Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00129 009713 7505454 na godz. na dobę w sumie
Autorski program nauczania wychowania fizycznego - ebook/pdf
Autorski program nauczania wychowania fizycznego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Fosze Język publikacji: polski
ISBN: 9788375861020 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Dla I, II, III i IV etapu edukacji wraz z rocznymi planami pracy, konspektami zajęć i przedmiotowymi systemami oceniania. Program jest zgodny z nowa podstawą programową.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Krzysztof Warchoł AUTORSKI PROGRAM NAUCZANIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Postawa. Aktywność. Wiedza. Umiejętności. Sprawność Dla I, II, III i IV etapu edukacji wraz z rocznymi planami pracy, konspektami zajęć i przedmiotowymi systemami oceniania 1 Program jest zgodny z nową podstawą programową. Recenzja: Redakcja i korekta językowa: Prof. nadzw. dr hab. Radosław Muszkieta Magdalena Dziwisz Renata Pietrucha-Draus Bożena Świder Skład komputerowy: Projekt okładki: © Copyright by Wydawnictwo Oświatowe FOSZE Rzeszów 2014 ISBN 978-83-7586-102-0 Druk: Wydawnictwo Oświatowe FOSZE 35-021 Rzeszów, ul. Wincentego Pola 6 tel. (17) 863 34 35 e-mail: fosze@fosze.com.pl www.fosze.com.pl 2 „Ruch może zastąpić większość lekarstw – żaden lek nie zastąpi ruchu”. M. Weiss 3 4 Spis treści Wstęp 7 1. Koncepcja programu 9 1.1. Podstawy formalno-prawne i merytoryczne programu 9 1.2. Struktura programu 10 1.3. Odbiorcy programu 10 2. Cele kształcenia i wychowania fizycznego 12 2.1. Cele ogólne kształcenia i wychowania fizycznego 12 2.2. Cele etapowe kształcenia i wychowania fizycznego 14 2.2.1. Edukacja wczesnoszkolna 14 2.2.2. Kształcenie blokowe 14 2.2.3. Gimnazjum 15 2.2.4. Szkoły ponadgimnazjalne 15 2.3. Zadania szkoły w zakresie wychowania fizycznego 15 3. Treści kształcenia i wychowania fizycznego 17 3.1. I etap edukacji (klasy I-III szkoły podstawowej) 17 3.2. II etap edukacji (klasy IV-VI szkoły podstawowej) 18 3.3. III etap edukacji (klasy I-III gimnazjum) 22 3.4. IV etap edukacji (szkoły ponadgimnazjalne) 28 4. Procedury osiągania celów i zadań programu 35 5. Pożądane osiągnięcia dzieci i młodzieży 36 6. Ocena z wychowania fizycznego w teorii i praktyce 39 7. Autorski przedmiotowy system oceniania z wychowania fizycznego 42 7.1. Założenia ogólne 42 7.2. Wymagania szczegółowe – edukacja wczesnoszkolna klas I-III szkoły podstawowej 44 7.3. Wymagania szczegółowe w klasach IV-VI szkoły podstawowej 45 7.4. Wymagania szczegółowe w gimnazjum 48 7.5. Wymagania szczegółowe w szkołach ponadgimnazjalnych 51 7.6. Kryteria oceniania z wychowania fizycznego na ocenę semestralną lub roczną 54 7.7. Postanowienia końcowe 63 8. Szczegółowe plany pracy dydaktyczno-wychowawczej z wychowania fizycznego 64 8.1 Klasa I szkoły podstawowej 64 8.2. Klasa II szkoły podstawowej 71 8.3. Klasa III szkoły podstawowej 77 8.4. Klasa IV szkoły podstawowej 84 8.5. Klasa V szkoły podstawowej 92 8.6. Klasa VI szkoły podstawowej 101 8.7. Klasa I gimnazjum 109 8.8. Klasa II gimnazjum 116 8.9. Klasa III gimnazjum 123 8.10. Klasa I szkoły ponadgimnazjalnej 130 8.11. Klasa II szkoły ponadgimnazjalnej 136 8.12. Klasy III-IV szkoły ponadgimnazjalnej 142 9. Przykłady konspektów lekcji wychowania fizycznego 148 10. Formy ewaluacji programu 166 Literatura podstawowa 223 5 6 Wstęp Poszukiwania optymalnego modelu współczesnego wychowania fizycznego w szkole należy rozpatrywać nie tylko w kategoriach pedagogicznych, ale tak- że społecznych i środowiskowych. Jednym z negatywnych symptomów rozwoju współczesnej cywilizacji jest powszechna pasywność fizyczna. Naturalna potrzeba ruchu czy pracy fizycznej nie należy już do kręgu wartości ważnych ze względu na wspomaganie rozwoju psychofizycznego i zdrowia człowieka. Niestety, wzory zachowań konsumpcyjnych są także charakterystyczne dla dzieci i młodzieży na różnych poziomach edukacji. Wychowanie fizyczne w szkole, jako wiodąca edukacja odpowiedzialna za roz- wój somatyczny i zdrowie uczniów, mimo zwiększania liczby godzin w skali tygo- dnia realizuje swoje zadania tylko częściowo. Symptomy pasywności fizycznej tu też są obecne. W szkołach występuje realny problem nieuzasadnionych zwolnień lekarskich. Dla części rodziców problem edukacji fizycznej swoich dzieci ma zna- czenie marginalne lub traktowany jest w sposób drugorzędny czy drugoplanowy. Status i prestiż wychowania fizycznego w dużej liczbie polskich szkół także pozo- stawia wiele do życzenia. Można powiedzieć, że obserwuje się zjawisko nieformal- nego „hierarchizowania” poszczególnych rodzajów edukacji, czego efektem jest niska pozycja kultury fizycznej w szkole w „rankingu” wszystkich przedmiotów nauczania. Pewne środowiska szkolne i pozaszkolne nie mają dostatecznej świado- mości w aspekcie traktowania i lokowania aktywności fizycznej dzieci i młodzieży na głównej osi starań o pełne zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne czy ducho- we. Błędnym podejściem jest również utożsamianie edukacji fizycznej z efektami sportowymi. Przedstawiony powyżej zarys wybranych problemów wychowania fizyczne- go we współczesnej szkole stał się powodem podjęcia pewnych działań korygu- jących dotychczasowe rozwiązania organizacyjno-programowe. Obecne trendy skłaniają raczej do szukania takich rozwiązań, w których edukacja fizyczna będzie zaspokajała oraz realizowała rzeczywiste potrzeby rozwojowo-zdrowotne dzieci i młodzieży. Autorzy nowej podstawy programowej wychowania fizycznego (od 2009 r.) uważali za konieczne wprowadzenie takich zmian, które istotnie zwięk- szałyby udział wychowania fizycznego w tworzeniu i realizacji programów wy- chowawczych szkoły. Treści nauczania zapisano lapidarnym językiem wymagań, wśród których wyróżniono następujące działy: diagnoza sprawności i aktywności fizycznej oraz rozwoju fizycznego, trening zdrowotny, sporty całego życia i wypo- czynek, bezpieczna aktywność fizyczna i higiena, sport, taniec i edukacja zdrowotna. W sposób znaczący wyeksponowano potrzebę promowania zdrowia środkami kultury fizycznej. Szkoły, a przede wszystkim nauczyciele wychowania fizycznego, zostali zachęceni do bardziej otwartego wdrażania uczniów do aktywnego uczest- nictwa w planowaniu, realizacji i ewaluacji zajęć [Cendrowski 2011]. W ten sposób powstała jeszcze większa potrzeba – w zasadzie obowiązek – tworzenia autorskich programów nauczania wychowania fizycznego. Nauczyciel indywidualnie lub w zespole przedmiotowym, poprzez opracowanie autorskiego programu nauczania może w pełni realizować cele i zadania wychowania fizyczne- 7 go na określonym etapie edukacji. Indywidualna lub zespołowa koncepcja progra- mu pozwala w większym stopniu uwzględnić zainteresowania dzieci i młodzieży wybranymi formami aktywności fizycznej, daje lepsze możliwości wykorzystania bazy sportowej szkoły czy najbliższego środowiska, wychodzi naprzeciw trady- cjom sportowym, rekreacyjnym, turystycznym szkoły oraz lokalnej społeczności. Autorski program nauczania to także pewna forma projektu procesu wychowania fizycznego, w której mogą się urzeczywistnić koncepcje i wersje edukacji fizycznej w szkolnej praktyce. Mam nadzieję, że prezentowana wersja autorskiego programu nauczania wy- chowania fizycznego dla wszystkich etapów edukacji, wraz z rocznymi planami pracy, konspektami zajęć, przedmiotowym systemem oceniania oraz przykładowy- mi formami ewaluacji, przyczyni się chociaż w pewnym zakresie do rozwiązywania bardzo trudnych problemów współczesnego szkolnego wychowania fizycznego. 8 1. KONCEPCJA PROGRAMU 1.1. Podstawy formalno-prawne i merytoryczne programu Przystępując do opracowania autorskiego programu nauczania wychowa- nia fizycznego, autor powinien przeprowadzić kwerendę podstawowych aktów prawnych, mających rangę rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej oraz mieć wiedzę na temat najnowszych osiągnięć z zakresu nauk o kulturze fizycznej, ze szczególnym uwzględnieniem dorobku w dziedzinie teorii i metodyki wychowa- nia fizycznego. Można powiedzieć, że są to dwie niezbędne przesłanki, aby two- rzony autorski program miał odpowiedni poziom formalno-prawny, merytoryczny i metodyczny. A w niektórych sytuacjach czy skrajnych przypadkach, żeby w ogóle został dopuszczony do realizacji w konkretnej szkole. Do podstawowych aktów prawnych, których znajomość jest konieczna przy opracowaniu autorskiego programu nauczania wychowania fizycznego pozwolę sobie zaliczyć: 1) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół; 2) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 marca 2009 r. zmienia- jące rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicz- nych; 3) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 sierpnia 2009 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji dwóch godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego; 4) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 marca 2009 r. zmie- niające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfiko- wania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych; 5) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 2009 r. w spra- wie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników; 6) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2011 r. w sprawie dopuszczalnych form realizacji dwóch godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego. Treść wymienionych dokumentów zawiera duży ładunek wiedzy formalnej i częściowo merytorycznej, bez której w zasadzie nie jest możliwe opracowanie współczesnego programu nauczania. Ważnym uzupełnieniem wiadomości mery- torycznych i metodycznych dla każdego autora programu nauczania wychowania fizycznego są także treści zawarte w najnowszych publikacjach z teorii i metodyki wychowania fizycznego. Wykaz niezbędnych pozycji piśmienniczych został przed- stawiony w końcowej części opracowania. 9 1.2. Struktura programu Zamierzeniem autora było opracowanie w miarę spójnej koncepcji autorskie- go programu nauczania wychowania fizycznego, który obejmowałby wszystkie poziomy edukacji. Stąd prezentowane materiały uwzględniają w pewnym sensie cały przebieg obligatoryjnego procesu wychowania fizycznego z wyjątkiem okresu studiów. Natomiast, biorąc pod uwagę fakt powszechnej dzisiaj tendencji do two- rzenia przez samorządy lokalne zespołów szkół, gdzie nauczyciele realizują często pensum dydaktyczne na trzech lub nawet czterech etapach kształcenia, zapropono- wany układ programu będzie w większym stopniu odpowiadał potrzebom i oczeki- waniom jego głównych odbiorców, czyli nauczycieli wychowania fizycznego, dzieci i młodzieży oraz szkół. Zasadnicza – merytoryczna – część programu rozpoczyna się od przedstawie- nia celów kształcenia i wychowania fizycznego. Posłużono się tu metodą dedukcji, a więc po przedstawieniu ogólnych celów wychowania fizycznego zaprezentowano cele etapowe na wszystkich etapach kształcenia. Dopełnieniem części teleologicznej programu jest charakterystyka zadań szkół w zakresie wychowania fizycznego. Za- dania te zostały nakreślone w nowej podstawie programowej w 2009 roku. Następnie w programie znajdują się treści kształcenia i wychowania fizycznego. Materiał nauczania został dobrany do kolejnych etapów nauczania wg nowej pod- stawy programowej. Procedury osiągania celów i zadań stanowią kolejną część programu. Znajduje się tu charakterystyka metod, form i zasad, których stosowanie pozwoli w pełni zre- alizować postulaty teleologiczne postawione przed kolejnymi poziomami kształce- nia i wychowania fizycznego. Struktura formalna programu wymaga także od autora wyszczególnienia po- żądanych osiągnięć edukacyjnych dzieci i młodzieży. Założone efekty dydaktyczne, wychowawcze i społeczne ustalono z wykorzystaniem klasycznego podziału na po- stawy, wiedzę i umiejętności. Program zawiera również przedmiotowy system oceniania z uwzględnieniem wszystkich etapów edukacji – szczegółowe roczne plany pracy dydaktyczno-wy- chowawczej, konspekty przykładowych lekcji wychowania fizycznego, narzędzia ewaluacji programu oraz wykaz literatury – niezbędnej do opracowania autorskiej koncepcji programu nauczania wychowania fizycznego w szkole. Głównym adresatem programu są dzieci i młodzież uczestniczący w proce- sie wychowania fizycznego na wszystkich etapach edukacji. Pośrednio odbiorcą programu są również nauczyciele wychowania fizycznego i nauczyciele eduka- cji wczesnoszkolnej, którzy prowadzą zajęcia wychowania fizycznego. Oczywi- ście program może być także niezbędnym narzędziem służącym do oceny jakości i ewaluacji procesu wychowania fizycznego w konkretnych warunkach szkolnych. Zatem mogą z niego korzystać dyrektorzy szkół, wizytatorzy kuratoryjni, doradcy i konsultanci metodyczni oraz inne osoby, które prowadzą nadzór pedagogiczny nad szkołami. Zakładam, że program spełni również oczekiwania samorządów 1.3. Odbiorcy programu 10 lokalnych, które prowadzą szkoły. Merytoryczna część programu zawiera szereg propozycji indywidualnych i zespołowych form aktywności fizycznej oraz rekre- acyjno-sportowej. To z kolei powoduje, że z programu mogą korzystać jednostki typu: uczniowskie kluby sportowe, międzyszkolne kluby sportowe, ośrodki sportu i rekreacji czy podmioty prawne zajmujące się organizacją aktywnego wypoczynku dzieci i młodzieży. Treści merytoryczne programu zostały tak dobrane, aby dało się je zastosować prawie w każdych warunkach szkolnych. Większość zagadnień da się przeprowa- dzić bez konieczności korzystania z bogato wyposażonej szkolnej lub środowi- skowej infrastruktury sportowej. W każdej innej sytuacji można będzie korzystać z alternatywnych rozwiązań. Z tych względów mała lub zastępcza sala gimnastycz- na, korytarz szkolny (zaadaptowany do zajęć wychowania fizycznego), boiska ze- wnętrzne, jak również tereny zielone przy szkole w zupełności wystarczą do pro- wadzenia interesujących zajęć wg oferowanego programu nauczania wychowania fizycznego. 11 2. CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA FIZYCZNEGO 2.1. Cele ogólne kształcenia i wychowania fizycznego Większość działań, które podejmuje każdy człowiek, jest zazwyczaj ukierun- kowana na określony cel. Od jasno wytyczonych celów zależą efekty oraz skutecz- ność pracy. Przy formułowaniu celów uwzględniamy to, co pożądane, jak i to, co realne. Cele przeważnie są syntezą postulatów i prognoz [Strzyżewski 1990]. Po- dobne konstatacje odnoszą się do działalności pedagogicznej. Przez cele kształce- nia i wychowania można rozumieć wizje pożądanych właściwości podejmowanych przez system edukacji, które powinny ukształtować pełną osobowość wychowan- ka – jego dyspozycje poznawcze, emocjonalne, wolicjonalne i instrumentalne [Ba- rankiewicz 1998]. Dość trafne spostrzeżenia na temat ogólnych celów wycho- wania formułuje również Osiński (2002). Jego zdaniem „cele wychowania – jak wszelkie cele – wytyczają to, do czego się dąży, co stanowi przedmiot pożądania, co się chce osiągnąć, czy jeszcze inaczej – punkt, miejsce, do którego się zmierza. Są to więc postulowane stany rzeczy, które mają być skutkiem zabiegów wycho- wawczych”. Zatem ogólne podejście do istoty celów wychowania wydaje się dość podobne, natomiast różnice mogą się pojawić w sytuacji, kiedy będziemy oma- wiać cele wybranego rodzaju edukacji. Oczywiście celem i zadaniem każdej edu- kacji szkolnej będzie wywoływanie pożądanych zmian w osobowości wychowan- ka. Jednak wartości, prawa i normy, które są źródłem celów wychowania, zależą w dużym stopniu od autonomii przedmiotu nauczania czy wychowania. Dlatego przed każdym rodzajem edukacji szkolnej zostały postawione pewne cele i zada- nia. Dotyczy to także wychowania fizycznego. Specyfika edukacji fizycznej polega m.in. na tym, że niezależnie od poziomu kształcenia, można formułować ogólne cele kształcenia i wychowania fizycznego, które powinny wyznaczać kierunek pracy nauczyciela wychowania fizycznego. Na potrzeby niniejszego opracowania proponuję następującą klasyfikację uniwersal- nych celów procesu wychowania fizycznego: a) kształtowanie aktywnej postawy do aktywności fizycznej podejmowanej w szkole i poza szkołą; b) rozwijanie świadomości tego, co uczeń ćwiczy, po co wykonuje określone zadania ruchowe, jakie będą efekty tych ćwiczeń; c) wspieranie pozytywnej motywacji do chętnego i aktywnego udziału we wszystkich rodzajach zajęć ruchowych objętych programem nauczania; d) utrwalanie pożądanych nawyków związanych z potrzebą odpowiedniego zachowania się w trakcie obligatoryjnych i dodatkowych zajęć rekreacyj- no-sportowych; e) zachęcanie do podejmowania aktywności sportowo-rekreacyjnej w klu- bach i sekcjach sportowych; 1) Cele aksjologiczne: 12 2) Cele sprawnościowo-motoryczne: f) wdrażanie do stylu życia, w którym aktywność ruchowa znajduje się na ważnym miejscu w hierarchii wyznawanych wartości; g) uczenie przyjemności spędzania czasu wolnego w sposób aktywny np. w grupie rówieśniczej czy rodzinie; h) ukazywanie uniwersalizmu zasady fair play; i) kształtowanie twórczych postaw społecznych, odpowiedzialności za siebie i drugiego człowieka; j) wyposażanie wychowanka w zespół określonych mechanizmów uczucio- wo-motywacyjnych i behawioralnych, które są niezbędne do aktywności fizycznej przez całe życie. a) zrównoważony rozwój morfofunkcjonalny organizmu; b) kształtowanie zdolności motorycznych, w tym: wytrzymałości, szybkości, siły, koordynacji ruchowej i gibkości; c) nauczanie i doskonalenie umiejętności ruchowych w indywidualnych oraz zespołowych formach aktywności fizycznej; d) rozwijanie potrzebnych nawyków ruchowych; e) zaznajamianie z metodami kształtowania sprawności fizycznej; f) umożliwienie dzieciom i młodzieży doskonalenia ich specyficznych uzdol- nień ruchowych; g) kształtowanie wydolności fizycznej organizmu. a) przekazywanie wychowankom wszechstronnej wiedzy o rozwoju fizycz- nym człowieka; b) nauczanie metod i form związanych z kształtowaniem sprawności fizycznej, jak również nauczaniem lub doskonaleniem umiejętności ruchowych; c) ukazywanie tradycji sportowych szkoły i najbliższego środowiska; d) zachęcanie do korzystania z fachowej literatury i czasopism związanych z działalnością rekreacyjną i sportową; e) zapoznawanie z podstawową terminologią i pojęciami występującymi w procesie wychowania fizycznego; f) nauczanie zasad, reguł i przepisów konkurencji indywidualnych lub zespo- łowych; g) intelektualizowanie każdej jednostki metodycznej poprzez rozmowy, dys- kusje i pogadanki. a) teoretyczno-praktyczne zapoznanie wychowanków z testami do oceny in- dywidualnej sprawności fizycznej; b) przygotowanie do przeprowadzenia dowolnej próby oceny wydolności fi- zycznej organizmu; c) kształtowanie umiejętności właściwej interpretacji wyników testów spraw- nościowych i wydolnościowych; d) pokazanie podopiecznym sposobów diagnozy własnej aktywności fizycznej; e) uczenie metod oceny rozwoju fizycznego, obliczania wskaźnika BMI itp. 13 3) Cele poznawcze: 4) Cele diagnostyczne: 2.2. Cele etapowe kształcenia i wychowania fizycznego a) wdrażanie do regularnej oraz w miarę intensywnej aktywności fizycznej; b) hartowanie i adaptacja organizmu; c) kształtowanie nawyku aktywności fizycznej poza salą gimnastyczną; d) prowadzenie zajęć wychowania fizycznego – niezależnie od pory roku – w środowisku naturalnym; e) uświadamianie uczniom roli i znaczenia aktywności fizycznej w radzeniu sobie ze stresem oraz napięciem emocjonalnym; f) przygotowanie do właściwej reakcji na zmęczenie związane z wysiłkiem fizycznym; g) kształtowanie zdrowego stylu życia; h) nauka bezpiecznego uczestnictwa w zajęciach ruchowych; i) kształtowanie umiejętności właściwego doboru stroju sportowego do wy- branej formy zajęć ruchowych; j) ukazywanie szkodliwości działania tytoniu, alkoholu i innych środków odu- rzających. Ukazana powyżej – autorska – taksonomia uniwersalnych celów kształcenia i wychowania fizycznego podkreśla duży eklektyzm tego rodzaju edukacji. Przed każdym poziomem edukacji wyznaczono określone cele kształcenia i wychowania fizycznego. W ten sposób proces wychowania fizycznego jest dosto- sowywany do rzeczywistych potrzeb rozwojowo-zdrowotnych dzieci i młodzieży. Poprzez stawianie celów etapowych edukacji fizycznej możemy bardziej precyzyj- nie ustalić aktualny stan rozwoju ontogenetycznego naszych podopiecznych, co w przypadku tak specyficznych zajęć nie pozostaje bez znaczenia. Podstawowym celem wychowania fizycznego na tym poziomie edukacji jest kształtowanie wszechstronnej sprawności fizycznej ucznia oraz rozwijanie pod- stawowych nawyków w zakresie edukacji zdrowotnej. Zajęcia wychowania fizycz- nego realizowane są przez nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej lub nauczyciela wychowania fizycznego. Tygodniowy wymiar godzin wychowania fizycznego nie może być mniejszy niż trzy 45 minutowe jednostki lekcyjne. Kolejna ważna kwe- stia dotyczy indywidualnego ustalania przez nauczyciela edukacji wczesnoszkol- nej czasu i ilości zajęć w ciągu tygodnia – przy zachowaniu wcześniejszego postu- latu. Zajęcia wychowania fizycznego w klasach I–III należy prowadzić w oparciu o infrastrukturę szkolnej kultury fizycznej. Inaczej mówiąc: dzieci z klas pierwszych, drugich i trzecich mają takie samo prawo do korzystania ze specjalistycznych boisk, urządzeń, sprzętu i przyborów sportowych, jak uczniowie klas starszych. Niestety zapominają o tym bardzo często nauczyciele wychowania fizycznego. Cele wychowania fizycznego w klasach IV-VI szkoły podstawowej są ukierun- kowane głównie na udział ucznia w aktywności fizycznej wpływającej na jego zdro- 2.2.1. Edukacja wczesnoszkolna 5) Cele zdrowotne: 2.2.2. Kształcenie blokowe 14 2.2.3. Gimnazjum 2.2.4. Szkoły ponadgimnazjalne wie, wypoczynek i aktywność sportową, stosowanie zasad bezpieczeństwa podczas zajęć ruchowych, poznawanie własnego rozwoju fizycznego i sprawności fizycznej oraz prezentowanie zachowań prozdrowotnych. Wychowanie fizyczne w gimnazjum powinno dążyć do kształtowania umiejęt- ności oceny własnej sprawności fizycznej i przebiegu rozwoju fizycznego w okresie dojrzewania. Ważnym celem jest również rozwijanie gotowości do uczestnictwa w rekreacyjnych i sportowych formach aktywności fizycznej oraz ich organizacji. Kolejne cele to zrozumienie przez ucznia związku pomiędzy aktywnością fizyczną a zdrowiem, jak również kompetencje osobiste i społeczne, które sprzyjają zdrowiu i bezpieczeństwu. Ten etap edukacji obejmuje szkoły ponadgimnazjalne o charakterze ogólno- kształcącym, jak również profilowanym i zawodowym. Nadrzędnym celem wycho- wania fizycznego na tym poziomie kształcenia jest przygotowanie młodzieży do ak- tywności fizycznej przez całe życie oraz ochrona i doskonalenie zdrowia własnego oraz innych. Kolejne cele szczegółowe to: 1) uświadomienie potrzeby aktywności fizycznej przez całe życie; 2) stosowanie w życiu codziennym zasad prozdrowotnego stylu życia; 3) działanie jako krytyczny konsument (odbiorca) sportu; 4) umiejętności sprzyjające zapobieganiu chorobom i doskonaleniu zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego. Przedstawione cele etapowe kształcenia i wychowania fizycznego w pełni kore- spondują z ogólnymi celami procesu wychowania fizycznego. Tym samym nowocze- sne wychowanie fizyczne pełni ważne funkcje edukacyjne, rozwojowe i zdrowotne. Aby wychowanie fizyczne wspierało rozwój fizyczny, psychiczny i społecz- ny oraz zdrowie uczniów, jak również kształtowało obyczaj aktywności fizycznej i troski o zdrowie przez całe życie, przed szkołami zostały postawione pewne zada- nia. Możemy do nich zaliczyć: 1) rozwijanie przez szkoły własnej oferty programowej (przy uwzględnieniu wymagań określonych w podstawie programowej) w odniesieniu do zajęć wychowania fizycznego, w tym zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych; 2) zapewnienie odpowiednich warunków pod względem szkolnej infrastruktu- ry sportowej; 3) tworzenie właściwej bazy do prowadzenia zajęć poza salą gimnastyczną, w środowisku naturalnym; 4) zapoznawanie uczniów z podstawowymi formami rekreacji, turystyki oraz wiodącymi zasadami uprawiania wybranych dyscyplin i konkurencji sporto- wych; 5) dokonywanie oceny postawy ciała i diagnozowanie poziomu sprawności fizycznej; 2.3. Zadania szkoły w zakresie wychowania fizycznego 15 6) monitorowanie rozwoju psychomotorycznego oraz aktywności fizycznej dzieci i młodzieży; 7) organizowanie zajęć fakultatywnych z zakresu „sportów całego życia”; 8) prowadzenie szkolnych zawodów sportowych; 9) uczestnictwo w międzyszkolnych rozgrywkach i turniejach sportowych; 10) wspieranie inicjatyw związanych z działalnością uczniowskich klubów spor- towych; 11) promowanie aktywności fizycznej i sportowej uczniów poprzez szkolne me- dia, nagrody czy wyróżnienia; 12) nawiązywanie współpracy z klubami sportowymi z najbliższego otoczenia; 13) racjonalne planowanie obowiązkowych oraz dodatkowych zajęć rekreacyjno -sportowych w tygodniowym i codziennym planie nauczania; 14) systematyczną ewaluację osiągnięć edukacyjnych z wychowania fizycznego, 15) aktywną współpracę z przedstawicielami szkolnej służby zdrowia; 16) stały nadzór nad sposobem realizacji zagadnień z edukacji zdrowotnej. Konsekwentna realizacja tak sformułowanych zadań szkół w zakresie wycho- wania fizycznego powinna tworzyć obyczaj aktywności fizycznej, rozwijać zaintere- sowania i postawy uczniów oraz stymulować do aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym, sportowym i turystycznym. 16 3. TREŚCI KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA FIZYCZNEGO 3.1. I etap edukacji (klasy I-III szkoły podstawowej) 1) Sprawność fizyczna. Uczeń aktywnie uczestniczy w: 2) Trening zdrowotny. Uczeń przyjmuje: Uczeń wykonuje: a) zabawach i grach orientacyjno-porządkowych; b) zabawach bieżnych; c) grach i zabawach ruchowych w terenie; d) terenowych zabawach motoryczno-dydaktycznych; e) marszobiegach; f) biegach przełajowych; g) terenowych torach przeszkód; h) grach drużynowych w terenie; i) próbach Indeksu Sprawności Fizycznej K. Zuchory (m.in. wykonuje próbę siły mm. brzucha oraz próbę gibkości dolnego odcinka kręgosłupa); j) biegach krótkich: 30-60 m; k) biegach średnich i długich: 200-600 m; l) rzutach piłeczką palantową lub piłką lekarską (1 kg). a) pozycje wyjściowe do ćwiczeń w staniu; b) pozycje wyjściowe do ćwiczeń w przysiadzie; c) pozycje wyjściowe do ćwiczeń w siadzie; d) pozycje wyjściowe do ćwiczeń w leżeniu; e) pozycje wyjściowe do ćwiczeń w podporach. a) ćwiczenia ramion; b) ćwiczenia szyi; c) ćwiczenia nóg; d) ćwiczenia tułowia; e) przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego; f) zwisy tyłem na drabinkach; g) skoki przez skakankę; h) ćwiczenia równoważne wolne; i) przeskoki zawrotne przez ławeczkę. a) grach i zabawach skocznych; b) grach i zabawach z mocowaniem; c) zabawach i grach na czworakach; d) jeździe na sankach; e) grach i zabawach ruchowych na śniegu. Uczeń aktywnie uczestniczy w: 17 3) Sporty całego życia i wypoczynek. Uczeń bierze aktywny udział w: 4) Bezpieczeństwo i edukacja zdrowotna. Uczeń: a) zabawach i grach rzutnych; b) zabawach i grach kopnych; c) grach i zabawach ruchowych z elementami minipiłki ręcznej; d) grach i zabawach ruchowych z elementami minikoszykówki; e) grach i zabawach ruchowych z elementami minipiłki siatkowej; f) minipiłce nożnej; g) grach drużynowych: w dwa ognie, piłka graniczna; h) jeździe na wrotkach, rolkach; i) jeździe na rowerze z elementami wychowania komunikacyjnego; j) pokonywaniu naturalnego toru przeszkód na rowerze; k) klasowych lub międzyklasowych zawodach sportowych np. w minipiłce nożnej dla chłopców, „w dwa ognie”, „w cztery ognie” dla dziewcząt, zawody lekkoatletyczne dla dziewcząt i chłopców; l) pływaniu – stylem grzbietowym i kraulem A na piersiach (jeżeli szkoła pro- wadzi obowiązkową naukę pływania). a) zna sposoby ochrony i samoochrony podczas wykonywania ćwiczeń gimna- stycznych i innych zadań ruchowych; b) stosuje ćwiczenia korygujące właściwą postawę ciała; c) zna regulaminy korzystania z obiektów sportowych; d) wie, jak bezpiecznie wybrać miejsce ćwiczeń; e) wymienia elementy związane z higieną osobistą i czystością odzieży, zna zasady zdrowego odżywiania się, zagrożenia związane z samodzielnym za- żywaniem leków lub innych niebezpiecznych substancji; f) wie, jak zachować się w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia; g) potrafi posługiwać się sprzętem sportowym zgodnie z jego przeznaczeniem; h) umie ergonomicznie przenosić, podnosić, przestawiać i ustawiać sprzęt sportowy przed zajęciami, w ich trakcie oraz po ich zakończeniu; i) bierze udział w zajęciach wychowania fizycznego tylko w stroju sportowym. a) wykonuje marszowo-biegowy test Coopera (12 min); b) aktywnie uczestniczy w próbach Międzynarodowego Testu Sprawności Fi- zycznej: ▪ bieg na dystansie 50 m, ▪ skok w dal z miejsca, 3.2. II etap edukacji (klasy IV-VI szkoły podstawowej) 1) Diagnoza sprawności fizycznej i rozwoju fizycznego. Uczeń: 18 2) Trening zdrowotny. Uczeń: ▪ biegi przedłużone: ─ na dystansie 600 m – dziewczęta i chłopcy w wieku do 11 lat, ─ na dystansie 800 m – dziewczęta w wieku 12 i więcej lat, ─ na dystansie 1000 m – chłopcy w wieku 12 i więcej lat, ▪ pomiar siły względnej, ▪ zwis na ugiętych rękach – dziewczęta z wszystkich grup wieku i chłopcy w wieku do 11 lat, ▪ podciąganie w zwisie na drążku – chłopcy w wieku 12 i więcej lat, ▪ bieg wahadłowy na dystansie 4 razy 10 m z przenoszeniem klocków, ▪ siady z leżenia tyłem wykonywane w czasie 30 s, ▪ skłon tułowia w przód w staniu, c) bierze udział w pomiarach wysokości ciała (interpretuje wynik na podsta- wie siatek centylowych); d) dokonuje pomiaru masy ciała (interpretuje wynik na podstawie siatek cen- tylowych); e) ocenia własną postawę ciała za pomocą: ▪ wzrokowej oceny postawy ciała, ▪ oceny wybranych elementów postawy ciała, f) kontroluje i ocenia swoją sprawność fizyczną za pomocą Indeksu Sprawno- ści Fizycznej K. Zuchory. a) bierze udział w terenowych grach i zabawach ruchowych; b) bierze udział w zabawach ruchowych na śniegu; c) bierze udział w marszobiegach i biegach przełajowych; d) bierze udział w pomiarze tętna w spoczynku i po wysiłku; e) bierze udział w jeździe na sankach; f) bierze udział w marszobiegach i biegach na orientację; g) zna sposoby i zasady hartowania organizmu; h) wykonuje skiping a, c; i) umie wykonać skoki przez skakankę, skoki jednonóż, obunóż, wieloskoki; j) demonstruje ćwiczenia tułowia w płaszczyźnie strzałkowej, czołowej, po- przecznej i złożonej; k) ćwiczy uginanie ramion w podporze przodem, zwisy na drabinkach, drążku gimnastycznym, podciąganie na drążku; l) biegnie z przyśpieszeniem na odcinkach 20–30 m; m) pokonuje dystanse od 400 do 1000 m; n) umie wykonać rzut piłką lekarską z ustawienia tyłem do kierunku rzutu (klasa IV – 1 kg, klasy V, VI – 2 kg); o) wykonuje próby wielobojowe: ▪ bieg na 60 m, 600 m (dziewczęta), 1000 m (chłopcy), ▪ skok w dal lub wzwyż (jeżeli szkoła posiada zeskok), ▪ rzut piłeczką palantową. 19 3) Sporty całego życia i wypoczynek. Uczeń aktywnie uczestniczy w: Uczeń wykonuje: a) przewrót w przód z marszu (z odbicia jednej lub dwóch nóg) do przysiadu podpartego; b) przewrót w tył z przysiadu podpartego do rozkroku lub przysiadu podpar- tego; c) stanie na rękach przy drabinkach (tylko dla najsprawniejszych uczniów i uczennic); d) przerzut bokiem (tylko dla najsprawniejszych uczniów i uczennic); e) skok rozkroczny przez kozła (tylko dla najsprawniejszych uczniów i uczennic); f) wymyk z postawy do podporu przodem na niskim drążku (tylko dla naj- sprawniejszych uczniów); g) skok kuczny przez 4 części skrzyni (tylko dla najsprawniejszych uczniów i uczennic); h) podpór łukiem leżąc tyłem; i) ćwiczenia równoważne na ławeczce gimnastycznej (wejścia na ławeczkę jednonóż, stania równoważne, przysiady równoważne, obroty, przejścia, wspięcia na palce, zeskoki z ławeczki); j) układ gimnastyczny na ścieżce. a) grach i zabawach ruchowych: ▪ bieżnych, ▪ skocznych, ▪ rzutnych, ▪ z mocowaniem, ▪ orientacyjno-porządkowych, b) grach drużynowych i rekreacyjnych: ▪ dwa ognie, ▪ cztery ognie, ▪ kwadrant, c) zajęciach minipiłki nożnej: ▪ prowadzenie piłki, ▪ przyjmowanie i uderzanie piłki na bramkę prostym podbiciem, ▪ przyjmowanie i uderzanie piłki wewnętrzną częścią stopy, ▪ udział w grze szkolnej, uproszczonej, właściwej, małych grach, d) zajęciach minikoszykówki: ▪ kozłowanie piłki prawą i lewą ręka po prostej, ze zmianą ręki kozłującej po prostej, ▪ kozłowanie piłki ze zmianą ręki kozłującej i kierunku poruszania się, ▪ podawanie piłki oburącz sprzed klatki piersiowej w miejscu i w ruchu, ▪ rzut do kosza z miejsca, rzut do kosza z biegu (dwutakt), ▪ udział w grze szkolnej, uproszczonej, właściwej, małych grach, 20 e) zajęciach minipiłki ręcznej: ▪ kozłowanie piłki prawą, lewą ręką po prostej, ze zmianą ręki kozłującej po prostej, ▪ kozłowanie piłki ze zmianą ręki kozłującej i kierunku poruszania się, ▪ podanie piłki jednorącz półgórne w miejscu i w ruchu, rzut na bramkę z miejsca, z biegu i wyskoku, ▪ udział w grze szkolnej, uproszczonej, właściwej, małych grach, f) zajęciach minipiłki siatkowej: ▪ odbicie piłki sposobem oburącz górnym i dolnym, ▪ zagrywkę dolną, ▪ bierze udział w grze szkolnej, uproszczonej, właściwej, małych grach, g) pływaniu: ▪ 25 m stylem klasycznym, ▪ 25 m stylem grzbietowym, ▪ 25 m kraulem A na piersiach Uwaga! Zajęcia z pływania tylko w tych szkołach, które prowadzą obowiąz- kową naukę pływania. h) uczeń zna podstawowe przepisy i zasady gier indywidualnych oraz zespo- łowych; i) uczeń wymienia zasady aktywnego wypoczynku: ▪ wie, jak wykorzystać szkolną lub środowiskową infrastrukturę sportową w czasie wolnym, ▪ zna zasadę „3x30x130” lub „4x40x140” jako optymalną tygodniową dawkę obciążenia ruchowego dla dzieci i młodzieży, jak również doro- słych, ▪ podejmuje aktywność ruchową w gronie rodzinnym, ▪ uczestniczy w formach turystyki pieszej, rowerowej. a) zna zasady udzielania pierwszej pomocy przy złamaniach, skręceniach i zwichnięciach stawów, przy oparzeniach lub kontakcie z niebezpiecznymi substancjami; b) wymienia zasady wykonywania pośredniego masażu serca, sztucznego od- dychania; c) zna regulaminy szkolnych i środowiskowych obiektów sportowych; d) wymienia przyczyny wypadków na zajęciach wychowania fizycznego lub innych formach ruchowych; e) zna zasady bezpiecznego wypoczynku nad wodą; f) wie, jakie są zasady bezpiecznego wypoczynku w górach; g) dobiera strój sportowy do zajęć ruchowych w szkole i poza szkołą; h) zna zasady bezpiecznego ustawiania sprzętu sportowego do ćwiczeń; i) bezpiecznie i ergonomicznie przenosi urządzenia sportowe, odstawia je do magazynu sprzętu, po zajęciach lekcyjnych; 4) Bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista. Uczeń: 21 5) Sport. Uczeń: 6) Taniec. Uczeń: j) zna zasady samoasekuracji i samoochrony, ze szczególnym zwróceniem uwagi na wykonywanie ćwiczeń w trakcie gimnastyki przyrządowej; k) wie, jak chronić się przed nadmiernym nasłonecznieniem (udarem słonecz- nym); l) zna metody relaksacji po ćwiczeniach ruchowych; m) stosuje higienę osobistą i stroju sportowego; n) wymienia pory dnia najbardziej właściwe do aktywności fizycznej; o) zna zasady odżywiania przy obniżonej, umiarkowanej i zwiększonej aktyw- ności fizycznej; p) potrafi ocenić wpływ temperatury otoczenia na podejmowane formy ak- tywności fizycznej. a) stosuje zasadę fair play w sportach indywidualnych i zespołowych; b) zna zasady, reguły i przepisy, wg których prowadzona jest określona rywa- lizacja sportowa; c) stosuje zasady kulturalnego kibicowania i zachowania się w czasie imprez sportowych; d) kulturalnie zachowuje się przed i po rywalizacji sportowej; e) rozumie znaczenie właściwego ceremoniału rozpoczęcia i zakończenia za- wodów sportowych; f) organizuje i współuczestniczy w klasowych i międzyklasowych rozgryw- kach oraz zawodach sportowych. a) aktywnie bierze udział w lekcji wychowania fizycznego w oparciu o metodę Rudolfa Labana; b) wykonuje ćwiczenia do muzyki w trakcie rozgrzewki i ćwiczeń kształtują- cych; c) przygotowuje układ gimnastyki artystycznej z wykorzystaniem skakanki lub wstążki; d) zna zasady zachowania się na dyskotece szkolnej lub innej zabawie tanecz- nej. a) wykonuje zestaw prób wg Międzynarodowego Testu Sprawności Fizycznej do oceny: wytrzymałości, siły, gibkości, szybkości, koordynacji ruchowej i zwinności; b) potrafi samodzielnie ocenić własną sprawność fizyczną Indeksem Spraw- ności Fizycznej Krzysztofa Zuchory; c) potrafi na podstawie ankiety ocenić własny poziom aktywności fizycznej; 3.3. III etap edukacji (klasy I-III gimnazjum) 1) Diagnoza sprawności i aktywności fizycznej oraz rozwoju fizycznego. Uczeń: 22 2) Trening zdrowotny. Uczeń: d) wymienia podstawowe zmiany, które zachodzą w budowie ciała w okresie dojrzewania płciowego; e) potrafi określić podstawowe różnice pomiędzy budową somatyczną (w okresie dojrzewania) dziewcząt i chłopców; f) dziewczęta wiedzą, jakie formy aktywności fizycznej są najbardziej efek- tywne dla nich w okresie dojrzewania; g) uczniowie potrafią wymienić główne przyczyny i skutki otyłości oraz nie- uzasadnionego odchudzania; h) uczniowie są świadomi zagrożeń, jakie niesie ze sobą z jednej strony oty- łość, a z drugiej strony nadmierne odchudzanie. a) potrafi zinterpretować wartości tętna w zależności od intensywności wysił- ku fizycznego; b) wie, co to jest I, II i III zakres intensywności wysiłku w zależności od war- tości tętna; c) wie, co to jest wysiłek fizyczny o charakterze aerobowym (tlenowym) i ana- eorobowym (beztlenowym); d) zna metodę ciągłą kształtowania wytrzymałości ogólnej; e) wie, jak dobrać ćwiczenia i środki do metody powtórzeniowej w kształto- waniu siły i szybkości; f) potrafi zastosować na siłowni metodę obwodowo-stacyjną w treningu kul- turystycznym; g) bierze aktywny udział w zajęciach terenowych (marszobiegi, biegi przeła- jowe); h) wie, dlaczego aktywność fizyczna w terenie ma lepsze efekty biologiczne, zdrowotne i wychowawcze niż ćwiczenia fizyczne uprawiane w pomiesz- czeniach zamkniętych; i) zna walory adaptacyjne aktywności fizycznej podejmowanej w terenie w okresie zimy (hartowanie organizmu); j) potrafi samodzielnie przeprowadzić rozgrzewkę do wybranej formy aktyw- ności fizycznej zespołowej lub indywidualnej; k) zna pozycje wyjściowe do ćwiczeń gimnastycznych; l) zna ćwiczenia, które kształtują mięśnie brzucha, grzbietu, kończyn górnych i dolnych; m) wie, jak dbać o prawidłową postawę ciała; n) potrafi opracować rozkład dnia z uwzględnieniem czasu na pracę i wypo- czynek oraz z zachowaniem właściwych proporcji pomiędzy wysiłkiem umysłowym i fizycznym. ▪ ćwiczenia zwinnościowo-akrobatyczne: ─ przewrót w przód z przysiadu podpartego, z pozycji stojąc, z marszu do przysiadu podpartego, a) Gimnastyka 3) Sporty całego życia i wypoczynek. 23
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Autorski program nauczania wychowania fizycznego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: