Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00084 006934 14488884 na godz. na dobę w sumie
Atlas Ptaków Ozdobnych - ebook/pdf
Atlas Ptaków Ozdobnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 193
Wydawca: Wydawnictwo SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8059-434-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowany atlas to doskonała propozycja dla miłośników ptaków ozdobnych. W książce opisano 80 najpiękniejszych gatunków. Starannie przygotowane opracowanie zawiera charakterystyki ptaków, informacje na temat ich hodowli, rozmnażania, a także zachwycające zdjęcia

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Manfred uglorz ponad 8 0 gatunków atlas ptaków ozdobnych Tekst: Manfred Uglorz Redakcja: zespół Wydawnictwa SBM Korekta: Monika Wróbel Projekt i opracowanie graficzne: Adam Mąka /momoni.pl Projekt okładki: Paweł Panczakiewicz /PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN Zdjęcia na okładce: Front (od góry, od lewej): Shutterstock.com – © Dave Montreuil (amarantka czerwonodzioba), © i viewfinder (papużka falista), © Glass and Nature (kardynał szkarłatny), © Mario Maganto Berdejo (łuszczyk indygowy), © David Pegzlz (kanarek), © Pack-Shot (główne i grzbiet; lorysa górska) Wydanie I © Copyright for the text, cover and layout by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. Warszawa 2017 Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. ul. Sułkowskiego 2/2 01-602 Warszawa ISBN: 978-83-8059-434-0 Spis treści 5 25 188 189 190 Wybór ptaka Ptasie mieszkanie Wyposażenie ptasiego mieszkania Ptasia stołówka Ptaki u lekarza weterynarii Koroną hodowli jest potomstwo Wiadomości ogólne i porady praktyczne 6 7 10 12 21 23 Przegląd gatunków 26 92 160 166 170 Indeks nazw polskich Indeks nazw łacińskich Bibliografia Wróblowe Papugowe Gołębiowe Blaszkodziobe Grzebiące Wiadomości ogólne i porady praktyczne Sformułowanie definicji ptaka ozdobnego nie jest proste, bowiem każdy ptak ze względu na swoją budowę i ubarwienie zasługuje na określenie „ozdobny”. Można się jed- nak pokusić o niezbyt precyzyjną definicję, że jest to ptak, który od wielu pokoleń żyje w niewoli i wydaje w niej potomstwo, a ze względu na barwę upierzenia jest ozdobą domów i ogrodów. Trzeba jednak pamiętać, że wiele ptaków pochodzących z odłowów także nazywa się ozdobnymi. Atlas ptaków ozdobnych składa się z dwóch części: wiadomości ogólnych i porad praktycznych oraz opisu 80 gatun- ków. W pierwszej części zamieszczono pod- stawowe informacje dotyczące hodowli, ale trzeba zaznaczyć, że nie wyczerpują one tematyki, z którą powinien zapoznać się przyszły hodowca. Jest to raczej wezwanie i zachęta do dalszego poszukiwania wiedzy, która w przyszłości pozwoli hodowcy uniknąć zaskakujących sytuacji. Zagadnienia tego rozdziału dotyczą wyboru ptaków do hodowli, klatek, witryn i wolier przeznaczonych do hodowli, żywienia, pielęgnacji oraz chorób. W drugiej części znajdują się opisy 81 gatun- ków. Trzeba zauważyć, że mają one raczej cha- rakter encyklopedyczny, choć w każdym opisie znajduje się wystarczająca porcja wiadomo- ści o wymaganiach bytowych i rozmnażaniu, ubarwieniu oraz warunkach hodowli. Osiemdziesiąt jeden przedstawicieli pta- siego świata zostało podporządkowane pię- ciu rzędom: wróblowe (Passeriformes), papu- gowe (Psittaciformes), gołębiowe (Columbi­ formes), blaszkodziobe (Anseriformes) i grze- biące (Galliformes). Obok polskiej nazwy zawsze została zamieszczona nazwa łaciń- ska, która gwarantuje lepszą identyfikację – np. zdarza się, że funkcjonują różne pol- skie nazwy. Polskie i łacińskie nazwy takso- nów podano według polskiego nazewnic- twa ptaków świata (www.mto-kr.pl/dmdocu- ments/polskienazewnictwoptakowswiata.pdf, www.eko.uj.edu.pl/listaptakow oraz www. avibase.bsc-eoc.org/checklist.jsp?region=PL list=clements). Trzeba pamiętać, że wiele pięknych oraz interesujących ptaków ozdobnych nie można trzymać w przydomowych lub domowych hodowlach ze względu na ich rozmiary i nasze możliwości przestrzenne. Z tego powodu opisano głównie te gatunki, które można kupić w rozsądnej cenie i stworzyć im dogodne warunki do bytowania w ama- torskiej hodowli. WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE 5 Osobniki oso- wiałe, z nastro- szonymi piórami prawdopodob- nie są chore. Nie wolno rów- nież kupować ptaków z wyraź- nymi objawami chorobowymi, np. z dużymi brakami w upierzeniu, ślepych, z deforma- cjami nóg i skrzydeł, zarażonych insektami itp. Nowo sprowadzone ptaki muszą być poddane kwarantannie, a hodowca powi- nien dysponować pomieszczeniem, w którym przez pewien czas będzie je przetrzymywał. Jeżeli nic niepokojącego się nie wydarzy, można je po kilku, kilkunastu dniach włą- czyć do hodowli. Pudełko do transportu ptaków. WYBÓR PTAKA Do hodowli nie zawsze wybiera się te ptaki, które się najbardziej podobają. Trzeba się zastanowić, czy mamy finansowe możli- wości utrzymywania drogich hodowli, czy stworzymy ptakom odpowiednie warunki bytowe, czy nie będą przysparzały domow- nikom niedogodności (np. krzykliwe papugi mogą przeszkadzać sąsiadom). Trzeba też pamiętać, że ptaki zawsze czują się lepiej w towarzystwie partnera lub part- nerki. Hodowane pojedynczo zapadają czę- sto na różne choroby, są niespokojne i agre- sywne, tęsknią za opiekunem itp. Przed pojawieniem się w domu każdego zwierzęcia, należy przygotować miejsce jego przyszłego bytowania. Po zakupie ptaków należy je bezpiecznie przetransportować do domu. Najlepiej przewozić je w odpowied- nich klatkach. Na przykład duże kartony są nieodpowiednie dla małych ptaków, ponie- waż mogą się w nich obijać o ścianki. Dla papug pudełka w ogóle się nie nadają – ptaki mogą z nich łatwo uciec, ponieważ potrafią błyskawicznie zniszczyć karton. Sklepy zoo- logiczne mają szeroką ofertę odpowiednich skrzynek transportowych, ale można je też zrobić samodzielnie. Ponieważ nie wiadomo, jak często będziemy musieli używać klatki do przewożenia, warto kupić solidny i este- tycznie wykonany egzemplarz, pojedynczy lub piętrowy. Jakich ptaków nie należy kupować Nie wolno kupować ptaków, jeżeli nie będziemy mieli możliwości stworzenia im odpowiednich warunków bytowania, np. ze względu na rozmiary mieszkania. Nie należy też kupować ptaków wychudzonych i chorych. 6 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE PTASIE MIESZKANIE Przed zakupem ptaków należy zatroszczyć się o ich mieszkanie. Może to być klatka, witryna pokojowa, specjalny pokój lub woliera ogrodowa. Klatki do hodowli ptaków proponowane przez producentów nie zawsze spełniają wszystkie konieczne wymagania. Często są niewygodne i mało funkcjonalne, cho- ciaż estetyczne. Powinny być odpowiednio duże dla danego gatunku, zrobione z nie- rdzewnego drutu, powlekane nietrującymi farbami lub plastikiem. Hodowcy mogą korzystać zarówno z klatek wolno stojących, jak też regałów składających się z kilku do kilkunastu klatek. Wszystko zależy od tego, czy w domu będzie przebywać tylko jeden ptak, czy też podejmiemy próbę ich rozmnażania. Ptaki najpewniej czują się w klatce, która ma trzy ściany, z wyjątkiem frontowej, zro- bione np. ze sklejki. W jednej z bocznych ścian powinny znajdować się drzwiczki do wkładania i wyjmowania ptaków, ale mogą być one także częścią frontu wykonanego Schemat zestawu klatek z szuflada- mi, ułatwiającymi utrzymanie czy- stości. Regały skła- dające się ze skrzynkowych klatek ułatwiają co- dzienną obsługę, a także obserwacje zachowań ptaków. Pomysłowy hodowca może taki regał zbu- dować samodzielnie. Trzeba pamiętać, że pod każ- dą klatką powinna znajdować się szuflada prze- znaczona na odchody. Każda klatka musi być za- opatrzona w funkcjonalne drzwiczki i otwory, do których wkłada się pojemniki z wodą i pokarmem. Jeśli zestaw klatek ma służyć rozmnażaniu ptaków, należy także pomyśleć o sposobie zawieszenia budek lęgowych lub koszyczków, w których pta- ki uwiją gniazdo. Po lewej i prawej stronie klatki, w odpowiedniej odległości od ścian, muszą się znajdować szczeble, na których ptaki będą mo- gły siadać i odpoczywać. Trzeba jednak pamiętać, żeby szczeble nie były przeszkodą w swobodnym fruwaniu po klatce. PTASIE MIESZKANIE 7 z cienkich prętów metalowych lub siatki rozpiętej na ramce. Na frontowej ścianie powinny znajdować się także otwory, przez które ptak będzie mógł pobierać pokarm i pić wodę z pojemników zawieszonych na zewnątrz klatki. Klatkę należy umieścić w miejscu, w któ- rym nie będzie przeszkadzała w swobod- nym poruszaniu się domowników po miesz- kaniu. Powinna stać w miejscu widnym, ale nie może na nią padać bezpośrednie światło słoneczne. Pokój dla ptaków można wydzielić w dostatecznie dużym mieszkaniu, suterenie lub na dobrze ocieplonym strychu. Jego urzą- dzenie zależy od pomysłowości hodowcy, ale pomieszczenie powinno przypominać natu- ralne środowisko hodowanych ptaków, np. można posadzić w donicy wysoką trawę lub krzewy o mocnej strukturze, umieścić konar imitujący drzewo lub kawałek pnia, a nawet kilka kamieni imitujących górskie otocze- nie. Trzeba też pamiętać o poidłach, karm- nikach i skrzynkach gniazdowych, a także płaskim naczyniu z wodą, w której ptaki będą się mogły kąpać. Podłoga powinna być wysypana drobnym, czystym piaskiem, a okna bezwzględnie zabezpieczone siatką, aby ptaki nie uciekły ani też nie rozbijały się o szybę. Siatką należy zabezpieczyć media grzewcze, np. kaloryfer, a także oświetlenie. Hodowca powinien też pomyśleć o sprawnej 8 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE wentylacji pokoju, ponieważ dopływ świeżego powietrza jest niezbędny dla dobrego roz- woju i bytowania ptaków. Warto też pomyśleć o termometrze i wilgotnościomierzu. Czasem hodowcy umieszczają w pokoju dla ptaków sztuczne krzewy i pnącza. O guście się nie dyskutuje, ale pokój ze sztuczną roślinnością nie wygląda natural- nie. O zdanie ptaków na temat sztucznej roślinności nie możemy zapytać. Drugim argumentem przeciwko używaniu sztucznej roślinności jest brak wiedzy na temat mate- riału, z jakiego została ona wykonana. Ptaki są bardzo ciekawe wszystkiego, co znajduje się dookoła nich, a dziobanie sztucznych roślin może doprowadzić do zatrucia. Witryna pokojowa służy do hodowli większej grupy ptaków i ich rozmnażania. Musi być zaopatrzona w drzwi, budki lęgowe, szczeble i gałęzie, na których ptaki będą mogły siadać. W sklepach można znaleźć gotowe witryny, ale hodowca może wykonać je samodzielnie według własnego pomysłu. Jej konstrukcja może być zrobiona np. z alu- miniowych prętów, jak i z drewna, a następ- nie obciągnięta siatką, odpowiednio mocną i z oczkami dostosowanymi do wielkości pta- ków, które w niej będą mieszkały. Papugi nie mogą zostać umieszczone w witrynie o kon- strukcji drewnianej, ponieważ z łatwością zniszczą jej elementy. Woliery, ich kształt i rozmieszczenie w ogro- dzie zależą w dużej mierze od inwencji i pomysłu hodowcy. Dla ptaków grzebią- cych woliery muszą być odpowiednio duże, aby bażanty lub uszaki czuły się w nich PTASIE MIESZKANIE 9 dobrze. Powinny być ustawione na betono- wej wylewce lub dokładnie spasowanych kostkach brukowych. Do wnętrza woliery hodowca musi mieć swobodny dostęp, aby nakarmić ptaki i podać im świeżą wodę. Oczka siatki powinny być dostosowane do rodzaju ptaków umieszczonych w wolierze. Konstrukcje należy pomalować nietoksycz- nymi farbami, zwłaszcza, gdy będą w nich hodowane papugi. Najlepiej kiedy woliera lub szereg wolier przylegają do pomieszczenia, z którego hodowca może wejść do każdej z osobna. Takie rozwiązanie zapobiega ucieczce pta- ków, a nawet jeżeli któremuś z nich uda się uciec, nadal pozostanie w zamkniętym pomieszczeniu, z łatwością będzie go można złapać i z powrotem umieścić w wolierze. Warto pamiętać, że ptaki wykorzystają każdą możliwość do ucieczki. W wolierach powinny znajdować się wszystkie urządzenia (kar- miki, poidła, budki lęgowe itp.) niezbędne w hodowli. Krzaki, trawy, gałęzie oraz pnie muszą stanowić jej integralną część. WYPOSAŻENIE PTASIEGO MIESZKANIA Klatka, witryna lub woliera muszą być zaopatrzone w poidła, pojemniki na pokarm i minerały, skrzynki gniazdowe, koszyczki półkoliste i koliste. W klatkach i wolierach dla papug hodowca powi- nien umieścić także zabawki dla ptaków, które są dostępne w każdym sklepie zoo- logicznym. Zwłaszcza papugi muszą mieć zajęcie, bowiem w przeciwnym wypadku zainteresują się niszczeniem klatki lub urządzeń. Hodowca nie może też zapomnieć o zaopatrzeniu się w odpowiednie ręka- wice ochronne, różnego rodzaju skrobaki, szczypce do skracania pazurków oraz korekty dzioba, a także siatkę do łapania ptaków. 10 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE Rodzaje budek lęgowych. Niemal każdy hodowca pragnie, aby jego ptaki się rozmnożyły. Nic tak nie cie- szy jak gromadka młodych opuszczają- cych gniazdo. Nie każde gniazdo nadaje się dla każdego gatunku – niektóre ptaki gniazdują w płaskich koszyczkach, inne w gniazdach kulistych z otworem z boku, jeszcze inne w budkach. Skrzynka gniaz- dowa może być sporządzona z materiału naturalnego w postaci pnia z dziuplą albo z desek. Skrzynki powinny być zaopa- trzone w zdejmowany daszek, co umożli- wia oczyszczanie i kontrolę gniazda. Ptaki niektórych gatunków wolą skrzynki gniaz- dowe ustawione poprzecznie, inne czują się lepiej w skrzynkach głębokich. Dlatego w obszernych wolierach można dawać do wyboru kilka typów skrzynek gniazdowych. O odpowiednich typach skrzynek gniaz- dowych i sposobach ich ustawiania oraz o gniazdach wspomniano przy opisach poszczególnych gatunków ptaków. PTASIA STOŁÓWKA Każdy żywy organizm, aby mógł żyć i się rozwijać, musi się odżywiać. Ptaki na wol- ności cały czas swojego aktywnego życia spędzają na poszukiwaniu pożywienia. Cza- sem w większej lub mniejszej gromadzie, a czasem samotnie szukają ulubionych przy- smaków, szybko poruszając się po ziemi. Wydziobują też ziarna z niedojrzałych kłosów zbóż lub traw albo zwinnie przemieszczają się między konarami, znajdując owoce i ich nasiona. Każdy gatunek żywi się właściwym dla siebie pokarmem. Ptakom hodowanym w klatce, witrynie pokojowej lub wolierze trzeba dostarczyć pokarm zgodny z ich potrzebami. Hodowca musi więc wiedzieć, co należy podać kanarkowi, papużce falistej, a co rozelli żółtolicej. W opisie ptaków, pod hasłem „pokarm” umieszczono krótką infor- mację, czym żywi się dany gatunek. W infor- macjach zamieszczono najważniejsze fakty, chociaż pominięto oczywistą informację, że każdy żywy organizm potrzebuje do życia wody. Jej brak nawet przez krótki czas pro- wadzi do śmierci. Aby strawić pokarm, każdy ptak potrzebuje też tzw. gastrolitów, czyli deli- katnego piasku lub żwirku o różnej grubości. W opisach pominięto również wiadomo- ści na temat związków mineralnych, które są potrzebne do życia, budowy kości i piór, a także witamin niezbędnych do właściwego rozwoju całego organizmu. Takie potrzeby są wspólne dla wszystkich gatunków ptaków ozdobnych trzymanych w niewoli. Hodowca musi o tym pamiętać, ponieważ każde zanie- dbanie może się ujemnie odbić na zdrowiu hodowanych ptaków. Ptasia żywność dzieli się na następujące grupy: nasiona, owoce, warzywa, zielonki, kwiaty i pokarm pochodzenia zwierzęcego. Nasionami najczęściej podawanymi pta- kom są proso, kanar, ziarna słonecznika, konopie, rzepik, ziarna zbóż i nasiona traw i chwastów. Hodowca może kupić gotowe mieszanki ziaren w specjalistycznych sklepach zoologicznych. Część głównie doświadczo- nych hodowców woli jednak we własnym zakresie przygotowywać mieszanki – jest to metoda pozwalająca zaoszczędzić na wydat- kach związanych z żywieniem ptaków, ale nie zawsze najlepsza, ponieważ ważna jest także znajomość stosunku procentowego danego ziarna w całej mieszance. Łatwo więc popełnić błąd, który może skutkować niedożywieniem ptaków albo ich otłuszcze- niem. Podawane ptakom ziarna i nasiona muszą być świeże, nie mogą być zawilgocone, zaatakowane grzybami ani szkodnikami wła- ściwymi dla różnych gatunków nasion. Proso Proso zwyczajne (Panicum miliaceum), naj- częściej stosowane w żywieniu małych pta- ków ozdobnych, inaczej zwane żółtym, to roślina jednoroczna, rosnąca dziko w wielu częściach świata, głównie w Azji. W Polsce uprawiane jest jako zboże, z którego wytwa- rza się kaszę jaglaną. Zawiera 10–14 białka, sole mineralne (fosfor, wapń, cynk, jod, potas, sód, magnez, brom) i dwukrotnie więcej witaminy B1 i B2 niż pszenica. Stanowi główny składnik mieszanek dla wróblowych, papug i gołębi. W skład mieszanek pokarmowych dla ptaków wchodzi także tzw. proso murzyńskie pochodzące z Afryki oraz proso węgierskie (włośnica ber). Proso murzyńskie zawiera dużo tłuszczów, dlatego jest stosowane w małych ilościach. 12 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE Proso zwyczajne można uprawiać w przy- domowych ogródkach. Wtedy hodowca będzie miał pod ręką niedojrzałe kłosy, które ptaki bardzo lubią łuskać. Nasiona mozgi kanaryjskiej Nasiona mozgi kanaryjskiej (Phalaris cana­ riensis) potocznie zwane kanarem są bardzo lubiane przez ptaki i nadają się do skar- miania dla wszystkich małych ziarnojadów. Kanar pochodzi z Afryki. Zawiera dużo białka i dobrych tłuszczów. Jako roślina ciepłolubna prawie nie jest uprawiana w Polsce. Nasiona słonecznika Nasiona słonecznika (Helianthus) nadają się dla wszystkich ziarnojadów z wyjątkiem mniejszych gatunków, dla których są za duże. Mają dużą wartość odżywczą i dlatego są niezastąpione. Nie można jednak karmić ptaków wyłącznie ziarnami słonecznika ani też nie może go być za dużo w mieszance ziaren dla ziarnojadów. Nasiona słonecz- nika bogate są w błonnik, witaminy: E, A, D, B i B6, zawierają kwas foliowy i cynk. Można je kupić lub pozyskiwać z własnej uprawy w ogrodzie lub polu. Nasiona zebrane przez hodowcę we właściwy sposób gwarantują dobrą jakość i czystość. Konopie Nasiona konopi (Cannabis sativa) są źró- dłem pełnowartościowych białek i dlatego są doskonałą karmą dla ptaków każdej wielko- ści. Zawierają dużo tłuszczu i dlatego podaje się je w małych ilościach, głównie ptakom zimującym w nieogrzewanym pokoju albo zewnętrznej wolierze. Małe gatunki pta- ków mają trudności w wydobyciu zawarto- ści ziaren z łupinki, dlatego powinno się je podawać po zgnieceniu. Niektórzy hodowcy stosują ziarna konopi jako ptasią wiagrę, zawierają bowiem dużą dawkę witaminy E stymulującej wszystkie procesy rozrodcze. Rzepak Rzepak (Brassica napus) jest dobrym pokar- mem dla łuszczyków, głównie kanarków. Podaje się go w niewielkiej ilości. Zawiera dużo bardzo wartościowych składników pokarmo- wych. Najlepszy jest rzepak jary, o drobnych nasionach barwy od ciemnoczerwonej do czarnej, w smaku słodkawy. Nasiona rze- paku daje się ptakom zwykle oddzielnie, nie mieszając ich z innym pokarmem. PTASIA STOŁÓWKA 13 Rzepik Rzepik (Agrimonia L.) jest łatwy w uprawie i dlatego łatwo dostępny w handlu. Naj- częściej stosuje się go w mieszankach dla kanarków. Nie należy jednak podawać rze- piku w nadmiernej ilości, bowiem powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy, co skutkuje niewłaściwym rytmem przepierza- nia się ptaków. Len Nasiona lnu (Linum L.), które stanowią uroz- maicenie pokarmu, jedzą chętnie tylko nie- które małe ptaki, głównie kanarki. Siemię lniane może być podawane w niewielkich ilościach, do około 1 całego pokarmu. Zawiera dużo łatwo strawnego białka i dobrej jakości tłuszcze. Działa dodatnio na układ trawienny. Wspomaga przepie- rzanie się ptaka. Gryka Gryka (Fagopyrum Mill.) jest dobrym uroz- maiceniem pożywienia. Podaje się ją jako kaszę gryczaną w niewielkich ilościach. Mak Mak (Papaver L.) jest stosowany w niewielkich ilościach w żywieniu małych papug i wró- blowych, najwyżej do 2 . Jeśli jest zmie- szany z ugoto- 14 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE wanym jajkiem, może być podawany także większym papugom. Nie należy przesadzać z podawaniem ptakom maku, bowiem spo- walnia on pracę przewodu pokarmowego. Ryż Ryż (Oryza L.) w postaci ziarna łuszczonego nadaje się tylko dla niektórych gatunków ptaków. Ziarno podaje się surowe lub ugo- towane na sypko. Ryż może spowodować utuczenie ptaków, chociaż ma doskonałe walory dietetyczne. Owies Owies (Avena L.) nadaje się dla ptaków po wyłuskaniu lub rozgnieceniu. Stanowi dobry pokarm, gdyż zawiera sporo białka, a mało tłuszczu i jest łatwo strawny. Bywa stosowany w mieszankach dla ptaków. Starte płatki owsiane doskonale nadają się do skar- mienia wraz z ugotowanym i posiekanym jajkiem kurzym lub gołębim. Pszenica Pszenicę (Triticum L.) podaje się w małych ilościach większym ziarnojadom i papugom. Zawiera zbyt dużo białka i jest to jej wada w żywieniu niektórych ptaków ozdobnych. Może być podawana w formie lekko skiełko- wanej. Młode kiełki są doskonałym źródłem witaminy E, stymulującej proces rozrodu. Kukurydza Kukurydza (Zea mays) nadaje się wyłącznie dla większych gatunków papug. Podaje się ją w małych ilościach jako dojrzałe ziarno albo niedojrzałe kolby, ulubione szczególnie przez niektóre gatunki papug. Jej wartość odżywcza jest bardzo wysoka. Nasiona traw i chwastów Nie należy zapominać o podawaniu pta- kom nasion traw i chwastów. Trzeba jednak pamiętać, że nasiona traw przeznaczone do wysiewu w ogrodach i na boiskach mogą być zaprawione szkodliwymi środkami chemicz- nymi. Nie podaje się ptakom ziaren starych, stęchłych, zapleśniałych. Pleśnie i grzyby roz- wijające się na ziarnie, a właściwie wytwa- rzane przez nie toksyny, mogą powodować poważne zaburzenia i uszkodzenia układu nerwowego. Jest to o tyle niebezpieczne, że objawy mogą wystąpić dopiero po kilku tygodniach, kiedy leczenie jest już bardzo trudne lub nawet niemożliwe. Ziarno należy zawsze dokładnie sprawdzać. W podejrza- nych wypadkach lepiej je wyrzucić niż stra- cić ulubieńca! Data gwarancji na opako- waniu jest ważna, ale nie zawsze trzeba się nią kierować. Należy zwracać uwagę na ziarno zwłaszcza w lecie, kiedy w sprzedaży są ziarna z ubiegłorocznych zbiorów. Owoce Ptakom można podawać zarówno owoce z naszych sadów, jak też sprowadzane z egzotycznych krajów. Prawie wszystkie chętnie zjadają jabłka, gruszki, czereśnie, brzoskwinie, śliwki oraz pomarańcze, banany i kiwi. Z owoców egzotycznych należy uni- kać podawania awokado. Ponadto trzeba pamiętać, że owoce kupowane w sklepach, na straganach z warzywami i owocami bar- dzo często są pokrywane różnego rodzaju woskiem i kąpane w specjalnych roztwo- rach, aby się zbyt szybko nie psuły, dlatego przed podaniem niezbędne jest dokładne ich umycie, choć i to czasem nie wystarcza. Najlepsze są więc owoce z naszych sadów i ogrodów. W żywieniu ptaków należy też brać pod uwagę owoce krzewów i drzew jagodowych, a więc jagody borówki, czarnej porzeczki, winogrona (również rodzynki), jarzębiny, dzi- kiej róży, głogu i aronii. Można także zebrać owoce czarnego bzu. Wszystkie te jagody można ususzyć lub przechowywać w stanie zamrożonym, a po odmrożeniu podawać ptakom głównie w zimą. Wartości odżywcze borówki, czarnej porzeczki i winogron są ogólnie znane. Warto jednak omówić walory aronii oraz jarzębiny. Aronia czarna Aronia czarna (Aronia mela­ nocarpa) pochodzi ze wschodnich wybrzeży kon- tynentu północno- amerykańskiego, na którym występuje w stanie dzikim. W Polsce jest uprawiana na plantacjach i w ogrodach. W owocach aronii obok cukrów stwierdzono obecność garbników, pektyn, barwników oraz pierwiastków chemicznych, jak rad, molibden, żelazo i jod. Najcenniejszą jej zaletą jest wielkie bogactwo witamin, przewyższające niemal wszystkie owoce i warzywa. Owoce aronii należy zebrać w momencie, kiedy są dojrzałe i zaczy- PTASIA STOŁÓWKA 15 nają się nimi interesować kosy. Najlepiej je zamrozić, a po rozmrożeniu podawać ptakom. Jarząb pospolity Jarząb pospolity (jarzębina; Sorbus aucu­ paria L.) występuje w Europie, południowo- -zachodniej Azji i zachodniej Syberii. Jego owoce zawierają dwukrotnie więcej karotenu niż marchewka, ale także kwas parasorbowy, który jest odpowiedzialny za gorzki smak. Dopiero po przemrożeniu owoce nabierają właściwego smaku. Poprawiają one pracę przewodu pokarmowego i korzystnie wpły- wają na pracę serca oraz naczyń krwio- nośnych. Są pożywieniem dzikich ptaków w zimie – gili, drozdów, jemiołuszek. Warto pamiętać o podawaniu ptakom róż- nego rodzaju orzechów, głównie ziemnych i włoskich. Orzechy włoskie mają wysoką wartość odżywczą i energetyczną. Zawierają duże ilości witamin, szczególnie witaminy E, B3, B5 i B6, oraz soli mineralnych: potasu, fos- foru i magnezu. Pozytywnie więc działają na układ nerwowy. Po ich pokruszeniu szczegól- nie chętnie jedzą je małe ziarnojady i małe papugi. Rośliny zielone Pokarmem dla ptaków może być wiele roślin dziko rosnących. Ale nim zdecydujemy się na karmienie nimi ptaków, trzeba sprawdzić, czy nie zawierają związków szkodliwych dla ich życia i zdrowia. Dziko rosnące rośliny prze- 16 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE znaczone na karmę nie mogą być zbierane blisko traktów komunikacyjnych. Najczęściej ptakom podaje się gwiazdnicę, krwawnik, mniszek lekarski, pokrzywę i babkę lance- towatą. Dobrym uzupełnieniem pokarmu w zimie jest susz z zielonek. Najczęściej używa się pokruszonych liści suszonej pokrzywy lub lucerny. Susz z zielonek dodaje się do mie- szanek wilgotnych. Gwiazdnica pospolita Gwiazdnicę pospolitą (Stellaria media) można znaleźć niemal wszędzie, w lasach, ogrodach, na ugorach i polach. Lubi gleby zasobne i wilgotne, dlatego często pojawia się między uprawianymi warzywami na grządkach. Można ją też uprawiać z prze- znaczeniem na karmę dla ptaków. Jest bogata w witaminy C, E, PP, prowitaminę A i wiele innych związków potrzebnych do życia. Ma własności odtruwające i pobudza- jące procesy anabolizmu. Chętnie jedzą ją wszystkie ptaki ozdobne, nawet wtedy, kiedy zostaje im podana po raz pierwszy. Gwiazd- nicę można uprawiać w dużych donicach, ustawionych w kącie ogrodu, na balkonie, a nawet w wolierze. Krwawnik Krwawnik (Achillea mille­ folium) jest pospolitą byliną rosnącą dziko niemal w całej Europie i Azji, a także Ameryce Północnej. W Polsce występuje wszędzie, najczęściej na miedzach, suchych łąkach i pastwiskach, gdzie tworzy gęste darnie. Preferuje stano- wiska słoneczne i suche. Zawiera olejki eteryczne, garbniki, kwasy organiczne, sole mineralne, pro- witaminę A (beta-karoten), witaminy C i K oraz związki mineralne zasobne w kobalt, molibden, miedź, żelazo, siarkę i man- gan, odpowiedzialne za właściwy rozwój i funkcjonowanie organizmu. Jest niezastą- piony w żywieniu ptaków w trakcie karmie- nia młodych. Posiekany krwawnik podaje się niemal wszystkim ptakom. Powinny go wraz z jajkiem otrzymywać ptaki z rzędu grzebiących. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapal- nie, bakteriostatycznie, przede wszystkim krwiotwórczo. Mniszek lekarski Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) rośnie m.in. na łąkach, przy drogach oraz na trawnikach ogrodowych, gdzie zwy- kle jest traktowany jak uciążliwy chwast. W jego liściach i kwiatach znajduje się wiele związków organicznych zwalcza- jących tzw. wolne rodniki. Bogaty jest w minerały zawierające m.in. duże ilości potasu, magnezu i krzemu, a także wita- miny z grupy B, witaminę C i prowitaminę A. Ptaki chętnie zjadają kwiaty i drobno posiekane liście mniszka lekarskiego. Ptaki z rzędu grzebiące (np. bażanty i uszaki) połykają całe liście. Pokrzywa zwyczajna Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) występuje w stanie dzikim w Europie, Azji, Afryce Pół- nocnej i Ameryce Północnej. Rośnie w wilgot- nych lasach i zaroślach, przy drogach i mię- dzy uprawami w sadach i nad strumieniami. Lubi gleby żyzne. Jest bogata w witaminy A, K, B2, C. Zawiera także minerały, m.in. magnez, wapń, siarkę, żelazo, oraz kwasy organiczne. Ma właściwo- ści lecznicze i często jest traktowana jak pana- ceum na wiele chorób. Ptakom może też być podawana w postaci herbatki. Babka lancetowata Babka lancetowata (Plantago lanceolata) jest pospolitą byliną, która występuje w sta- nie dzikim niemal w całej Europie, Afryce Północnej oraz Azji Zachodniej, aż do Hima- lajów. Jest to gatunek bardzo zmienny, przy- stosowujący się do różnych warunków. Ma dużą wartość pokarmową i leczniczą, wła- ściwości bakteriostatyczne oraz zapobiega zakażeniom wirusowym. Oczyszcza krew, płuca i żołądek. Ptakom podaje się drobno posiekane liście oraz kolby, które niektóre ptaki wykorzystują w budowie gniazd. Moż- liwe jest także podawanie herbatki z liści babki lancetowatej. Stokrotka pospolita Stokrotka pospolita (Bellis perennis) występuje na większości obszaru Europy i zachodniej Azji. Rośnie w ogrodach, na pastwiskach, łąkach, miedzach i przy drogach. Kwitnie od marca do zimy, a czasem nawet pod PTASIA STOŁÓWKA 17 śniegiem, dzięki czemu może być cennym zielonym dodatkiem do pokarmu dla pta- ków poza sezonem. Ptaki zjadają kwiaty stokrotki oraz posiekane liście, chociaż nie zawsze chętnie je jedzą. Koszyczki kwiatowe zawierają garbniki, kwasy organiczne, żywice i sole mineralne. Kwiaty Niektóre ptaki bardzo chętnie zjadają kwiaty i młode pąki drzew i krzewów. Kwiaty są pokarmem bogatym w białko. Najchętniej zjadane przez ptaki są kwiaty drzew owo- cowych, ale także mniszka lekarskiego i sto- krotki, które rosną na polach i trawnikach niemal przez cały rok. Warzywa Do najczęściej podawanych ptakom warzyw zalicza się marchewka, sałata, szpinak, rukola i jarmuż, który może pozostać na grządkach do pierwszych przymrozków. Warzywa należy podawać po rozdrobnieniu. Pokarm pochodzenia zwierzęcego Pokarm zwierzęcy jest bardzo ważny nie tylko dla owadojadów (mięsożernych), ale także dla ziarnojadów. Najczęściej jest to ugotowane na twardo jajko kurze, które po zgnieceniu i zmieszaniu np. z kaszą jaglaną lub tartą bułką podaje się ptakom głównie w czasie karmienia młodych. Równie odpowiednia jest odrobina białego, nietłustego sera (nie może być jednak kwaśny). Do produktów zwierzęcych zalicza się również mleko. Ptakom podaje się mleko skondensowane zmieszane z sokiem owoco- wym lub miodem. Można też stosować mleko w proszku jako dodatek do różnych mieszanek. Inny rodzaj pokarmu stanowią żywe i suszone owady oraz ich larwy. Do suszenia odpowiednie są np. jętki, które latem można chwytać, kiedy przylatują zwabione światłem. Jest to bardzo wartościowy i tani pokarm. Najbardziej rozpowszechnione są jednak żywe i suszone larwy mączników. Można nimi karmić prawie wszystkie ptaki. Ich hodowla w domu nie jest ani trudna, ani nie wymaga dużo wysiłku. Mączniki i ich larwy są rozpo- wszechnione w przyrodzie. Żyją m.in. w sto- dołach, spichrzach, piekarniach i młynach, ale również na fermach drobiu i w gołębni- kach. Mączniki można hodować w niskich drewnianych skrzyneczkach, w których war- stwę otrąb i mąki przykrywa się kawałkiem płótna, a następnie posypuje kolejną war- stwą otrąb i mąki. Na wierzchu umieszcza się małą płytkę z pokarmem, np. kawał- kami marchwi lub innych warzyw z rozdrob- nionymi jabłkami, a także watę nasączoną wodą. Do skrzynki należy włożyć larwy lub chrząszcze mącznika, które w bardzo krót- kim czasie zniosą jaja, z których wylęgnie następne pokolenie larw. Larwy mączników są wszystkożerne, zjadają m.in. suszoną mar- chewkę, lucernę, śrutę zbożową i inne pasze, które należy dość często uzupełniać. Mącz- niki powinny być trzymane w temperaturze 25–28°C. Przed podaniem ich ptakom zaleca się obsypanie larw mieszanką mineralno- -witaminową. Doskonałym pokarmem dla ptaków są świerszcze domowe, które można również samodzielnie hodować. Wymagają jed- nak wyższej temperatury otoczenia – około 28–30°C. Dobrą metodą jest zapalanie wieczorem żarówki w wolierze, wokół której zbierają się liczne owady, przede wszystkim ćmy. Po jej wyłączeniu owady pozostają w wolierze, a rano są chętnie zjadane przez ptaki. Inną dobrą metodą jest rozlanie na talerzyku nieco 18 WIADOMOŚCI OGÓLNE I PORADY PRAKTYCZNE
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Atlas Ptaków Ozdobnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: