Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00882 011069 7491815 na godz. na dobę w sumie
Atlas żeglarski - ebook/pdf
Atlas żeglarski - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 193
Wydawca: SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8059-116-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Atlas żeglarski to poradnik skierowany do osób, które chciałyby rozpocząć przygodę z żeglowaniem. Zawiera wszystkie niezbędne wiadomości wymagane w programie szkolenia na stopień żeglarza. W klarowny sposób prezentuje podstawowe informacje z zakresu: budowy jachtu, teorii żeglowania, przepisów, locji śródlądowej, meteorologii i ratownictwa. Rozdziały dotyczące manewrowania jachtem żaglowym oraz węzłów żeglarskich zawierają szczegółowe rysunki instruktażowe.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MICHAŁ KLAWINSKI KOMPENDIUM DLA ZEGLARZA JACHTOWEGO . ATLAS . ZEGLARSKI Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Podstawowe rodzaje żeglarstwa 5 Krótka historia żeglarstwa 6 Dla kogo jest żeglarstwo 9 11 Budowa jachtu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Rodzaje i klasyfikacja jachtów żaglowych Budowa kadłuba jachtu 15 Omasztowanie, olinowanie i ożaglowanie jachtu 19 Jachtowy silnik pomocniczy 29 Teoria żeglowania. Dlaczego jacht płynie . . . . . . . . . 34 Rodzaje wiatru i ich działanie na łódź 34 Siły działające na jacht w ruchu 38 Współdziałanie sił działających na jacht 40 42 Stateczność jachtu Sterowność jachtu 44 Najważniejsze przepisy żeglugowe . . . . . . . . . . . . 45 Etykieta żeglarska 45 Uwarunkowania prawne dotyczące uprawiania 47 turystyki żeglarskiej 50 Przepisy na śródlądowych drogach wodnych Kto ma pierwszeństwo na wodzie? 53 Kilka słów o regatach 55 59 Oznakowanie jednostek i sygnalizacja Ochrona środowiska 63 Locja śródlądowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Śródlądowe drogi wodne 64 Budowle hydrotechniczne 68 Szlaki żeglowne 71 Oznakowanie śródlądowych dróg wodnych 72 Nawigacyjne przygotowanie rejsu 81 Najpopularniejsze śródlądowe szlaki wodne w Polsce 82 Podstawy ratownictwa jachtowego . . . . . . . . . . . . . 90 Zasady bezpiecznego żeglowania 90 Środki bezpieczeństwa na jachcie 93 Żeglowanie w trudnych warunkach 95 97 System Sygnalizacji Ostrzegawczej Wywrotka jachtu 98 101 Sposoby wzywania pomocy na wodzie 102 Służby ratunkowe na wodzie Pierwsza pomoc 103 Elementy meteorologii w żeglarstwie . . . . . . . . . . . 112 Czynniki kształtujące pogodę 112 Wiatr 116 Zjawiska meteorologiczne oraz ich oznaki 121 Prognozowanie zmian pogody na podstawie własnych obserwacji 124 Prognozy pogody 126 128 Liny i węzły żeglarskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Liny Węzły żeglarskie 131 Węzły do łączenia lin 136 Węzły cumownicze 138 Manewrowanie jachtem żaglowym . . . . . . . . . . . . 140 Przygotowanie do żeglugi 140 Czynności podstawowe i manewry proste 148 Manewry złożone 160 Manewry na silniku 180 Zakres wymagań egzaminacyjnych na stopień żeglarza jachtowego . . . . . . . . . . . . . 186 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 Wstęp Wprowadzenie Żeglarstwo jest dziedziną tak szeroką, że trudno utworzyć jego jedną definicję. Od zarania dziejów była to główna gałąź transportu, która w  później- szych czasach przerodziła się w dyscyplinę sportu, formę uprawiania turystyki i  sposób rekreacji. Że- glarstwo powinniśmy też rozpatrywać w  katego- riach szerszego zjawiska. Istnieje przecież cała kul- tura marynistyczna, w  której zawierają się między innymi: książki, malarstwo, muzyka, a  nawet cha- rakterystyczny ubiór. Jakkolwiek byśmy jednak roz- patrywali ten fenomen, musimy uznać, że żeglar- stwo to niezwykle wciągająca dziedzina, która pochłania bez reszty, i na tyle rozległa, że każ- dy może tu odnaleźć swoją niszę, w której będzie się realizował i  która sprawi mu wiele radości. ATLAS ŻEGLARSKI Niezależnie od tego, jaką formę żeglarstwa wy- bierzemy dla siebie i jak bardzo się w nią zaanga- żujemy, od czegoś musimy zacząć. I w tym właśnie ma pomóc ta książka. Choć zawiera wszystkie nie- zbędne informacje wymagane w programie szko- lenia na stopień żeglarza jachtowego, w zamyśle autora nie jest to typowy podręcznik. Należy ją traktować bardziej jako formę krótkiego prze- wodnika, który w  sposób zrozumiały wprowadzi w świat żeglarstwa. W książce znajdują się podstawowe informacje na temat budowy jachtu, teorii żeglowania, przepi- sów, locji śródlądowej, meteorologii i ratownictwa. Są też działy dotyczące manewrowania jachtem ża- glowym oraz najważniejszych węzłów żeglarskich. Czy książka ta nauczy, jak żeglować? Oczywi- ście nie! Żeglarstwo to przede wszystkim prakty- ka, więc najlepszą nauką będzie samo żeglowanie. Powinno się ono odbywać pod okiem doświad- czonego instruktora, który zadba, by nauka była szybka, skuteczna i przede wszystkim bezpieczna. 4 WSTĘP | Wprowadzenie ATLAS ŻEGLARSKI Podstawowe rodzaje żeglarstwa Współczesne żeglarstwo przybiera przeróżne formy i może być realizowane na niemal każdym akwenie. Wyróżnia się kilka podstawowych form tego spor- tu, granice między nimi są jednak często bardzo płynne i trudne do zdefiniowania. Za dwa główne rodzaje żeglarstwa, różniące się zasadami i sprzę- tem, uznaje się żeglarstwo śródlądowe i morskie. Żeglarstwo śródlądowe najprościej rzecz ujmu­ jąc, jest to żeglowanie po wodach słodkich, reali- zowane na akwenach zamkniętych, przede wszyst- kim na jeziorach i zalewach, ale też na rzekach lub kanałach. Żeglarstwo śródlądowe odbywa się na mniejszych łodziach – zarówno odkrytopokłado- wych, jak i kabinowych. Żeglarska przygoda rozpo- czyna się najczęściej na śródlądziu. Żeglarstwo morskie to często kolejny stopień wtajemniczenia w  żeglarski świat, choć oczywi- ście nie jest to regułą. Żeglowanie po morzu wiąże się z obcowaniem ze znacznie większymi wodami, z silniejszym wiatrem i wyższymi falami. Wyma- ga więcej, często bardzo specjalistycznej wiedzy, a jachty morskie różnią się od tych używanych na śródlądziu, choć podstawowe zasady żeglowania pozostają takie same. Żeglarstwo śródlądowe (Jezioro Solińskie) Nie ma znaczenia, jaką żeglarską drogę wy- bierzemy. Czy wystarczy nam zabawa na jeziorze, na małej odkrytopokładowej łodzi, czy będziemy przemierzać śródlądowe szlaki żeglugowe. A może ruszymy na podbój mórz i oceanów. Będziemy że- glować sportowo lub turystycznie, na małej łód- ce albo wielkim żaglowcu. Najważniejsze jest to, aby czerpać z  tego jak największą przyjemność, a także robić to bezpiecznie i odpowiedzialnie. Żeglarstwo morskie (Zatoka Gdańska) Podstawowe rodzaje żeglarstwa | WSTĘP 5 ATLAS ŻEGLARSKI Model barku STS „Lwów” – pierwszego polskiego żaglowca szkolnego Krótka historia żeglarstwa Navigare necesse est, vivere non est necesse. Żeglowanie jest rzeczą konieczną, życie – nie- konieczną. Ta znana chyba wszystkim żeglarzom sentencja Pompejusza, wypowiedziana podczas rejsu statkiem w  czasie burzy, doskonale obrazuje znaczenie żeglarstwa w dziejach ludzkości. Podróże morskie stanowiły najszybszy sposób przemierzania świata i  pozwalały rozwijać handel i  gospodarkę. Morskie podboje przez wieki były przyczyną powsta- nia i upadku wielu światowych potęg. Przez niemal całą historię ludzkości łodzie napędzał wiatr, jednak od czasu wprowadzenia silników parowych, a póź- niej spalinowych, napęd żaglowy stracił na znacze- niu. Ale tak jak po wynalezieniu samochodów ludzie nie przestali jeździć konno, tak przetrwało żeglar- stwo, które stało się sportem, hobby i sposobem na przeżycie niezapomnianych przygód. Warto więc pamiętać, że nawet gdy żeglujemy niewielką łupiną na bardzo małym jeziorze, wciąż jesteśmy spadko- biercami wielu pokoleń żeglarzy, którzy od najdaw- niejszych czasów przemierzali rzeki, jeziora, morza i oceany, napędzani siłą wiatru i chęcią sprawdzenia, co znajduje się za horyzontem. 6 WSTĘP | Krótka historia żeglarstwa Historia żeglarstwa w Polsce sięga 1919 r., kie- dy niepodległa Rzeczpospolita na mocy traktatu wersalskiego otrzymała pas wybrzeża o długości 147 km. Równolegle powstało Stowarzyszenie Przyjaciół Żeglarstwa w Charzykowach, które póź- niej zmieniło się w pierwszy polski klub żeglarski. Ogromny wkład w  tworzenie zrębów żeglarstwa mieli członkowie działających jeszcze pod zabo- „Dar Pomorza” pod żaglami (fotografia archiwalna) ATLAS ŻEGLARSKI rami harcerskich drużyn wodnych. W 1920 r. Pol- ska zakupiła dla nowo powstałej Szkoły Morskiej w  Tczewie pierwszy żaglowiec – „Lwów”. Cztery lata później, w 1924 r., powołano Polski Związek Żeglarski (PZŻ), do którego głównych zadań na- leżało stworzenie i rejestracja polskich reprezen- tantów na igrzyska olimpijskie w  Paryżu. W  tym samym roku powstał Yacht Klub Polski, założony przez Antoniego Aleksandrowicza i generała Ma- riusza Zaruskiego, który stanął na czele tej insty- tucji. Mariusz Zaruski był postacią nietuzinkową, harcerzem, żeglarzem, człowiekiem wielu talen- tów, a  także wspaniałym organizatorem. Oprócz żeglarstwa i podróży pasjonowały go także góry – był instruktorem narciarstwa, taternikiem, groto- łazem, a przede wszystkim twórcą Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. To mię- dzy innymi dzięki staraniom generała w 1924 r. zakupiono fregatę „Dar Pomorza”, która zastąpiła wysłużony „Lwów”, a także pierwszy harcerski ża- glowiec „Zawisza Czarny”. i „Dar Pomorza” był pierwszym polskim statkiem, który okrążył przylądek Horn. Stało się to w  1937 r., a  jednostką dowodził Kon- stanty Maciejewicz. Współcześnie statek pełni funkcję muzeum, które można zwiedzać przy Nabrzeżu Pomorskim w Gdyni. W 1932 r. w niezwykle ciekawych okolicz- nościach wypłynął z Gdyni na jachcie „Zjawa” młody harcerz Władysław Wagner i tak zaczę- ła się jego siedmioletnia podróż, zakoń- czona w  1939 r. zamknięciem przez pierwszego Polaka pętli wokół kuli ziemskiej. Po drodze Wagner dwu- krotnie tracił jacht, zawsze jednak budował lub zdobywał nowy, by kontynuować podróż. Statek muzeum „Dar Pomorza” w Gdyni Podczas drugiej wojny światowej w polskim że- glarstwie, z oczywistych przyczyn, działo się nie- wiele. Warto jednak wspomnieć, że właśnie wtedy, w  1942 r., w  okupowanej Warszawie powstała najpopularniejsza do dziś polska mała żaglówka śródlądowa o nazwie Omega. Stworzył ją Juliusz Sieradzki, konstruktor jachtów, olimpijczyk i póź- niejszy wielokrotny mistrz Polski w  różnych kla- sach żeglarskich. Po wojnie żeglarstwo powoli się odbudowywa- ło. Ze względu na sytuację polityczną rejsy mor- skie, tym bardziej zagraniczne, były trudne, dla- tego żeglarstwo rekreacyjne skupiło się bardziej na śródlądziu. Powstawało wiele nowych klubów, przystani i ośrodków żeglarskich, często przy du- żych zakładach pracy. Silniejsze wpływy zyskał scentralizowany PZŻ. W  szkoleniu żeglarskim udział brały takie instytucje, jak Liga Obrony Kra- ju (LOK), Polskie Towarzystwo Turystyczno­Krajo- znawcze (PTTK), a także Związek Harcerstwa Pol- skiego (ZHP). Żeglarstwo, zwłaszcza śródlądowe, stało się dostępne, popularne i modne. Krótka historia żeglarstwa | WSTĘP 7 Mimo trudności żeglarstwo morskie wciąż jed- nak działało i  miało się całkiem nieźle, a  to za sprawą wspaniałych żeglarzy i  niesamowitych eskapad, które stały się ich udziałem. • 1965–1966 – jacht „Śmiały” okrążył Amerykę Południową • 1967–1969 – Leonid Teliga jako pierwszy Polak opłynął samotnie świat. Na jachcie „Opty” poko- nał trasę wiodącą przez Kanał Panamski, Cieśni- nę Torresa i wokół Przylądka Dobrej Nadziei. • 1973 – Krzysztof Baranowski opłynął samotnie ziemię na pokładzie jachtu „Polonez”. W odróż- nieniu do Teligi wybrał klasyczną trasę, wiodącą wokół trzech przylądków – Leeuwin, Dobrej Nadziei, Horn • 1976–1978 – Krystyna Chojnowska­Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie opłynęła sa- motnie świat • 1979–1980 – Henryk Jaskuła, jako pierwszy Polak i trzeci człowiek na świecie, okrążył sa- motnie ziemię bez zawijania do portów Po okresie transformacji polskie żeglarstwo nadal się rozwijało. Warto tu wspomnieć takie nazwiska, jak Roman Paszke, który zajął czwarte miejsce w wokółziemskich rega- tach The Race (2000–2001); Mateusz Kusznierewicz, wielo- krotny mistrz świata, mistrz olimpijski w klasie Finn; Mateusz Kusznierewicz podczas igrzysk olimpijskich w Atenach (2004 r.) ATLAS ŻEGLARSKI Henryk Jaskuła kończący samotny rejs w Gdyni (1980 r.) Karol Jabłoński, mistrz świata w klasie Star, jeden z najlepszych na świecie żeglarzy meczowych oraz wielokrotny mistrz świata w bojerowej klasie DN; Zbigniew Gutkowski, samotny żeglarz oceaniczny, który w  2011 r. zajął drugie miejsce w  wokół- ziemskich regatach Velux 5 Oceans na jachcie „Operon”. Lista nazwisk utytułowanych i znanych na świecie polskich żeglarzy jest dłuższa, wciąż także realizowane są wielkie projekty żeglarskie – ekspedycje arktyczne i rejsy wokółziemskie. Polska jest również potęgą w  produkcji jach- tów. Rodzime konstrukcje już w latach 80. XX w. cieszyły się popularnością za granicą, obecnie jednak w wielu dzie- dzinach nasz kraj wiedzie prym w Europie. 8 WSTĘP | Krótka historia żeglarstwa ATLAS ŻEGLARSKI Radość żeglowania Dla kogo jest żeglarstwo Żeglarstwu towarzyszy mit wielkich żaglowców, brodatych kapitanów i  niemożliwych do powtó- rzenia komend, brzmiących niczym czarodziejskie zaklęcia. To wszystko tworzy aurę wiedzy tajemnej, której zwykły śmiertelnik nie jest w  stanie pojąć. Wrażenie takie potęguje dodatkowo niezaprzeczal- ny fakt igrania z wiatrem i wodą – dwoma potężny- mi żywiołami, na które niewątpliwie trzeba uważać. Nic więc dziwnego, że pierwsze pytania, jakie zadaje kursant, zwłaszcza ten dorosły, swojemu instrukto- rowi, brzmią: „Czy ja się do tego nadaję? Czy dam radę się tego nauczyć?”. W aktywności żeglarskiej istnieje ogromne zróż- nicowanie akwenów, rodzaju i  wielkości sprzętu oraz warunków atmosferycznych. Żaden rozsądny żeglarz nigdy nie stwierdzi, że wszystko już wie i wszystko potrafi. Żeglarstwo to ciągła nauka i nie- ustanne podnoszenie poprzeczki – pływanie coraz dalej, na coraz większym i trudniejszym do opano- wania sprzęcie. Od czegoś jednak trzeba zacząć. Aby bezpiecz- nie poruszać się po akwenie niewielką łodzią ża- glową, należy poznać kilka podstawowych zasad i praw, do tego kilka, co najwyżej kilkanaście, no- wych słów oraz kilka sposobów łączenia lin. I tyle! Jeżeli nie brakuje nam zdrowego rozsądku, znamy ograniczenia swoje i sprzętu oraz stosujemy się do zasad bezpieczeństwa, to bez obaw możemy że- glować i cieszyć się wspaniałą zabawą na wodzie. W odpowiednim czasie reszta przyjdzie sama. Żeglarstwo ma jeszcze jedną wyjątkową cechę– w sporcie tym nie obowiązują żadne ograniczenia wiekowe. Wodnej pasji może się oddawać każdy, od kilkuletnich dzieci po osoby starsze, które pod żaglami spędzają emeryturę. Żeglarstwo dostępne jest też dla osób niepełnosprawnych, które na spe- cjalnie przygotowanych jachtach mogą uczestni- czyć w regatach. Jak zacząć? Po pierwsze trzeba się zastanowić, czy naprawdę tego chcemy. Nauka żeglowania z pewnością zajmie sporo cennego czasu. Kilka lub kilkanaście dni nale- ży niemal w całości przeznaczyć na teorię i praktykę, która nie zawsze odbywa się w sprzyjających warun- kach. Trzeba się także liczyć z kosztami. A to dopiero początek, bo jeśli złapie się żeglarskiego bakcyla, to ilość czasu i pieniędzy przeznaczanych na realizację pasji znacznie wzrośnie i  bardzo prawdopodobne, że rosnąć nie przestanie. Dla kogo jest żeglarstwo | WSTĘP 9 ATLAS ŻEGLARSKI Jeżeli jesteśmy tego świadomi i w dalszym cią- gu chcemy spróbować, wówczas należy znaleźć najbliższy akwen, na którym pływają żaglówki. Prawdopodobnie będzie tam klub żeglarski, w  którym można uzyskać informacje o  szkole- niach. Innym sposobem jest wyszukanie w  In- ternecie szkoły żeglarskiej z  odpowiadającą nam ofertą i  skorzystanie z  jej usług. Rynek szkoleń żeglarskich w naszym kraju jest już całkiem spory i bez problemu można znaleźć ciekawą propozycję. i Aby nauczyć się żeglarstwa, najlepiej skorzystać z  usług profesjonalnych firm i  in- struktorów, którzy dzięki wiedzy, doświadczeniu i dostępowi do odpowiedniego sprzętu szybko i co najważniejsze bezpiecznie wprowadzą nas w świat białych żagli. Jak długo trwa nauka Kiedy już wiemy, gdzie można zostać żeglarzem, powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie umiejętności chcemy zdobyć. Ilość materiału, za- równo teoretycznego, jak i  praktycznego, jest tak duża i zróżnicowana, że weekendowe szkolenie na pewno nie wystarczy. Jeżeli chcemy się nauczyć sprawnie obsługiwać małą, śródlądową łódź żaglową do 7,5 m długości (zakres, na który nie są wymagane żadne upraw- nienia), na szkolenie wystarczy około czterech– pięciu dni. Takie szkolenia są jednak organizowa- ne rzadko, ponieważ większość kursantów woli od razu ubiegać się o stopnie żeglarskie, czyli patenty. Praktyczny kurs żeglarski dla dorosłych 10 WSTĘP | Dla kogo jest żeglarstwo Naukę żeglarstwa można rozpocząć już w wieku kilku lat Kiedy chcemy zdobyć patent żeglarza jachtowego lub jachtowego sternika morskiego zgodnie z pro- gramem szkolenia Polskiego Związku Żeglarskiego, wówczas czas szkolenia jest dokładnie określony. Kurs praktyczny jednego uczestnika nie powinien być krótszy niż 15 godzin w przypadku szkolenia na stopień żeglarza jachtowego i 10 godzin w przypad- ku jachtowego sternika morskiego. Normy te – je- żeli pływamy w załogach czteroosobowych, a dzień szkoleniowy trwa sześć godzin – dają nam 10 dni w  przypadku żeglarza jachtowego i  około sied- miu w  przypadku jachtowego sternika morskiego. Do tego należy doliczyć czas niezbędny do zdobycia wiedzy teoretycznej, która jest najczęściej przekazy- wana w formie wykładów. Każde z  wymienionych szkoleń ma za zadanie przygotować kursantów do egzaminu na państwo- wy stopień żeglarski, a  więc musi być komplek- sowe. Szkolenie na stopień żeglarza jachtowego nie powinno więc trwać krócej niż 10 dni szko- leniowych, wzbogaconych o wykłady, a w przypad- ku jachtowego sternika morskiego – siedem dni szkoleniowych i wykłady. Możliwe formy szkolenia to: • szkolenie ciągłe (codzienne), które jest realizo- wane dzień pod dniu, najczęściej w formie obo- zów żeglarskich, • szkolenie weekendowe, odbywające się pod- czas dwu­ lub trzydniowych zjazdów (bardzo popularne wśród osób dorosłych, pracujących), • rejs szkoleniowy, kiedy całe szkolenie odbywa się podczas rejsu żeglarskiego, co daje dużą różnorodność warunków szkoleniowych (jest to przede wszystkim szkolenie morskie, jednak pojawia się coraz więcej ofert śródlądowych). ATLAS ŻEGLARSKI Budowa jachtu Jacht żaglowy, zwany również łodzią żaglową lub po prostu żaglówką, jest pierwszą rzeczą, z jaką się stykamy, rozpoczynając przygodę z  żeglarstwem. Jest to każda jednostka pływająca, która jako głów- ne źródło napędu wykorzystuje siłę wiatru, zamie- nianą na siłę napędową za pomocą żagli. i Specyficzne żeglarskie nazewnictwo, mimo że brzmi dość obco, jest typowe dla na- szego kraju i nie jest uniwersalne. Najbardziej rozpowszechnione na świecie nazewnictwo anglosaskie charakteryzuje się zupełnie od- miennym źródłosłowem. Żeglując na pozio- mie zaawansowanym lub wybierając się na zagraniczne rejsy, warto się zapoznać z  tym zagadnieniem. Teoretycznie żaglówką będzie więc również ze- staw windsurfingowy lub kitesurfingowy. Jednak specyfika zarówno samych konstrukcji, jak i spo- sobu żeglowania na nich tak bardzo odbiega od klasycznego żeglarstwa, że w  tej książce zostaną niemal pominięte. Ważne jest poznanie elementów składo- wych sprzętu, na którym będziemy pły- wać, ich budowy, przeznaczenia i sposo- bu użycia. Mimo ogromnej różnorodno- ści sprzętu żeglarskiego, różnej jego wielkości, kształtu, a  nawet zasad działania można wyodrębnić wiele uniwersalnych elementów, z  któ- rych składa się każda żaglówka. Wiele nazw związanych z bu- dową jachtu pojawia się wy- łącznie w żeglarstwie, przez co jest bardzo oryginalna. Fakt ten oraz mnogość określeń mogą nastrę- czać trudności, lecz nie należy się zniechę- cać. Nazwy więk- szości elemen- tów są często używane podczas żeglugi (szkolenia), więc utrwalają się poprzez ciągłe po- wtarzanie. i Zarówno deska windsurfingowa, jak i ze- staw do kitesurfingu podlegają takim samym prawom drogi jak łodzie żaglowe. Jacht żaglowy | BUDOWA JACHTU 11 ATLAS ŻEGLARSKI Jacht motorowo­żaglowy • Jachty motorowo-żaglowe są hybrydowymi kon- strukcjami, których sprawność powinna być po- równywalna na żaglach i na silniku. Podział ze względu na konstrukcję kadłuba Kadłub jest unoszącą się na wodzie częścią łodzi, na której zamontowany jest cały osprzęt. • Jachty odkrytopokładowe to najczęściej małe łodzie, w których kadłub nie jest przykryty lub jest częściowo przykryty pokładem. Są to jach- ty do żeglugi dziennej, niezapewniające miejsc do spania. Rodzaje i klasyfikacja jachtów żaglowych Jak już zostało wspomniane, jachty żaglowe cechu- je bardzo duża różnorodność konstrukcyjna, która wynika z  rozmaitej wielkości łodzi, różnorodności akwenów i panujących na nich warunków, przezna- czenia danej konstrukcji oraz zastosowanych roz- wiązań konstrukcyjnych, które z biegiem lat ulegały zmianie. Aby uporządkować nieco zagadnienie, na wstępie zostaną sklasyfikowane konstrukcje jachtów na podstawie najważniejszych kryteriów. Podział ze względu na główne źródło napędu • Jachty motorowe powstały z myślą o napędzie wyłącznie mechanicznym. Często mogą osiągać znaczne prędkości. Jacht motorowy • Jachty żaglowe to łodzie konstruowane z myślą o  wykorzystaniu do napędu siły wiatru. Mogą mieć w wyposażeniu również silnik, lecz jedynie jako element wspomagający, a  nie stanowiący główne źródło napędu. Jacht żaglowy odkrytopokładowy (Omega) • Jachty zakrytopokładowe (kabinowe) to jed- nostki, których kadłuby są zakryte pokładem (nadbudówką), tworząc w  ten sposób miejsce, w którym może przebywać załoga. • Jachty mieczowe są łodziami o  ruchomej płe- twie stabilizującej (miecz). Ich zanurzenie jest regulowane, przez co pozwalają na łatwiejszy Jacht żaglowy kabinowy 12 BUDOWA JACHTU | Rodzaje i klasyfikacja jachtów żaglowych ATLAS ŻEGLARSKI Duży jacht regatowy dostęp do brzegu oraz żeglugę na wodach o  małej głębokości. Są wykorzystywane prze- ważnie na wodach śródlądowych. • Jachty turystyczne to żaglówki służące do upra- wiania turystyki, które mają zapewniać jak naj- większy komfort i dużą funkcjonalność. • Jachty balastowe to jednostki, w których płetwa stabilizująca jest nieruchoma (kil) i bardzo cięż- ka, co znacznie poprawia stateczność, lecz utrud- nia żeglugę na płytkich wodach. Są wykorzysty- wane niemal wyłącznie na wodach morskich. • Jachty mieczowo-balastowe stanowią połącze- nie jachtu mieczowego i  balastowego. Nisko umieszczony balast w tych jednostkach obniża środek ciężkości, co pozwala na zwiększenie stateczności przy zachowaniu regulowanego zanurzenia. • Jachty wielokadłubowe to jednostki, w których rozdzielenie kadłuba pozwala na zredukowanie oporu wody, a  ich rozszerzenie zwiększa sta- teczność, umożliwiając użycie większych żagli. Cechy te pozwalają wielokadłubowcom osiągać bardzo duże prędkości; w tej kategorii wyróżnia się katamarany (dwa kadłuby) oraz trimarany (trzy kadłuby). Podział ze względu na przeznaczenie • Jachty regatowe są jednostkami przeznaczonymi do uprawiania sportu, które występują w każdym rodzaju i  wielkości, pływające na wodach mor- skich i śródlądowych. Często są bardzo skompli- kowane w obsłudze i trudne w prowadzeniu. • Jachty turystyczno-regatowe stanowią połącze- nie jachtu turystycznego i regatowego. Mają za- pewnić dreszczyk sportowego żeglarstwa przy nieco mniej spartańskich warunkach. Turystyczny jacht wielokadłubowy (katamaran) Rodzaje i klasyfikacja jachtów żaglowych | BUDOWA JACHTU 13 ATLAS ŻEGLARSKI Kategorie projektowe jachtów Kategoria projektowa A – oceaniczna Dopuszczalna siła wiatru (skala Beauforta) Dopuszczalna wysokość fali (m) powyżej 8ºB powyżej 4 m B – pełnomorska do 8ºB włącznie do 4 m włącznie C – przybrzeżna do 6ºB włącznie do 2 m włącznie D – na wody osłonięte do 4ºB włącznie do 0,5 m włącznie Kategorie projektowe jachtów Od 2003 r. również polskie jachty wpro- wadzane do obrotu handlowego w Unii Europejskiej muszą spełniać techniczne wymagania dla rekreacyjnych jednostek pływających. Inaczej mówiąc – powinny uzyskać specjalny certyfikat CE, który na podstawie odpowiednich norm klasy- fikuje rekreacyjne jachty żaglowe według tak zwa- nych kategorii projektowych. Taka kategoria wska- zuje, jaki to jacht oraz gdzie i w jakich warunkach można bezpiecznie na nim żeglować. Kategoria projektowa powinna być umieszczona na tabliczce znamionowej w widocznym miejscu jachtu. Kategorie projektowe mają jedynie jachty względ- nie nowe, nie można ich znaleźć w  konstrukcjach nazwa producenta kategoria projektowa łodzi maksymalna ładowność osób maksymalny zalecany załadunek oznakowanie CE i numer starszych, sprzed 2003 r., lub wyprodukowanych poza Unią Europejską. Kategorie projektowe mogą być także istotne w  procedurze odszkodowawczej, dla­ tego warto przestrzegać zawartych w nich zaleceń. i 23 maja 2003 r.). Szczegółowe normy konstrukcyjne zawie- ra Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i  Polityki Społecznej z  dnia 31 marca 2003 r. w  sprawie zasadniczych wymagań dla rekre- acyjnych jednostek pływających (Dz.U. z  dnia 14 BUDOWA JACHTU | Rodzaje i klasyfikacja jachtów żaglowych ATLAS ŻEGLARSKI Budowa kadłuba jachtu Rozdział ten omawia standardowe jachty śródlą- dowe, zarówno odkrytopokładowe, jak i  kabinowe. Kadłub to unosząca się na wodzie część łodzi, na której zamontowany jest cały osprzęt. Kadłub każ- dego jachtu, łodzi, a  nawet statku ma takie same podstawowe elementy składowe. Dziób (1), czyli przednia część kadłuba, ma ostry kształt, służący temu, aby łódź łatwiej przecinała fale. Po przeciwległej stronie znajduje się rufa (2) – tyl- na część łodzi, najczęściej zakończona przez pawęż (3), czyli pionową grodź. Boki kadłuba to burty (4), prawa i lewa, nazywane zawsze wzdłuż osi łodzi, od rufy w kierunku dziobu, czyli z punktu widzenia ster- nika. Kadłub jest od góry pokryty pokładem, którego przednia część (nad dziobem) to pokład dziobowy (5), z tyłu znajduje się pokład rufowy (6). Nad bur- tami są umieszczone półpokłady (7), prawy i  lewy. Otwarte miejsce w pokładzie, w którym przebywa za- łoga i sternik, to kokpit (8). Obudowa, w której znaj- duje się miecz, czyli płetwa zapewniająca stateczność kursową, to skrzynia mieczowa (9), która na jachtach kabinowych jest umieszczona wewnątrz kabiny, czyli nadbudówki (10). Większe jachty na pokładzie mają relingi (11), czyli barierki zapobiegające wypadnięciu za burtę, zakończone koszem dziobowym (12) i ko- szem rufowym (13). Na łodzi znajdują się również schowki: forpik (14) z przodu i achterpik z tyłu, a tak- że małe półki zwane jaskółkami. Z dna łodzi wystaje – w zależności od konstrukcji kadłuba – płetwa mie- czowa lub płetwa balastowa (15). relingi 11 nadbudówka 10 pokład rufowy 6 kosz rufowy 13 pawęż 3 pokład dziobowy 5 kosz dziobowy 12 1 dziób forpik 14 2 rufa 3 pawęż 8 kokpit rufa 2 7 półpokłady płetwa sterowa 4 burta 15 płetwa mieczowa/balastowa dziób 1 5 pokład dziobowy 9 skrzynia mieczowa Budowa kadłuba jachtu kabinowego i odkrytopokładowego burta 4 15 płetwa mieczowa 8 kokpit Budowa kadłuba jachtu | BUDOWA JACHTU 15 Miecz może być szybrowy (1), czyli podnoszony i opuszczany w pionie. Takie rozwiązanie oszczędza sporo miejsca wewnątrz łodzi i poprawia jej zwrot- ność, ale może być kłopotliwe w przypadku wejścia na mieliznę. Popularniejszy jest działający podobnie do ostrza scyzoryka miecz obrotowy (2), bezpiecz- niejszy i łatwiejszy w obsłudze, ale zajmujący jednak więcej miejsca w kabinie łodzi. Budowa skrzyni mieczowej miecz szybrowy 1 miecz obrotowy 2 Do sterowania łodzią służy urządzenie sterowe, nazywane najczęściej po prostu sterem i  umiesz- czone zawsze w części rufowej. Ster może być za- wieszony na pawęży lub zamontowany pod rufą. Na jachtach śródlądowych sporadycznie występują ATLAS ŻEGLARSKI koła sterowe, a niemal wszystkimi jachtami steruje się za pomocą rumpla (1), na którego końcu mon- tuje się ułatwiającą sterowanie w  przechyle prze- dłużkę, zwaną cepikiem (2). Część steru zanurzona w wodzie to płetwa sterowa (3), a całość spina ze sobą element zwany jarzmem (4). Na jachtach mie- czowych istnieje możliwość regulacji zanurzenia płetwy sterowej. Aby ją podnieść, używa się liny zwanej fałem płetwy sterowej (5). Płetwa sterowa ma jednak tendencję do podnoszenia się, zwłasz- cza przy dużych prędkościach, co bardzo zwiększa opory i  może doprowadzić nawet do jej złamania. Aby zablokować płetwę sterową, wykorzystuje się kontrafał płetwy sterowej, który nie zawsze jest sto- sowany, jeżeli jednak został zamontowany, należy go bezwzględnie używać. i Zaciągając kontrafał płetwy sterowej, trzeba pamiętać, że blokuje się płetwę w pozycji opuszczonej. Nie należy zapominać o jego zlu- zowaniu przed wpłynięciem na płytką wodę. Jachty śródlądowe (mieczowe) powinny być niezatapialne, co oznacza, że po ewentualnej wy- wrotce muszą się utrzymywać wraz z  całą załogą na powierzchni wody. W  tym celu w  kadłubie są zabudowane komory wypornościowe, które taką pływalność zapewniają. W kadłubach bez kabiny są one zabudowane pod pokładem dziobowym i pół- pokładami, a w jachtach kabinowych – w specjalnie przygotowanych miejscach pod pokładem. 5 fał płetwy sterowej 2 cepik 1 rumpel jarzmo 4 3 płetwa sterowa 16 BUDOWA JACHTU | Budowa kadłuba jachtu Budowa urządzenia sterowego ATLAS ŻEGLARSKI kambuz 5 2 stół Schemat wnętrza jachtu kabinowego 4 hundkoja 1 zejściówka Wnętrze jachtu kabinowego oraz podstawowe instalacje jachtowe Jachty kabinowe (z  wyjątkiem tych bardzo regato- wych) powstały z myślą o zapewnieniu załodze jak najlepszych warunków. We współczesnych kabinów- kach, których wnętrze zostało dobrze rozplanowane i  wyposażone, można wygodnie spędzać wakacje. Zabudowa jachtowa to prawdziwy majstersztyk, je- śli chodzi o wykorzystanie przestrzeni. Komfort życia na jachcie zależy przede wszystkim od jego wielkości, ale nawet na małych jednostkach można z powodzeniem mieszkać. Wchodząc pierw- szy raz do wnętrza jachtu kabinowego, wydaje się, że trudno jest tu funkcjonować, zwłaszcza w kilka osób. Wrażenie to jednak szybko mija, a  miejsca, które można zobaczyć z  pokładu jachtu, są często zupełnie niedostępne dla innych turystów. i Liczba miejsc do spania, czyli koi, zależy przede wszystkim od wielkości jachtu. Na przy- kład jacht o  długości około 7,2 m (jednostki bardzo często spotykane) mieści pod pokładem 4–6 osób. Do wnętrza kabiny prowadzi wąska zejściów- ka (1), a pod pokład najczęściej schodzi się po kilku schodkach (należy zachować ostrożność zwłaszcza podczas żeglowania na fali). W  środku, zazwyczaj na skrzyni mieczowej, jest zabudowany składa- ny stół  (2). Na burtach oraz w  części dziobowej znajdują się wygodne kanapy, które po rozłożeniu tworzą koje  (3), czyli łóżka. Szczególnym miej- scem do spania jest tak zwana hundkoja (4), a więc umieszona w części rufowej koja z niskim sufitem. 3 koje Choć może się wydawać, że jest tam zbyt ciasno, to jednak z uwagi na odizolowanie zapewnia ona doskonały komfort. Na większych jachtach stosu- je się zamykane kabiny zapewniające całkowitą prywatność. Bagaże załogi oraz niezbędne wypo- sażenie i  prowiant przechowuje się w  bakistach, umieszczonych pod materacami schowkach, oraz w jaskółkach, czyli małych, specjalnie zabezpieczo- nych półkach. Wyposażenie kambuzu (5) – jachto- wej kuchni – również zależy od wielkości jachtu, jednak podstawę stanowi prosta kuchenka gazowa i mały zlew. Do pełnego komfortu brakuje toalety, czyli kingstona. Na jachtach śródlądowych stosuje się toalety chemiczne, które mogą się znajdować w wydzielonych pomieszczeniach lub być schowa- ne w specjalnej bakiście. Wnętrze dużego jachtu kabinowego Budowa kadłuba jachtu | BUDOWA JACHTU 17 ATLAS ŻEGLARSKI Instalacja wodna jest na jachtach raczej szcząt- kowa. Może być zasilana wodą pitną, ze zbiorników, lub zaburtową. Sterowanie odbywa się za pomocą pompki manualnej lub elektrycznej. i Pobór wody zaburtowej zawsze znajduje się poniżej linii wodnej i jakakolwiek awaria przewodu może się zakończyć zalaniem jach- tu. Na każdym przewodzie powinien być za- montowany zawór. Należy zwrócić szczególną uwagę na jego działanie. Instalacja paliwowa to instalacja, której wy- stępowanie zależy od rodzaju i sposobu zasilania silnika pomocniczego, jaki znajduje się na jachcie. Jeżeli na jachcie znajduje się taka instalacja, jest niezwykle prosta. i Jachtowa instalacja elektryczna, gazo- wa i paliwowa mogą stanowić bardzo poważ- ne zagrożenie pożarowe. Ważne jest, aby na jachcie wyposażonym w takie instalacje zna- lazły się także odpowiednie środki gaśnicze, a załoga była przeszkolona w ich użyciu. Kambuz, czyli jachtowa kuchnia Aby zapewnić maksymalną wygodę, na jachtach są także montowane podstawowe instalacje. Instalacja elektryczna, podobna do samochodo- wej instalacji 12 V, ma zapewniać oświetlenie (nie- kiedy również zasilanie dla radia lub lodówki). Źró- dło prądu stanowi akumulator, który można doła- dować z sieci podczas postoju w porcie. Akumulator mogą również ładować niektóre silniki pomocnicze. i Należy dbać o  dobry stan instalacji, zwłaszcza akumulatorów, które muszą być właściwie zabezpieczone przed działaniem wody. Instalacja elektryczna powinna być od- izolowana od gazowej i paliwowej. Instalacja gazowa stanowi zasilanie kuchenki ga- zowej. Przeważnie jest to turystyczna butla gazowa połączona przewodami z kuchenką. Butla nie może być zamontowana wewnątrz kabiny, dlatego najczę- ściej umieszcza się ją w kokpicie, w specjalnie wen- tylowanej bakiście. i Palniki jachtowych kuchenek są za- bezpieczone przed samoczynnym wpływem gazu, warto jednak pamiętać o  tym, by po zakończeniu pracy w kuchni najpierw zakrę- cić główny zawór (na butli), a później w ma- szynce – w ten sposób nie pozostawimy gazu w  przewodach. Trzeba również odizolować instalację gazową od elektrycznej. 18 BUDOWA JACHTU | Budowa kadłuba jachtu
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Atlas żeglarski
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: