Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00638 009016 11014272 na godz. na dobę w sumie
Artyści wykonawcy - prawa i ich ochrona - ebook/pdf
Artyści wykonawcy - prawa i ich ochrona - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 172
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-1833-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny na 1.02.2008 r.

Sztuka stała się dla współczesnego człowieka częściążycia w skali dotychczas nieznanej. Zjawiska związanez kreacją, percepcją czy też obrotem sztukąwywołują różnorodne skutki społeczne, stąd rosnącezainteresowanie prawem autorskim. Trudno jednaknie zauważyć, że zarówno ustawodawca, jaki doktryna, koncentrując uwagę na przedmiocie prawaautorskiego - utworze, nie dostrzegają w należytymstopniu faktu, że percepcja wielu utworówodbywa się przez obcowanie z dwoma dobrami materialnymi:utworem i jego artystycznym wykonaniem.Artystyczne wykonanie stanowi zatem odrębne odutworu dobro, którego kreacja niewątpliwie uzasadniaprzyznanie stosownej ochrony prawnej. Regulacjechroniące prawa artystów wykonawców pojawiłysię w polskim systemie prawa cywilnego stosunkowoniedawno, wprowadzono je bowiem dopiero w 1994 r.ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Niniejsza monografia przedstawia problematykępraw do artystycznego wykonania oraz jego ochronyprawnej, uwzględniając zarówno kwestie teoretyczne,jak i zagadnienia natury praktycznej. Rozważania ilustrowanesą orzecznictwem polskich sądów.

Adresatami książki mogą być więc nie tylko profesjonaliści zajmującysię tą problematyką, lecz również osoby chcąceposzerzyć swą wiedzę z zakresu prawa autorskiego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Artyści wykonawcy – prawa i ich ochrona Sławomir Tomczyk Warszawa 2008 Stan prawny na 1 lutego 2008 r. Redaktor prowadzący: Joanna Fitt Redakcja serii: Janusz Barta Ryszard Markiewicz Wydawca: Marcin Skrabka Sk³ad, ³amanie: Anna Atanaziewicz © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2008 ISBN 978-83-7526-863-8 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści Wykaz skrótów..................................................................................................... .7 Wstęp...................................................................................................................... .9 Rozdział I Problematyka ochrony prawnej artystycznych wykonań przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych............................................... .17 1.. Uwagi.wstępne.......................................................................................... .17 2.. Ochrona.artystycznych.wykonań.na.podstawie.przepisów. . kodeksu.cywilnego................................................................................... .18 3.. Ochrona.artystycznych.wykonań.a.prawo.autorskie......................... .20 4.. Ochrona.artystycznych.wykonań.w.oparciu.o.instytucje. . prawa.pracy............................................................................................... .27 Rozdział II Miejsce praw do artystycznego wykonania w systemie prawa.............. .29 1.. Prawo.własności.intelektualnej.a.prawo.cywilne................................ .29 2.. Przedmioty.praw.pokrewnych.a.artystyczne.wykonania................. .34 2.1..Uwagi.wstępne................................................................................................ 34 2.2..Fonogramy.i.wideogramy.............................................................................. 3 2.3..Nadania.programów...................................................................................... 37 2.4..Pierwsze.wydania.oraz.wydania.naukowe.i.krytyczne........................... 38 Rozdział III Przedmiot ochrony............................................................................................ .41 1.. Pojęcie.artystycznego.wykonania........................................................... .41 1.1..Artystyczne.wykonanie.utworu................................................................... 41 1.2..Artystyczne.wykonanie.dzieła.sztuki.ludowej.......................................... 3  Spis treści 2.. Ustalenie.a.utrwalenie.artystycznego.wykonania............................... . 3.. Artystyczne.wykonanie.jako.pierwsze.ustalenie.utworu.................. .9 4.. Formy.udostępnienia.publicznego.artystycznego.wykonania......... .1 .. Rodzaje.artystycznych.wykonań............................................................ . .1..Uwagi.wstępne................................................................................................  .2..Działania.aktorów...........................................................................................  .3..Działania.tancerzy........................................................................................... 72 .4..Działania.mimów............................................................................................ 78 ...Działania.recytatorów.................................................................................... 83 ...Działania.instrumentalistów......................................................................... 8 .7..Działania.wokalistów..................................................................................... 90 .8..Działania.dyrygentów.................................................................................... 9 .9..Działania.osób.przyczyniających.się.w.twórczy.sposób. . do.powstania.artystycznego.wykonania.................................................... 97 Rozdział IV Podmiot praw do artystycznego wykonania............................................. .100 1.. Artysta.wykonawca.jako.podmiot.praw.pokrewnych..................... .100 2.. Współwykonawstwo.............................................................................. .10 3.. Artystyczne.wykonania.połączone...................................................... .109 4.. Artystyczne.wykonanie.pracownicze.................................................. .110 .. Producent.utworu.audiowizualnego.jako.podmiot.praw. . do.artystycznego.wykonania................................................................ .113 Rozdział V Treść i ochrona praw do artystycznych wykonań.................................... .11 1.. Podstawowe.koncepcje.praw.artystów.wykonawców..................... .11 2.. Prawa.osobiste.artystów.wykonawców.............................................. .118 2.1..Pojęcie.praw.osobistych.artystów.wykonawców..................................... 118 2.2..Uprawnienia.osobiste.artysty.wykonawcy............................................... 12 2.3..Ochrona.praw.osobistych.artystów.wykonawców................................. 132 3.. Prawa.majątkowe.artystów.wykonawców......................................... .134 3.1..Konstrukcja.praw.majątkowych................................................................. 134 3.2..Dozwolony.użytek.chronionych.artystycznych.wykonań.................... 141 3.3..Czas.trwania.praw.majątkowych.do.artystycznego. . wykonania...................................................................................................... 147 3.4..Obrót.prawami.majątkowymi.do.artystycznych.wykonań................... 147 3...Ochrona.praw.majątkowych.do.artystycznego.wykonania.................. 13 Bibliografia....................................................................................................... .19  Wykaz skrótów Biul. SN.—.Biuletyn.Biura.Orzecznictwa.Sądu.Najwyższego Dz. U..—.Dziennik.Ustaw k.c..—.ustawa.z.dnia.23.kwietnia.194.r..—.Kodeks.cywilny.(Dz..U..Nr.1,. poz..93.z.późn..zm.) k.p. —.ustawa.z.dnia.2.czerwca.1974.r..—.Kodeks.pracy.(tekst.jedn..Dz..U.. z.1998.r..Nr.21,.poz..94.z.późn..zm.) k.p.c. —.ustawa.z.dnia.17.listopada.194.r..—.Kodeks.postępowania.cywil­ nego.(Dz..U..Nr.43,.poz..29.z.późn..zm.) KPP —.Kwartalnik.Prawa.Prywatnego M. Praw. —.Monitor.Prawniczy MPO.—.Międzynarodowa.Organizacja.Pracy NP —.Nowe.Prawo OSA —.Orzecznictwo.Sądów.Apelacyjnych OSN —.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego OSNC —.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Cywilna OSNCP.—.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Cywilna.oraz.Izba.Pra­ cy.i.Ubezpieczeń.Społecznych OSP —.Orzecznictwo.Sądów.Polskich OSPiKA —.Orzecznictwo.Sądów.Polskich.i.Komisji.Arbitrażowych Pal..—.Palestra PiP —.Państwo.i.Prawo PiZS —.Praca.i.Zabezpieczenie.Społeczne PPH.—.Przegląd.Prawa.Handlowego Pr. Spółek.—.Prawo.Spółek Prz. Pod. —.Przegląd.Podatkowy PS.—.Przegląd.Sądowy SA.—.Sąd.Apelacyjny SC.—.Studia.Cywilistyczne 7 Wykaz skrótów SN.—.Sąd.Najwyższy WE —.Wspólnota.Europejska WIPO.—.World.Intellectual.Property.Organisation.(Światowa.Organizacja. Własności.Intelektualnej) ZNUJ PWiOWI.—.Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego..Prace. z.Wynalazczości.i.Ochrony.Własności.Intelektualnej Wstęp Dwudziesty.wiek.okazał.się.ostatecznym.końcem.sztuki.rozumianej. jako.uprzywilejowana.działalność,.uprawiana.w.wąskich.kręgach.elit.dla. ludzi.wybranych..Stało.się.tak.za.sprawą.licznych.rzesz.widzów,.czytelników. czy.słuchaczy,.innymi.słowy.—.publiczności1..Obecnie.dla.coraz.szerszych. kręgów.odbiorców.współczesna.sztuka.staje.się.towarem2.podlegającym. —.jak.każda.inna.dziedzina.ludzkiej.działalności.—.prawom.rynku..Wśród. tych.praw.zaś.nieubłaganie.króluje.konkurencja.—.„produkcja.kultury”. musi.sprostać.podstawowym.wymogom.biznesu:.szybkości.oraz.niskich. kosztów..I.tak.np..przeciętna.komercyjna.telewizyjna.stacja.nadawcza.rok­ rocznie.emituje.około.700.filmów.fabularnych3..„Masowa.produkcja.filmo­ wa”.musi.zatem.oznaczać.maksymalne.uproszczenie.formy,.uschematowie­ nie,.montowanie.filmów.z.„gotowych.prefabrykatów”4..Nie.prowadzi.to. jednak.do.„uprzedmiotowienia”.nowej.sztuki,.mimo.jej.ewidentnej.komer­ cjalizacji..Trudno.nie.zgodzić.się.z.poglądem,.że.dzieje.się.tak.w.znacznej. mierze.właśnie.za.sprawą.artystów.wykonawców..Artysta.wykonawca.nie. jest.—.jak.dawniej.chciano.—.wyłącznie.odtwórcą,.przekaźnikiem.idei. autorskich..Artystyczne.wykonanie.powstaje.z.jego.ciała,.rodzi.się.w.jego. świadomości,.czerpie.z.jego.doświadczeń.życiowych..Inaczej.niż.w.każdej. innej.dziedzinie.sztuki,.gdzie.z.reguły.indywidualność.twórcy,.materiał. i.samo.dzieło.są.od.siebie.oddzielone,.przy.czym.materiał.i.dzieło.pozosta­ ją.poza.osobą.twórcy.—.w.artystycznym.wykonaniu.fizyczność.wykonaw­ J..Duvignaud,.Sztuka dnia dzisiejszego.(w:).Wstęp do wiedzy o sztuce. Wybór tekstów,.pod.red..I..Woj­ nara,.Warszawa.1984,.s..2. Ibidem. 2. 3. K..Krzysztofek,.Prawa globalnej cyrkulacji kultury mediów.(w:) Kultura i sztuka u progu XXI wieku,. pod.red..S..Krzemień–Ojaka,.Białystok.1997,.s..17. Ibidem. 1. 4. 9 Wstęp cy,.tworzywo.i.przedmiot.ochrony.są.ze.sobą.trwale.złączone..Artysta. wykonawca.pozostaje.zawsze.„materią–tworzywem”..Udział.artysty.wy­ konawcy.każdorazowo.nadaje.określonemu.aktowi.kreacji.wymiar.ludzki,. czyniąc.przez.to.sztukę.szczególnie.nam.bliską.. Z.problematyką.szeroko.rozumianej.działalności.twórczej.artystów. wykonawców.nierozerwalnie.splatają.się.rozliczne.społeczne.konotacje.ich. świadczeń.—.jak.choćby.„gwiazdorstwo”..Nazwiska,.wizerunki,.życie.naj­ popularniejszych.artystów.wykonawców.stają.się.częścią.zbiorowej.świa­ domości..Miliony.fanów.wiernie.naśladują.zachowania.swych.idoli,.ich. sposób.ubierania.i.styl.życia..W.zlaicyzowanych.społeczeństwach.zachod­ nich.gwiazdorstwo.przybiera.coraz.częściej.postać.kultu..Tego.rodzaju. społeczne.konotacje.—.co.zrozumiałe.—.znajdują.swe.przełożenie.w.wy­ miarze.gospodarczym..Udział.wziętego.artysty.wykonawcy.może.się. przyczynić.do.wypromowania.każdego.przedsięwzięcia..Rzecz.jasna,.cała. ta.przebogata.paleta.stosunków.społecznych.z.udziałem.artystów.wyko­ nawców.w.znacznym.zakresie.wykracza.poza.ramy.zainteresowań.prawa. własności.intelektualnej,.ukierunkowanego.na.ochronę.niematerialnych. wytworów.ludzkiego.intelektu,.warto.tu.jednak.zaznaczyć,.że.na.gruncie. praw.do.artystycznych.wykonań.nie.jest.możliwe.—.tak.jak.w.przypadku. prawa.autorskiego.—.pełne.„oderwanie”.się.przedmiotu.ochrony.od.swego. twórcy..Jest.to.o.tyle.istotne,.że.polski.ustawodawca.ochronę.prawną.arty­ stycznych.wykonań.reguluje.w.znacznym.zakresie.w.drodze.odesłań.do. odpowiednio.stosowanych.instytucji.prawa.autorskiego.. Sama.idea.ochrony.prawnej.artystycznych.wykonań.jest.stosunkowo. świeżej.daty,.zrodziła.się.bowiem.w.początkach.XX.w..wraz.z.powstaniem. urządzeń.technicznych.umożliwiających.zapis,.a.następnie.odtwarzanie. utrwalonego.artystycznego.wykonania..Artystyczne.wykonanie.—.do­ tychczas.nierozerwalnie.związane.z.osobą.artysty.wykonawcy.—.uzyskało. samodzielny.byt.fizyczny,.a.następnie,.jako.samodzielny.przedmiot.obrotu,. także.i.prawny..W.ten.oto.sposób.eksploatacja.artystycznego.wykonania. stała.się.aktem.niezależnym.od.woli.artysty,.stanowiąc.potencjalnie.źródło. niewymiernych.korzyści.dla.dowolnych,.bliżej.nieokreślonych.podmiotów.. Słusznie.zatem.porównuje.się.znaczenie.tych.wynalazków.dla.artystycznych. wykonań.ze.znaczeniem.wynalezienia.druku.dla.twórczości.literackiej.. . A..Hausbrandt,.Elementy wiedzy o teatrze,.Warszawa.1982,.s..78. . S..Buczkowski,.glosa.do.orzeczenia.SN.z.dnia.27.maja.190.r.,.I.CR.429/9,.PiP.191,.z..4–,.. s..821. 10 Wstęp Kolejnym.bardzo.istotnym.etapem.rozwoju.stosunków.społecznych.wią­ żących.artystów.wykonawców.z.użytkownikami.ich.dokonań.było.wyna­ lezienie,.a.następnie.gwałtowny.rozwój.radia,.filmu,.a.zwłaszcza.telewizji.. Dopiero.te.środki.masowego.przekazu,.wykorzystujące.w.głównej.mierze. osiągnięcia.artystów.wykonawców,.spowodowały.znaczne.zwiększenie. skali.i.rangi.problemu..Nie.zdarzyło.się.dotychczas.w.dziejach.ludzkości,. aby.miliony.ludzi.na.całym.świecie.mogły.jednocześnie.słuchać.bądź.oglą­ dać.występy.określonych.wykonawców. Wspomniane.wyżej.okoliczności.radykalnie.zmodyfikowały.status. społeczny,.ekonomiczny,.a.także.prawny.artysty.wykonawcy..Dopóki.arty­ styczne.wykonanie.mogło.być.świadczone.tylko.bezpośrednio.jako.tak. zwane.żywe.wykonanie,.dopóty.nie.dostrzegano.potrzeby.jego.ochrony. prawnej..Argumentowano,.że.jeżeli.proponowane.warunki.były.dla.arty­ stów.wykonawców.nie.do.przyjęcia,.mogli.po.prostu.odmówić.występu.. Wykonanie.nie.mogło.wszak.obyć.się.bez.ich.udziału..Wraz.z.oderwaniem. się.artystycznego.wykonania.od.osoby.wykonawcy.nastąpił.znaczny.wzrost. wartości.użytkowej.utrwalonych.wykonań..Mogły.one.być.wielokrotnie. kopiowane,.reprodukowane,.przenoszone.na.inne.pola.eksploatacji,.do­ starczając.w.ten.sposób.kontrahentom.artystów.wykonawców.lub.nawet. osobom.trzecim,.niezwiązanym.z.nimi.żadnym.węzłem.obligacyjnym,. znacznych.korzyści..Co.gorsza,.wraz.z.upowszechnianiem.się.mechanicz­ nego.odtwarzania.artystycznych.wykonań.rynek.pracy.zaczął.się.gwałtow­ nie.kurczyć,.co.ograniczało.możliwości.zarobkowe.artystów.wykonawców.. Powyższe.spostrzeżenia.dotyczą.przede.wszystkim.muzyków,.ponieważ. opisywane.zjawiska.przebiegały.w.tej.grupie.zawodowej.niezwykle.wy­ raźnie..Nie.dziwi.więc,.że.w.tych.okolicznościach.zaczęto.domagać.się. ochrony.prawnej.skierowanej.przeciwko.samowolnemu.utrwalaniu.i.roz­ powszechnianiu.artystycznych.wykonań. Podjęte.w.początkowej.fazie.wysiłki.zmierzające.do.ustanowienia.cy­ wilnoprawnej.ochrony.artystycznych.wykonań.sensu stricto.nie.przyniosły. satysfakcjonujących.rezultatów,.stąd.też.zainteresowanie.instytucjami.pra­ wa.autorskiego..Przyznanie.artystom.wykonawcom.ochrony.prawnej. skonstruowanej.na.podstawie.tych.instytucji.wymagało.jednak.przezwy­ ciężenia.wielu.trudności.natury.teoretycznej.(niektórzy.przedstawiciele. doktryny.postrzegali.artystów.wykonawców.jako.osoby.świadczące.zwykłe. usługi.polegające.na.mechanicznym.odtwarzaniu.czegoś,.co.już.zostało. uprzednio.przez.kogoś.innego.stworzone),.a.także.praktycznej,.tzn..nale­ żało.przekonać.do.tej.koncepcji.środowiska.autorskie.zdecydowanie.jej. 11 Wstęp nieprzychylne..Silny.opór.organizacji.autorskich.podyktowany.był.głównie. obawami.o.charakterze.ekonomicznym.i.dotyczył.przede.wszystkim.kwe­ stii.podziału.tantiem.autorskich..Powstały.impas.na.wiele.lat.sparaliżował. prace.nad.ustaleniem.statusu.prawnego.artystycznego.wykonania.. Stanowisko.środowisk.autorskich.zaczęło.ulegać.stopniowej.zmianie. dopiero.w.okresie.międzywojennym,.kiedy.w.należytym.stopniu.docenio­ no.wspólnotę.interesów.obu.kategorii.podmiotów7..Współzależność.tę. trafnie.oddają.słowa.M..Olagnera:.„Autorzy.i.artyści.wykonawcy.są.złącze­ ni.ze.sobą.nierozerwalnym.węzłem;.ostatecznym.przeznaczeniem.utworu. dramatycznego,.muzycznego.lub.dramatyczno–muzycznego.jest.jego.pub­ liczne.wykonanie.przez.powołanych.do.tego.artystów..Od.poziomu.wyko­ nania.zależy.powodzenie.utworu..Talent.artysty.wykonawcy.może.nadać. blasku.nawet.słabemu.utworowi,.słabe.wykonanie.może.pogrążyć.najlepszy. nawet.utwór”8. Szczególnie.doniosłą.rolę.na.arenie.międzynarodowej.odegrała.Mię­ dzynarodowa.Organizacja.Pracy,.która.już.w.192.r..podjęła.pierwsze.kro­ ki.zmierzające.do.objęcia.ochroną.prawną.artystycznej.działalności.wyko­ nawców.bądź.to.w.drodze.nowelizacji.tekstu.konwencji.berneńskiej,.bądź. przez.uchwalenie.odrębnego.aktu.prawa.międzynarodowego..Z.ramienia. MOP.zostały.również.podjęte.starania.mające.na.celu.zainteresowanie.tą. tematyką.ustawodawców.krajowych..Jak.wskazywała.MOP.przepisy.ochron­ ne.powinny.być.zamieszczane.w.ustawach.z.zakresu.prawa.autorskiego9.. Do.prac.zainicjowanych.przez.MOP.włączały.się.sukcesywnie.organy.Unii. berneńskiej,.UNESCO.oraz.międzynarodowe.związki.twórców..Ukorono­ waniem.długoletnich.prac.stała.się.podpisana.2.października.191.r.. w.Rzymie.konwencja.o.ochronie.wykonawców,.producentów.fonogramów. oraz.organizacji.nadawczych,.tworząca.zręby.ochrony.prawnej.artystycznej. działalności.wykonawców10. Również.w.polskiej.nauce.prawa.problematyka.ochrony.prawnej.ar­ tystycznych.wykonań.od.dawna.budzi.żywe.zainteresowanie..Pierwszy. projekt.ustawy.o.ochronie.artystów.wykonawców.(autorstwa.S..Tylbora). 7. A..Bądkowski,.J..Stankiewicz,.Prawo teatralne,.Warszawa.1970,.s..79.i.80. 8. M..Olagner,.Le droit des artistes interprètes ou exécutants.—.cyt..za:.A..Bądkowski,.J..Stankiewicz,. 9. T..Trafas,.Charakter świadczeń artystów wykonawców a możliwość ich prawnej ochrony,.ZNUJ.PWiOWI. 10. Polska,.pomimo.aktywnego.uczestnictwa.w.pracach.nad.uchwaleniem.konwencji.rzymskiej,. przystąpiła.do.niej.dopiero.w.1997.r.,.realizując.zalecenia.art...Układu.Europejskiego,.ustana­ wiającego.stowarzyszenie.między.RP.a.WE.i.ich.państwami.członkowskimi. Prawo teatralne…,.s..79.i.80. 1984,.z..3,.s..9. 12 Wstęp powstał.jeszcze.w.okresie.międzywojennym..W.latach.0..ubiegłego.wie­ ku.powstały.dwa.kolejne.projekty:.S..Siekierki.w.193.r..oraz.S..Grzybow­ skiego.i.A..Kopffa.w.198–199.r..Zagadnienia.związane.z.ochroną.praw.ar­ tystów.wykonawców.stały.się.tematem.licznych.publikacji.naukowych,. a.także.wypowiedzi.Sądu.Najwyższego..O.ile.kwestia.ochrony.dóbr.oso­ bistych.artystów.wykonawców.w.zasadzie.nie.budziła.kontrowersji.(zgod­ nie.przyjmowano,.że.regulacje.k.c..dają.do.tego.pełną.podstawę),.o.tyle.nie. do.przezwyciężenia.okazały.się.trudności.związane.z.ochroną.sfery.intere­ sów.majątkowych..W.rezultacie.nie.powiodły.się.na.tym.etapie.próby. stworzenia.w.doktrynie.wspólnego.modelu.ochrony.omawianych.praw,. nie.doczekał.się.też.realizacji.żaden.z.wymienionych.projektów. W.początkach.lat.70..minionego.wieku.rozpoczęto.prace.legislacyjne. nad.nowym.prawem.autorskim..Ustawa.z.192.r..o.prawie.autorskim.ze. względu.m.in..na.dokonujący.się.postęp.technologiczny.(związany.zwłasz­ cza.z.rejestracją,.zwielokrotnianiem.oraz.rozpowszechnianiem.chronionych. dóbr.niematerialnych)11.uległa.dezaktualizacji..Jednakże.mimo.sprzyjającego. —.jak.by.się.mogło.wydawać.—.klimatu.dla.gruntownej.przebudowy.sys­ temu.prawa.własności.intelektualnej.w.początkowej.fazie.prac.w.ogóle.nie. uwzględniono.problematyki.ochrony.prawnej.artystycznych.wykonań.. Dnia.4.lutego.1994.r..Sejm.Rzeczypospolitej.Polskiej,.po.rozpatrzeniu. senackich.poprawek,.uchwalił.nową.ustawę.o.prawie.autorskim.i.prawach. pokrewnych.(Dz..U..Nr.24,.poz..83)..Waga.problemu,.a.przede.wszystkim. międzynarodowe.zobowiązania.Polski.(w.szczególności.nałożony.na.nas. umową.o.stowarzyszeniu.z.WE.obowiązek.przystąpienia.do.konwencji. rzymskiej.o.ochronie.wykonawców,.producentów.fonogramów.oraz.orga­ nizacji.nadawczych),.zdecydowały,.iż.projekt.ustawy.rozpatrywano.na. wniosek.rządu.w.ramach.tak.zwanej.szybkiej.ścieżki,.skracając.m.in..czas. pracy.w.komisjach.Ustawodawczej.oraz.Kultury.i.Środków.Przekazu12.. Ustawa.z.dnia.4.lutego.1994.r..obok.ochrony.prawnej.utworu.ustanawia. również.ochronę.innych.dóbr.niematerialnych..Ustawodawca.zdecydował. się.przyjąć.w.niej.wypracowaną.w.doktrynie.prawa.autorskiego.koncepcję. praw.pokrewnych,.regulując.w.odrębnym.rozdziale.ustawy.prawa.do.ar­ tystycznych.wykonań,.prawa.do.fonogramów.i.wideogramów.oraz.prawa. do.nadań..Powyższy.katalog.w.trakcie.kolejnych.nowelizacji.ustawy.ulegał. rozszerzeniu.o.dodatkowe.kategorie.przedmiotów.praw.pokrewnych..Jed­ 11. T..Drozdowska,.Ochrona twórców,.Jurysta.1994,.nr.4,.s..8.. 12. J..Błeszyński,.Nowe prawo autorskie,.Jurysta.1994,.nr.4,.s..3. 13 Wstęp nakże.problematykę.tę.włączono.do.materii.ustawowej.dopiero.w.końco­ wym.etapie.prac,.natomiast.zdecydowaną.większość.zagadnień.związanych. z.ochroną.praw.do.artystycznych.wykonań.uregulowano.w.drodze.odesłań. do.przepisów.dotyczących.utworów.(art..92,.100.oraz.101.ustawy)..Zdaniem. wielu.autorów.to.pospiesznie.przyjęte.rozwiązanie.odbiło.się.niekorzystnie. na.zawartych.w.ustawie.regulacjach13. W.literaturze.przedmiotu.panuje.powszechne.przekonanie,.iż.roz­ szerzenie.zakresu.przedmiotowego.ochrony.o.kategorię.praw.pokrewnych. stanowi.jedną.z.najistotniejszych.zmian.wprowadzonych.w.systemie.pra­ wa.własności.intelektualnej.ustawą.z.dnia.4.lutego.1994.r..o.prawie.autorskim. i.prawach.pokrewnych14..Prawa.pokrewne.nie.stanowią.jednorodnej.kate­ gorii,.a.ich.katalog.nie.ma.charakteru.wyczerpującego,.o.czym.świadczą. choćby.kolejne.nowelizacje.ustawy.wprowadzające.ochronę.nowych.dóbr. niematerialnych..Ogólnie.można.stwierdzić,.że.stanowią.one.grupę.bez­ względnych.praw.podmiotowych,.„towarzyszących”.niejako.twórczości.. Olbrzymi.wkład.w.proces.ich.kształtowania.się.wniosła.społeczność.mię­ dzynarodowa..Konwencja.rzymska.z.dnia.2.października.191.r..o.ochro­ nie.wykonawców,.producentów.fonogramów.oraz.organizacji.nadawczych,. stanowiąca.zręby.ochrony.prawnej.określonych.w.niej.dóbr.niematerial­ nych,.wyprzedziła.w.tym.zakresie.ustawodawstwa.wielu.państw.(m.in..Pol­ ski)..Prawa.do.artystycznych.wykonań.zawsze.zajmowały.szczególne.miej­ sce.wśród.praw.pokrewnych,.ich.związek.z.prawem.autorskim.jest.bowiem. bezsprzecznie.najbliższy..Dla.oddania.istoty.świadczenia.artysty.wykonaw­ cy.nader.często.odwoływano.się.(i.odwołuje.nadal).do.pojęć.charakteryzu­ jących.twórczość,.tj..oryginalności.oraz.indywidualności1..Uzasadnieniem. przyznanej.ochrony.prawnej.w.odniesieniu.do.pozostałych.kategorii.praw. pokrewnych.są.raczej.organizacyjno–techniczne.oraz.gospodarcze.aspekty. ich.kreacji.. Struktura.niniejszej.monografii.nawiązuje.do.klasycznego.schematu. zobowiązaniowego,.uwzględniając.zagadnienia.przedmiotu.ochrony,.pod­ miotów.oraz.treści.praw..Na.pierwszy.plan.wysuwa.się.określenie.przed­ 13. M..Czajkowska–Dąbrowska.(w:).System prawa prywatnego,.t..13, Prawo autorskie,.pod.red..J..Barty,. Warszawa.2003,.s..298. 14. Por..A..Matlak,.Prawa pokrewne,.PUG.1994,.nr.11,.s..17;.T..Grzeszak,.Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych,.PPH.1994,.nr.,.s..1. 1. Por..J..Skubikowski,.Ekonomiczne aspekty praw do artystycznych wykonań w nowelizacji.ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dn. 28.10.2002 r.,.PUG.2003,.nr.7,.s..20;.R..Golat,.Prawo autorskie i prawa pokrewne,.Warszawa.1999,.s..9. 14 Wstęp miotu.praw.do.artystycznego.wykonania..Problematyce.tej.został.poświę­ cony.rozdział.III,.w.którym.szczegółowej.analizie.poddano.kwestię.rzeczy­ wistego.charakteru.artystycznego.wykonania,.utrwalenia.artystycznego. wykonania.(w.tym.zagadnień.związanych.z.jednoczesnym.ustaleniem. utworu.podlegającego.wykonaniu,.tzw..improwizacji),.publikacji.oraz. rozpowszechnienia.artystycznego.wykonania..Omówiono.w.nim.także. poszczególne.rodzaje.artystycznych.wykonań. Kwestie.podmiotowe.zostały.omówione.w.rozdziale.IV..Analizie.pod­ dano.w.szczególności.zagadnienia.związane.z.odpowiednim.stosowaniem. na.gruncie.praw.do.artystycznych.wykonań.art..8.ustawy,.statuującego.funda­ mentalną.dla.prawa.autorskiego.zasadę.pierwotnego.nabycia.praw..Rozważa­ nia.te.rozszerzono.o.problematykę.artystycznych.wykonań.zespołowych,.ar­ tystycznych.wykonań.połączonych.oraz.artystycznych.wykonań.pracowni­ czych..Omówiono.także.pozycję.producenta.utworu.audiowizualnego.. Treść.praw.do.artystycznych.wykonań.stanowi.przedmiot.rozważań. rozdziału.V..Punktem.wyjścia.jest.dla.nich.analiza.dwóch.podstawowych. koncepcji.praw:.modelu.monistycznego.oraz.modelu.dualistycznego..Na­ stępnie.—.uznając.koncepcję.dualistyczną.za.podstawę.przyjętego.przez. polskiego.ustawodawcę.modelu.ochrony.—.omówiono.prawa.osobiste.ar­ tystów.wykonawców.oraz.ich.prawa.majątkowe. W.rozdziale.V.przedstawiono.problematykę.roszczeń.ochronnych. przysługujących.osobom.uprawnionym.z.tytułu.naruszeń.praw.do.arty­ stycznych.wykonań.. Powyższe.rozważania.uzupełnia.rys.historyczny.kształtowania.się. ochrony.prawnej.artystycznych.wykonań.na.ziemiach.polskich.(rozdział.I). oraz.analiza.zagadnień.dotyczących.miejsca,.jakie.zajmuje.obecnie.prawo. autorskie.i.prawa.pokrewne.w.systemie.prawa.(rozdział.II). W.niniejszej.pracy.uwzględniono.stan.prawny.na.dzień.1.lutego.. 2008.r. Problematyka ochrony prawnej artystycznych wykonań przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim Rozdział I i prawach pokrewnych 1. Uwagi wstępne Jak.już.wspomniano,.polscy.artyści.wykonawcy.musieli.czekać.na. ustawową.ochronę.swych.praw.wyjątkowo.długo.—.aż.do.4.lutego.1994.r.,. kiedy.to.została.uchwalona.nowa.ustawa.o.prawie.autorskim.i.prawach.po­ krewnych..Przez.całe.lata.istniała.zatem.w.zakresie.ochrony.prawnej.artystycz­ nych.wykonań.swoista.luka,.wypełniana.doraźnie.wydawanymi.incydentalnie. zarządzeniami.normującymi.w.sposób.fragmentaryczny.wybrane.problemy. pojawiające.się.w.związku.z.niektórymi.aspektami.eksploatacji.artystycznych. wykonań,.jak.np..zarządzenie.nr.9/1.Przewodniczącego.Komitetu.do. Spraw.Radia.i.Telewizji.z.dnia.14.sierpnia.191.r..regulujące.kwestię.tzw.. play–backu.w.telewizji1.lub.zarządzenie.nr.71/.Przewodniczącego.Radio­ komitetu.z.19.r..przyznające.artystom.wykonawcom.dodatkowe.wyna­ grodzenie.za.telewizyjne.transmisje.spektakli.teatralnych.. Wobec.przeciągającego.się.braku.kompleksowej.regulacji.omawianej. sfery.stosunków.społecznych.wzrastało.zainteresowanie.tą.tematyką.w.dok­ trynie.praw.na.dobrach.niematerialnych..W.rezultacie.pojawiło.się.wyjąt­ kowo.wiele.publikacji,.a.nawet.gotowych,.całościowych.projektów.ustaw. normujących.prawa.do.artystycznych.wykonań..Niestety,.z.powodu.braku. zgodności.co.do.podstawowych.nawet.zagadnień.nie.udało.się.wypracować. 1. S..Siekierko,.Ochrona prawna artystów wykonawców,.PiP.194,.z..3,.s..393. 17
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Artyści wykonawcy - prawa i ich ochrona
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: