Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00198 004691 14684373 na godz. na dobę w sumie
Areopagitica - ebook/pdf
Areopagitica - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 114
Wydawca: Biblioteka Analiz Sp. z o.o. Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-62948-08-6 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> obyczajowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Traktat Johna Miltona Areopagitica ukazał się w 1644 roku i był odpowiedzią na uchwaloną przez angielski parlament Ustawę, która obejmowała kontrolą druk: „ażeby żadna książka, pamflet lub gazeta nie mogły być odtąd wydrukowane, o ile nie otrzymają wpierw zgody i odpowiedniej licencji od przynajmniej jednej z powołanych w tym celu osób”.

Milton, zwracając się do Parlamentu Anglii, przekonuje, że cenzura nie spełni swojego zadania, nie powstrzyma publikacji skandalicznych i obrazoburczych, a doprowadzić może jedynie do zaprzestania działalności naukowej, a co za tym idzie, zaprzestania dążenia do prawdy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

B I B L I O T E K A M Y Ś L I S P O Ł E C Z N E J AREOPAGITICA AREOPAGITICA John Milton AreopAgiticA AreopAgiticA John Milton Tłumaczyła Joanna Rzepa Jirafa Roja Warszawa 2012 © Copyright by Jirafa Roja, 2012 Redakcja: Hanna Kukwa Korekta: Łukasz Gołębiewski Opracowanie graficzne serii: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Zdjęcie na okładce: Johann Peter Hasenclever „Das Lesekabinett” Newlight | Dreamstime.com Portret autora: Benjamin Vandergucht Łamanie: Tatsu tatsu@tatsu.pl ISBN 978-83-62948-08-6 Wydanie I Warszawa 2012 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Areopagitica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 W imię wolności „Areopagitica” należy do najważniejszych tekstów pisa- nych przeciwko cenzurze, w obronie wolności wypowie- dzi, czy szerzej — w obronie prawdy i swobodnej wy- miany myśli . Jej autor, John Milton, wielki XVII-wieczny angielski humanista, sam był w pewnym sensie bun- townikiem, sprzeciwiał się ograniczaniu swobód nie tylko pisarstwem, ale także czynem, nie bojąc się za- równo ostro krytykować kościół, jak i władze świeckie . Nazywany był „pierwszym piórem rewolucji” jako bli- ski współpracownik Olivera Cromwella . Ironią jest, że wprowadzeniu swobód wypowiedzi i zniesieniu cenzury w 1653 roku sprzeciwił się sam Cromwell, odrzucając zawarte w tekście Miltona tezy . Cromwell, który przyjął w kwietniu 1653 roku tytuł Lorda Protektora, sam miał dyktatorskie zapędy, a cenzura służyła mu utrzymywa- niu w ryzach krytyki — „myśli buntowniczej”, jak sam argumentował . Miltonowi nie dane było dożyć wprowa- dzenia postulowanych w „Areopagitica” swobód, zasiał 8 AreopAgiticA jednak bezpowrotnie ferment, który ostatecznie w 1689 roku znalazł wyraz w słynnej „Deklaracji Praw” (Bill of Rights), ograniczającej prawa królewskie, de facto prze- kazując je w ręce Parlamentu, a także wprowadzającej swobodę wypowiedzi przed Parlamentem (art . 9: „Wol- ność mów, rozpraw lub postępowania w parlamencie nie ma być oskarżana ani badana przed jakimkolwiek trybunałem lub w jakimkolwiek miejscu poza parla- mentem”) . Był to początek nowoczesnej demokracji . „Deklaracja Praw” wyprzedziła o sto lat francuską De- klarację Praw Człowieka i Obywatela (Déclaration des droits de l’Homme et du Citoyen) z jej słynnym artyku- łem 11: „Wolna wymiana myśli i poglądów jest jednym z najcenniejszych praw człowieka; każdemu obywatelowi zatem wolno przemawiać, pisać i drukować swobodnie z zastrzeżeniem, że za nadużycie tej wolności odpowia- dać będzie w wypadkach, przewidzianych przez usta- wę” . Dodajmy, że w znacznym stopniu dzięki inspiracji i działalności Johna Miltona już w 1695 roku całkowi- cie zniesiono cenzurę w Anglii, na wiele lat wcześniej niż w innych państwach europejskich . „Areopagitica” powstała w formie mowy — jak głosi tytuł: „w obronie wolności druku do Parlamentu Anglii” . John Milton zaczął nad nią pracować po wydaniu 14 mar- ca 1643 przez angielski Parlament dekretu wprowadza- jącego instytucję cenzorską, obligującego wydawców do Wstęp 9 uzyskania zezwolenia na wydanie każdej nowej pozycji . Ostatecznie powstała w formie przewrotnego pamfletu, będącego jednocześnie ostrą krytyką instytucji kościel- nych . Milton wydał ją w druku w 1644 roku bez zgłasza- nia cenzorom, co było decyzją zgodną z głoszonymi prze- zeń poglądami, jednak brawurową w tamtych czasach . Ostatecznie nie poniósł żadnych konsekwencji, był już wówczas postacią zbyt znaną i cenioną, nie tylko w An- glii, ale też w innych krajach europejskich . Jak ocenia Bartłomiej Paszylk: „Pamflet »Areopagiti- ca« Johna Miltona był pierwszym stanowczym i popar- tym argumentami głosem przeciwko cenzurze utworów literackich”1 . Andrzej Dróżdż, który dokonał pierwszych fragmentów przekładów „Areopagitica” na język polski, pisał: „Antyutopijne, antycenzorskie argumenty, jakich użył Milton w swojej rozprawie, należą do najlepszych osiągnięć sztuki retorycznej . Pisał, że mędrzec pozo- stanie mędrcem bez względu na rodzaj przeczytanej książki, a głupcowi nie pomoże ani nie zaszkodzi żad- na książka, co więcej, ów głuptas może źle zrozumieć tekst dopuszczony do publikacji, choćby nawet było to Pismo Święte, i będzie rozgłaszał swoje teorie, demo- ralizując nimi innych jemu podobnych . Nie ma więc 1 . Bartłomiej Paszylk „Książki zakazane”, Park/Wydawnictwa Szkolne PWN, Warszawa 2009 . 10 AreopAgiticA reguły, na której można by oprzeć i uzasadnić istnienie cenzury . Milton używał wielu argumentów, by uwolnić książki spod władzy znienawidzonych stacjonariuszy . Apelował do rozsądku i żądał zastanowienia się, czy cenzorzy rzeczywiście mogą uwięzić prawdę”2 . W innym ciekawym tekście zatytułowanym „John Milton a wolność słowa” Andrzej Dróżdż naświetla sy- tuacją w Anglii w połowie XVII stulecia . „W 1644 roku Anglią wstrząsały napięcia społeczne . Kwestia całko- witej wolności druku wywoływała żarliwe spory i pro- testy ze strony polityków o umiarkowanych poglądach, którym wydawało się, że zniesienie cenzury pogrąży państwo w chaosie . Milton podjął się trudu wytłuma- czenia im, że nic takiego nie nastąpi, a jednocześnie — nawiązując do wcześniejszych o dwieście lat roz- ważań Richardusa de Bury’ego, z równie wzruszającą szczerością składał książkom hołd i użalał się nad ich losem z powodu prześladowań, na jakie są narażone ze strony ludzi okrutnych i niewykształconych . Podczas lektury traktatu Johna Miltona przypominają się ża- łosne ubolewania ksiąg w »Philobiblonie«, ksiąg cier- piących z powodu lenistwa, ignorancji i głupoty, wojen i brudu . W XIV wieku księgi nie były narażone na prze- 2 . Andrzej Dróżdż „Od Liber Mundi do hipertekstu”, Biblioteka Analiz, Warszawa 2009 . Wstęp 11 śladowania ze strony cenzorów, dopiero od połowy XVI wieku stali się ich największymi wrogami; skazywali je na niepamięć przez niedopuszczenie do druku, na koszmarne przeróbki, a jakże często, mimo nadania im »licencji«, także i na »śmierć« w płomieniach”3 . Oddajmy jednak głos samemu Miltonowi, choćby po to by podziwiać precyzję tej mistrzowskiej retoryki („Areopagitica” uważana jest zresztą za jego najwybit- niejszy utwór prozatorski) . „Książki nie są jedynie mar- twymi przedmiotami, lecz zawierają w sobie potencjał życia i mogą działać z mocą równą duszy, która je zro- dziła . Zaiste, zawarta jest w nich, jak w fiolce, najczyst- sza esencja intelektu, którego są potomstwem” . I dalej: „Zabić książkę to niemal jak zabić człowieka: kto zabi- ja człowieka, zabija istotę rozumną, stworzoną na ob- raz Boga, lecz kto niszczy dobrą książkę, zabija rozum sam w sobie, obraz Boga w samej swej istocie . Niejeden człowiek jest dla tej ziemi ciężarem; dobra książka na- tomiast to cenna, życiodajna krew najwyższego ducha, która przechowywana i strzeżona jak skarb, daje życie po życiu . Prawdą jest, iż żadna epoka nie jest w stanie przywracać życia — co nie stanowi może wielkiej stra- ty — a przełomowe rewolucje nierzadko doprowadzają 3 . Andrzej Dróżdż „John Milton a wolność słowa”, Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis, Kraków 2002 . 12 AreopAgiticA do bezpowrotnej utraty odrzuconej prawdy, z braku której błądzą całe narody . Winniśmy zatem starannie rozważyć, jakie działania podejmujemy przeciwko ży- wym owocom pracy osób publicznych, kiedy niszczy- my to bogate życie, które jest w książkach chronione i przechowywane; może się bowiem zdarzyć, iż w ten sposób dopuścimy się swoistego morderstwa lub nawet dojdzie do męczeństwa, a w przypadku całego nakła- du jest to już rodzaj masakry . Nie będzie to zniszcze- nie tylko życia, lecz cios wymierzony w eteryczny piąty pierwiastek — tchnienie samego rozumu — odbiera- jący nie życie, lecz nieśmiertelność” . John Milton nadawał książkom antropomorficzny charakter, zwracał uwagę na ścisły związek pomię- dzy dziełem, autorem i czytelnikiem, stawiając znak równości między krzywdą zadaną książce (wolności słowa) a zadaną człowiekowi (jego intelektowi, pra- gnieniu poznania, swobodzie ekspresji) . „Niezdrowym jadłem nawet najzdrowszy organizm z trudem się po- żywi, lecz na tym właśnie polega różnica między po- karmem a książkami, że złe książki ostrożnemu i roz- tropnemu czytelnikowi służą pod wieloma względa- mi ku pouczeniu i przestrodze, ucząc go odkrywania prawdy i obalania fałszu” . I dalej: „Jeżeli prawdą jest, iż mądry człowiek, niczym pilny poszukiwacz, może od- naleźć złoto w najbardziej zaśmieconym tomie, a głu-
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Areopagitica
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: