-getto. Rotring, Relacja ץעיוואָשיט [„Tyszowce”]. Opis losów ludności żydowskiej od wybuchu wojny do wysiedlenia: pożar w 09.1939 r., represje, praca przymusowa, RŻ, przesiedlenie z Tyszowiec 25.05.1942 r. do okolicznych miejscowości .......................................................... 172 Dystrykt radomski Dok. 59. Po 22.06.1941, Warszawa-getto. Sprawozdanie z podróży inspekcyjnej A. Rein- berga, inspektora AJDC, w dn. 15–22 czerwca 1941 r. przez Radom, Kielce i Jędrzejów .............................................................................................................. 176 Dok. 60. 15.07.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacje dotyczące losów ludności żydow- skiej w Skarżysku-Kamiennej, Chmielniku Kieleckim i Janowie Podlaskim. Opisy represji, egzekucji, sytuacji w gettach, stosunków z Polakami, przygoto- wań do akcji wysiedleńczych ................................................................................. 183 Dok. 61. 12.1940–02.1941, Radom. Naczelna Rada Starszych Ludności Żydowskiej Dystryktu Radomskiego, Dowód osobisty Samuela Bresława, wydany dn. 11.12.1940 w Radomiu ......................................................................................... 188 Dok. 62. Po 12.1940, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. םאָדאַר תוריזג [„Prześladowania w Radomiu”]. Przebieg przesiedlenia Żydów z Radomia w dn. 2–4.12.1940 r. (ok. 2000) do miasteczek powiatu buskiego i opatowskiego. Charakterystyka RŻ w Ożarowie ............................................................................................................. 189 Dok. 63. Po 28.02.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. םאָדאַר [„Radom”]. Sytuacja ludności żydowskiej w okresie okupacji (działalność RŻ). Porównanie życia Żydów radomskich z warszawskimi ...................................................................... 192 [Po 04.1942], Warszawa-getto. Jankiel Henig, Relacja pt. ךיז טרעה סאָוו [„Co słychać”]. Sytuacja ludności żydowskiej w getcie w Radomiu. Aresztowania, wysyłki do Auschwitz ........................................................................................... 194 Dok. 64. Dok. 65. Po 04.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. םאָדאַר [„Radom”]. Sylwetki członków Rady Żydowskiej i Służby Porządkowej w Radomiu ......................... 196 Dok. 66. 30.09.1941, Częstochowa. Starosta powiatowy dr Wendler, Obwieszczenie o karze za uchylenie się od pracy przymusowej ................................................... 201 [1941], Warszawa-getto. RŻ w Częstochowie, Sprawozdanie Wydziału Han- dlowo-Rzemieślniczego, Referatu Patentowego i Podatkowego za rok 1940 ...... 202 Dok. 67. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== X Spis treści Dok. 68. [1941], Warszawa-getto. RŻ w Częstochowie, Sprawozdanie z działalności Wydziału Rejestracji i Statystyki (fragment – statystyka ludności żydowskiej w Częstochowie) Wydziału Robót Przymusowych, Funduszu Opieki Społecznej za 1940 r. ................................................................................................................ 208 Dok. 69. 12.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. וווּכאָטסנעשט [„Częstochowa” ]. Sytuacja ludności żydowskiej w okresie okupacji: podziały społeczne w getcie, działalność RŻ, praca przymusowa, SP, korupcja wśród urzędników żydowskich, uchodźcy z Płocka, łapanki i aresztowania ........................................................... 221 Dok. 70. 04.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. טלעוורעטנוא ,םירסומ עשידיי .וואָכאָטסנעשט (ךשמה) .ןטנאַפוקאָ יד ײַב טסניד ןײַז .ןפֿרוּווסױא ,סעזובאָל ,רעגאָרטרעטנוא ,ןשטנעמ [„Czę- stochowa. Żydowscy denuncjatorzy, przestępcy, sługusy, łobuzy, wyrzutki. Ich służba dla okupantów (kontynuacja)”]. Sytuacja ludności żydowskiej w getcie częstochowskim. Sylwetki kolaborantów żydowskich .......................................... 224 Dok. 71. Po 2.07.1942, Warszawa-getto. N.N., Trzy relacje (opracowania [?]): 1) וואָכאָטסנעשט [„Częstochowa”]; 2) ([רעצ]לעיק) ץעיוואָרטסאָ [„Ostrowiec (Kielecki)”]; 3) (אָקסישזראַקס ײַב) וואָיער ןיא רעגאַלטעבראַ רעד [„Obóz pracy w Rejowie (pod Skarżyskiem)”] ....................................................................................................... 227 Dok. 72. 6.03.1941, Włoszczowa-getto. RŻ we Włoszczowie. Komitet Pomocy Uchodź- com i Biednym, Pismo z 6.03.1941 r. do J. Falka z zał. sprawozdaniem z dzia- łalności w 1940 r. ................................................................................................... 234 Dok. 73. Po 19.06.1941, b.m. Protokół z wizytacji Komitetu Opieku[ńczego] Powiato- wego w Kielcach w dniach 18 i 19 czerwca 1941 r., przez inż. A. Reinberga, delegata AJDC ........................................................................................................ 243 Dok. 74. Przed 20.03.1942, Kielce. Żydowska Rada Starszych, Wydział Opieki Zdrowot- Dok. 75. nej w Kielcach, Świadectwo odwszenia i zdrowia nr 4728 dla Szmula Kapłana 245 [Po 18.03.1941], Warszawa-getto. N.N., Relacja z Kielc. Relacja z podróży [działacza Droru] w dn. 23.02–18.03.[1941]. Zachowany fragment dotyczy sytu- acji Żydów w Kielcach: przesiedleńcy z Wiednia, obozy pracy, działalność poli- tyczna ...................................................................................................................... 246 Dok. 76. 28.10.1939, Piotrków Trybunalski, Zarząd Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Piotrkowie, „Obwieszczenie do ludności żydowskiej miasta Piotrkowa”. Zawiadomienie o ostatecznym terminie (do 31.10.1939 r.) przeprowadzenia się do getta .................................................................................................................. 248 Dok. 77. 29.10.1939, Piotrków Trybunalski. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Piotrko- wie, „Obwieszczenie. Do wszystkich żydowskich wytwórców i sprzedawców towarów tekstylnych, skóry, towarów skórzanych, szewców itp.” Zawiadomienie o obowiązku rejestracji spisu posiadanych towarów ............................................. 249 Dok. 78. 23.11.1939, Piotrków Trybunalski. Komisarz okręgu miejskiego Piotrków, Pismo z 23.11.1939 r. do GŻ w Piotrkowie. Rozkaz dostarczenia do godz. 11 sumy 350 000 zł. Pismo podpisane przez Mellesa ................................................................. 250 Dok. 79. 26.11.1939, Piotrków Trybunalski. Obwieszczenie władz niemieckich wzywa- jące do rejestracji w Gminie Żydowskiej dzieci z biednych rodzin w celu ich dożywiania .............................................................................................................. 250 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XI Dok. 80. 27.11.1939, Piotrków Trybunalski, GŻ w Piotrkowie, Obwieszczenie „Do Lud- ności Żydowskiej m. Piotrkowa”. Wezwanie do dostarczania mebli przeznaczo- nych do mieszkań dla Niemców ............................................................................ 251 Dok. 81. 28.11.1939, Piotrków Trybunalski, Obwieszczenie: „Uwaga! Wypłata dla zastęp- ców (bezrobotnych) co czwartek” .......................................................................... 252 Dok. 82. 01.12.1939, Piotrków Trybunalski, Komisarz okręgu miejskiego Piotrków [Hans] Drechsel. Rozporządzenie wprowadzające różne ograniczenia dla lud- ności żydowskiej ................................................................................................... 252 Dok. 83. 2.12.1939, Piotrków Trybunalski. Nadburmistrz miasta Piotrkowa, Obwiesz- czenie o nakazie noszenia gwiazdy Syjonu przez Żydów, chrzczonych Żydów i osoby, których jedno z rodziców jest Żydem ...................................................... 254 Dok. 84. 4–6.12.1939, Piotrków Trybunalski. Komisarz okręgu miejskiego Piotrków [Hans] Drechsel. Korespondencja z GŻ w Piotrkowie ........................................ 254 Dok. 85. 7.12.1939, Piotrków Trybunalski. Narodowosocjalistyczna Opieka Społeczna. Delegat Specjalny. Piotrków, Pismo z 7.12.1939 r. do [Zelmena] Tennenberga, prezesa GŻ w Piotrkowie. Dotyczy przejęcia kontroli nad żydowskimi organi- zacjami opieki społecznej; ochotników do pracy (krawców) ............................... 256 Dok. 86. 7.12.1939, Piotrków Trybunalski, Obwieszczenie odnośnie do emigracji Żydów z Piotrkowa. Zawiadomienie o powołaniu Komitetu Emigracyjnego przy GŻ w Piotrkowie .......................................................................................................... 257 Dok. 87. 1–8.12.1939, Piotrków Trybunalski. „Dziennik rozporządzeń dla miasta i powiatu Piotrków”, nr 7 z 1.12., nr 8 z 8.12.1939. Dwujęzyczny tygodnik władz okupacyjnych zawierający urzędowe rozporządzenia i ogłoszenia ............ 258 Dok. 88. 20.12.1939, Piotrków Trybunalski, Obwieszczenie o nakazie przeniesienia się wszystkich Żydów do getta .................................................................................... 277 Dok. 89. 11.1939–04.1940, Piotrków Trybunalski – getto. Rada Starszych Gminy Żydow- skiej w Piotrkowie, Obwieszczenia ...................................................................... 278 Dok. 90. 08.12.1939, Piotrków Trybunalski. GŻ w Piotrkowie, Sprawozdanie z dzia- łalności za okres 09–12.1939 r. Informacje dotyczące działania kuchni, domu dziecka, komisji mieszkaniowej, opieki lekarskiej, emigracji, pomocy uchodź- com, budżetu itd. Zał. zestawienia statystyczne .................................................... 296 Dok. 91. b.d., Piotrków. Policja i nadburmistrz m. Piotrkowa, Blankiet karty meldun- kowej ...................................................................................................................... 303 Dok. 92. 10–11.1939, Piotrków Trybunalski – getto. GŻ w Piotrkowie, Kartki na chleb na 11–12.1939 r. ..................................................................................................... 304 Dok. 93. 10.02.1940, Piotrków [Trybunalski]. RŻ w Piotrkowie, Rachunek z 10.02.1940 r. dla por. Sandnera. Należność za materiały krawieckie . ....................................... 305 Dok. 94. 12.03.1942, Piotrków Trybunalski. J. Krell (Piotrków Trybunalski), Odcinek wpłaty przekazu pieniężnego (50 zł) .................................................................... 306 Dok. 95. Po 09.1939, Piotrków [Trybunalski]. Ulotka pt. „Żydzi są naszym nieszczęściem”. Niemiecki druk propagandowy .............................................................................. 306 Dok. 96. 24.04.1942, Częstochowa. N.N. (Gołda). (Częstochowa), List z 24.04.1942 r. do Alfredy Winnik. List z relacją dotyczącą podróży z Warszawy do Piotrkowa, ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XII Spis treści próby przejścia przez granicę na ziemie wcielone do Rzeszy, aresztowania, getta w Piotrkowie ........................................................................................................... 308 Dok. 97. Po 31.12.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ץניוואָרפ רעד ןופֿ ןסורג [„Pozdrowienia z prowincji”]. Opis sytuacji ludności żydowskiej w Garbatce k. Radomia od wybuchu wojny 1939 r., stosunki z Polakami, epidemia tyfusu, utworzenie getta (12.1941 r.), zmiana relacji żydowsko-polskich w poł. 1941 r., wystąpienia antysemickie ....................................................................................... 321 Dok. 98. Po 1940, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ץינעזאָק [„Kozienice”]. Ludność żydowska przed wojną i podczas okupacji niemieckiej: stosunki z kolonistami niemieckimi, wybuch wojny, bombardowanie miasteczka, ucieczka ludności do okolicznych lasów, zajęcie Kozienic przez Niemców, początek represji, sylwetka dr. Neumana, niemieckiego lekarza, który pomagał Żydom w Kozienicach ....... 327 Dok. 99. Po 09.1939, Radomsko. [GŻ w Radomsku], Blankiet zaświadczenia dla uzyska- nia ulgi przy wyrabianiu dowodu osobistego ........................................................ 353 Dok. 100. Po 09.1939, Radomsko. Blankiet do spisu mieszkańców: „Wykaz członków gospodarstwa domowego w Radomsku” ............................................................... 354 Dok. 101. Po 09.1939, Radomsko. GŻ w Radomsku, Blankiet do spisu ludności żydow- skiej ......................................................................................................................... 355 Dok. 102. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Blankiet zaświadcze- nia do uzyskania przepustki ................................................................................... 355 Dok. 103. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Blankiet zaświadcze- nia dla członków RŻ, zwalniającego z pracy przymusowej ................................ 356 Dok. 104. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Blankiet wezwania do zapłaty składki na rzecz Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Radomsku w kasie Gminy przy ul. Mickiewicza 5 ............................................................................... 357 Dok. 105. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Blankiet wezwania do opuszczenia Radomska i udania się do Piotrkowa ........................................... 358 Dok. 106. Po 09.1939, Radomsko. GŻ w Radomsku, Blankiet wezwania do zgłoszenia osób, które przybywają do Radomska na stały pobyt lub opuszczają miasto na stałe ......................................................................................................................... 359 Dok. 107. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Kartki na chleb na listopad 1939 r. ....................................................................................................... 359 Dok. 108. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Wezwanie do pracy przymusowej (w ciągu 3 dni – czwartek, piątek, sobota) ..................................... 361 Dok. 109. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Wezwanie do pracy przymusowej ........................................................................................................... 362 Dok. 110. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Wezwanie do pracy przymusowej ........................................................................................................... 363 Dok. 111. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Blankiet wezwania do pracy przymusowej dla kobiet .......................................................................... 364 Dok. 112. Po 09.1939, Radomsko. Rada Starszych GŻ w Radomsku, Blankiet wezwania do przyjęcia osób przesiedlonych z innych miast ................................................ 364 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XIII Dok. 113. Przed 1.01.1940, Radomsko. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Radomsku Wydział Zaopatrzenia, Karnet nr 367 z 31 talonami kuchni GŻ dla Jankiela Szlamy Zelwera, uprawniającymi do otrzymania 1 posiłku dziennie od 1.01.1940 do 31.01.1940 r. ...................................................................................................... 365 Dok. 114. Po 12.1939, Warszawa-getto. [Mosze] Frenkel, Relacja pt. –1.09.1939 קסמאָדאַר 15.12.1939 [„Radomsko 1.09.1939–15.12.1939”]. Opis sytuacji ludności żydowskiej w mieście od początku wojny do powstania getta: wrzesień 1939, represje, stosunki z Polakami, praca przymusowa, kontrybucja, getto przy ul. Limanowskiego ....................................................................................................... 366 Dok. 115. [Po 10.1941], Warszawa-getto. [Monisz Szyk?], Relacja pt. וואָשאַמאָט [יקצעיוואָ]זאַמ [„Tomaszów Maz[owiecki]”]. Stopniowe usuwanie ludności żydowskiej z miasta: wypędzenie Żydów z „małego getta” przy ul. Piłsudskiego do Opoczna i Rawy Mazowieckiej, i „dużego getta”; liczne ofi ary śmiertelne, ucieczki na wieś .................................................................................................... 384 Dok. 116. 28.01.1942, Koluszki. N.N. (Leon) (Koluszki), List z 28.01.1942 r. do N.N. (Warszawa-getto). Sytuacja w getcie w Koluszkach. Prośba o informacje o Mar- kowiczach, wsparcie fi nansowe i przepustkę kolejową ........................................ 386 Dok. 117. [Po 09.1939], Warszawa-getto, N.N., Relacja o losie Żydów z Nowego Miasta [nad Pilicą] we wrześniu 1939 r. Pierwsze dni wojny, ucieczka ludności żydow- skiej z miasta, rabunek mienia przez Polaków, represje Niemców wobec Żydów po wkroczeniu do Nowego Miasta (liczne ofi ary śmiertelne) .............................. 387 Dystrykt warszawski Dok. 118. Po 25.12.1940, Warszawa-getto. Jeszaja Sz., Relacja pt. וועשזאַקסאַל [„Łaska- rzew”]. Obraz miasteczka po wkroczeniu Niemców 17.09.1939 r., podpalenie miasta, represje wobec Żydów i Polaków, łapanki, zbiorowe egzekucje.............. 392 Dok. 119. Po 09.1942, Warszawa-getto. Mosze Zalcman, Relacja pt. ןיבוס ןברוח [„Zagłada Sobieni[-Jezior]”]. Opis akcji likwidacyjnej getta w Sobieniach-Jeziorach 9 paź- dziernika 1942 r. ..................................................................................................... 398 Dok. 120. 21.01.1941, Grójec, Zarządzenie Maurera z 21.01.1941 r. dotyczące przesiedle- nia Żydów zamieszkujących gminy wiejskie w powiecie grójeckim do miaste- czek ......................................................................................................................... 400 Dok. 121. [Po 11.1940], Warszawa-getto. N.N., Relacja o wydarzeniach w getcie w Grójcu. Fragment notatki o nastrojach w getcie w Grójcu. Informacje o działaczach partii Poalej Syjon ............................................................................................................ 401 Dok. 122. Po 19.08.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. (רעג) עיראַוולאַק רוג [„Góra Kalwaria (Ger)”]. Sytuacja ludności żydowskiej przed wojną i podczas okupacji: działalność RŻ, pomoc AJDC, praca przymusowa, rozwój nielegalnego handlu z Warszawą, przesiedlenie do Warszawy 25–26.02.1941 r., los przesiedleńców w getcie warszawskim ............................................................................................ 402 Dok. 123. Po 28.02.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןישטראַט [„Tarczyn”]. Żydzi w Tarczynie przed wojną, pożar miasta we wrześniu 1939 r., utworzenie getta, przesiedlenie do getta warszawskiego 28.02.1942 r. ............................................. 412 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XIV Spis treści Dok. 124. Po 28.02.1941,Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןישטראַט [„Tarczyn”]. Wkro- czenie Niemców do miasta, aresztowanie grupy jeńców cywilnych – Polaków i Żydów – oraz wygnanie do Sieradza, utworzenie getta, przesiedlenie do getta warszawskiego 28.02.1941 r. ................................................................................ 414 Dok. 125. b.d., Warszawa-getto. [Czarnobroda], Relacja z pierwszych dni wojny w Ło- wiczu ....................................................................................................................... 423 Dok. 126. Po 10.1939, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. שטיווױל [„Łowicz”]. Rela- cja o traktowaniu żydowskich robotników z Warszawy, których 5.10.1939 r. wysłano do pracy w Łowiczu ............................................................................... 424 Dok. 127. [Po 03.1941], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. שטיווױל [„Łowicz”]. Opis sytuacji ludności żydowskiej od 09.1939 r.: zniszczenia i ofi ary w pierwszych dniach wojny, represje wobec Żydów, podpalenie synagogi, aresztowania, przy- bycie przesiedleńców z Łodzi, utworzenie getta, stosunki z Polakami, wysiedle- nia w okolicach miasta i wygnanie Żydów z Łowicza do getta warszawskiego .. 425 Dok. 128. 21.02.1942, Łowicz. N.N. (Laiwe), List do Hindy Strykowskiej (Warszawa) ..... 432 Dok. 129. 1939–1940, Głowno, N.N. (Jakow Wolf), געירק גנאַפֿנאָ ןופֿ גאָט םעד ןופֿ ךוב גאָט 1939 ,31/8 םעד דנאַלש[טײַד ןוא] ןלױפ ןשיווצ [„Dziennik od dnia rozpoczęcia wojny polsko-niemieckiej 31.08.1939 r.”]. Opis kampanii wrześniowej w Głownie, uciekinierzy z różnych okolicznych miast, wkroczenie Niemców, życie religijne, praca przymusowa, ceny, życie codzienne w miasteczku podczas okupacji ........ 433 Dok. 130. [Po 02.1941], Warszawa-getto. N.N. (Nacia), Wspomnienia z pobytu w Głow- nie (1940–1941). Pamiętnik przesiedlonej z Łodzi, opis pobytu od 10.02.1940 r. w Głownie, wyrzucenie z miasteczka 2000 Żydów – przesiedleńców, utworzenie getta, łapanki do pracy, pożar w miasteczku, kontakty z Polakami, akcje sani- tarne, przesiedlenie do Warszawy 28.02.1941 r. ................................................... 470 Dok. 131. [Po 04.1941], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. חול רענוואָלג רעד [„Kalenda- rium Głowna”]. Losy ludności żydowskiej od wkroczenia Niemców do miasta 3.09.1939 r. do wysiedlenia 5.04.1941 r. ............................................................... 509 Dok. 132. Po 25.02.1941, Warszawa-getto. Posterunek żandarmerii w Rogowie, Zaświad- czenie z 25.02.1941 r. dla Dawida Bornsteina ..................................................... 513 Dok. 133. Po 27.02.1941, Warszawa-getto. Posterunek żandarmerii Rogów, Zaświadczenie z 27.02.1941 r. dla Dawida Bornsteina o jego pracy jako przewodniczącego RŻ w Rogowie .............................................................................................................. 514 Dok. 134. Po 04.1942, Warszawa-getto. N.N. [Dora Borensztajn?], List z 04.1942 r. do męża N.N. („delegata z Rogowa” [Dawida Borensztajna (Bornsteina)?]) ........... 515 Dok. 135. Po 03.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ץיוועינרעקס [„Skierniewice”]. Sytuacja ludności żydowskiej od wkroczenia Niemców (9.09.1939 r.) do wypę- dzenia z miasta (od 01.1941 r.): rabunki, zarządzenia antyżydowskie, łapanki do pracy, obóz pracy, getto .......................................................................................... 516 Dok. 136. b.d., Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. (ןישולאַק) ...דיגי אל םא [„Jeśli nie powie... (Kałuszyn)”]. Opis pierwszych dni wojny (1–11.09.1939 r.) w Kałuszynie: panika, wędrówki uchodźców, bombardowania ................................................... 521 Dok. 137. b.d., Warszawa-getto. N.N., Relacja o losach ludności żydowskiej w Kałuszy- nie podczas kampanii wrześniowej. Walki o miasto, zajęcie Kałuszyna przez ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XV Niemców (11.09.1939 r.) i przetrzymywanie zakładników w kościele (14– 16.09.1939 r.) .......................................................................................................... 526 Dok. 138. Po 12.05.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןישולאַק [„Kałuszyn”]. Ogólna informacja o prześladowaniu Żydów w Kałuszynie: spalenie miasta 11.09.1939 r., przetrzymywanie zakładników 14.09.1939 r., ucieczki z miasta, wysiedlenie 1000 Żydów do Warszawy w lutym–marcu 1941 r. ........................ 529 Dok. 139. Po 22.04.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja o wysiedleniu Żydów z Siennicy. Opis wydarzenia z 14.09.1939 r.: aresztowanie wszystkich mieszkańców (Pola- ków i Żydów), podpalenie miasta, zastrzelenie 9 Żydów, wysyłka mężczyzn do Jadowa ................................................................................................................... 530 Dok. 140. b.d., Warszawa-getto. (Chana Rajchman), Relacja pt. „Rozmowa z 15-letnią panienką wygnaną z Wyszkowa”. Ocena stosunków z Polakami, opis wysiedle- nia Żydów z Wyszkowa ........................................................................................ 531 Dok. 141. 31.01.1941, Starosta Powiatowy Sochaczew-Błonie, „Anordnung betreffend Frei machung des Kreises Sochaczew-Blonie von Juden” [„Zarządzenie doty- czące uwolnienia od Żydów powiatu Sochaczew-Błonie”]. Organizacja przesie- dlenia Żydów do getta warszawskiego .................................................................. 533 Dok. 142. [Po 03.1941], Warszawa-getto. N.N., Zbiór relacji dotyczących wypraw z getta warszawskiego na prowincję po żywność. Przeżycia dzieci i młodych ludzi korzystających z pomocy Polaków i volksdeutschów w miejscowościach na terenie powiatu Sochaczew-Błonie ........................................................................ 535 Dok. 143. b.d., Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Sochaczew. Cmentarz żydowski”. Dzieje cmentarza żydowskiego w Sochaczewie ................ 540 Dok. 144. [Po 02.1941], Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. רעשירעטעראַפֿ רעד ןופֿ עלעמילב ןיילק אַ טאַרנדוי רעוועשטאַכאָס ןופֿ טייקיטעט [„Kwiatek ze zdradzieckiej działalności socha- czewskiego Judenratu”]. Zmiany personalne w RŻ w Sochaczewie i działalność nowego zarządu RŻ (korupcja) ............................................................................. 543 Dok. 145. Po 11.05.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja o znęcaniu się nad grupą Żydów w okolicy Sochaczewa (1.03.1941 r.) .................................................................... 546 Dok. 146. 16.12.1940, 14.01.1941, Sochaczew. Starosta powiatu Sochaczew-Błonie, Powiatowy Radca Szkolny Kramer, Pisma z 16.12.1940 i 14.01.1941 do kie- rownika szkoły żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim. Sprawa kursów dla krawcowych w getcie. Sprawa zakazu nauczania i używania języków: niemiec- kiego, polskiego i ukraińskiego w szkołach żydowskich ...................................... 547 Dok. 147. 31.12.1939–9.03.1940, Grodzisk Mazowiecki, Rada Starszych Gminy Żydow- skiej w Grodzisku Mazowieckim, Odpisy protokołów zebrań ............................ 548 Dok. 148. 9.02.1941, Warszawa-getto. Rada Żydowska [w Grodzisku Mazowieckim], Pro- tokół nr 50 posiedzenia w dniu 9.02.1941 r. ........................................................ 553 Dok. 149. 07.1940–3.02.1941, Grodzisk Mazowiecki. Rada Starszych GŻ w Grodzisku Mazowieckim, Korespondencja (wychodząca) z Jehudą Glicenszteinem ............ 555 Dok. 150. 27.11.1940–7.12.1940, Grodzisk Mazowiecki. Rada Żydowska w Grodzisku Mazowieckim, Korespondencja ............................................................................. 557 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XVI Spis treści Dok. 151. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Gro- dzisk Mazowiecki”. Zarys historii Żydów w Grodzisku w okresie międzywo- jennym i w czasie okupacji .................................................................................... 559 Dok. 152. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Gro- dzisk Mazowiecki. Synagoga i Bejs Hamedrosz” ................................................. 562 Dok. 153. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Gro- dzisk Mazowiecki. Kąpielisko – Mykwa” ............................................................. 564 Dok. 154. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Gro- dzisk Mazowiecki. Cmentarz żydowski” ............................................................... 566 Dok. 155. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Prze- mysł pończoszniczy i bereciarski” ......................................................................... 568 Dok. 156. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], „Grodzisk Mazowiecki. Szkolnictwo dla młodzieży żydowskiej”. Załączony wyciąg protokołu zebrania Rady Żydowskiej dn. 6.01.1940 dot. powołania i działalności szkoły ................. 570 Dok. 157. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Grodzisk Mazowiecki. Sekcja Pracy Rady Żydowskiej”. Organizacja pracy przymu sowej dla ludności żydowskiej (m.in. obozy pracy w Lubelskiem). Załącznik „Wyjątki z protokołów zebrań Rady Żydowskiej w Grodzisku” dot. Sekcji Pracy ............. 574 Dok. 158. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher?], „Sylwetka Lewkowi- cza Samuela, wiceprezesa Rady Żydowskiej w Grodzisku” ................................. 580 Dok. 159. Po 07.1941, Warszawa-getto, [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Gro- dzisk Mazowiecki. Powroty Żydów do Grodziska po wysiedleniu” .................... 584 Dok. 160. Po 3.05.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja o wysiedleniu Żydów z Grodziska Mazowieckiego ....................................................................................................... 587 Dok. 161. Po 2.05.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. וואָנישמאַ [„Mszczonów”]. Relacja w formie listu syna do ojca o prześladowaniach ludności żydowskiej na początku okupacji niemieckiej: bombardowanie i spalenie miasta, rozstrzelania Żydów i Polaków .................................................................................................... 590 Dok. 162. Po 1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ןישזאַרדאַנ [„Nadarzyn”]. Sytuacja Żydów w Nadarzynie od pierwszego bombardowania (6.09.1939 r.) do wygnania ich do Grodziska (zima 1941 r.), a następnie do Warszawy ................................. 592 Dok. 163. b.d., Warszawa-getto. [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Rekwizycja mebli dla wojskowości” w Podkowie Leśnej. Sylwetka i działalność Mieczy- sława Feldmana w Podkowie Leśnej: konfi skaty mebli i innych sprzętów domo- wych u osób pochodzenia żydowskiego ................................................................ 595 Dok. 164. [Po 02.1941], Warszawa-getto. [Bernard Kampelmacher], Opracowanie pt. „Wiskitki. Landkomisariat Żyrardów, Kreishauptman sochaczewski”. Charak- terystyka społeczności żydowskiej przed wojną, początki okupacji niemiec- kiej, kontrybucje, łapanki, Rada Żydowska, wysiedleńcy, działalność Komitetu Pomocy Społecznej, wysiedlenie 3.02.1941 r. do Warszawy ................................ 598 Dok. 165. Po 11.1941, Warszawa-getto. [Zimler], Relacja pt. „Wrażenia z pobytu w okoli- cach Wiskitek”. Relacja z trzykrotnego nielegalnego pobytu w okolicach Wiski- tek, gdzie autor, fryzjer, pracował u chłopów ........................................................ 602 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści XVII Dok. 166. 11.12.1940, Sochaczew. Starosta Powiatowy Sochaczew-Błonie (w zastępstwie) Reimann. Pismo z 11.12.1940 r. do [Jakuba] Barona, przewodniczącego RŻ w Żyrardowie. Załączony dokument „Anordnung über die Bildung eines jüdi- schen Wohnbezirk in der Stadt Zyrardow” [„Zarządzenie o utworzeniu dzielnicy żydowskiej w mieście Żyrardowie”] ..................................................................... 605 Dok. 167. 20.01.1941, Żyrardów. Starosta Powiatowy Sochaczew-Błonie. Komisarz Powia- towy Żyrardów, Pismo (zarządzenie) z 20.01.1941 r. do Rady Żydowskiej w Żyrardowie dotyczące mieszkań ludności żydowskiej przesiedlanej do Sochaczewa ............................................................................................................. 607 Dok. 168. 03.02.1941, Żyrardów. Urząd Pracy Sochaczew, fi lia Żyrardów, Zaświadczenie z 03.02.1941 r. dla pracownika Urzędu Pracy, Andersa, na zabranie z dzielnicy żydowskiej umywalki ............................................................................................. 608 Dok. 169. Po 02.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. וואָדראַרישז [„Żyrardów”]. Sytuacja ludności żydowskiej w Żyrardowie do września 1939 r. (życie ekono- miczne, struktura społeczna i zawodowa, stosunki z Polakami, gmina żydow- ska) oraz najważniejsze problemy Żydów w okresie okupacji do momentu ich wygnania z miasta w lutym 1941 r. ....................................................................... 609 Dok. 170. 9.08.1941, Baczki. Srul Wajnberg, Pismo do Sądu Specjalnego w Warszawie .... 613 Dok. 171. 04.1942, Kosów [Lacki]. Sekcja Dożywiania Dzieci przy Wydziale Opieki Społecz nej w Kosowie, Ulotka z apelem do mieszkańców getta o ofi arność na rzecz dzieci ............................................................................................................ 615 Dok. 172. Po 10.1941, Kosów Lacki [?], Warszawa-getto. Hanna Lewkowicz, Relacja pt. „Notatki o życiu wysiedleńców z Kalisza w Kosowie Lackim 1939–1941”. Przy- jazd i pobyt grupy przesiedleńców, stosunki z ludnością miejscową, konfl ikty mieszkaniowe, organizacje samopomocy, pomoc z Warszawy, przesiedlenie czę- ści Kaliszan do Sterdyni 7.03.1940 r. .................................................................... 616 Dok. 173. 13.04.1942, Węgrów. Idl Lajfer (Węgrów), List do A. Blumsztajna (Warszawa) 625 Dok. 174. Po 25.01.1941, Warszawa-getto, B. Janowski, Relacja pt. „Wysiedlenie z Jeziorny”. Przebieg przesiedlenia do getta w Warszawie ................................... 626 Dok. 175. Po 12.02.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. עשראַוו ײַב יקנאַימאָל שוריג [„Wygnanie z Łomianek pod Warszawą”]. Utworzenie getta w Łomiankach; przesiedlenie Żydów z Łomianek do Legionowa i Warszawy w listopadzie 1940 r. ..................................................................................................................... 631 Dok. 176. 2.12.1940, Warszawa. Starosta Powiatowy Warszawa, Pismo do przewodniczą- cego Gminy Żydowskiej w Młocinach dotyczące przesiedlenia Żydów do Fortu Solipse .................................................................................................................... 632 Dok. 177. Po 26.03.1942, Warszawa-getto, Berek Proza, Relacja o wypędzeniu Żydów z Okuniewa. Opis przebiegu przesiedlenia do getta warszawskiego 26.03.1942 r.; nazwiska licznych ofi ar śmiertelnych .................................................................... 633 Dok. 178. Po 26.03.1942, Warszawa-getto, Manes Puterman, Relacja o przesiedleniu Żydów z Wawra do getta warszawskiego .............................................................. 634 Dok. 179. Po 27.03.1942, Warszawa-getto. Maria Edelman, Relacja z Miłosnej o przebiegu wypędzenia ludności żydowskiej do getta warszawskiego ................................... 635 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XVIII Spis treści Dok. 180. 27.03.1942, Warszawa-getto. Sara i Szymon Powsinoga, Mala Wisznia, Relacja o przesiedleniu Żydów z Okuniewa i Miłosnej do getta warszawskiego ............. 636 Dok. 181. 11.12.1939, Otwock. Burmistrz Otwocka, Jan Gadomski, Obwieszczenie z 11.12.1939 r. o daninie nałożonej przez władze niemieckie na ludność żydow- ską Otwocka .......................................................................................................... 641 Dok. 182. Po 08.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja z Otwocka. Poszukiwania ukrywa- jących się Żydów ocalałych po akcji likwidacyjnej (19.08.1942 r.) prowadzone przez szefa rembertowskiej żandarmerii, rozstrzelanie w komisariacie 450 osób, wśród nich grupy ortodoksyjnych Żydów ............................................................. 642 Dok. 183. Po 01.1941, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. וואָקשורפּ שוריג [„Wygna- nie z Pruszkowa”]. Sytuacja Żydów w Pruszkowie w czasie okupacji: getto, działalność RŻ, praca przymusowa, przesiedlenie do getta warszawskiego – 01.1941 r. ............................................................................................................... 644 Dok. 184. Po 24.03.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. (קינלעטסופּ) ב’’שת שוריג [„Wygnanie [5]702 (Pustelnik)”]. Losy ludności żydowskiej w Pustelniku od 1939 r.: pomoc ze strony volksdeutscha Zientary, przesiedlenie do Warszawy 24.03.1942 r. ........................................................................................................... 648 Dok. 185. Po 11.1942, Warszawa-getto. N.N., Notatki dotyczące sytuacji ludności żydow- skiej w okolicach Radzymina i na Białostocczyźnie. Działalność oddziałów samoobrony żydowskiej (np. w okolicach Jadowa pod dowództwem Mosze Zie- leńca); akcja likwidacyjna w Radzyminie (1.10.1942 r.); ucieczki z gett ........... 657 Dok. 186. Po 27.05.1942, Warszawa-getto. N.N., Relacja pt. ץשולט [„Tłuszcz”]. Prześla- dowanie Żydów w Tłuszczu od chwili wkroczenia Niemców do miasteczka do wygnania 27.05.1942 r. .......................................................................................... 659 Słownik terminów .............................................................................................................. 666 Bibliografi a ........................................................................................................................... 674 Summary ............................................................................................................................... 679 Indeks osób ......................................................................................................................... 682 Indeks geografi czny ......................................................................................................... 698 Wykaz sygnatur .................................................................................................................. 706 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== W y k a z s k r ó t ó w AJDC AK Akta AJDC Akta ŻSS – American Joint Distribution Committee – Armia Krajowa – zespół archiwalny akt American Joint Distribution Committee 1939–1941, przechowywany w Archiwum Żydowskiego Insty- tutu Historycznego – zespół archiwalny akt Żydowskiej Samopomocy Społecznej, prze- chowywany w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego – angielski – aramejski – Archiwum Ringelbluma – Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego – brak daty ang. aram. ARG AŻIH b.d. „Biuletyn ŻIH” – „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” b.m. br. BT CENTOS – brak miejsca – bieżącego roku – Biblia Tysiąclecia – Centralne Towarzystwo Opieki nad Sierotami i Dziećmi Opusz- czonymi – Centralna Komisja Uchodźców – Centralny Komitet Żydów w Polsce – część – dokument – dotyczący – Elektryczna Kolej Dojazdowa – fotografi a – Generalgouvernement (Generalne Gubernatorstwo) – gmina CKU CKŻP cz. dok. dot. EKD fot. GG gm. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XX Wykaz skrótów – gmina żydowska – hebrajski – Hersz Wasser – Hersh Wasser Collection (Kolekcja Hersza Wassera) w YIVO – inne – informacja – język – karta, karty – Komunalna Kasa Oszczędności – Komitet Opiekuńczy Miejski – Komitet Opiekuńczy Powiatowy – Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej – łaciński – maszynopis – niemiecki – imię i nazwisko nieznane – Nationalsozialistiche Deutsche Arbeiterpartei (Narodowosocja- listyczna Niemiecka Partia Robotników) – około – Obóz Narodowo-Radykalny – Obrona Przeciwlotnicza – Organizacja Rozwoju Twórczości (Ludności Żydowskiej w Polsce) – oryginał – Polski Czerwony Krzyż – polski – porównaj – Polska Organizacja Wojskowa – powiat – Polska Partia Socjalistyczna – przypis – rękopis – rosyjski – Rzeczpospolita Polska – Rada Żydowska – sic – strona, strony – Sturmabteilungen NSDAP (oddziały szturmowe NSDAP) – Sonderdienst (Służba Specjalna) – Służba Porządkowa – Schutzstaffeln NSDAP (sztafety ochronne NSDAP) – Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej GŻ hebr. H.W. HWC in. inf. j. k. KKO KOM KOP LOPP łac. mps niem. N.N. NSDAP ok. ONR OPL ORT oryg. PCK pol. por. POW pow. PPS przyp. rkps ros. RP RŻ [s] s. SA SD SP SS TOZ ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wykaz skrótów XXI USHMM uzup. w. właśc. YIVO zał. zob. ŻIH ŻSS żyd. – United States Holocaust Memorial Museum (Amerykańskie Muzeum Pamięci Holokaustu) w Waszyngtonie – uzupełniony – wiek – właściwie – YIVO Institute for Jewish Research (Yidisher Visnshaftlecher Institut, Żydowski Instytut Naukowy) w Nowym Jorku – załączony, załącznik – zobacz – Żydowski Instytut Historyczny – Żydowska Samopomoc Społeczna – żydowski (jidysz) Wykaz skrótów do oznaczania charakterów pisma BB* BW* CA* CC* CK* E* F* FLIG* GG* H* HL* Hub.* H.W.* JG* KK* LEG* Ł* MS* NN* RR* SB* SJ* Sz.* Ś* Tr* U* Z* – N.N. – Bluma Wasser – N.N. – N.N. – Cwi Klejnman – Natan Koniński [?] – NN [Jerzy Winkler?] – Daniel Fligelman – N.N. – Eliasz Gutkowski – Hanna Lewkowicz – Szymon Huberband, rabin – Hersz Wasser – Jechiel Górny (zob. U*) – Salomea Ostrowska – Eliasz Gutkowski (zob. H*) – Nechemiasz Tytelman – Mordechaj Szwarcbard – N.N. – N.N. – Samuel (Szmuel) Bresław – K.M.[?] Band – S. Szajnkinder – Abraham Lewin – N.N. – Jechiel Górny – N.N. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== XXII Wykaz skrótów Wykaz skrótów publikacji często przywoływanych w przypisach Akcja Reinhardt – Akcja Reinhardt. Zagłada Żydów w Generalnym Gubernator- stwie, red. Dariusz Libionka, Warszawa 2004. Deportacje i zagłada – Tatiana Brustin-Berenstein, Deportacje i zagłada sku- pisk żydowskich w dystrykcie warszawskim, „Biuletyn ŻIH” 1952, nr 1 (3), s. 83–125. Dni życia – Sebastian Piątkowski, Dni życia, dni śmierci. Ludność żydowska w Radomiu w latach 1918–1950, Warszawa 2006. Dzieje ludności żydowskiej w Łowiczu – Jakub K. Petelewicz, Dzieje ludno- ści żydowskiej w Łowiczu 1939–1945, cz. 1, „Teka Historyka” 1998, nr 11, s. 89–117; cz. 2, „Teka Historyka” 1998, nr 12, s. 1–34. Getta tranzytowe – Robert Kuwałek, Getta tranzytowe w dystrykcie lubelskim, w: Akcja Reinhardt. Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, red. Dariusz Libionka, Warszawa 2004, s. 138–160. Getto warszawskie – Barbara Engelking, Jacek Leociak, Getto warszawskie. Prze- wodnik po nieistniejącym mieście, Warszawa 2001. HASAG – Krzysztof Gibaszewski, HASAG. Historia obozu pracy przymusowej w Skarżysku-Kamiennej, Skarżysko-Kamienna 2011. Herrenmenschen – Markus Roth, Herrenmenschen. Die deutschen Kreishauptleute im besetzen Polen – Karrierewege, Herrenschaftspraxis und Nachgeschichte, Göttingen 2009. Lubelska dzielnica zamknięta – Tadeusz Radzik, Lubelska dzielnica zamknięta, Lublin 1999. Ludność żydowska w Otwocku – Sylwia Szymańska, Ludność żydowska w Otwocku podczas drugiej wojny światowej, Warszawa 2002. Martyrologia – Tatiana Berenstein, Martyrologia, opór i zagłada ludności żydow- skiej w dystrykcie lubelskim, „Biuletyn ŻIH” 1957, nr 1 (21), s. 21–92. Obozy hitlerowskie – Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Infor- mator encyklopedyczny, red. Czesław Pilichowski, Warszawa 1979. Obozy pracy – Józef Marszałek, Obozy pracy w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1945, Lublin 1998. Prowincja noc – Prowincja noc. Życie i zagłada Żydów w dystrykcie warszawskim, red. Barbara Engelking, Jacek Leociak, Dariusz Libionka, Warszawa 2007. Zagłada w Zamościu – Adam Kopciowski, Zagłada Żydów w Zamościu, Lublin 2005. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== (cid:75)(cid:246)(cid:110)(cid:105)(cid:103)(cid:115)(cid:98)(cid:101)(cid:114)(cid:103) (cid:4
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Archiwum Ringelbluma. Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy, tom 6, Generalne Gubernatorstwo. Relacje i dokumenty
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: