Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00293 009299 15552232 na godz. na dobę w sumie
Atrakcje turystyczne Polski od A do Ż - ebook/pdf
Atrakcje turystyczne Polski od A do Ż - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 416
Wydawca: Multico Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7073-543-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dokąd pojechać w słoneczny weekend? Co zwiedzać w Krakowie, Lublinie, Chełmie czy Żyrardowie? Jaki szlak wybrać, by zobaczyć najpiękniejsze karkonoskie panoramy? Który z rezerwatów Roztocza jest najbardziej malowniczy? Na te i tysiące innych pytań znajdziesz odpowiedzi w 'Atrakcjach turystycznych Polski od A do Ż' Ta najobszerniejsza na rynku encyklopedia turystyczna ma 416 stron, 1303 hasła, ponad 550 aktualnych fotografii. Sprawdzi się jako pomoc w planowaniu wyjazdów, przyda się też w podróży. Podpowie, dokąd warto się udać na dłużej, a co zobaczyć przy okazji. Dzięki mapie i indeksowi szybko odnajdziesz opisywane miejscowości, a podane przy hasłach adresy internetowe pozwolą Ci dotrzeć do aktualnych informacji praktycznych. W Polsce są setki atrakcyjnych miejsc. Teraz w jednym tomie, na wyciągnięcie ręki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

389 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Z Złotów Położony jest bajecznie wśród jezior Krajny, niemal na granicy województw wielkopolskiego i pomorskiego. Miasto tonie w zieleni. Przetrwało tu aż pięć parków miejskich i będący pozostało- ścią po puszczy Zwierzyniec – dawny teren łowiecki rodu Hohenzollernów, dziś zaadaptowany na Ośrodek Eduka- cji Przyrodniczo-Leśnej i Ekologicznej z zagrodą dla dzikich zwierząt. Trud- no więc się dziwić, że w herbie miasta znalazł się jeleń, którego kamienne wyobrażenia zdobią ulice i place Zło- towa. Spośród XVIII- i XIX-wiecznej zabudowy miejskiej wyróżnia się sza- chulcowy dom przy ul. Wojska Polskie- go 2 będący obecnie siedzibą Muzeum Ziemi Złotowskiej. Przy ul. Zamkowej stoi otoczony parkiem dawny pałac Działyńskich przebudowany w latach 30. XIX w. przez Karla Friedricha Schin- kla dla Hohenzollernów. Początek XX stulecia również odcisnął swoje piętno na wyglądzie miasta. Wówczas to przy alei Piasta zbudowano m.in. eklektycz- ne budynki starostwa powiatowego (1910-1912), przed którymi stoi po- mnik Piasta Kołodzieja z 1957 r., oraz ratusz (1913 r.). Przy tej samej ulicy, pod nr. 33 wznosi się neoklasycystycz- na willa tutejszego przedsiębiorcy Friedricha Iwańskiego. Złotowa nie ominęła też moda na secesję – w tym stylu w 1905 r. powstał tzw. Dom Pol- ski przy ul. Domańskiego 5, od 1934 r. będący siedzibą V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech. Najważniejszą świątynią miasta jest barokowa fara pw. Wniebowzięcia NMP. Wybudo- wana w latach 1660-1664 z fundacji Andrzeja Karola Grudzińskiego zacho- wała swój jednorodny, XVII-wieczny wystrój. W jej podziemiach można zo- baczyć wyjątkowy portret trumienny dziecka zdobiący sarkofag syna Zyg- munta, fundatora kościoła. Przy pl. Ko- ściuszki w latach 1829-1830, powstał klasycystyczny kościół pw. św. Stani- sława. Jednonawowy obiekt, z ciężką wieżą frontową, zbudowano według projektu Karla Friedricha Schinkla, z fundacji króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III. www.zlotow.eu Złoty Potok We wsi położonej na Szlaku Orlich Gniazd w 1857 r. mieszkał Zygmunt Krasiński. Dobra te nabył w 1851 r. jego ojciec, gen. Wincenty Krasiński. Początkowo siedzibą rodu był skrom- ny, parterowy dwór z 1829 r., zaadapto- wany obecnie na muzeum poety. Obok dworu pod koniec XIX w. Zygmunt Hendel wybudował pałac dla Edwar- da Aleksandra Raczyńskiego, który ożenił się z córką poety Marią. Rezy- dencję przekształcił w stylu neorene- sansu w 1912 r. Jan Heurich młodszy, na zlecenie wnuka Krasińskiego Karo- la Raczyńskiego. Sąsiadujące ze sobą dwór i pałac otacza park krajobrazowy Dworek Krasińskich w Złotym Potoku. nych gadów, z których część przypomina bajkowe potwory, oraz gigantyczny po- mnik Orła Piastowskiego z rozpostarty- mi skrzydłami nawiązujący do średnio- wiecznej historii miasta. www.ziebice.pl Złotoryja W okolicach miasteczka złoto ryto już od czasów średniowiecznych. W ja- kich warunkach pracowali poszuki- wacze tego kruszcu, można zobaczyć w kopalni złota Aurelia. Jednak z ca- łego labiryntu korytarzy udostępnio- no turystom zaledwie stumetrowy odcinek. Historię wydobywania złota w okolicach Złotoryi przybliża wystawa w Muzeum Złota ulokowanym w domu kata, wznoszącym się przy gotyckich murach miejskich przy ul. Zaułek 2. Co roku tutejsze Bractwo Kopaczy Złota or- ganizuje Międzynarodowe Otwarte Mi- strzostwa Polski w Płukaniu Złota. Cen- trum miasta wyznacza wydłużony ry- nek, którego południową część zajmuje blok śródrynkowych kamienic z ratu- szem. Przy pobliskim pl. Niepodległości wznosi się romańsko-gotycki kościół pw. Narodzenia NMP z prezbiterium i transeptem zbudowanym w 2. ćw. XIII w. oraz halowym korpusem z ok. 1330 r. Ze szczytu XV-wiecznej wieży wschodniej, udostępnianej turystom w sezonie, roztacza się widok na mia- sto, a nawet na odległy szczyt Śnieżki. Panoramę Złotoryi można podziwiać także z tarasu Baszty Kowalskiej będą- cej fragmentem średniowiecznych mu- rów, w obrębie których w XIII w. swo - ją świątynię wystawili franciszkanie. Obec ny kościół pw. św. Jadwigi powstał na jej zrębach w poł. XVIII w. Do miasta nad Kaczawą prowadzi m.in. droga nr 364 łącząca Złotoryję z Legnicą. Przez miasto i jego okolice wiedzie wiele szlaków turystycznych, m.in. Szlak Wy- gasłych Wulkanów czy międzynaro- dowy Szlak św. Jakuba. Nad pobliskim Zalewem Złotoryjskim można zatrzy- mać się na nocleg, a także odpocząć na piaszczystej plaży. www.zlotoryja.pl Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 389 11/5/08 11:11:29 AM 390 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Z Kamieniczki przy rynku w Złotym Stoku. zaprojektowany przez Franciszka Sza- niora – rosną tu egzotyczne drzewa i krzewy przeglądające się w tafli stawu zwanego Irydion. W tutejszym kościele, przebudowanym w 1883 r. przez Win- centego Rakiewicza, spoczywa cór ka poety Elżbieta oraz wnuk Karol Raczyń- ski. Miejsc związanych z wieszczem i jego rodziną jest tu znacznie więcej. Wywierzyskowe źródła rzeki Wiercicy nazwane zostały imieniem Zygmunta i Elżbiety. Zbudowana w ich pobliżu w 1881 r. pstrągarnia, jedna z pierw- szych w Europie, powstała z inicjatywy Edwarda Raczyńskiego (pomysł zre- alizował inżynier Michał Girdwoyń). Okoliczne drzewa i skały noszą nazwy nadane im przez poetę. www.jura.art.pl/pl/miejscow.php?go=zlotypot Złoty Stok Miasteczko położone u podnóża Gór Złotych i Gór Bardzkich jest oddalone zaledwie o 17 km od Kłodzka, do któ- rego prowadzi droga krajowa nr 46. Jego powstanie związane jest z eks- ploatacją okolicznych pokładów złota. Cenny kruszec podobno wydobywano tu już dwa tysiące lat temu. Przez wieki wydrążono pod ziemią ponad 300 km korytarzy. Tutejszą kopalnię zamknię- to dopiero w 1962 r., po niemal 700 latach działalności. Część jej podziemi udostępniono turystom w 1996 r. Naja- trakcyjniej przedstawiają się: Sztolnia Czarna Górna z podziemnym wodospa- dem ośmiometrowym oraz fragmenty sztolni Gertruda, które trzeba przepły- nąć łodzią. W 2008 r. uruchomiono tu podziemny tramwaj. Wyprawę dopeł- nia wycieczka Złotą Ścieżką po miej- scach związanych z górniczą historią miasta. Złoty Stok to miasto pełne zabyt- ków. Dominuje głównie zabudowa z 2. poł. XVIII i z XIX w. Kamienice klasy- cystyczne, eklektyczne i o formach hi- storycznych zachowały się m.in. przy ulicach Wojska Polskiego, św. Jadwigi i przy Rynku. W elewacje wielu z nich wmontowano fragmenty kamieniarki pochodzące z XVI- i XVII-wiecznych do- mów. Spośród zabudowy miejskiej wy- skansen, lecz także dobra baza wypa- dowa na szlaki Babiogórskiego Parku Narodowego. www.orawa.eu Zuzela Wieś położona w dolinie Bugu, przy drodze nr 694 łączącej Ciechanowiec z Brokiem na turystycznej mapie Polski zaistniała stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1989 r. To wówczas w drew- nianym budynku dawnej szkoły otwar- to Muzeum Lat Dziecięcych Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Prymas Ty- siąclecia urodził się w Zuzeli w 1901 r. Tu uczęszczał do szkoły i mieszkał z rodzicami do 1910 r. Jako dziecko był świadkiem budowy nowego kościoła. Neogotycka świątynia zaprojektowa- na przez Józefa Piusa Dziekońskiego zastąpiła stary, drewniany budynek. Prace rozpoczęto w 1908 r., a konse- kracja miała miejsce pięć lat później. Kościół zniszczony w czasie II wojny światowej odbudowano w 1957 r. We- wnątrz znajduje się skromna chrzciel- nica, w której ochrzczono późniejszego prymasa Polski. Niedaleko Zuzeli położona jest Tre- blinka z hitlerowskim obozem zagłady oraz Prostyń – w tamtejszym kościele rodzice Kardynała wzięli ślub w 1899 r. Obecna świątynia w Prostyni – Sank- tuarium Trójcy Przenajświętszej i św. Anny – powstała w latach 1946-1954. We wnętrzu zachowała się jednak cu- downa późnogotycka figura św. Trójcy. Z Zuzeli blisko jest także do Sterdyni, gdzie w latach 1797-1806 Jakub Ku- bicki wzniósł klasycystyczny pałac dla rodziny Ossolińskich. Odnowiona dziś rezydencja pełni funkcje ośrodka hote- lowo-konferencyjnego. Zwardoń Wieś położona w Beskidzie Żywiec- kim, tuż przy granicy ze Słowacją, uzna- na została za mekkę narciarzy. Zimą działa tu kilkanaście wyciągów, z któ- rych najdłuższy ma ponad kilometr. Śnieg na stokach Rachowca zazwyczaj różniają się starsze budynki – mennica z 1520 r. przy pl. Kościelnym 2, gdzie bito złote monety, m.in. dla książąt z dynastii ziębicko-oleśnickiej i brze- sko-legnickiej, oraz kamienica Fugge- rów (1520 r.) przy Rynku 20, która za barokową fasadą zachowała dawny układ wnętrz. Gotycko-renesansowy rodowód ma również kaplica św. Trój- cy z 1583 r. położona przy ul. św. Trójcy, a także pozostający w ruinie kościół pw. św. Barbary, pochodzący z lat 1513- -1517. Ze Złotego Stoku w kierunku Kotliny Kłodzkiej prowadzą liczne szlaki piesze i rowerowe. Szczególnie atrakcyjne są trasy rowerowe MTB. Niemałym wy- zwaniem może okazać się przejście wszystkich etapów trasy w Leśnym Parku Przygody Skalisko – ich pokona- nie zajmuje dwie-trzy godziny. www.zlotystok.pl Zubrzyca Górna Historia Orawskiego Parku Etnogra- ficznego położonego u stóp Babiej Góry i Policy zaczęła się w 1937 r. Wówczas to spadkobiercy rodziny Moniaków – sołtysów Zubrzycy – przekazali dwór powstały w XVII w. na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na mu- zeum. Szczęśliwie do dziś zachowało się całe wyposażenie obiektu, a także stojące obok budynki gospodarskie. Po 1945 r. skansen wzbogacił się o nowe budowle, m.in. chałupy Franciszka Kota z Zubrzycy Górnej i Paś-Filipka z Jabłonki, olejarnię z Lipnicy Małej oraz tartak i folusz. Zubrzyca Górna, do której prowadzi droga nr 957 łącząca Nowy Targ z Ma- kowem Podhalańskim, to nie tylko Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 390 10/24/08 3:29:00 PM 391 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Z utrzymuje się do późnej wiosny. Do dyspozycji turystów oddano też ośrod- ki narciarskie po słowackiej stronie. Zwardoń jest atrakcyjny także latem – wiodą stąd szlaki piesze na Wielką Raczę, Baranią Górę i Rachowiec oraz do Istebnej i Koniakowa. www.zwardon.prv.pl Zwierzyniec Nazwa miejscowości nie jest przy- padkowa. Tu w 1593 r. Jan Zamoyski utworzył drugi w Rzeczypospolitej zwie - rzyniec myśliwski. Do Zamoyskich na łowy przybywali m.in. królowie Włady- sław IV, Jan Kazimierz i Jan III Sobieski. Najbardziej charakterystyczną budow- lą Zwierzyńca jest kościół na wyspie – barokową świątynię wybudowaną w latach 1741-1747, dzięki staraniom Teresy i Tomasza Zamoyskich, zapro- jektował Jerzy de Kawe. W jej pobliżu, na początku XIX w. stanęły klasycy- styczne zabudowania zarządu ordy- nacji Zamoyskich. W 1804 r. powstała pierwsza w Polsce fabryka maszyn rol- niczych. Wtedy też swoją działalność rozpoczął zwierzyniecki browar – jego wyroby w międzywojniu reklamowa- no na plakatach autorstwa Wojciecha Kossaka. Ze Zwierzyńca można wybrać się na Roztocze, a w szczególności na ścieżki Roztoczańskiego Parku Narodowego, m.in. do pobliskiej Florianki, gdzie znaj- duje się Ośrodek Stajennej Hodowli Ko- ników Polskich. W willi plenipotenta ordynacji Zamoyskich z 1890 r. mieści się siedziba dyrekcji RPN, a w pobliżu – ośrodek edukacyjny. Latem można wypocząć nie tylko w ogródku wciąż działającego browaru, lecz także nad stawem Echo i zalewem Rudka. War- to zajrzeć też do lodziarni usytuowa- nej przy wejściu do parku, która sły- nie z najlepszych lodów na wschód od Wisły. Niespełna 10 km na południowy wschód od Zwierzyńca znajduje się skansen w Guciowie. Tu, podobnie jak w Zaborku koło Janowa Podlaskiego, można zatrzymać się na nocleg i wy- śmienite jedzenie. Zagroda Guciów prowadzona przez Annę i Stanisława Jachymków jest coraz bardziej popular- na, więc w sezonie koniecznie trzeba wcześniej zarezerwować pokoje. www.zwierzyniec.info.pl Zwoleń Niewielki Zwoleń, położony przy po- łudniowym krańcu województwa ma- zowieckiego, na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, prawa miejskie uzy- skał w 1425 r. Miasto zasłynęło dzięki poecie renesansu Janowi Kochanow- skiemu, który urodził się w nieodległej Sycynie w 1530 r., od 1574 r. mieszkał Kościół na wyspie w Zwierzyńcu. w pobliskim Czarnolesie, a w Zwole- niu miał prebendę kościelną i właśnie w podziemiach parafialnego kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, w 1584 r. spoczęły jego szczątki. Świą- tynia zbudowana w latach 1564-1595, została powiększona o nawy boczne i wieżę frontową w latach 1920-1935. Zachowały się kaplice kopułowe: Ko- chanowskich z ok. 1610 r. i Owadow- skich z lat 1620-1630. Poetę upamięt- nia epitafium w kościele i dwa pomni- ki w mieście. www.zwolen.pl Zyndranowa Wieś położoną na Przełęczy Dukiel- skiej w Beskidzie Niskim zamieszkiwali niegdyś Łemkowie. Mówiło się nawet, że jest stolicą wschodniej Łemkowsz- czyzny. Dziś po dawnych mieszkańcach nie pozostało zbyt wiele śladów, choć część wysiedlonych osób podczas akcji „Wisła” powróciła w rodzinne strony po 1956 r. We wsi koniecznie trzeba zobaczyć Skansen Kultury Łemkow- skiej. Założył go Fedor Gocz w 1968 r. Głównym obiektem jest chyża z 1860 r., którą Gocz odziedziczył po swoim pradziadku. We wnętrzu zachowała się oryginalna izba pisarza wiejskie- go oraz w pełni wyposażona kuchnia. Pozostały tu również pamiątki doku- mentujące kulturę i życie codzienne społeczności łemkowskiej. Największe wrażenie robi kolekcja żeliwnych krzy- ży zawieszonych na ścianie w obejściu. W swoim skansenie Gocz zgromadził pamiątki nie tylko po Łemkach. Trafiła tu również żydowska chata rodziny Zal- manów z Zyndranowej, w której eks- ponowana jest kolekcja judaików oraz cygańska kuźnia z Olchowca. Do 1976 r. stał tu też pomnik upamiętniający żoł- nierzy poległych w walkach o Przełęcz Dukielską. Władza ludowa wysadziła go w powietrze, ale pamiątki po bo- haterach z tamtych czasów przetrwa- ły w skansenie. Od 1992 r., rokrocznie latem jest tu organizowany festiwal kultury łemkowskiej Od Rusal do Jana, drugi co do ważności po Łemkowskiej Watrze w Zdyni. Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 391 10/24/08 3:29:06 PM 392 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Ż ich sprawą w latach 1688-1697 wnę- trzu nadano barokowy charakter, a na miejscu klasztoru Antonio della Porta wzniósł barokowy gmach kolegium – w XVIII w. dobudowano aulę i skrzy- dła. Na południe od pl. Słowiańskiego znajduje się największa ozdoba mia- sta – barokowa rezydencja książęca. Po drodze warto zwrócić uwagę na bu- dynek sądu rejonowego przy ul. Szpro- tawskiej 3. Klasycystyczny pałacyk z końca XVIII w., w którym w 1813 r. mieszkał Stendhal, dawniej należał do administracji dóbr książęcych. Z kolei budowę książęcego pałacu rozpoczął Albrecht von Wallenstein w 1628 r., według projektu Vincentina Boccaccia, a kontynuowali ją Lobkowitzowie po 1670 r., według projektu Antonia della Porty. Kolejną przebudowę przeprowa- dzono pod koniec XVIII w. dla Petera Birona. Ostateczny kształt nadał mu w latach 1845-1855 Leonhard Dorst von Schatzberg na zlecenie księżnej Dorothei von Talleyrand-Périgord. To dla niej Oskar Teichert przekompono- wał park w stylu angielskim. Na jego obrzeżach von Schatzberg wystawił w latach 1847-1859 neogotycki kościół pw. św. Krzyża. We wnętrzu świątyni, która zachwyca jednorodnym, neogo- tyckim wystrojem, są groby fundatorki i jej rodziny. W pałacu mieści się dziś centrum kultury. Sam park obejmuje zakola Bobru, aż po tory linii kolejo- wej przecinającej miasto. Za torami, w 1939 r. powstał obóz jeniecki Stalag VIIIC, rozbudowany w 1942 r. o Stalag Luft III. Z terenu tego drugiego obozu w nocy z 24 na 25 marca 1944 r. 111- -metrowym tunelem uciekło 76 jeń- ców. 73 uciekinierów zostało schwyta- nych, z czego 50 rozstrzelano. W 1963 r. na podstawie tego wydarzenia powstał film „Wielka ucieczka”. www.um.zagan.pl Żarnowiec (podkarpacki) Dwór w Żarnowcu, położonym mię- dzy Krosnem a Jasłem, powstał pod koniec XVIII w. Parterowy budynek Żagań Kamieniczki w Żaganiu. Wzmiankowany po raz pierwszy w 1202 r., prawa miejskie otrzymał ok. poł. XIII w., stając się jednym z waż- niejszych miast Księstwa Głogowskie- go. W 1312 r. wyodrębniło się Księstwo Żagańskie, zależne politycznie od koro- ny czeskiej, a następnie od monarchii Habsburgów i od 1741 r. od Prus. Zwie- dzanie miasta, które według legen- dy założyła Żaganna, wnuczka króla Kraka, najlepiej rozpocząć od wejścia na 84-metrowej wysokości wieżę nie- istniejącego już kościoła ewangelic- kiego z 1846 r., wzniesioną przy pl. Królowej Jadwigi. Aby dotrzeć na sam szczyt, trzeba przejść przez małe mu- zeum książęcej rodziny Bironów, której członkowie spoczęli w podziemiach tej świątyni. Większość zabytkowej zabu- dowy miasta znajduje się na prawym brzegu przepływającego tędy Bobru. Warto wybrać się na lewą stronę rzeki, do gotycko-barokowego kościoła pw. Nawiedzenia NMP, przy którym zacho- wała się jedna ze starszych w Europie kaplic będących kopią Grobu Pańskiego w Jerozolimie z lat 1588-1589. Idąc od mostu w kierunku rynku, trudno nie zauważyć dawnego zespołu klasztor- nego z gotyckim kościołem pw. Wnie- bowzięcia NMP. Najstarszą świątynię miasta wznieśli augustianie, sprowa- dzeni do Żagania w 1284 r. Najpierw, na przełomie XIII i XIV w. powstało prez- biterium, a następnie, już po 1486 r. korpus, przekształcony ok. 1520 r. wraz z budową wieży i szczytu zachodniego. W kościele szczególną uwagę zwraca nagrobek księcia Henryka IV z 1342 r. Po 1730 r. Karl Martin Frantz nadał wnętrzu świątyni barokowe formy. Zapewne on również wzniósł na go- tyckich fundamentach przylegający do kościoła trójskrzydłowy klasztor z wirydarzem. Gotyckie mury pier- wotnej budowli są czytelne w archi- tekturze kaplicy św. Anny. Bibliotekę klasztorną, w której przechowywane są bezcenne księgi, w 1736 r. ozdobiły freski Georga Wilhelma Neunhertza. Wokół placu klasztornego, przy którym w XV w. wybudowano spichlerz, w la- tach 1740-1758 stanęły budynki kon- wiktu, obecnie zaadaptowane na cele hotelowe. Sercem miasta jest rynek z neorenesansowym ratuszem z lat 1879-1880, ozdobionym wieżą w stylu renesansu florenckiego. Niegdyś plac otaczały XVIII- i XIX-wieczne kamie- niczki. Większość jednak uległa znisz- czeniu w czasie II wojny światowej. Czę- ściowo zachowały się one jeszcze w pie- rzei północnej oraz przy ul. Warszaw- skiej łączącej rynek z pl. Słowiańskim. Przy tym placu, pod nr. 17 wznosi się dawny Dom Kamery Książęcej – baro- kowo-klasycystyczny pałacyk z 1793 r. jest obecnie siedzibą Urzędu Miasta. Sprzed pałacu można zobaczyć wieżę po- franciszkańskiego kościoła pw. św. św. Piotra i Pawła. Ufundowany w 1292 r., powstał na początku XIV w. Gotycką świątynię w 1628 r. przejęli jezuici. Za Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 392 10/24/08 3:29:07 PM 393 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Ż samym czasie klasztor jest budowlą czteroskrzydłową z wirydarzem oto- czonym krużgankami i skrzydłami od północy i zachodu. Wystrój świątyni jest stosunkowo skromny, nie licząc całkiem okazałego ołtarza głównego z ok. 1700 r. i stalli z 1719 r. udekoro- wanych malowanym pejzażami, na tle których przedstawiono historię życia św. Scholastyki i św. Benedykta. Całe bogactwo opactwa kryje się w skarb- cu, którego ozdobą są haftowane szaty liturgiczne, powstałe w XVII-XVIII w. w tutejszym klasztorze. Dwór w Żarnowcu na Podkarpaciu. www.szlakcysterski.org z gankiem został rozbudowany o pię- trowe skrzydło ok. 1870 r. W 1903 r. ta niewielka, otoczona parkiem po- siadłość stała się własnością Marii Konopnickiej – naród podarował jej to miejsce z okazji 25-lecia pracy twórczej. 8 września 1903 r. na dworcu kolejo- wym w pobliskich Jedliczach autorkę „Na jagody” witały tłumy wielbicie- li. Pisarka mieszkała tu z przerwami aż do śmierci w 1910 r. Odwiedzali ją m.in. Rydel, Sienkiewicz, Tetmajer i Wyspiański. Żarnowiecki dworek na- leżał do spadkobierców Konopnickiej do 1956 r., kiedy to został przekazany narodowi polskiemu. Cztery lata póź- niej otwarto tu muzeum pisarki. www.muzeumzarnowiec.pl Żarnowiec (pomorski) O niewielkiej wsi położonej koło Krokowej, w powiecie puckim, zrobi- ło się głośno w 1982 r., gdy nad pobli- skim Jeziorem Żarnowieckim zaczęto budowę pierwszej polskiej elektrowni atomowej – po siedmiu latach wstrzy- mano prace. Największą atrakcją jest więc dawne opactwo cysterek, obecnie benedyktynek. Gotycki kościół z czer- wonej cegły wznoszono od 1279 r. do poł. XIV stulecia. Halowa świątynia o wydłużonym korpusie, mimo póź- niejszych przekształceń, zachowała pierwotny charakter. Powstały w tym Ruiny zamku w Żarach. Żarnowieckie Jezioro Jedno z większych jezior Pomorza Gdańskiego straciło wiele z dawnego uroku w następstwie podjętej w 1982 r. i przerwanej w 1990 r. budowie elek- trowni jądrowej. Uruchomiono tu jed- nak największą w kraju elektrownię szczytowo-pompową o mocy 680 MW. Jest to jezioro rynnowe o powierzchni 1432 ha, długości 7,6 km i maksymal- nej głębokości 16 m (kryptodepresja). Ma wysokie i lesiste brzegi, zwłaszcza brzeg wschodni z kulminacją Góry Zamkowej (95 m n.p.m.). Przepływają- ca przez akwen krótka rzeka Piaśnica, dostępna dla kajakarzy, uchodzi nie- daleko stąd do Bałtyku. Stanowiła ona granicę I i II Rzeczypospolitej. Cennym zabytkiem z epoki gotyku jest pocy- sterski zespół klasztorny w Żarnowcu. Żary To największe miasto znajdującej się obecnie w granicach Polski części Łużyc. Założona w 1260 r. miejscowość krótko należała do Śląska; od XIV w. z całymi Łużycami znalazła się w gra- nicach Czech, od 1635 r. – na teryto- rium Saksonii, a od 1815 r. – Prus. Fara pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – monumentalna gotycka świątynia zbudowana pomiędzy początkiem XIV i XV w. – została odbudowana Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 393 10/24/08 3:29:11 PM 394 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j po zniszczeniach II wojny światowej. Ocalała barokowa kaplica Promnitzów z piękną dekoracją sztukatorską. Po- środku rynku otoczonego XIX-wiecz- nymi kamienicami stoi XIX-wieczny ratusz z zachowanym renesansowym portalem. Najciekawszym zabytkiem miasta jest zespół rezydencjonalny złożony z dwóch wzniesionych obok siebie czworoboków z wewnętrznymi dziedzińcami – zamku i pałacu. Wa- rownię zaczęto budować w XIII w., roz- budowano w XIV i XV w., a następnie przekształcono w formach renesanso- wych w latach 1540-1549, natomiast pałac wzniósł w latach 1710-1726 Giulio Simonetti. Obie budowle od czasów II wojny światowej pozostają w ruinie. W Żarach zachował się też go- tycki gmach superintendentury (obec- nie mieści się tu archiwum), pozosta- łości po murach miejskich z basztami, gotycko-barokowa pofranciszkańska świą tynia pw. św. Barbary i gotycki, niegdyś cmentarny kościółek pw. św. św. Piotra i Pawła. www.zary.pl Ż Żegiestów Położony nad Popradem, między Piw- niczną-Zdrojem a Muszyną, należy do najpiękniej usytuowanych uzdrowisk Małopolski. Sławę zyskał w 1846 r., dzięki odkrywcy tutejszych źródeł Jaku- Dworek w Żelazowej Woli. bowi Ignacemu Medweckiemu. Kurort rozwijał się do czasu wybuchu I wojny światowej – w 1896 r. doprowadzono tu kolej (sporą atrakcją są tunele na linii Tarnów – Leluchów), a w 1908 r. konsekrowano neogotycki kościół dla kuracjuszy. Prawdziwy rozkwit nastą- pił w okresie międzywojnia. W 1929 r. powstał Dom Zdrojowy projektu Adol- fa Szyszko-Bohusza, w 1920 r. cerkiew dla miejscowej ludności, a w latach 1934-1935 sanatorium Wiktor zapro- jektowane przez Jana Bagieńskiego i Zygmunta Wardzałę. Dziś Żegiestów jest miejscem bardzo zaniedbanym. Najczęściej przyjeżdżają tu amatorzy górskich wędrówek, gdyż biegną tędy szlaki Beskidu Sądeckiego. nowany został także przypałacowy park. Wnętrza oficyny zaadaptowano na muzeum Chopina. Od 1954 r. orga- nizowane są tu letnie koncerty oraz recitale uznanych artystów. Kameral- na Żelazowa Wola, położona zaledwie 55 km na zachód od Warszawy, może jednak stracić swój niepowtarzalny urok i charakter, bowiem Narodowy Instytut Fryderyka Chopina – obecny właściciel dworu – planuje tu wysta- wienie nowoczesnej sali koncertowej i kompleksu obsługi turystów. W Żela- zowej Woli, w 1918 r. urodził się także Henryk Szeryng – jeden z najwybit- niejszych polskich skrzypków XX w., a równocześnie jeden z najbardziej niedocenionych u nas wirtuozów. www.zegiestow.pl http://pl.chopin.nifc.pl/institute/ Żelazowa Wola Dla miłośników muzyki Chopina to bez wątpienia miejsce kultowe. Wła- śnie tutaj 22 lutego 1810 r. kompo- zytor przyszedł na świat. Urodził się w dworku będącym oficyną rezydencji Kacpra i Ludwiki Skarbków, u których jego ojciec był guwernerem. Dworek postawiony na początku XIX w. jest je- dyną budowlą z całego założenia pała- cowego, która ocalała. Przekształcony w stylu dworkowym w 1926 r., nabrał bardziej reprezentacyjnego charakte- ru. W latach 1933-1935 przekompo- Żerkowsko- -Czeszewski PK Park chroni cenne walory przyrod- nicze i kulturowe środkowej Wielko- polski. Położony na obydwu brzegach Warty obejmuje jej pradolinę oraz okoliczne wzniesienia morenowe z te- renami leśnymi. Utworzony w 1994 r. zajmuje powierzchnię 15 640 ha. Pra- dolina Warty dzieli park na dwie części. Jego północny fragment porastają zbli- żone do naturalnych Lasy Czeszewskie, jedne z piękniejszych w Wielkopolsce. To właśnie tutaj powstał w 1907 r. pierwszy w Wielkopolsce rezerwat przyrody Czeszewo (23,7 ha, gmina Mi- łosław) z lasem wiązowo-jesionowym w dolinie Warty. Pobliski rezerwat leśny Lutynia (43,4 ha) obejmuje las łęgowy o cechach naturalnych, a Dwu- nastak (9,9 ha) – las dębowo-grabowy. Rezerwat Dębno nad Wartą (21,6 ha) chroni stanowisko rzadkich zwierząt bezkręgowych wraz ze ślimakami. Z kolei południowa część parku obej- muje morenowe wzniesienia Wału Żerkowskiego z licznymi rozcięciami erozyjnymi. Charakterystycznym ak- centem krajobrazu jest tu kulminacja Łysej Góry (161 m n.p.m.). Do tego ob- szaru przylgnęła nazwa Żerkowskiej Szwajcarii. Wyróżnia się on również Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 394 10/24/08 3:29:15 PM 395 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Ż bogatym krajobrazem kulturowym. W miasteczku Żerków, na wzniesieniu, stoi barokowy kościół, a w pobliskim Śmiełowie (nad rzeką Lutynią) ocalał okazały pałac klasycystyczny związa- ny z pobytem w tym miejscu Mickie- wicza w 1831 r. Żmigród Miasto położone jest nad Baryczą i jej dopływami: Młynówką i Sąsiecz- nicą. Nad brzegiem Baryczy, w par- kowym otoczeniu stoją ruiny baroko- wego pałacu wzniesionego w latach 1706-1708 przez Christopha Hacknera dla Frantza Adriana von Hatzfelda. Jego klasycystyczną część, zbudowa- ną w latach 1762-1765, zaprojektował Carl Gotthard Langhans. Obok zacho- wała się renesansowa wieża nieistnie- jącego zamku postawionego w 1560 r. dla Wilhelma von Kurzbacha, do której w XIX w. dobudowano klatkę schodową. Od parku i rezydencji do centrum mia- sta prowadzi ul. Poznańska. Pośrodku rynku stoi kolumna maryjna z 1872 r. Zabytkową zabudowę miasta tworzą domy z ok. 2. poł. XIX w. Na ich tle wy- różnia się manierystyczny kościół pw. św. Trójcy z lat 1595-1607, fundacji Adama von Schaffgotscha. Z zewnątrz świątynia ma nieco eklektyczny cha- rakter, bowiem ok. 1730 r. dostawiono do niej barokową kaplicę, a w latach 1868-1870 Alexis Langer dobudował neogotyckie prezbiterium. Barokowe wnętrze jest dziełem Christopha Hack- nera z lat 1702-1704, a zdobiące je malowidła przypisuje się Feliksowi Antonowi Schefflerowi. W kościele za- chowała się płyta nagrobna Wilhelma von Kurzbacha z ok. 1590 r. Drugą ze żmigrodzkich świątyń wznieśli ewan- gelicy w latach 1854-1858. Neogotycki kościół z ozdobnym stropem belkowym jest dziełem Hermana Wassermana. Miasto położone przy drodze krajo- wej nr 5 (Poznań – Wrocław), na odcin- ku między Rawiczem a Trzebnicą, jest dobrą bazą wypadową na rowerowe wyprawy po Parku Krajobrazowym Dolina Baryczy i w kierunku Stawów Milickich. www.zmigrod.com.pl Wieża ratuszowa na rynku w Żninie. Żnin Największą atrakcją miasta, uzna- wanego niekiedy za stolicę Pałuk, jest wąskotorowa Żnińska Kolej Powiatowa kursująca między Żninem a Gąsawą – ma przystanki w Wenecji, gdzie dzia- ła Muzeum Kolei Wąskotorowej, i w Bi- skupinie słynącym ze zrekonstruowa- nego grodu ludności kultury łużyckiej. Atrakcyjne jest też samo położenie Żni- na, między jeziorami Dużym Żnińskim i Małym Żnińskim (podchodzącym nie- mal pod sam rynek), przez które pro- wadzi szlak kajakowy Gąsawki. Cen- Zespół parkowo- -pałacowy w Żmigrodzie. tralnym punktem miasta jest gotycka wieża ratuszowa. Ośmioboczna, cegla- na baszta z 2. poł. XV w., wyznaczająca środek rynku jest siedzibą Muzeum Zie- mi Pałuckiej. Z jej górnych kondygnacji roztacza się widok na miasto i okoli- cę. Przy ul. 700-lecia – głównej ulicy miasta – stoi kościół pw. św. Floriana. Gotycka, halowa świątynia powstała w XV w., ale jej wnętrza przekształcono na barokowe w latach 1792-1795; wie- żę frontową dostawiono zaś w latach 1910-1925. Przy tej samej ulicy, pod nr. 24, ma swoją siedzibę Muzeum Sztuki Sakralnej. Przedłużeniem ul. 700-lecia jest ul. Klemensa Janickiego biegnąca wzdłuż południowego brzegu Jeziora Żnińskiego Dużego. Stoi przy niej XIV- -wieczny kościół pw. św. Marcina prze- budowany w XVI i na początku XX w. To najstarsza z tutejszych budowli. www.um.znin.pl Żuławy Wiślane W delcie Wisły rozciąga się płaska równina zbudowana z osadów rzecz- nych naniesionych przez jej ujściowe ramiona – Nogat, Szkarpawę i Martwą Wisłę. Zajmuje ona powierzchnię 2525 km2 i ma w ogólnym zarysie kształt trój- kąta. Od zachodu nad równiną Żuław dominuje wysoka krawędź (do ok. 100 m n.p.m.) Pojezierza Kaszubskiego, nato- miast od wschodu – stroma krawędź Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 395 10/24/08 3:29:19 PM 396 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Ż Wzniesień Elbląskich. Znaczne tere- ny zajmują depresje, które w pobliżu Elbląga obniżają się do 1,8 m p.p.m., otaczając płytkie i zarastające jezioro Druzno. Dzięki żyznym glebom (mady) Żuławy stały się ważnym rejonem rol- niczym, a łąki sprzyjają hodowli krów. Sieć kanałów i wałów chroni ten teren przed wylewami Wisły. Po zniszczeniu większości urządzeń melioracyjnych w 1945 r. przez wycofujące się wojska niemieckie trzeba było ponownie osu- szyć zalany teren. Z zabytków wyróż- niają się drewniane domy podcieniowe o konstrukcji szachulcowej (Trutnowy, Kiezmark) i stare wiatraki (Drewnica). Na skraju delty leżą zabytkowe miasta: Gdańsk, Elbląg, Tczew, Malbork. Żydowo jest między Wieś położona przy drodze nr 205, między Polanowem a Bobolicami sły- nie z pierwszej w Polsce elektrowni szczytowo-pompowej. Wybudowano ją w latach 1964-1971, choć pierwsze pla- ny powstały już na początku lat 30. XX w. Usytuowana jeziorami Kwiecko i Kamiennym, a w procesie wytwarzania energii wykorzystuje przekraczającą 82 m różnicę poziomu luster wody. Jest to prawdziwy cud PRL- -owskiej techniki – elektrownia zuży- wa bowiem więcej energii, niż produ- kuje. Ten zabytek techniki jest udo- stępniony zwiedzającym. W samej wsi stoi kościół o konstrukcji szachulcowej z XVIII w., a przy drodze do elektrowni, w lesie, zachowały się kurhany z X w. W pobliżu ma swoje źródła Radew bę- dąca jednym z atrakcyjniejszych szla- ków kajakowych w tej części Pomorza. www.polanow.pl/zydowo Żyrardów Żyrardów to jedna z najlepiej zacho- wanych w Europie XIX-wiecznych osad fabrycznych. Miasto położone ok. 50 km na zachód od Warszawy powstanie zawdzięcza Henrykowi Łubieńskiemu i Philippe’owi Henri de Girardowi, od nazwiska którego wzięło nazwę. To Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie. z inicjatywy Łubieńskiego pod koniec lat 20. XIX stulecia powstały pierwsze przędzalnie lnu i bawełny, które rozbu- dowali później Karol August Dittrich i Karol Hielle. Osada fabryczna prze- kształcana przez cały XIX i na początku XX w. zachowała się niemal w niena- ruszonym stanie po obu stronach prze- cinającej miasto ul. 1 Maja. Jej sercem jest wzorowany na katedrze kolońskiej neogotycki kościół pw. Matki Bożej Po- cieszenia. Wzniesiony w latach 1900- -1903, według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, został ozdobiony witra- żami z pracowni Józefa Mehoffera. Bu- dowla zamykająca perspektywę daw- nego placu targowego, obecnie pl. Jana Pawła II, usytuowana jest naprzeciwko głównego wejścia do dawnych zakła- dów przędzalniczych, które wystawio- no w 1844 r., według projektu Jana Ja- kuba Gaya. Po tej samej stronie co plac targowy rozwinęła się osada fabryczna z budynkami mieszkalnymi, ochronką, szkołą i magistratem. Po drugiej stro- nie ul. 1 Maja, na północ od fabryki, swoje wille i domy miała kierownicza kadra fabryki, a wśród parkowej zie- leni stanął pałac Karola Dittricha Ju- niora. Wzniesiony w latach 1885-1893 w stylu renesansu francuskiego jest siedzibą Muzeum Mazowsza Zachod- niego. Nieco na uboczu stoi przepiękny dworzec kolejowy wzniesiony w stylu polskiego renesansu w 1920 r. według projektu Romualda Millera. Obecnie osada fabryczna jest rewitalizowana i przekształcana w nowoczesny kom- pleks loftów. www.zyrardow.pl Żyrowa Wieś położona jest na obrzeżach Parku Krajobrazowego Góra św. Anny. Według zgodnej opinii znawców znaj- duje się tu najpiękniejszy pałac Opolsz- czyzny. Wieloskrzydłowe założenie skupione wokół dwóch dziedzińców powstało w latach 1631-1644 dla Mel chiora Ferdinanda von Gaschina. Wczes no barokowa rezydencja z fasa- dą ujętą parą wież była wielokrotnie przekształcana. Jednak nawet przebu- dowa z lat 1904-1911 nie zatarła jej ba- rokowego charakteru. Pałac przetrwał II wojnę światową i czasy gospodarki socjalistycznej. Najbardziej ucierpiał w okresie transformacji, w czasach na- rodzin kapitalizmu, na początku lat 90. XX w. Wówczas to zniknęły z wnętrz kaflowe piece, urządzenia i instalacje sanitarne, zniszczono też sztukaterie. Melchior Ferdinand von Gaschin za- służył się dla okolicy nie tylko wznie- sieniem pałacu, ale przede wszystkim Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 396 10/24/08 3:29:30 PM 397 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Ż piaskowcowych przedzielonych war- stwami łupków. Tworzą one kopula- ste grzbiety przechodzące przeważ- nie w strome zbocza dolin. Ok. 80 powierzchni parku pokrywają lasy. W piętrze regla dolnego (550-1150 m n.p.m.) występuje buczyna karpacka i bór jodłowo-świerkowy, a poza tym znaczne tereny zajmują pola upraw- ne, łąki i pastwiska. Piętro regla gór- nego (1150-1400 m n.p.m.) ma dobrze zachowaną naturalną szatę roślinną reprezentowaną przez bór świerkowy, w górnych partiach z domieszką ja- rzębiny. Powyżej górnej granicy lasów, w paśmie Pilska, występują zarośla jarzębiny. Najciekawsze fragmenty przyrody chronione są w dziewięciu rezerwatach. Rezerwat leśny Butorza (30,7 ha, gmina Rajcza) obejmuje dolno - reglowe drzewostany świerkowe. Re- zerwaty leśne Oszast (48,8 ha, gmina Ujsoły) i Pod Rysianką (27,5 ha, gmina Jeleśnia) chronią las bukowo-jodłowo- -świerkowy regla dolnego. W rezerwa- cie Śrubita (25 ha), na stokach Małej Raczy, w piętrze regla dolnego objęto ochroną sędziwe drzewostany miesza- ne naturalnego pochodzenia – są one ostoją głuszca. Bór świerkowy regla górnego chronią rezerwaty leśne Pil- sko (15,4 ha) i Romanka w Beskidzie Żywieckim (98,5 ha). W lasach żyją ry- sie i wilki oraz ssaki łowne, m.in. jeleń karpacki, sarna i dzik. Wśród 106 ga- tunków ptaków jest pięć drapieżnych (jastrząb, myszołów, krogulec, kobuz, pustułka) i wiele śpiewających. Wsie beskidzkie pielęgnują tradycje kultury ludowej. Ważnymi ośrodkami turysty- ki górskiej i narciarskiej są Korbielów i Zwardoń. Żywieckie Jezioro Powstało w 1967 r. jako zbiornik retencyjny na Sole po wybudowaniu zapory ziemnej w Tresnej. Leży w Kotli- nie Żywieckiej i u podnóża Beskidu Ma- łego. Zajmuje powierzchnię 1000 ha, osiąga długość 8 km i głębokość 20 m. W pobliżu zapory z elektrownią wodną brzegi jeziora są wysokie i częściowo zalesione. Nad akwenem chętnie wy- poczywają turyści. budową sanktuarium na pobliskiej Gó- rze św. Anny dla sprowadzonych tam w 1655 r. franciszkanów. Kościół w Ży- rowej postawiono ok. 1300 r. Z pier- wotnej budowli zachowało się prezbi- terium. Korpus i jednowieżowa fasada powstały w 1. poł. XVIII w. z chińskim pawilonem. Konkatedralny kościół pw. Narodzenia NMP powstał w XIV w. i został rozbudowany w XVI w. – zachowało się w nim kilka gotyckich rzeźb. Uwagę zwraca też gotycko-baro- kowy kościół pw. św. Krzyża, zbudowa- ny w XV w. i przekształcony w 1679 r. Pałac Habsburgów w Żywcu. www.zyrowa.com Żywiecki PK Żywiec Miasto o bogatej historii, rozsławio- ne marką piwa warzonego tu od 1856 r. w browarze założonym przez Habs- burgów, leży u stóp Beskidu Małego, nad zaporowym Jeziorem Żywieckim. Warto wybrać się stąd na górskie szla- ki, ale koniecznie trzeba też zwiedzić tutejsze zabytki. Renesansowy zamek z pięknym dziedzińcem krużganko- wym powstał w wyniku rozbudowy gotyckiego budynku przeprowadzonej w XVI w. przez Komorowskich. Wie- lopolscy przekształcili go w duchu baroku w latach 1716-1724, a po poł. XIX w. dla Habsburgów dobudowano neogotycką wieżę. Dziś mieszczą się tu sale koncertowe i ekspozycyjne Mu- zeum Miejskiego. Nieopodal wznosi się pałac Habsburgów z lat 1885-1895, zaadaptowany na szkołę – otoczony jest pięknym parkiem krajobrazowym Park obejmuje jeden z ciekawszych obszarów górskich w Karpatach Za- chodnich wyróżniający się bogatymi walorami przyrodniczymi i kulturowy- mi. Utworzony w 1986 r., leży w woje- wództwie śląskim; zajmuje powierzch- nię 35 870 ha, a jego otulina – 21 790 ha. W jego obrębie znajduje się większa część Beskidu Żywieckiego, który skła- da się z kilku odrębnych grup górskich. Obficie zalesiona grupa Wielkiej Raczy (1236 m n.p.m.) z grzbietem Rycerzo- wej (1207 m n.p.m.) rozcięta jest do- pływami górnej Soły. Ponad górną gra- nicę lasów wznosi się Pilsko (1557 m n.p.m.), potężny kopulasty szczyt, któ- ry tworzy grupę górską z Lipowską (1323 m n.p.m.) i Romanką (1366 m n.p.m.). Do parku włączono również niewielki fragment pasma granicz- nego ze wzniesieniami Zimna (935 m n.p.m.) i Weska (955 m n.p.m.). Beskid Żywiecki jest zbudowany z utworów Z_ZZ_encyklopedia_new.indd 397 10/24/08 3:29:32 PM Stilo Łeba Jastrzębia Góra Żarnowiec Krokowa J. Żarnowieckie Swarzewo Żarnowiec Stilo J. Żarnowieckie Nadole Piaśnica Wejherowo Lębork Trójmiejski PK Lębork S z w a j c a r i a Kaszubski PK M O R M O R Z B A Ł B A Ł T Y T C Y E Z K C E I K SŁOWIŃSKI PN SŁOWIŃSKI PN Łeba J. Łebsko Czołpino Smołdzino Czołpino J. Łebsko Smołdzino Kluki Kluki E I E Ustka J. Gardno Ustka Jarosławiec Jarosławiec Swołowo Swołowo J. Gardno Łupawa Łupawa Cisowo Darłowo Dąbki Cisowo Darłowo Dąbki Słupsk Słupsk Słupia PK Doliny Słupi Słupia PK Doliny Słupi Łapalice K a s z u b s k a Chmielno Chmielno Ustronie Morskie J. Jamno J. Jamno Chłopy Mielno Chłopy Mielno Ustronie Morskie Sierakowo Sławieńskie Sierakowo Sławieńskie Koszalin Koszalin Krąg Krąg Dźwirzyno Pogorzelica Kołobrzeg Dźwirzyno Pogorzelica Kołobrzeg Budzistowo Budzistowo P a r s ę t a P a r s ę t Trzebiatów a Karlino Karlino Trzebiatów Cerkwica Białogard Białogard Rościno Rościno Strzekęcino Strzekęcino Grzybnica Polanów Grzybnica Żydowo Polanów Żydowo Gryfice szla k c Drzewica erski t y s erski t y s szla k c Świdwin P P arsęta arsęta Świdwin Połczyn- -Zdrój Połczyn- -Zdrój Drzewica Biały Bór Biały Bór K a B r d a d r B s Zaborski PK K s Zaborski PK a a Węsiory Węsiory Wieżyca 329 Szymbark Będomin o t y B o j. P Bytów w skie b t y o z w skie o j. P B u z Bytów y b u J. Wdzydze Leśno y Kościerzyna Wdzydzki PK Wdzydze Kiszewskie J. Wdzydze Leśno Wdzydze Kiszewskie J. Charzykowskie J. Charzykowskie Wiele Wiele Odry Brusy Brusy PN BORY TUCHOLSKIE Fojutowo Tucholski PK Brd PN BORY TUCHOLSKIE Fojutowo Brd Bory Dolina Pięciu Jezior Dolina Pięciu Jezior Szczecinek Szczecinek Drawski PK J. Drawsko Drawski PK J. Drawsko Str. Drawsko Str. Drawsko G G w w d d a a Człuchów Człuchów Chojnice Chojnice a a Tucholskie Czaplinek a w s kie P o j . D r . D r P o j Borne Sulinowo Borne Sulinowo kie Czaplinek a w s Krajeński PK Krajeński PK Wierzchlas a ra w D Mirosławiec Mirosławiec Złotów Złotów Koronowo Koronowo Niechorze Niechorze Trzęsacz Trzęsacz Zatoka Pomorska Międzyzdroje Zatoka Pomorska W o l i n Międzyzdroje Świnoujście Świnoujście WOLIŃSKI PN WOLIŃSKI PN W o l i n Kamień Pomorski Cerkwica Kamień Pomorski Gryfice Zalew Zalew Szczeciński Szczeciński Nowe Warpno Puszcza Puszcza N Nowe Warpno N I I E M E M C C Y Y Goleniowska Goleniowska Kliniska Wielkie Kliniska Wielkie Maszewo Maszewo Drawsko Pomorskie Drawsko Pomorskie Szczecin Szczecin Szczeciński PK Szczeciński PK Puszcza Puszcza Bukowa Bukowa Ko bacz Puszcza ł Bukowa Puszcza Bukowa Gryfino Gryfino J. Miedwie J. Miedwie Stargard Ko bacz Szczeciński Stargard Szczeciński ł Iński PK Pęzino Iński PK Pęzino Ińsko Ińsko a ra w D 398 Ż o d A d o i l k s o P e n z c y t s y r u t e c k a r t A j Choszczno Choszczno Drawno Drawno Wałcz Wałcz a d w G Tuczno Tuczno a d w G Górka Klasztorna Górka Klasztorna PK Dolina Dolnej Odry I IIIII I IIIII PK Dolina Dolnej Odry Pyrzyce I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I Rurka I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I Cedynia I I I I I I I I I Chojna Cedynia Moryń Pyrzyce Brzesko Szczecińskie Brzesko Szczecińskie DRAWIEŃSKI PN DRAWIEŃSKI PN Osiek nad Notecią Osiek nad Notecią I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I K a n a ł B y dgoski K a n a ł B y dgoski I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I Bydgoszcz I I I I I Bierzwnik Bierzwnik Przelewice Przelewice Chodzież Chodzież Kcynia Kcynia K u j a w y K u j a w y I I I I I I I I I I I I IIII Lipiany Barlinek Barlinek Dobiegniew Dobiegniew D Rurka Trzcińsko- -Zdrój Chojna Lipiany Trzcińsko- -Zdrój P o j e z i e r z e Moryń Długogóry Myślibórz Myślibórz Długogóry M y ś l i b o r s k i e M y ś l i b o r s k i e P o j e z i e r z e Barlinecko- Barlinecko- -Gorzowski PK Strzelce -Gorzowski PK Krajeńskie r a w a Strzelce Krajeńskie Drezdenko D r a w a WIELEŃ PÓŁNOCNY WIELEŃ PÓŁNOCNY P a ł u k i P a ł u k i Drezdenko Drawsko Drawsko Tarnowo Pałuckie Tarnowo Pałuckie Cedyński PK Cedyński PK Czelin Czelin Gorzów Wlkp. Gorzów Wlkp. Bogdaniec Bogdaniec Santok PK Ujście Warty PK Ujście Warty Świerkocin Świerkocin s P u PN UJŚCIE WARTY c z a z P u Słońsk Kostrzyn nad Odrą Kostrzyn PN nad Odrą UJŚCIE Słońsk WARTY Owczary Owczary Odra Z i e m i a Puszcza Odra Z i e m i a Puszcza Łagów Międzyrzecz Międzyrzecz Łagowski PK Boryszyn Łagów Nietoperek Nietoperek Boryszyn Łagowski PK t e ć N o Santok t z N o c z s N o c t e ć a k N o e a a k c e t Sieraków Sieraków Sierakowski PK Sierakowski PK Pszczew Pszczew Pniewy J. Bytyńskie Pniewy Pszczewski PK Pszczewski PK Bytyń Jaracz Wągrowiec Jaracz Wągrowiec Marcinkowo Dolne Marcinkowo Dolne Biskupin Marcinkowo Górne Marcinkowo Górne Lubostroń Lubostroń Noteć Żnin Żnin Wenecja Wenecja Pakość I I I I Biskupin Mogilno Strzelno Szamotuły Szamotuły Lednicki PK Lednicki PK PK Puszcza Zielonka J. Bytyńskie PK Puszcza Zielonka Lednogóra Lednogóra Trzemeszno Trzemeszno Wylatowo Wylatowo Bytyń Poznań Poznań J. Maltańskie J. Maltańskie PK Promno Swarzędz Swarzędz Pobiedziska Pobiedziska Gniezno Gniezno Mrówki Powidzki PK Powidzki PK PK Promno Czerniejewo Czerniejewo III I I I I I I I I I I I III I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I Lubuska Lubuska I I I I I I I I I I I I I I I L u b u s k a Krzesiński PK Gryżyński PK L u b u s k a Krzesiński PK Gryżyński PK I I I I I I I Nowy Tomyśl . L u b u s k ie Wąsowo Nowy Tomyśl . L u b u s k ie Wąsowo Buk Gościkowo P o j Świebodzin Gościkowo P o j Zbąszyń Świebodzin Zbąszyń Buk Szreniawa WIELKOPOLSKI PN Jeziory Szreniawa WIELKOPOLSKI PN Puszczykowo Puszczykowo ki s w w t o t o p i a s p i a s lak lak Giecz z z s s Kórnik Kórnik Koszuty Koszuty Jeziory Winna Góra Bnin Rogalin Środa Wlkp. Żerkowsko- -Czeszewski PK Rogaliński PK Rakoniewice Rogaliński PK Środa Wlkp. Zaniemyśl Zaniemyśl szlakcys ki Giecz Winna Góra Pyzdry Żerkowsko- -Czeszewski PK Czempiń Czempiń Bnin Rogalin Rakoniewice terski szlakcys s I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I terski Pyzdry Ląd Kl pskę Kl pskę Wolsztyn IIIII IIIII I I Wolsztyn I I I I I I I I I I I I I I I Kazimierz Biskupi Kazimierz Nadwarciański PK Nadwarciański PK zzz_MAPY_encyklopedia_new.indd 398 11/6/08 2:25:39 PM
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Atrakcje turystyczne Polski od A do Ż
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: