Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00235 007668 13856333 na godz. na dobę w sumie
Atlas jeździectwa - ebook/pdf
Atlas jeździectwa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 193
Wydawca: Wydawnictwo SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8059-301-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Jeździectwo to wspaniały rodzaj rekreacji, sportu i pasji. Warto zdać sobie sprawę z faktu, że nigdy nie jest za późno na tę przygodę. Dyscyplina staje się z roku na rok bardziej popularna i coraz młodsi adepci przychodzą do szkół jeździectwa, by obcować z końmi i w ich towarzystwie odnajdywać przyjemność, relaks i możliwość aktywności fizycznej. Zwierzęta te są równie ważnym jak człowiek podmiotem jeździectwa, nie tylko narzędziem do osiągania sukcesów. Atlas jeździectwa został opracowany przez specjalistę w dziedzinie i zawiera niezbędne informacje dla każdego, kto chciałby rozpocząć jeździecką przygodę. Autorka prezentuje wiele cennych porad, które dopełniają instruktażowe zdjęcia.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

jagoda BojarczuK Konie · TechniKa jazdy · Porady atlas , jezdziectwa KonsulTacja dr haB. Tadeusz amBroży Prof. nadzw. SPIS TREŚCI PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH BEZPIECZEŃSTWO MAŁYMI KROKAMI DO CELU , CZYLI POCZĄTEK JEŹDZIECKIEJ PRZYGODY WYPOSAŻENIE JEŹDŹCA PRZED OSIODŁANIEM. PRZYGOTOWANIE I PIELĘGNACJA KONIA RZĄD JEŹDZIECKI SIODŁANIE KONIA CHODY KONIA NAUKA JAZDY KONNEJ OD PODSTAW NAUKA JAZDY KONNEJ W TERENIE HISTORIA POLSKIEGO JEŹDZIECTWA POPULARNE DYSCYPLINY JEŹDZIECKIE HIPOTERAPIA SŁOWNICZEK INDEKS 8 55 61 81 87 100 114 122 132 158 170 173 183 186 188 RECENZJA Jazda konna to jedna z dziedzin kultury fizycznej obejmująca zajęcia o treści ruchowej w zakresie wielokierunkowego kształtowania motoryki, nauczania specyficznych nawyków ruchowych, kształtowania prawidłowej postawy, rozwijająca utylitarne elementy ruchu, a także zawierająca w swej treści dyscypliny mające stałe miejsce w rywalizacji sportowej. Ponadto zawiera wiele specyficznych elementów przydatnych w życiu człowieka, które wynikają z kontaktu ze zwierzęciem, m.in. potrzebę miłości i opieki (…). Warto też zaznaczyć, że jedną z form rehabilitacji psychoruchowej, oddziałującej jednocześnie ruchowo, sensorycznie, psychicznie, jak i społecznie na człowieka jest hipoterapia (…). Jazda konna jest charakterystycznym rodzajem specyficznej formy ruchu wpływającej bezpośrednio na funkcje ciała oraz wszechstronność ruchową. Książka Jagody Bojarczuk może służyć jako podręcznik z zakresu jeździectwa, zawiera też informacje na temat anatomii i fizjologii konia, oprzyrządowania jeźdźca, podstawowych zagadnień związanych z pielęgnacją i hodowlą, problemów zdrowotnych zwierzęcia, techniki i metodyki nauczania ćwiczeń jeździeckich, prowadzenia zajęć z zakresu jeździectwa oraz hipoterapii. Warto dodać, że poza tekstem praca zawiera szereg czytelnych rycin i fotografii, które ilustrują treści, a tym samym ułatwiają i uatrakcyjniają studiowanie podręcznika. Pierwsza część pracy zawiera podstawowe informacje o koniach (…). Taki sposób konstrukcji książki umiejętnie wprowadza w jej tematykę. Autorka wskazuje na fakt, że jeździectwo jest niezwykłą pasją, która umożliwia nawiązanie silnej więzi między koniem a jeźdźcem. Kontakt ten może dostarczyć wielu niezapomnianych przeżyć, które przez lata będą zachętą do aktywności konnej. (…) Szczególnie ważny jest rozdział, w którym przedstawiono informacje na temat początków przygody jeździeckiej. Zaprezentowano podstawowe wymagania w zakresie sprawności fizycznej, niezbędne podczas jazdy konnej oraz sposoby przygotowania się do treningu jeździeckiego wraz z zasobem ćwiczeń. Rozdział jest napisany rzeczowo i syntetycznie z podkreśleniem zalety tej formy zajęć poprzez jej wszechstronny wpływ na organizm. (…) Uważam, że [książka] powinna być opublikowana i wejść w obieg piśmiennictwa, ponieważ wzbogaca polski dorobek, obecnie już znaczny, na temat zagadnień związanych z szeroko rozumianą jazdą konną. Książka Atlas jeździectwa jest cennym opracowaniem, napisanym bardzo starannie, będącym kompleksowym ujęciem ważnego zagadnienia. Jestem przekonany, że stanowić ona będzie cenną dla teorii i praktyki pozycję literatury. dr hab. Tadeusz Ambroży prof. nadzw. Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie Kraków, 30 VIII 2016 OŚRODEK JEŹDZIECKI WŁOSAŃ Ośrodek jeździecki Włosań  został założony w  2005 roku na widokowych wzniesieniach Pogórza Wielickiego. Wokół kompleksu rozpościera się zachwycająca panorama Beskidów. Okolicę porastają rozległe i czyste lasy z wytyczonymi szlakami turystycznymi. Wśród nich znajduje się między innymi największy kompleks leśny w pobliżu Krakowa – Las Bronaczowa o powierzchni 800 ha. W sąsiedztwie ośrodka rozpościera się również Rezerwat przyrody Kozie Kąty oraz florystyczny Rezerwat przyrody Cieszynianka. Panujące wokół cisza i  spokój, malownicze widoki oraz czyste powietrze tworzą idealne warunki do uprawiania wszelkich form rekreacji i spędzania wolnego czasu z dala od miejskiego hałasu. Ulokowany w malowniczej okolicy ośrodek jeździecki Włosań to miejsce, w którym można nie tylko zaznać przyjemności jazdy konnej, ale także zregenerować siły i zapomnieć o problemach codzienności. Urokliwa miejscowość Włosań w gminie Mogilany jest oddalona od Krakowa o  zaledwie dziewięć kilometrów. Bliskość lasu, szemrzącego strumyka oraz wzniesień Pogórza Wielickiego sprawiają, że miejsce to jest prawdziwą oazą spokoju dla odwiedzających je gości. Można tu rozpocząć swoją przygodę z jeździectwem, a także doskonalić dotychczas zdobyte umiejętności. Pod okiem doświadczonych instruktorów uczniowie zgłębiają tajniki jazdy konnej, jeżdżąc zarówno na menażu, jak i w  terenie. Z wielką radością są oczekiwani także najmłodsi adepci sztuki jeździeckiej, którzy w ośrodku Włosań zetkną się po raz pierwszy ze wspaniałą sztuką jeździecką. Na wszystkich gości czekają ciekawe trasy rowerowe i spacerowe oraz liczne atrakcje.  adres ul. Stolarska 4, 32-031 Włosań e-mail stajnia@wlosan.pl www.wlosan.pl WSTĘP Jeździectwo jest niezwykle piękną pasją, która umożliwia nawiązanie silnej więzi między koniem a dosiadającym go jeźdźcem. Kontakt z tym fascynującym zwierzęciem może dostarczyć wielu niezapomnianych przeżyć i przerodzić się we wspaniałe uczucie, które przez lata będzie absorbowało i zachęcało do aktywności konnej. Jeździectwo jest bardzo osobliwym, skomplikowanym i czasochłonnym sportem, ponieważ polega na ścisłej współpracy dwóch istot żywych – człowieka oraz konia. Uczy przede wszystkim cierpliwości, spokoju oraz pokory. Koń jest również doskonałym nauczycielem determinacji, wytrwałości oraz koncentracji, a cechy te powinny być wpisane w charakter dobrego jeźdźca. Kontakt z koniem zakłada również empatię, dzięki której człowiek uczy się coraz precyzyjniejszego odczytywania wiadomości bardzo subtelnie przekazywanych przez konia. Piękno jeździectwa objawia się również w jego różnorodności. Wybór dyscyplin jest na tyle szeroki, że każdy znajdzie tę najbardziej odpowiadającą swojemu profilowi upodobań. Dzięki temu również nie sposób znudzić się jeździectwem. Współpraca oraz partnerstwo z żywą istotą, jaką jest koń dostarczają każdego dnia zupełnie innych doznań oraz emocji. Chęć dążenia do perfekcji wiąże się z podnoszeniem umiejętności, dzięki czemu jeździec odczuwa ciągły niedosyt oraz chęć dalszego doskonalenia swojego warsztatu jazdy konnej. Książka Atlas jeździectwa obejmuje szeroki zakres informacji dotyczących konia oraz bezpieczeństwa w kontakcie z nim. Zawiera opis zwyczajowych zachowań i wprowadza Czytelnika w podstawowe zagadnienia z zakresu weterynarii. Odbiorca znajdzie w niej również informacje dotyczące wyposażenia jeźdźca i rzędu jeździeckiego, a także wiele ciekawych wskazówek oraz porad przydatnych podczas prowadzenia konia i przygotowania go do jazdy. Budowa siodła, ogłowia oraz pozostałe akcesoria jeździeckie nie będą już tajemnicą. Odbiorca pozna również podstawy klasycznej jazdy konnej i zgłębi wiedzę na wiele innych ciekawych tematów hippicznych. Należy jednak pamiętać, że nawet najwybitniejsze słowo pisane nie zastąpi praktyki. Jazda konna to przede wszystkim aktywność fizyczna, a nauka tej pięknej dyscypliny może się odbyć wyłącznie w czasie dosiadania konia pod okiem doświadczonego instruktora, który w przyjemny oraz kompetentny sposób podzieli się z jeźdźcem swoją wiedzą i umiejętnościami. Doskonalący się jeźdźcy powinni pamiętać, że proces nauki jazdy konnej jest niezwykle długi, dlatego też pośpiech jest niewskazany, a może jedynie uniemożliwić czerpanie pełnej przyjemności z dosiadania konia. ATLAS JEŹDZIECTWA PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH „Koń jaki jest, każdy widzi” – to chyba najpopular- niejsza definicja zamieszczona w pierwszej znanej encyklopedii polskiej autorstwa Benedykta Chmie- lowskiego. Faktem jest, że zwierzę to towarzyszy człowiekowi już od 5,5 tysiąca lat, dzięki czemu stało się powszechne i  znane niemal wszystkim mieszkańcom ziemskiego globu. Konie są zwierzętami bardzo inteligentnymi i  mają rozbudowane oraz skomplikowane cha- raktery. Zrozumienie ich zachowania oraz emocji wymaga zatem nie tylko oczytania, ale również cierpliwości i czasu. Zgłębianie wiedzy hippicznej pozwala stwierdzić, że jest to bardzo zróżnicowa- ny gatunek, a  więc przytoczony na wstępie cytat należy interpretować przewrotnie i  żartobliwie. Każdy miłośnik koni, a już na pewno początkujący jeździec, powinien poświęcić nieco czasu na zapo- znanie się z topografią ciała konia, co z pewnością ułatwi wykonywanie wielu ćwiczeń. Natomiast po- znanie informacji na temat mowy ciała tego wspa- niałego zwierzęcia oraz jego zachowań z  pewno- ścią otworzy na nawiązanie relacji. Koń domowy (nazwa właściwa łac. Equus caballus) jest to ssak nieparzystokopytny z rodziny koniowatych. Koń został udomowiony prawdopodobnie na terenie północnego Kazachstanu w okresie kultury Botai, tj. około 3,5 tys. lat p.n.e. Na przestrzeni wieków gatunek ulegał wielu przekształceniom i obecnie jest niezwykle zróżnicowany pod kątem ras oraz umaszczenia 8 PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH ATLAS JEŹDZIECTWA Budowa konia Bardzo zróżnicowana postura koni umożliwia oce- nę ich przydatności oraz predyspozycji do konkret- nego sposobu użytkowania. Budowa anatomiczna pozostaje niezmienna, różne są natomiast propor- cje poszczególnych części ciała, konstytucja, typ oraz pokrój. Nawet w obrębie jednej rasy wyróż- nia się zazwyczaj kilka typów budowy. Zmienności te biorą się z linii przodków, których krzyżowano w taki sposób, by budowa koni w danej linii była do siebie bardzo zbliżona. Często można się też spotkać z określeniem „koń w nowym lub starym typie”. Nowy typ koni wynika z  domieszek krwi szlachetnych do ras cięższych. Przykładowo, konie śląskie starego typu (cięższe i mocniejszej budo- wy) są wykorzystywane głównie do prac polowych oraz pociągowych, natomiast konie śląskie w no- wym typie są już lżejsze i używa się ich również jako koni wierzchowych. Miłośnicy koni oraz adep- ci jeździectwa powinni doskonale znać budowę wierzchowców, gdyż ta wiedza umożliwi lepsze zrozumienie funkcjonowania aparatu ruchu tych zwierząt. Tarzanie się jest jednym z ulubionych zajęć koni przeby- wających na pastwisku. Zwierzęta tarzają się zazwyczaj w celu utworzenia na sierści dodatkowej warstwy ochronnej, która zabezpieczy przed uciążliwymi insektami KONSTYTUCJA Najważniejszymi cechami, od których zależy war- tość użytkowa konia, są zdrowie i konstytucja (czyli zespół podstawowych cech budowy ciała charakterystycznych dla danego osobnika). U koni rozróżnia się konstytucję suchą i limfatyczną oraz mocną i słabą. Konstytucję suchą charakteryzuje szybka przemiana materii dzięki dużej pojemności płuc i znacznej sprawności układu krążenia oraz na- rządów wydalniczych. Tkanka łączna, zarówno podskórna, jak i międzymięśniowa, jest słabo rozwinięta, natomiast tkanki kostna, mięśnio- wa i ścięgnista mają swoistą drobnokomórkową i mocną strukturę. Do charakterystycznych cech pokrojowych koni o tej konstytucji należy cienka skóra, przez którą widać zarys mięśni i ścięgien. Budowa ciała jest lekka, ale zarazem silna. Ten typ konstytucji jest właściwy koniom szlachetnym, gorącokrwistym. Konstytucja limfatyczna jest przeciwieństwem suchej. Charakteryzuje ją powolna przemiana materii, silny rozwój tkanki łącznej pod skó- rą, między mięśniami i ścięgnami. Struktura tkanek kostnej, mięśniowej i ścięgnistej jest wielokomórkowa, a skóra gruba z  obfitym owłosieniem, szczególnie na dolnych częściach kończyn. Ten typ konstytucji cechuje konie zimnokrwiste i ich pochodne. Konstytucja słaba jest właściwa koniom prze- rasowanym lub chowanym wyłącznie w  po- mieszczeniach; czasem świadczy o występującym zwyrodnieniu. Przejawia się cienkim kośćcem i wątłym umięśnieniem, cienką skórą, przeważnie z niedostatecznym owłosieniem grzywy i ogona. Konstytucja słaba dyskwalifikuje konia zarówno hodowlanego, jak i użytkowego. Konstytucja mocna jest przeciwieństwem słabej. Do głównych jej cech pokrojowych na- leży bardzo dobrze rozwinięty kościec i umię- śnienie, duża pojemność klatki piersiowej, skóra gruba i obfite owłosienie ogona i grzywy. Z typem konstytucyjnym w znacznej mierze związany jest temperament. Konie o konsty- tucji suchej są obdarzone najczęściej żywym temperamentem, natomiast limfatyczne – spo- kojnym, flegmatycznym. PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH 9 ATLAS JEŹDZIECTWA Skarogniada klacz lekkiej budowy. Rasa wielkopolska Bułane wałachy ciężkiej budowy. Rasa perszeron Gniady ogier o suchej konstytucji. Rasa koń czystej krwi arabskiej Srokaty zimnokrwisty ogier o limfatycznej konstytucji. Rasa tinker Tarantowaty wałach o słabej konstytucji. Rasa szlachetnej półkrwi Gniady szlachetny ogier o mocnej konstytucji. Rasa holsztyn 10 PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH ATLAS JEŹDZIECTWA TYPY UŻYTKOWE KONI i Pod względem pochodzenia konie dzieli się na: – gorącokrwiste; – zimnokrwiste. Z kojarzeń tych grup powstały konie pogrubione (mające więcej cech koni zimnokrwistych) oraz ko- nie uszlachetnione (z większą liczbą cech koni gorą- cokrwistych). Pod względem kierunku użytkowania konie dzieli się na kilka typów: wierzchowy – charakteryzuje się jędrnością i sucho- ścią tkanek, lekką budową, długimi liniami, zwłasz- cza partii przodu i zadu, przy stosunkowo krótkim grzbiecie. Ma dość długie kończyny o proporcjach sprzyjających rozwijaniu dużej szybkości, usposobie- nie bardzo żywe, niekiedy wręcz nerwowe. Wśród koni wierzchowych rozróżnia się następujące typy: spacerowy (jazda rekreacyjna), ujeżdżeniowy (jazda na czworoboku), skaczący (skoki przez przeszkody), wszechstronny (Wszechstronny Konkurs Konia Wierzchowego), wyścigowy; pociągowy – konie o masywnej budowie ciała, dużej głowie i grubych kończynach. Używa się ich do pracy w stępie i kłusie; ciężki pociągowy – przydatne głównie do pracy w stępie (stępaki), są ciężkie (mogą ważyć nawet 1 t), limfatyczne, o flegmatycznym usposobieniu, mają masywny kościec, dużą, ciężką głowę osadzoną na krótkiej, grubej szyi; tułów mają długi i szeroki na krótkich, grubych i limfatycznych kończynach; typ ten ma obecnie małe zastosowanie praktyczne i naj- częściej konie te hodowane są na rzeź; pośpieszno-roboczy – mogą pracować zarówno stępem, jak i kłusem, są bardziej ruchliwe i nieco lżejsze od pociągowych; lekkie zaprzęgowe – mają lekką budowę i wiele cech zbliżających do wierzchowych, ale proporcje budowy ciała bardziej sprzyjają szybkiemu ruchowi w zaprzęgu. Niektóre mają zdolność do szybkiego kłusa (kłusaki); ogólnoużytkowy – zdolny do pracy zarówno pod siodłem, jak i w zaprzęgu; konie są dość rosłe, ko- ściste, o stosunkowo suchych tkankach i spokojnym temperamencie; juczny – mały o zwięzłej budowie ciała, krótkim tułowiu, silnym grzbiecie, doskonałych kopytach, in- stynkcie zwierzęcia górskiego; szczególnie przydatny do przenoszenia ładunków w terenach górskich. POKRÓJ to całokształt cech morfologicz- nych, ogólny wygląd zewnętrzny zwierzęcia cha- rakterystyczny dla danego gatunku, rasy, odmiany (inaczej eksterier). Jeżeli poszczególne części ciała konia są proporcjonalne w stosunku do innych i do- brze uformowane, mówi się, że koń ma prawidłowy pokrój. Każdą rasę cechują inne standardy rozmia- rów i kształtów różnych części ciała. Ciało konia można podzielić na segmenty, wśród któ- rych wyróżnia się: głowę, szyję, kłodę, kończyny przed- nie, kończyny tylne oraz ogon. Różnią się one u  po- szczególnych ras koni pod względem wielkości i ma- sywności. Również płeć warunkuje rozmiar konkretnych segmentów. Wszystkie te cechy składają się na fenotyp, czyli wizualny obraz konia. Warto zdać sobie sprawę z faktu, że jest on zdeterminowany nie tylko przez czyn- niki wewnętrzne, ale i przez zewnętrzne. Termin fenotyp określa bowiem zespół cech organizmu, który powstaje na skutek ścisłej relacji genotypu ze środowiskiem na- turalnym, a więc zmiany warunków zewnętrznych mogą prowadzić do zmiany fenotypu. Plastyczność tej cechy jest podstawowym mechanizmem adaptacji i obejmuje szereg zmian morfologicznych oraz fizjologicznych ob- serwowanych u wielu organizmów, w tym oczywiście również koni. Stąd właśnie wynikają różnice pomiędzy końmi hodowanymi w  różnych częściach świata. Na- wet w obrębie jednej rasy może dojść do bardzo du- żej zmienności w obrazie fenotypowym, co może być spowodowane między innymi przystosowaniem koni do zmiennych warunków pogodowych, klimatycznych albo nawet dostępem do pożywienia. Aby nawiązać bliższą relację, konie obwąchują się, stykając nozdrzami. Jest to pewnego rodzaju rytuał, który można obserwować zarówno między końmi, które mają okazję widzieć się po raz pierwszy, jak i tymi, które znają się już doskonale PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH 11 ATLAS JEŹDZIECTWA Porównanie budowy szkieletu anatomicznego dwóch ssaków – człowieka (Homo sapiens) oraz konia domowego (Equus caballus). Szkielet konia buduje 205 kości, natomiast człowieka 206. Ciekawostką, którą warto zapamiętać, jest fakt, że konie nie mają obojczyka Głowa Jest to część ciała konia odgrywająca bardzo ważną rolę w ułożeniu środka ciężkości masy, ponieważ po- przez balansowanie głową oraz szyją zwierzę utrzy- muje równowagę podczas ruchu. Szacuje się, że waga głowy dorosłego konia wynosi około 16 kg, a  jej rozmiar jest ściśle związany z ogólną budową ciała. Przykładowo, konie pociągowe charakteryzują się dużą oraz ciężką głową, natomiast konie szlachetne zazwyczaj mają lekkie oraz smukłe głowy. Zachowa- nie odpowiednich proporcji między poszczególnymi częściami ciała konia wyznacza więc nie tylko wa- lory estetyczne, ale również użytkowe. Największe dysproporcje można zauważyć, przyglądając się ko- niom z niedowagą. Wtedy ich głowa wydaje się nie pasować do pozostałej części szkieletu zbyt ubogiego w tkankę tłuszczową i mięśniową. Ogólny wygląd gło- wy powinien być również odpowiedni dla płci. U kla- czy jest ona lżejsza, o delikatniejszych rysach. Kiedy stwierdzenie o płci na podstawie wyglądu głowy sta- je się możliwe, mówimy o typie męskim lub żeńskim głowy konia. Z tym nazewnictwem można się spotkać głównie podczas wystaw wierzchowców. Komisja sędziowska rygorystycznie ocenia proporcje, kształt oraz charakter poszczególnych części ich ciał pod ką- tem przynależności do konkretnej rasy oraz płci. Głowę konia tworzą mózgoczaszka oraz trzewio- czaszka. W  skład mózgoczaszki wchodzi potylica, która znajduje się za uszami konia, i  jest połączo- na z  ciemieniem mieszczącym się między usza- mi. Ciemię łączy się z  czołem. Nazewnictwo kości PROFILE GŁOWY KONIA Profile głowy konia ściśle wiążą się z poszcze- gólnymi rasami. Jeśli czoło oraz nos tworzą linię prostą, profil nazywany jest prostym. Profil wklę- sły (albo szczupaczy) charakteryzuje się wygiętą w niewielki łuk kością nosową. U koni o garbono- sym profilu kość nosowa jest wypukła. Najrzadziej spotykany jest profil owczy, który charakteryzuje się uwypukleniem części czołowej. 12 PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH ATLAS JEŹDZIECTWA CZASZKA KOŚĆ CZOŁOWA JAMA NOSOWA KOŚĆ SIEKACZOWA GÓRNE SIEKACZE KOŚĆ CIEMIENIOWA KOŚĆ SKRONIOWA KOŚĆ POTYLICZNA OCZODÓŁ KOŚĆ JARZMOWA DOLNE SIEKACZE KŁY ZĘBY TRZONOWE ŻUCHWA Model czaszki konia, w którym warto zwrócić uwagę na wielkość ruchomej kości żuchwy oraz na specyficzną, szpiczastą kość nosową mózgoczaszki jest takie samo, jak tych wchodzących w  skład czaszki ludzkiej. Czaszka jest ulokowana u nasady głowy konia, potylica łączy się bezpośred- nio z szyją, a dokładnie z pierwszym kręgiem szyj- nym, czyli atlasem. To połączenie jest wzmocnione więzadłami i  umożliwia wykonywanie sporych ru- chów głową. Trzewioczaszka jest też nazywana czę- ścią pyskową głowy konia. W jej skład wchodzą: nos, chrapy, wargi, policzki, ganasze, sanki, oczy oraz uszy. Chrapy konia, czyli część górnej wargi okalająca nozdrza zewnętrzne, są pokryte bardzo miłą w doty- ku, krótką i aksamitną sierścią. Nozdrza to końcowy odcinek układu oddechowego i podczas wysiłku fi- zycznego wykonywanego przez konia można obser- wować jak się rozszerzają i zwężają. Dzieje się tak poprzez zwiększenie częstotliwości oraz objętości wykonywanych oddechów. Oczy są osadzone po bokach głowy konia, przez co jego pole widzenia jest dość specyficzne. Patrząc na wprost przed siebie, widzi ostry obraz dzięki obuocz- nemu widzeniu. Natomiast obszar widzenia rozpo- czynający się mniej więcej na wysokości jego kości potylicznych aż do kości kulszowych znajdujących się na zadzie zwierzęcia jest objęty widzeniem jednoocz- nym. Obraz widziany w obszarze tej strefy jest lekko zamazany, ale ciągle zapewnia dość dobrą percepcję wzrokową. Pole martwe, czyli niedostrzegany przez konia obszar, znajduje się między guzami kulszo- wymi, czyli mniej więcej w okolicy jego ogona oraz bezpośrednio pod jego szyją, brzuchem oraz kończy- nami. Zdając sobie sprawę ze specyficznej percepcji wzrokowej wierzchowca, znacznie łatwiej zachować odpowiednie bezpieczeństwo w obejściu. Każdorazo- we wejście w obszar martwego punktu jest ryzykow- ne i może grozić poważnym wypadkiem. Końskie oko jest zbudowane w taki sposób, że rejestrowany przez nie obraz jest powiększony o około 50 w stosunku do ludzkiej percepcji PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH 13 ATLAS JEŹDZIECTWA Końskie zęby są osadzone na szczęce górnej oraz ruchomej kości – żuchwie – i kształtem przypomi- nają prostokąty. Mleczaki pojawiają się stosunko- wo szybko u młodego konia w liczbie 28. Między drugim a czwartym rokiem życia są stopniowo za- stępowane zębami stałymi. Dorosłe ogiery mają na ogół około 40 zębów. Klacze nie mają kłów, więc w  skład ich szczęki wchodzi 38 zębów. Z  przodu szczęki konia znajdują się zęby sieczne i są to ko- lejno cęgi, średniaki oraz okrajki. W  uproszczeniu są one odpowiednikiem jedynek, dwójek oraz tró- jek występujących u człowieka. Następnie u ogie- rów oraz sporadycznie u wałachów wyrastają kły. Wymienione zęby sieczne służą głównie do pobie- rania pokarmu oraz jego wstępnej obróbki mecha- nicznej. Zdecydowanie głębiej na szczęce konia znajdują się zęby przedtrzonowe oraz trzonowe, których zadaniem jest rozcieranie pokarmu i nada- nie mu odpowiedniej łatwej do połknięcia formy. Zęby konia stale przyrastają na długość. Czasem można obserwować wierzchowce, które obgryza- ją drewniane elementy w  stajni lub nadgryzają drzewa na pastwisku. Powinien być to sygnał, że ich zgryz wymaga korekty, bo jeśli zęby są za dłu- gie lub ich końce zbyt ostre, mogą poranić język zwierzęcia. W większości przypadków zęby ścierają się naturalnie w czasie pobierania oraz rozcierania pokarmu, natomiast jeśli przyrost jest zbyt duży lub jeśli koń spożywa zbyt miękkie pokarmy, zęby wy- magają korekty mechanicznej. Jest to zabieg wy- muszający precyzję, dlatego też wykonują go wy- łącznie wykwalifikowani weterynarze przy użyciu specjalistycznego sprzętu. WAŁACH Wałach to wykastrowany koń płci męskiej. Ogiery kastruje się w celu uspokojenia ich charakteru (z natury są porywcze) oraz w celu uniemożliwie- nia im reprodukcji. ZĘBY TRZONOWE ZĘBY PRZEDTRZONOWE DIASTEMA SIEKACZE OKRAJKI ŚREDNIAKI CĘGI KIEŁ ZĄB WILCZY KIEŁ Zęby konia są zakorzenione w kości siekaczowej oraz żuchwie. Z przodu szczęki wyróżnia się kły oraz siekacze, natomiast zęby przedtrzonowe oraz trzonowe znajdują się w głębszej części pyska konia 14 PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH ATLAS JEŹDZIECTWA Na pysku konia można zauważyć wibrysy, czyli wąsy czuciowe. Są to grube, proste, sztywne włosy, występujące u niektórych ssaków, w tym również u koni. Dzięki licznym zakończeniom nerwowym poduszeczki zatokowej sygnały dotykowe mogą być bardzo precyzyjnie przekazywane do organizmu Szyja Szyja kręgowców stanowi pierwszy odcinek kręgo- słupa. W przypadku koni łączy ona głowę z tułowiem, czyli kłodą, a  w  jej skład wchodzi siedem kręgów szyjnych, które są wzmacniane oraz stabilizowa- ne przez więzadła oraz mięśnie. Połączenia między kręgami są ruchome, co sprawia, że szyja konia ma bardzo duży zakres ruchu. Jej górny brzeg jest na- zywany karkiem lub grzebieniem i wyrasta z niego dłuższy włos konia, czyli grzywa. U  wierzchowców z  nadmiernym otłuszczeniem na grzebieniu widać wał w postaci zwoju tłuszczu. Dolny brzeg szyi nazy- wa się podgardlem. Mięśnie występujące po obu stronach szyi powinny być ukształtowane identycznie. Wszelkie zauważalne dysproporcje są zazwyczaj spowodowane nieprawidło- wym treningiem, który zbyt mocno obciąża jedną stro- nę, zaniedbując tym samym stronę przeciwną. Profil szyi może mieć również charakterystyczny kształt, naj- częściej występującą jest szyja prosta, gdzie linie grze- bienia oraz podgardla mają raczej prosty kształt. Szyja o profilu łabędzim jest wygięta łukowato, a jej forma przypomina szyję łabędzia. Profil jeleni szyi charakte- ryzuje się uwypukleniem linii podgardla. Szyja wraz z głową konia są odpowiedzialne za utrzymanie rów- nowagi i prawidłowe ułożenie środka ciężkości masy. PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH 15 ATLAS JEŹDZIECTWA 1 2 3 Profile szyi konia: 1. garbonosy profil głowy, szyja jelenia 2. wklęsły (szczupaczy) profil głowy, szyja łabędzia 3. prosty profil głowy, szyja prosta Głowa konia: 1. ucho 2. potylica 3. grzywa 4. grzywka 5. czoło 6. grzbiet nosa 7. oko 8. chrapy 9. nozdrza 10. warga górna 11. grzebień twarzowy 12. ganasz 13. gardło 16 PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH ATLAS JEŹDZIECTWA Budowa konia: 1. głowa 2. szyja 3. klatka piersiowa 4. przedramię 5. nadgarstek 6. nadpęcie 7. pęcina 8. kopyto 9. staw pęcinowy 10. kasztan 11. łokieć 12. mostek 13. brzuch 14. słabizna 15. kolano 16. podudzie 17. koronka 18. piętka 19. staw skokowy 20. ostroga 21. guz kulszowy 22. ogon 23. zad 24. guz biodrowy 25. lędźwie 26. grzbiet 27. kłąb 28. kark 2 3 4 5 1 6 26 25 24 23 22 21 7 8 9 10 12 27 11 13 14 15 20 19 18 17 16 Układ kostny konia: 1. kręg szczytowy 2. dół skroniowy 3. kość nosowa 4. otwór kostny nosa 5. żuchwa 6. mostek 7. kość promieniowa i łokciowa (kość podramienia) 8.kość nadgarstka 9. kość śródręcza 10. kość koronowa 11. kość kopytowa 12. żebra 13. rzepka 14. staw kolanowy 15. guz piętowy 16. kość pęcinowa 17. kości śródstopia 18. kość stawu skokowego 19. kość podudzia 20. kość udowa 21. kość biodrowa (miednica) 22. kręgi ogonowe 23. kręgi lędźwiowe 24. kręgi piersiowe 25. kolczaste wyrostki 26. łopatka 27. trzeszczka pęcinowa PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH 17 Kłoda Kłoda to najbardziej rozbudowana część ciała konia, rozpoczynająca się w miejscu nazywanym wcięciem siekiery, czyli w  połączeniu szyi konia z  pierwszym kręgiem piersiowym, a kończy ostatnim kręgiem pier- siowym, który łączy się bezpośrednio z  pierwszym kręgiem lędźwiowym. Charakterystyczna wzniosłość utworzona w miejscu tego złączenia to kłąb i właśnie na podstawie dokładnego pomiaru jego wysokości podaje się wzrost konia. Tułów tworzy 18 kręgów piersiowych, z  którymi bezpośrednio łączą się żebra. Pierwsze osiem par to żebra właściwe, natomiast pozostałe 10 nazywa się żebrami rzekomymi, czyli oddechowymi. Mostek łączy bezpośrednio osiem par żeber właściwych, natomiast rzekome są połączone ze sobą za pomocą chrząstki żebrowej. Podstawową funkcją żeber jest ochrona ważnych dla życia serca i płuc znajdujących się w klat- ce piersiowej. Odgrywają również ważną rolę w pro- cesie oddychania, gdyż stanowią miejsce przyczepu mięśni oddechowych. Dzięki występowaniu chrząstek między żebrami a mostkiem jest możliwe zwiększanie i zmniejszanie objętości klatki piersiowej, co zapew- nia wykonanie wdechu i wydechu. Grzbiet konia powinien być prosty, szeroki oraz bardzo dobrze umięśniony. Stanowi on fundament prawidłowego użytkowania konia przy jednoczesnym względzie na jego zdrowie. Przykładowo, wklęsły grzbiet jest nie tylko wadą budowy, ale może rów- ATLAS JEŹDZIECTWA nież całkowicie wykluczyć konia z pracy pod siodłem. Mimo że kręgosłup wierzchowca jest bardzo solidną konstrukcją, należy bardzo rozważnie dobierać ciężar, który ma się znajdować na jego grzbiecie. Nadmierne obciążanie tej części może doprowadzić do powsta- nia różnego typu zwyrodnień oraz urazów. Szczegól- nie na szwank narażony jest grzbiet koni młodych oraz starszych, a już największym błędem nadmierne obciążanie grzbietu źrebaków i koni młodych. Odcinek lędźwiowy kręgosłupa konia jest jego naj- słabszym punktem, dlatego w ogóle nie wolno go ob- ciążać. Tworzy go sześć kręgów lędźwiowych, które łą- czą się z kręgami piersiowymi oraz z kością krzyżową. Krzyż wraz z kośćmi miednicy stanowią solidny stelaż zadu konia. Ostatnim odcinkiem jego kręgosłupa jest część ogonowa, zazwyczaj okryta gęstym ogonem, czyli długim włosiem wyrastającym z  rzepa ogono- wego. W jej skład wchodzi 16–18 drobnych kręgów. W dolnej części kłody, z tyłu klatki piersiowej, jest zlokalizowana jama brzuszna, wewnątrz której znaj- dują się ważne odcinki układu pokarmowego, wydal- niczego oraz rozrodczego. Połączenie bocznych ścian brzucha z kończyną tylną konia jest nazywane słabi- zną. To dość wrażliwe miejsce, dlatego raczej powinno się ograniczać jego dotykanie do koniecznych zabie- gów pielęgnacyjnych. Dokładna znajomość położenia wymienionych powyżej części ciała konia ułatwia prawidłowe dopasowanie oraz ułożenie siodła oraz innych elementów rzędu końskiego. Budowa koni jest uwarunkowana głównie genetycznie, zgodnie z przynależnością do rasy. Na ogólny wygląd konia mają również wpływ czynniki zewnętrzne, takie jak prawidłowe odżywianie, warunki bytowe oraz użytkowanie 18 PODSTAWOWE INFORMACJE O KONIACH
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Atlas jeździectwa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: