Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00092 007808 15712805 na godz. na dobę w sumie
Atlas dzikich roślin jadalnych - ebook/pdf
Atlas dzikich roślin jadalnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 193
Wydawca: Wydawnictwo SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8059-318-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dzikie rośliny w kuchni? Tak, bo to niezwykle tanie i smaczne rozwiązanie, a nade wszystko zdrowy sposób na codzienne posiłki. Babka, brzoza, ruta, skrzyp i szczaw to dostępne na wyciągnięcie ręki dziko rosnące rośliny zawierające niezwykłe bogactwo cennych składników pokarmowych. Prezentowany atlas zawiera wiele przydatnych informacji na temat występowania poszczególnych gatunków i sposobów ich wykorzystania w kuchni wraz z konkretnymi przepisami.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Monika Fijołek 150 polskich gatunków dzikich roslin atlas , jadalnych Tekst dr inż. Monika Fijołek, dyscyplina agronomia, nauczyciel florystyki (policealna Szkoła Architektury Krajobrazu), autorka projektów ogrodów ziołowych i książek o tematyce zielarskiej, pasjonatka uprawy ziół i ziołolecznictwa. Redaktor prowadzący Dominika Konior Korekta Monika Wróbel Projekt makiety i skład Paweł Kanik, Wioletta Kanik Projekt okładki Paweł Panczakiewicz Opracowanie graficzne okładki Jacek Bronowski Zdjęcia na okładce Front (od góry, od lewej): © Marzena, Michał i Jacek Bronowscy (borówka); © Alter-ego | shutterstock.com (jeżyna); © Marzena, Michał i Jacek Bronowscy (poziomka, jarząb)© 0306PAT | shutterstock.com (malwa); © CoffeeChocolates | shutterstock.com (główne i na grzbiecie). Tył: © Martin Fowler | shutterstock.com (buk zwyczajny) Wydawnictwo i autor nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z konsekwencji działań podjętych przy wykorzystaniu informacji zawartych w książce Atlas dzikich roślin jadalnych. Wiadomości w niej zawarte nie zastąpią fachowej opieki medycznej. Wydanie I © Copyright for the text, cover and layout by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. Warszawa 2017 Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. ul. Sułkowskiego 2/2 01-602 Warszawa ISBN 978-83-8059-433-3 Spis treści Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Literatura pomocnicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Przegląd gatunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Indeks nazw polskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 Indeks nazw łacińskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 Wprowadzenie Przyroda… „Jest piękna, urocza! Czasem jak ogromne drzewo w kwiatach, czasem jak biały narcyz, drobny i smukły. Twarda jak diament, łagodna jak światło księżyca. Ciepła jak promień słońca, zimna jak gwiazda. Dumna i daleka jak szczyt w śniegach, wesoła jak wiejska dziewczyna, która wiosną wplata stokrotki w warkocze.” John ronald reuel Tolkien Już od lat szkoły podstawowej przejawiałam wielką chęć przebywania wśród przyrody. na spacerze wśród łąk i pól nie mogłam się oprzeć pokusie skosztowania owoców głogu, jeżyn czy liści szczawiu. Sam spacer nie byłby też do końca udany, gdybym nie przyniosła z niego małych pamiątek w postaci kamienia o niezwykłym kształcie, ciekawych gałązek lub choćby małego bukietu z polnych kwiatów. Przyroda uczy wrażliwości na piękno, bo sama dla wielu jest natchnieniem. W okresie szkoły średniej na spacer szłam w określonym celu, wyposażona w koszyk. W porze owocowania bzu czarnego zbierałam pieczołowicie jego czarne owoce w ilości nieco większej niż 1 kg. Później w domu przyrządzałam z nich dżemy na zimę. Kanapka z takim dodatkiem poprawiała przemianę materii i była smaczną przekąską. Dziś już świadomie pielęgnuję i zbieram dzikie rośliny. od kilku lat nie stosuję her- bicydów do pielęgnacji trawnika, ponieważ wiosną pojawia się na nim mniszek lekar- ski, którego kwiaty zbieram na pyszny syrop poprawiający odporność. Stokrotki też są smaczne jako przekąska podczas ogrodo- wych prac. nawet nie wiem kiedy wyrósł bluszczyk kurdybanek o doskonałym wytraw- nym, korzennym smaku, idealny do pomido- rów na kanapce. Powstrzymuję się również od nadgorliwego plewienia rabat kwiato- wych, ponieważ tam zawsze pojawia się coś wartościowego. Warto przyjrzeć się rzeżusze łąkowej, tomce wonnej, które mogą zaska- kująco urozmaicić nasze menu. roślinność i zwierzęta, czyli flora i fau- na, od wieków pozwalają przetrwać ludz- kości. Człowiek pierwotny jadał wyłącznie naturalnie rosnące dzikie rośliny i  upolo- waną zwierzynę, później kiedy zaczął my- śleć, przestał wyprawiać się na dalekie łowy i  rozpoczął samodzielną uprawę roślin, a  także hodowlę zwierząt. W  dzisiejszych czasach uprawa i  hodowla są wysoce wy- specjalizowane, a  ich efekty znacznie róż- nią się od pierwotnego, gdyż na pierwszy plan wysuwa się efekt ekonomiczny, nie WProWaDzenie | atlas DzIkIch roślIn jaD alnych 5 zdrowotny. Warto zatem sięgnąć po dzikość natury, oczywiście z uwzględnieniem gatun- ków chronionych i toksycznych. Wśród dzikich roślin znajdują się takie, które smakują dobrze, są to orzechy laskowe, nasiona niecierpka, płatki róż lub robinii akacjowej. Są też takie, które po pierwszej próbie mogą nam nie zasmakować z powodu zawartej w nich goryczki, na przykład liść mniszka albo bluszczyku kurdybanka. na przestrzeni lat nasze smaki wyewoluowały i przyzwyczaili- śmy się do białych pszennych bułeczek ze słodkim dżemem lub szynką. ale zawsze warto poszerzać horyzonty kulinarne, ponieważ lekka nuta goryczki wprowadzi różnorodność do dań i korzystnie wpłynie na zdrowie. rośliny naturalne zbierane z dala od ruchliwych dróg i wielkich miast stanowią ekolo- giczne pożywienie. Mimo łatwego dostępu do zdrowej żywności, a także dużego wyboru warzyw oraz owoców, dzikie rośliny wciąż są zdrową, świeżą i darmową alternatywą, która wzbogaca rozmaite dania polskiej kuchni. rośliny dziko rosnące należy spożywać ostrożnie – nawet gdy są jadalne, nie powinno się ich zjadać zbyt często i w dużych ilościach, ponieważ większość z nich ma określone działanie lecznicze, jak również zawiera znaczną ilość składników mineralnych, co może wywołać niekorzystny efekt u osób z problemami zdrowotnymi. obróbka termiczna często eliminuje te szkodliwe substancje, jednak nie zawsze. Monika Fijołek 6 atlas DzIkIch roślIn jaD alnych | WProWaDzenie Literatura pomocnicza Anioł-Kwiatkowaska J., Wielojęzyczny słownik florystyczny, Acta Universitatis Wratislaviensis No 2577, 2003. Cincura F. i in., Pospolite rośliny środkowej Europy, PWRiL Warszawa 1990. Domańska H., Chwasty i ich zwalczanie, PWRiL Warszawa 1980. Fijołek M., Plon i jakość ziela mięty pieprzowej w zależności od wybranych czynników agrotechnicznych, Praca niepu- blikowana, 2014. Fijołek M., Zioła na odporność, Wydawnictwo Esprit Kraków 2016. Fijołek M., Ziołowe skarby polskiej ziemi, Wydawnictwo Esprit Kraków 2016. Fleischhauer S.G. i in., Jadalne rośliny dziko rosnące, Wydawnictwo Vital Białystok 2014. Herse J., Szczegółowa uprawa roślin, PWN Warszawa 1981. Kohlmunzer S., Farmakognozja, PZWL Warszawa 2003. Kołodziej B., Uprawa ziół. Poradnik dla plantatorów, PWRiL Poznań 2010. Kresanek J., Rośliny lecznicze, Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1983. Łuczaj Ł., Dzikie rośliny jadalne Polski, Chemigrafia Krosno 2004. Łuczaj Ł., Dzika kuchnia, Nasza Księgarnia Warszawa 2013. Mynett K., Lilie, PWRiL Warszawa 1993. Ożarowski A., Ziołolecznictwo, PZWL Warszawa 1980. Ożarowski A. i Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawnictw Związków Zawo- dowych Warszawa 1987. Polakowska M., Leśne rośliny zielarskie, PWRiL Warszawa 1982. Praca zbiorowa, 500 przypraw i ziół leczniczych. Charakterystyka, wymagania, porady, Wydawnictwo SBM Warszawa 2015. Senderski M.E., Prawie wszystko o ziołach, Podkowa Leśna 2007. Seneta W., Dolatowski J., Dendrologia, PWN Warszawa 2004. Strzelecka H, Kowalski J., Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa, PWN Warszawa 2000. strony internetowe – stan na 1 lutego 2017 r. http://rozanski.li/2106/barszcz-zwyczajny-heracleum-sphondylium-l/ http://www.luskiewnik.pl/monografie/berberis.html http://mojetworyprzetwory.blogspot.com/2012/01/zupa-owocowa-jagody-wanilia-i-kasza.html https://sites.google.com/site/zdrowyaraj/srodki-lecznicze/ziola-i-przyprawy/chwastnicajednostronna http://www.notatnikrolnika.pl/index.php/chwastnica-jednostronna.html http://rozanski.ch/cancer2000.htm http://www.odnowica.milaparila.pl/inicjatywy/LSS/receptury.html http://luskiewnik.strefa.pl/floroterapia/Floroterapia.pdf http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=j:jablon-dzika-charakterystyka-hodowlana http://rozanski.li/2405/fructus-mali-owoc-jabloni-w-fitoterapii-lisc-jabloni-folium-mali-jako-zrdlo-flawonoidw-i-p olifenoli/ http://rozanski.li/263/jesion-fraxinus-w-praktycznej-fitoterapii/ http://rozanski.li/2537/kwiat-komonicy-flos-loti-jako-zrdlo-flawonoidw-i-sedativum/ http://magazyn-kuchnia.pl/magazyn-kuchnia/1,121955,16509795,Kotewka_orzech_wodny.html http://rozanski.li/205/szafran-safran-crocus-jako-lek-i-przyprawa/ https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=https://en.wikipedia.org/wiki/Sium_sisarum prev=search https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=https://books.google.pl/books 3Fid 3DUpyTCgAAQBA- J 26pg 3DPA328 26lpg 3DPA328 26dq 3DSium 2Bsisarum 2Bproperties 2Bhealing 26source 3Db l 26ots 3Dck6TZSn2Ug 26sig 3DrYPxhALHqq9XBV6XgKy6fkxBUPs prev=search http://www.botanical.com/botanical/mgmh/h/holsea29.html http://www.wbc.poznan.pl/Content/323383/index.pdf https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://entheology.com/plants/phalaris-arundinacea-red- canary-grass/ prev=search http://klaudynahebda.pl/nawloc/ https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://www.selfsufficientish.com/main/2013/07/himala- yan-balsam-impatiens-glandulifera-food-for-free-dave-hamilton/ prev=search https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://www.naturalmedicinalherbs.net/herbs/i/impatiens- -glandulifera 3Djewelweed.php prev=search https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://www.herbs2000.com/h_menu/bfr_impatiens. https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://natureconservation.in/crab-grass-digitaria- sanguinalis-complete-detail-updated/ prev=search http://www.rynek-rolny.pl/artykul/smaczna-i-orzezwiajaca-portulaka-warzywna-wlasciwosci-i-metody-uprawy.htm- https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://www.ijppsjournal.com/Vol5Suppl2/6795.pdf prev=search https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=http://www.cabi.org/isc/datasheet/27895 prev=search http://rozanski.li/2423/salatnik-lesnymycelis-muralis-l-dum-lactuca-muralis-l-w-praktycznej-fitoterapii/ http://docplayer.pl/14005828-Panstwowa-wyzsza-szkola-zawodowa-w-tarnowie.html https://translate.google.pl/translate?hl=pl sl=en u=https://en.wikipedia.org/wiki/Chaerophyllum_bulbosu- htm prev=search l?page=2 m prev=search liTeraTura PoMoCniCza | atlas DzIkIch roślIn jaD alnych 7 Arcydzięgiel litwor Archangelica officinalis inne nazwy: arcydzięgiel lekarski, angelika, anielskie ziele, angielski korzeń, dzięgiel wielki, andżelika, litwor lubsza rodzina: baldaszkowate arcyDziĘGiEl litWor W kUchni korzenie należy wykopać jesienią lub wczesną wiosną. po dokładnym oczysz- czeniu tnie się je na drobniejsze fragmenty i suszy w temperaturze do 40°C w cie- niu, na przewiewie. dobrze wysuszony surowiec przechowuje się w szczelnych pojemnikach. z korzeni przyrządza się na- lewki, likiery (dzięgielówka), doskonale aromatyzują też wytrawne alkohole wysokoprocentowe. po ugoto- waniu można je także spożywać jak inne warzywa. Łodygi poddane kandyzowaniu – jako zielone bakalie – są znaną dekoracją deserów, świetnie smakują i wyglądają. kandyzuje się również ogonki liściowe. Łodygi można też obrać, ugoto- WystĘPoWaniE Arcydzięgiel w stanie natu- ralnym porasta górzyste te- reny środkowej i północno- -wschodniej Europy. W Pol- sce występuje w Karpatach i Sudetach, jednak z uwagi na ochronę gatunkową nie wolno go zrywać. Można za to kupić sadzonki w szkółce roślin i uprawiać go dla wła- snych potrzeb. W pierwszym roku wypuszcza tylko liście, w drugim (ostatnim) łodygi o wysokości 150 cm. DziaŁaniE Olejek zawarty w roślinie zabija chorobotwórcze bak- terie, grzyby, działa przeciw- bólowo, uspokajająco, mo- czopędnie, ponadto regulu- je procesy trawienia. Należy jednak pamiętać, że ma również działanie uboczne – fotouczulające, co oznacza, że zwiększa wrażliwość skóry na promienie słoneczne. 8 atlas Dzikich roślin jaDalnych | przegląd gatunków Zupa z babką lancetowatą• 2 cebule • 2 łyżki oliwy • 2 szklanki posiekanych liści ziół: babki, pokrzywy, krwawnika, żywokostu, pietruszki • 1½ l bulionu warzywnego (ugotować wywar z korzenia marchewki, pietruszki, 2 cebul, ½ selera, pora, kawałka kapusty włoskiej)Cebule drobno pokroić, podsmażyć na oliwie, następnie dodać zioła – całość przesmażać 10 min na wolnym ogniu. Następnie dolać bulion i doprawić solą oraz pieprzem. Podawać z grzankami z serem i czosnkiem.Sałatka z babką• 1 szklanka listków babki lancetowatej • ½ sałaty masłowej Sos winegret:• 4 łyżeczki oliwy • 1 łyżeczka octu balsamicznego • 2 łyżeczki cukru • ½ łyżeczki musztardy • 1 ząbek czosnku • pieprz i sól do smakuUmytą i osuszoną babkę delikatnie rozdrobnić, dodać roz-drobnioną sałatę. Liście wymieszać, składniki na sos wymie-szać i polać nim sałatę. wać i zaserwować z sosem śmietanowym. w tej postaci są delikatnym daniem dla smakoszy. liście zebrane wiosną (kie- dy są delikatne i miękkie) dodaje się do sałatek, mają posmak anyżku z nutką goryczy. kiedy dorzuci się je w trakcie gotowania na krótko do potraw, doskonale wchłoną ich kwaśny smak, np. wykorzystane do kompo- tu z rabarbaru obniżą zuży- cie cukru. kwiaty zebrane w pełni kwit- nienia dodaje się do sałatek oraz używa jako dekoracji deserów. popularne są rów- nież we florystyce. Czasami zbiera się też nasiona (owo- ce), ponieważ są bardzo aromatyczne i poprawiają trawienie. Likier arcydzięglowy • 300 g świeżych korzeni arcydzięgla • 2 szklanki spirytusu Korzenie dokładnie umyć, obrać, pokroić drobno i wrzucić do szklanego słoja. Zalać spirytusem, można dodać cukru do smaku. Odstawić na 2–3 tygodnie, aby surowiec się przetrawił. Po tym czasie likier zlać do butelek. Konfitura arcydzięglowa • ½ kg ogonków liściowych i młodych pędów rośliny • 50 g soli lub kwasku cytrynowego • 1 kg cukru Ogonki umyć, pokroić, a następnie zalać 3 l wody, dodać sól i odstawić na 1 dzień. Następnie odcedzić i wypłukać w czystej wodzie. W garnku przygotować syrop z cukru i ¾ szklanki wody, do gorącego dodać wypłukany arcy- dzięgiel. Całość zagotować, zestawić z ognia i ostudzić – tę czynność można powtórzyć dwukrotnie. Gorącą konfiturą napełnić słoiczki i natychmiast zakręcić. przegląd gatunków | atlas Dzikich roślin jaDalnych 9 arnika W kUchni kwiaty należy zbierać na początku kwitnienia, w okresie wakacyj- nym. zbiór przeprowadza się w pogodne dni, tak by kwiaty nie były wilgotne od deszczu ani rosy, następnie suszy się je w przewiewnym, zacienionym miejscu. po wyschnięciu po- winny zachować żółtą barwę. zebrane zbyt późno mogą podczas suszenia rozwijać się i przekształcać w nasiona z puchem. kwiaty służą też do dekoracji deserów oraz w kompozycjach florystycz- nych. korzenie i kłącza zbierane wiosną lub jesienią służą jako przyprawa wykorzystywana przy produkcji nalewek i wó- dek ziołowych. Arnika górska Arnica montana inne nazwy: arlinka, tranek górski, pomórnik lekarski, kupalnik górski, anielskie ziele, podkomornik rodzina: astrowate Herbatka z arniki • ½ łyżeczki suszonych kwiatów arniki Kwiaty zalać 1 szklanką wrzątku. Zaparzyć pod przykryciem przez 20 mi- nut, odcedzić. Można posłodzić miodem, pić małymi porcjami. Nie podawać dzieciom i ko- bietom ciężarnym. WystĘPoWaniE Gatunek rośnie na terenach górskich Europy, w miej- scach słonecznych i na kwaśnych glebach. W Polsce występuje w górach (Sudety) i jest objęta ochroną, dla- tego do celów użytkowych należy ją kupić w dobrych sklepach zielarskich lub za- jąć się samodzielną uprawą – ma ładne kwiaty i długo kwitnie. Łodyga dorasta do 60 cm wysokości. DziaŁaniE Substancje zawarte w kwia- tach działają przeciwza- palnie, wzmacniają ścianki naczyń włosowatych, przy- spieszają gojenie się krwia- ków i wybroczyn na skórze. Arnika wchodzi w skład maści przeciwzapalnych, przeciwzakrzepowych, przeciwobrzękowych. 10 atlas Dzikich roślin jaDalnych | przegląd gatunków Babka lancetowata Plantago lanceolata inne nazwy: babka długa, babka długolistna, babka wąskolistna, babka koniczynowa, babka zaostrzona, barankowe języczki, okojma rodzina: babkowate WystĘPoWaniE Babka lancetowata wystę- puje pospolicie na terenie całej Polski. Jest częstym chwastem na polach upraw- nych, rośnie na miedzach, pastwiskach i przydrożach. Wytwarza rozetę wąskich, długich liści, zaostrzonych na końcach, które rosną przy ziemi. Łodyga sięga do 40 cm. Roślina toleruje gleby kwaśne i zasadowe, dobrze rozwija się również w suchych miejscach. DziaŁaniE Liście wykazują działanie przeciwzapalne, wykrztuśne, ściągające, antyoksydacyjne i powlekające (ochronne w uszkodzeniach błon ślu- zowych przewodu pokarmo- wego oraz układu oddecho- wego). Są stosowane w sta- nach zapalnych jamy ustnej i gardła, zapalenia dolnych dróg oddechowych. BaBka lancEtoWata W kUchni liście – młode listki babki zbierane wiosną z niezanieczyszczonych miejsc, z dala od ścieżek i dróg, używa się do przyrządzania sałatek, zup, potrawek. Łączy się je z warzywami i innymi ziołami. nasiona – pozyskuje się od lipca do października; po dojrzeniu i wysuszeniu można zmielić lub wykorzystywać całe jako kaszkę. po ugotowaniu z wodą lub z mlekiem ma smak podobny do smaku siemienia lniane- go. zmielone nasiona można dodawać do chleba wieloziarnistego, ciasteczek czekoladowych lub orzechowych. Zupa z babką lancetowatą • 2 cebule • 2 łyżki oliwy • 2 szklanki posiekanych liści ziół: babki, pokrzywy, krwawnika, żywokostu, pietruszki • 1½ l bulionu warzywnego (ugotować wywar z korzenia marchewki, pietruszki, 2 cebul, ½ selera, pora, kawałka kapusty włoskiej) Cebule drobno pokroić, podsmażyć na oliwie, następnie dodać zioła – całość przesmażać 10 min na wolnym ogniu. Następnie dolać bulion i doprawić solą oraz pieprzem. Podawać z grzankami z serem i czosnkiem. Sałatka z babką • 1 szklanka listków babki lancetowatej • ½ sałaty masłowej Sos winegret: • 4 łyżeczki oliwy • 1 łyżeczka octu balsamicznego • 2 łyżeczki cukru • ½ łyżeczki musztardy • 1 ząbek czosnku • pieprz i sól do smaku Umytą i osuszoną babkę delikatnie rozdrobnić, dodać roz- drobnioną sałatę. Liście wymieszać, składniki na sos wymie- szać i polać nim sałatę. przegląd gatunków | atlas Dzikich roślin jaDalnych 11 Babka zwyczajna Plantago major inne nazwy: babka większa, babka pospolita, babka świętojańska, babka szerokolistna, psie języczki rodzina: babkowate BaBka zWyczajna W kUchni liście – młode, zbierane wiosną są wy- korzystywane w kuchni do przyrządzania surówek oraz jako dodatek do kanapek. liście zebrane w późniejszym czasie i dodatko- wo podsmażone doskonale sprawdzają się jako farsz do naleśników, pierogów, tart i makaronów. Tarta z babką zwyczajną Ciasto na tartę: • 350 g mąki • 15 g masła • 2 żółtka • szczypta soli • 5 łyżek wody Farsz: • 300–400 g liści babki zwyczajnej zebranej z miejsc niezanieczyszczonych • 2 łyżki oleju • 2 ząbki czosnku • 1 jajko • 3 łyżki śmietany 18 • 200 g sera feta • sól, pieprz, gałka muszkatołowa Ciasto zagnieść z wymienionych składników. Następnie rozwałkować i wpasować w okrągłą blachę lub naczynie ceramiczne o średnicy około 25 cm. Tak przygotowane umieścić w lodówce na 30 min. Na patelni rozgrzać olej, wrzucić posiekany czosnek, a następnie umyte i osuszone liście babki – podsmażać około 2–3 min, aż liście zmiękną. W misce zmieszać jajko, śmietanę, dodać pokruszony ser feta. Tak przygotowaną masę jajeczno-serową połączyć z podsmażonymi liśćmi, doprawić solą, pieprzem, gałką muszkatołową i wylać na ciasto. Piec około 30 min, aż wierzch farszu się zetnie, a ciasto zarumieni w piekarniku rozgrzanym do temperatury 180˚C. WystĘPoWaniE Babka występuje na wszyst- kich kontynentach strefy umiarkowanej. W Polsce jest bardzo pospolitą ro- śliną porastającą ścieżki, przydroża, pastwiska, łąki, a także brzegi zbiorników wodnych. Liście rosną przy ziemi, a łodyga sięga 40 cm wysokości. DziaŁaniE Babka zwyczajna działa osłaniająco na przewód pokarmowy oraz układ oddechowy, dlatego stosuje się ją w stanach zapalnych oskrzeli, gardła oraz niedo- maganiach układu trawien- nego. Świeżymi liśćmi babki obkłada się skaleczenia (działają jak naturalny pla- ster na rany) i ukąszenia. 12 atlas Dzikich roślin jaDalnych | przegląd gatunków Barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium inne nazwy: barszcz polny, barszcz pospolity, baślica, baśnica rodzina: selerowate Barszcz zWyczajny W kUchni liście – świeże listki zbierane wiosną są składnikiem surówek; zmiksowane można dodawać do koktajli warzywnych. Bardziej sztywnych liści zebranych latem używa się w kuchni do przyrządzania zup, papek i farszów. wywar z liści i łodyg przypomina smakiem bulion. w średniowieczu barszcz był ważną rośliną spożywczą – z ukiszonych liści przygotowywano bardzo popularną zupę zwaną barszczem lub białym barszczem. Łodygi (młode) kandyzuje się, suszy i obtacza cukrem. kiedyś przyrządzano z nich wino. kwiaty – całe kwitnące baldachy zanurza się w cieście naleśniko- wym i smaży na patelni. nasiona – tylko dojrzałe wykorzystuje się do przyrządzania likie- rów alkoholowych pobudzających trawienie i łagodzących nerwy. WystĘPoWaniE Barszcz jest pospolitą ro- śliną występującą na niżu i w górach. Porasta rozmaite tereny – od brzegów rzek, lasów, po miejsca ruderal- ne, łąki i przydroża. Dorasta do 120 cm wysokości. DziaŁaniE Korzeń i ziele poprawiają trawienie, działają uspoka- jająco, jednak wykazują też niekorzystne działanie foto- uczulające. Zupa z barszczu • 250 g liści barszczu z pędami • 1 łyżka majeranku • 1 cebula • 1 laska kiełbasy • ½ szklanki jogurtu naturalnego lub śmietany 18 • 1 łyżka mąki • sól, pieprz Barszcz umyć, drobno posiekać, wsypać do garnka i zalać 1½ l wody, dorzucić majeranek i gotować około 10 min. Na patelni podsmażyć drobno posiekaną cebulę z plasterkami kieł- basy i dodać do zupy. W miseczce wymieszać jogurt oraz mąkę i zabielić nią potrawę. Całość doprawić solą i pieprzem. Można podawać z pieczywem, grzankami. przegląd gatunków | atlas Dzikich roślin jaDalnych 13 Bażyna czarna Empetrum nigrum inne nazwy: jagoda bagienna, bażyna rodzina: bażynowate BaŻyna czarna W kUchni owoce w pełni dojrzałe są bogate w antocyjany (naturalny barw- nik roślin). przyrządza się z nich dżemy, soki i nalewki. Owoce są smaczniejsze, gdy przemrozi się je w zamrażarce lub zbierze po pierwszych przymrozkach. Można je również suszyć, rozdrobnić na proszek i używać do dekoracji deserów. Świeże doskonale sprawdzą się jako składnik koktajlów mlecznych. Dżem z bażyny • 2 szklanki przemrożonych jagód (owoców) bażyny • 1 szklanka cukru Owoce wsypać do szerokiego rondla, dodać ½ szklanki wody i podsmażać tak długo, aż owoce zmiękną i woda odparuje. Odstawić na kilka godzin, następnie znowu podgrzać, dodać cukier i smażyć 10–20 min. Gorący dżem nakładać do wyparzonych uprzednio słoiczków i mocno zakręcić. Kompot z bażyny • 1 szklanka owoców bażyny • 2–3 łyżki cukru Owoce zalać w garnku 2 l wody. Gotować 10–15 min, dodać cukier i wymieszać. WystĘPoWaniE Bażyna rośnie w klimacie umiarkowanym i arktycz- nym. W Polsce występuje na glebach kwaśnych, porasta torfowiska na Mazurach i Pomorzu oraz wysokie partie Sudetów i Karpat. Jest objęta częściową ochroną, dlatego nie wolno jej zbierać ze stanowisk na- turalnych. Można ją kupić w dobrze zaopatrzonych szkółkach roślin i uprawiać w ogrodzie tak samo jak wrzosy, gdyż ma podobne wymagania glebowe. Dora- sta do wysokości 15–50 cm. DziaŁaniE Ziele i owoce działają silnie moczopędnie, rozpuszczają piasek, kamienie nerkowe, usuwają kryształki kwasu moczowego i odkażają układ moczowy. Ziele dzia- ła ściągająco, poprawia trawienie, leczy krwiomocz i białkomocz. Bażyną leczy się biegunki i niestrawność u dzieci. Z wysuszonego ziela przyrządza się napary, a z owoców wywary (kompot leczniczy). Okłady z owoców uzdrawiają stany zapalne oczu (spojówek, powiek). 14 atlas Dzikich roślin jaDalnych | przegląd gatunków Berberys zwyczajny Berberis vulgaris inne nazwy: kwaśnica pospolita, kalina włoska, kwaśnica – kalina, porzeczka polna, piwnik, białe ciernie, cierń biały, czerwona glinka rodzina: berberysowate WystĘPoWaniE W Polsce rósł licznie na mie- dzach, zboczach lasów i za- roślach, ale został wytępiony przez rolników, ponieważ jest żywicielem pośrednim rdzy zbożowej, popular- nej choroby grzybowej. Obecnie występuje na niżu i w dolnych partiach gór. Jest krzewem dorastającym do 150–200 cm. DziaŁaniE Owoce działają przeciw- gorączkowo, wzmacniają odporność organizmu i wspomagają leczenie reumatyzmu. Liście przy- spieszają krzepliwość krwi, obkurczanie się macicy po porodzie, pobudzają również wytwarzanie żółci, a co za tym idzie trawienie, wspomagają pracę wątroby. Kora, korzenie i liście mają działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, zabijają bak- terie i pierwotniaki, a także obniżają ciśnienie krwi. BErBErys zWyczajny W kUchni owoce dojrzewają jesienią (wrzesień, październik). piękne czerwone są cennym źródłem łatwo przyswajal- nych witamin C, e, kwasów organicznych i soli mineral- nych. z surowych owoców przyrządza się soki, dżemy, konfitury, kompoty, nalewki oraz herbatki. po wysusze- niu i zmieleniu mogą być doskonałym dodatkiem do pieczonych mięs, zup, sosów. Sok z owoców wykorzystuje się do zakwa- szania sałatek, słodkich i mdłych deserów, ma wła- ściwości podobne do soku z cytryny. Herbatka z berberysu (albo wieloowocowa) • 1 łyżka owoców berberysu (albo zmieszanych: owoców berberysu, bzu czarnego, dzikiej róży, maliny) Wysuszone i rozdrobnione owoce zalać wrzątkiem i pozo- stawić pod przykryciem na 30 min. Owoce można zjeść, gdyż po zaparzeniu staną się miękkie. Dżem z berberysu • 1 kg przemrożonych owoców berberysu • 1 kg (lub mniej) cukru Owoce przebrać, umyć, wsypać do rondla, zalać 250 ml wody i gotować do czasu, aż owoce staną się miękkie. Całość ostudzić, przetrzeć przez sito o odpowiedniej wiel- kości oczek, aby pozbyć się pestek, które są w owocach. Do przetartej masy dodać cukier i gotować do otrzymania pożądanej konsystencji. Gorący dżem przełożyć do słoików i zakręcić. przegląd gatunków | atlas Dzikich roślin jaDalnych 15 Bez czarny Sambucus nigra inne nazwy: bez biały, dziki bez czarny, dziki bez lekarski, bez apteczny, hyczka, kaszka polna rodzina: przewiertniowate BEz czarny W kUchni kwiaty zbiera się w maju lub czerwcu. Świeże można smażyć w cieście naleśnikowym i zjadać posypane cukrem pudrem. używa się ich także do sałatek i dekoracji deserów. nadają się również do sporządzania syropów do herbaty, win, nalewek oraz likierów. kwiaty po wysuszeniu w cie- niu i przewiewie można przeznaczać na aromatyczną herbatkę. WystĘPoWaniE Bez czarny występuje po- spolicie na terenie całego kraju. Porasta skraje lasów, zarośla, a także dzikie ogrody, okolice zabudowań wiejskich. Jest krzewem lub drzewem dorastającym do 6 m wysokości. DziaŁaniE Kwiaty bzu zwiększają ilość wydalanego moczu i potu, wzmacniają drobne naczy- nia krwionośne (włosowate) i poprawiają krążenie serca. Roślina działa więc napo- tnie, a także przeciwwiru- sowo i przeciwgorączkowo. Owoce oczyszczają orga- nizm ze szkodliwych toksyn, które są wydalane wraz z moczem, kałem i potem, działają przeczyszczająco, podnoszą odporność or- ganizmu i uśmierzają ból w migrenach. 16 atlas Dzikich roślin jaDalnych | przegląd gatunków Syrop z kwiatów bzu • 50 dobrze rozkwitniętych baldachów bzu czarnego • sok z 2 cytryn lub ½ łyżeczki kwasku cytrynowego • 1–2 kg cukru Kwiaty zalać 2 l wody, dodać sok z cytryn i gotować przez chwilę (1–2 min). Odstawić na noc. Następnego dnia wy- war przecedzić (kwiaty odcisnąć przez gazę) i podgrzać, aby dodany cukier się rozpuścił. Gorący syrop nalewać do wy- parzonych słoików i szybko zakręcić. W takiej postaci moż- na go dodawać do herbaty, deserów lub pić jako smaczny napój po rozcieńczeniu z wodą. Dżem z owoców bzu czarnego • 1 kg dojrzałych owoców bzu czarnego • ½ kg jabłek • sok z 1 cytryny • 1 kg cukru Owoce przebrać, umyć i obrać z szypułek. Dodać do nich obrane ze skórki i szypułek jabłka oraz sok z cytryny. Całość zasypać w szerokim rondlu cukrem i smażyć na małym ogniu 30–60 min. Gorący nakładać do wyparzonych słoików. owoce są jadalne wyłącz- nie, gdy zostaną zebrane w dojrzałej postaci (wrze- sień) i poddane obróbce termicznej, czyli gotowa- niu lub smażeniu. Można przyrządzać z nich pyszne dżemy, kompoty, soki oraz kisiele. kiedy rozłoży się je cienką warstwą na papierze w cieniu i wysuszy, doskona- le sprawdzą się jako baza do herbaty. przegląd gatunków | atlas Dzikich roślin jaDalnych 17 Biedrzeniec mniejszy Pimpinella saxifraga inne nazwy: anyż dziki, anyż drobny, bedrycz, biedrzeniec mały, biedrzeniec pospolity, bibernella rodzina: selerowate BiEDrzEniEc MniEjszy W kUchni liście zbiera się od wiosny do jesieni. w smaku przypominają pietruszkę z mocniejszym, korzennym aromatem. Są delikatnym i aromatycznym dodatkiem do zup, dań warzywnych, sosów, sa- łatek i octów ziołowych. Świeże listki doskonale wzbogacą smak maseł ziołowych, twarogów oraz potraw rybnych. korzenie zebrane w okresie od wiosny do jesieni, a następnie wy- suszone mogą posłużyć jako przyprawa. w smaku przypominają pieprz i doskonale skomponują się z daniami mięsnymi, a także zaromatyzują piwo. nasiona w dojrzałej postaci mają aromat podobny do aromatu anyżu. Są doskonałym dodatkiem do ciasteczek i cukierków, wy- rabia się z nich również nalewkę. Dip z biedrzeńca • 2 łyżki posiekanych liści biedrzeńca • po 1 łyżce posieka- nych liści: szczypiorku, pietruszki, melisy • 400 ml jogurtu naturalnego lub kwaśnej śmietany • 1 łyżeczka soku z cytry- ny • ½ łyżeczki cukru • szczypta soli i pieprzu • 1 jajko Liście ziół dokładnie umyć, osuszyć i drobno posiekać, a następnie wymieszać w misce. W drugim naczyniu zmie- szać jogurt, sok z cytryny, cukier, sól i pieprz. Dodać ugoto- wane na twardo i starte na tarce o drobnych oczkach jajko i całość wymieszać razem z liśćmi. Powstały zielony dip będzie doskonałym dodatkiem do wędlin, serów, jaj. Ciasteczka z biedrzeńcem • 4 jajka • 250 g cukru • 250 g mąki krupczatki • 1 łyżeczka proszku do pieczenia • 1 łyżeczka zmielonych nasion biedrzeńca Jajka utrzeć w mikserze z cukrem, następnie dodawać stop- niowo mąkę i mieszać ręcznie lub na małych obrotach, na koniec wsypać proszek do pieczenia i nasiona biedrzeńca. Masę nakładać łyżką na blachę wyłożoną papierem i for- mować okrągłe ciasteczka. Piec około 20 min na złoty ko- lor w piekarniku nagrzanym do temperatury 180˚C. WystĘPoWaniE Biedrzeniec występuje po- spolicie na terenie całego kraju. Rośnie na suchych, ubogich glebach, na przy- drożach, łąkach, zboczach, w widnych lasach. W wa- runkach dobrego nasło- necznienia osiąga wysokość 50–60 cm. DziaŁaniE Korzeń biedrzeńca ułatwia odksztuszanie wydzieliny z dróg oddechowych, po- budza trawienie, zwiększa wydzielanie moczu. 18 atlas Dzikich roślin jaDalnych | przegląd gatunków
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Atlas dzikich roślin jadalnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: