Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00159 007457 11069335 na godz. na dobę w sumie
BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty - książka
BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty - książka
Autor: Liczba stron: 568
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-487-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> hardware >> bios
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podręcznik niezbędny każdemu, kto chce zoptymalizować działanie podzespołów swojego komputera oraz zdiagnozować i usunąć usterki systemu.

Uzyskanie najwyższej wydajności komputera nie jest związane z prawidłowym dostrojeniem systemu operacyjnego. Podobnie rozbudowa Twojego peceta nie zawsze musi przynieść pożądane rezultaty -- inwestowanie w nowe podzespoły sprzętu komputerowego może być nie tyle bardzo kosztowne, co po prostu niepotrzebne. Optymalna wydajność to często kwestia dokładnego skonfigurowania BIOS-u. BIOS, współpracując z procesorem w sposób niewidoczny dla użytkownika, zarządza wszystkimi podstawowymi funkcjami realizowanymi przez komponenty komputera, co warunkuje ich optymalne wykorzystanie. Sprzęt błędnie skonfigurowany w BIOS-ie nie będzie działać prawidłowo.

Książka 'BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty' opisuje BIOS w kontekście pełnionej przez niego funkcji interfejsu pomiędzy sprzętem a systemem operacyjnym. Przedstawia sposób, w jaki typowe wyposażenie komputera PC współpracuje z BIOS-em. Takie ujęcie pomaga w optymalnym skonfigurowaniu BIOS-u, a także w zlokalizowaniu i rozwiązaniu problemów ze sprzętem powodowanych jego nieprawidłowymi ustawieniami.

Doskonałą pomocą dla każdego użytkownika jest również dodatek zawierający algorytmy wyszukiwania błędów w konfiguracji najważniejszych elementów systemu.

Dzięki tej książce zrozumiesz działanie i funkcje BIOS-u, zoptymalizujesz jego działanie i zdiagnozujesz nieprawidłowości konfiguracji.

O autorze:
Klaus Dembowski jest autorem wielu uznanych publikacji opisujących komputery PC i ich komponenty. [więcej...\

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty Autor: Klaus Dembowski T³umaczenie: Magdalena Kaczmarek (wstêp, rozdz. 1 – 7), Wojciech Moch (rozdz. 8 – 17, dod. A, B) ISBN: 83-7361-487-7 Tytu³ orygina³u: BIOS und Troubleshooting – MAGNUM Format: B5, stron: 568 Podrêcznik niezbêdny ka¿demu, kto chce zoptymalizowaæ dzia³anie podzespo³ów swojego komputera oraz zdiagnozowaæ i usun¹æ usterki systemu. Uzyskanie najwy¿szej wydajnoġci komputera nie jest zwi¹zane z prawid³owym dostrojeniem systemu operacyjnego. Podobnie rozbudowa Twojego peceta nie zawsze musi przynieġæ po¿¹dane rezultaty — inwestowanie w nowe podzespo³y sprzêtu komputerowego mo¿e byæ nie tyle bardzo kosztowne, co po prostu niepotrzebne. Optymalna wydajnoġæ to czêsto kwestia dok³adnego skonfigurowania BIOS-u. BIOS, wspó³pracuj¹c z procesorem w sposób niewidoczny dla u¿ytkownika, zarz¹dza wszystkimi podstawowymi funkcjami realizowanymi przez komponenty komputera, co warunkuje ich optymalne wykorzystanie. Sprzêt b³êdnie skonfigurowany w BIOS-ie nie bêdzie dzia³aæ prawid³owo. Ksi¹¿ka „BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty” opisuje BIOS w kontekġcie pe³nionej przez niego funkcji interfejsu pomiêdzy sprzêtem a systemem operacyjnym. Przedstawia sposób, w jaki typowe wyposa¿enie komputera PC wspó³pracuje z BIOS-em. Takie ujêcie pomaga w optymalnym skonfigurowaniu BIOS-u, a tak¿e w zlokalizowaniu i rozwi¹zaniu problemów ze sprzêtem powodowanych jego nieprawid³owymi ustawieniami. • Zwi¹zki pomiêdzy sprzêtem i oprogramowaniem • Zadania BIOS-u • Podstawowe ustawienia BIOS-u • Diagnostyka p³yty g³ównej • Konfiguracja procesora • Ustawienia pamiêci • Magistrale i urz¹dzenia zintegrowane z p³yt¹ g³ówn¹ • Diagnostyka i konfiguracja napêdów dyskowych, CD i DVD • Optymalizacja dzia³ania BIOS-u • Aktualizacja BIOS-u • Analiza kodów b³êdów 5RKUVTGħEK 9MUKæľEG  TQF[ [VGNPKE[  úħè+ 2QFUVCY[F 4QFKCđ YKæMKOKúF[URTúVGOCQRTQITCOQYCPKGO  1.1. Uruchamianie DOS-u ...................................................m.............................................. 16 1.2. Tradycyjna obsługa sprzętu w systemach Windows...................................................m 21 1.2.1. Pliki INI, DLL i ustawienia w nich zawarte ...................................................m 22 1.3. Windows 9x i zainstalowane urządzenia ...................................................m................. 26 1.3.1 Windows 98 i aktualizacje...................................................m............................ 29 1.3.2. Instalacja i uruchamianie Windows 9x...................................................m........ 30 1.3.3. Plik IO.SYS...................................................m................................................. 30 1.3.4. Pliki konfiguracyjne Windows 9x. ...................................................m.............. 31 1.3.5. DOS pod Windows...................................................m...................................... 33 1.3.6. Którędy do DOS-u ...................................................m...................................... 35 1.3.7. Plik MSDOS.SYS ...................................................m....................................... 37 1.3.8. Plik WIN.COM i uruchamianie Windows...................................................m... 39 1.3.9. Rzut oka na Rejestr ...................................................m..................................... 43 1.3.10. Specyfika wersji Windows Millennium ...................................................m...... 45 1.4. Windows New Technology i sprzęt ...................................................m......................... 47 1.4.1. Uruchamianie Windows NT...................................................m........................ 49 1.4.2. Analiza sprzętu...................................................m............................................ 51 1.4.3. Windows 2000/Windows XP i założenia systemu ......................................... 52 1.4.4. Mechanizm Plug Play w Windows...................................................m............ 60 1.4.5. Windows Driver Model...................................................m............................... 61 4QFKCđ CFCPKCKHWPMELG$+15W 2.1. Rozwój BIOS-u ...................................................m...................................................m.... 66 2.2. Power On Self Test — POST ...................................................m.................................. 71 2.3. Dostęp do BIOS-u — przerwania BIOS-u...................................................m............... 72 2.4. Przegląd programu konfiguracyjnego BIOS-u...................................................m......... 76 2.5. Monitorowanie sprzętu ...................................................m............................................ 79 4QFKCđ 2QFUVCYQYGWUVCYKGPKC$+15W  3.1. Wywołanie programu konfiguracyjnego BIOS-u i ważne klawisze ........................... 81 3.2. Sekcja Standard CMOS Setup ...................................................m................................. 82 3.3. Data i czas ...................................................m...................................................m......... ... 84 3.4. Napędy dyskietek ...................................................m...................................................m. 85 3.5. Kontrolery zintegrowane na płycie głównej ...................................................m............ 85 4 BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty 3.6. Opcje napędów dyskietek ...................................................m........................................ 86 3.6.1. Boot Up Floppy Seek ...................................................m.................................. 87 3.6.2. Swap Floppy Drive...................................................m...................................... 88 3.7. Boot Sequence ...................................................m...................................................m...... 88 3.8. Hard Disks — dyski twarde i urządzenia ATAPI ...................................................m.... 89 3.8.1. Ograniczenia pojemności dysków twardych IDE........................................... 93 3.8.2. Konfiguracja kontrolera ...................................................m.............................. 95 3.9. Wideo ...................................................m...................................................m............... 3.10. Halt On ...................................................m...................................................m............ 3.11. Memory i inne opcje...................................................m................................................ 97 3.12. Zapisywanie ustawień i zamykanie programu konfiguracyjnego BIOS-u .................. 98 .... 96 ..... 96 úħè++ KCIPQUV[MCRđ[V[IđÎYPGL 4QFKCđ 9[MT[YCPKGRQFUVCYQY[EJWUVGTGMYU[UVGOKG 4.1. Nowy i już popsuty? ...................................................m.............................................. 103 4.2. Uwaga, urządzenie pod napięciem ...................................................m........................ 105 4.3. Identyfikacja błędnych podłączeń ...................................................m......................... 106 4.4. Słabo dociśnięte karty rozszerzeń...................................................m.......................... 107 4.5. Wykrywanie i usuwanie usterek urządzeń wewnętrznych........................................ 110 4.6. Zasilacz...................................................m...................................................m............ ... 111 4.6.1. Wyłącznik sieciowy ...................................................m.................................. 117 4.6.2. Naprawa zasilacza ...................................................m..................................... 120 4QFKCđ -QPHKIWTCELCRTQEGUQTÎY 5.1. Kontrola procesora i jego otoczenia ...................................................m...................... 123 5.1.1. Osadzenie i zamocowanie ...................................................m......................... 124 5.1.2. Optymalne chłodzenie...................................................m............................... 129 5.2. Konfiguracja procesora zworkami ...................................................m......................... 137 5.2.1. Pentium Rating i Performance Rating ...................................................m....... 142 5.3. Ustawienia napięcia zasilającego...................................................m........................... 144 5.4. Ustawienie odpowiedniej częstotliwości taktowania procesora................................ 147 5.5. Opcje konfiguracyjne BIOS-u dla procesora ...................................................m......... 151 5.5.1. Turbo Frequency — podwyższenie częstotliwości taktowania .................... 153 5.5.2. External Clock lub CPU Clock Frequency — częstotliwość taktowania magistrali systemowej..................................... 153 5.5.3. K7 CLK-CTL Select: Default/Optimal — częstotliwość zegara systemowego ...................................................m...... 154 5.5.4. Multiplier Factor lub CPU Clock Ratio — mnożnik .................................... 154 5.5.5. AGPCLK/CPUCLK — stosunek częstotliwości taktowania magistrali AGP do częstotliwości taktowania procesora.............................. 155 5.5.6. Spread Spectrum, Clock Spread Spectrum — regulacja częstotliwości ....... 156 5.5.7. Speed Error Halt — zatrzymanie przy nieprawidłowym ustawieniu............ 156 5.5.8. CPU Power Supply lub CPU-Voltage — napięcie zasilające procesor ........ 157 4QFKCđ 7UVCYKGPKCRCOKúEK  6.1. Moduły pamięci...................................................m...................................................m.. 159 6.1.1. Moduły SIP ...................................................m............................................... 159 6.1.2. Standardowe moduły SIMM ...................................................m..................... 160 6.1.3. Moduły PS/2 SIMM ...................................................m.................................. 160 6.1.4. Moduły DIMM...................................................m.......................................... 161 6.1.5. Moduły DDR DIMM ...................................................m................................ 163 6.1.6. Moduły RIMM ...................................................m.......................................... 164 6.1.7. Automatyczne wykrywanie i konfiguracja pamięci...................................... 166 Spis treści 5 6.2. Opcje konfiguracyjne BIOS-u dla pamięci operacyjnej............................................ 168 6.2.1. Refresh — odświeżanie pamięci ...................................................m............... 171 6.2.2. Adresowanie i tryby pracy...................................................m......................... 171 6.2.3. Tryb burst ...................................................m.................................................. 172 6.2.4. Wait states — cykle oczekiwania ...................................................m.............. 172 6.2.5. Wykrywanie błędów pamięci — kontrola parzystości i mechanizm ECC ... 173 6.2.6. Opcje konfiguracyjne dla pamięci SDRAM ................................................. 173 6.2.7. Opcje dla modułów DDR SDRAM ...................................................m........... 178 6.2.8. Opcje pamięci RAMBus ...................................................m........................... 179 6.2.9. Opcje dotyczące pamięci w ogóle ...................................................m............. 180 6.3. Pamięć podręczna (cache) ...................................................m..................................... 181 6.3.1. Rodzaje i ustawienia pamięci podręcznej...................................................m.. 182 6.4. Lokalizacja i usuwanie usterek pamięci...................................................m................. 185 4QFKCđ /CIKUVTCNGWTæFGPKC2NWI2NC[KKPVGITQYCPG  7.1. Ustawienia magistrali ISA ...................................................m..................................... 189 7.1.1. I/O Recovery Time...................................................m.................................... 189 7.1.2. ISA Bus Clock...................................................m........................................... 190 7.2. Ustawienia magistrali PCI ...................................................m..................................... 190 7.2.1. PCI-Slot IDE 2nd Channel ...................................................m........................ 191 7.2.2. PCI Bursting...................................................m.............................................. 191 7.2.3. PCI Buffer i CPU Buffer ...................................................m........................... 191 7.2.4. Peer Concurrency i PCI Streaming...................................................m............ 191 7.2.5. Passive Release ...................................................m......................................... 192 7.3. Accelerated Graphics Port ...................................................m..................................... 192 7.3.1. Tryby AGP ...................................................m................................................ 193 7.3.2 Ustawienia AGP...................................................m......................................... 196 7.4. Współzależności różnych częstotliwości taktowania................................................ 198 7.5. Ustawienia urządzeń Plug Play...................................................m............................ 203 7.5.1. PCI Configuration Setup ...................................................m........................... 203 7.5.2. PNP/PCI Configuration...................................................m............................. 206 7.5.3. Opcje uruchamiania Plug Play i sterowanie przerwaniami ........................ 209 7.5.4. Extended System CMOS DataRAM — ESCD ............................................ 212 7.5.5. Opcje ...................................................m...................................................m...... 213 7.6. Zasoby systemowe...................................................m................................................. 213 7.6.1. Obszar pamięci ...................................................m.......................................... 216 7.6.2. Obszar wejścia-wyjścia ...................................................m............................. 217 7.6.3. Kanały DMA ...................................................m............................................. 221 7.6.4. Kanały przerwań ...................................................m....................................... 223 7.6.5. Przerwania PCI...................................................m.......................................... 226 7.6.6. Tryb APIC...................................................m................................................. 226 7.7. Urządzenia zintegrowane...................................................m....................................... 231 7.7.1. Port równoległy ...................................................m......................................... 232 7.7.2. Złącza szeregowe — Serial Ports ...................................................m.............. 234 7.7.3. Kontroler portu podczerwieni...................................................m.................... 235 7.7.4. Kontroler USB ...................................................m.......................................... 236 7.7.5. Pozostałe urządzenia zintegrowane ...................................................m........... 240 úħè+++ -QPHKIWTQYCPKGPCRúFÎY 4QFKCđ 0CRúF[F[UMKGVGMKPCRúF[(NCUJ  8.1. Prawidłowe podłączenie ...................................................m........................................ 247 8.2. Napędy LS120 i ZIP ...................................................m.............................................. 253 8.2.1. Napęd ZIP na złączu równoległym...................................................m............ 254 8.3. Napędy Flash ...................................................m...................................................m...... 258 6 BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty 4QFKCđ 6YCTFGF[UMK  9.1. Tryby pracy ...................................................m...................................................m........ 266 9.2. Ultra-DMA ...................................................m...................................................m......... 267 9.3. Konfiguracja magistrali IDE w BIOS-ie i sterowniki ............................................... 271 9.3.1. Opcje magistrali IDE...................................................m................................. 276 9.4. Obsługa i przygotowanie ...................................................m....................................... 279 9.4.1. Zabezpieczanie danych...................................................m.............................. 279 9.4.2. Konserwacja twardego dysku...................................................m.................... 281 9.4.3. Usuwanie błędów i chłodzenie ...................................................m.................. 281 9.4.4. Przygotowanie twardego dysku...................................................m................. 284 4QFKCđ -QPVTQNCPCRúFÎYōPCRúF[ K 8  10.1. Konfigurowanie i połączenia ...................................................m................................. 292 10.2. Napędy DVD i nagrywarki ...................................................m.................................... 294 10.3. Usuwanie błędów ...................................................m...................................................m 298 10.3.1. Usuwanie błędów odczytu ...................................................m......................... 298 10.3.2. Uszkodzenia mechaniczne ...................................................m......................... 299 10.3.3. Napędy poza kontrolą ...................................................m................................ 300 10.3.4. Typowe problemy z nagrywarkami ...................................................m........... 300 úħè+8 1RV[OCNKCELCKWUWYCPKGDđúFÎY 4QFKCđ -QPHKIWTQYCPKGHWPMELKKOCIKUVTCNK5 5+  11.1. Ostrzeżenia o wirusach ...................................................m.......................................... 305 11.2. Opcja Gate A20...................................................m...................................................m... 306 11.3. Ustawienia klawiatury...................................................m............................................ 306 11.3.1. Boot Up Num Lock Status ...................................................m......................... 307 11.4. Zabezpieczenia (Security Option) ...................................................m.......................... 308 11.5. Konfiguracja dziennika zdarzeń (Event Log)...................................................m......... 308 11.6. SCSI — Small Computer System Interface ...................................................m........... 309 11.6.1. Standardy SCSI (dla lepszej orientacji) ...................................................m..... 312 11.6.2. Podstawowe konfiguracje ...................................................m.......................... 313 11.6.3. Ustawienia BIOS-u ...................................................m.................................... 316 4QFKCđ CTæFGPKGCUKNCPKGO 2QYGT/CPCIGOGPV  12.1. Proste funkcje oszczędzania energii...................................................m....................... 325 12.2. Zaawansowane zarządzanie zasilaniem — Advanced Power Management .............. 329 12.3. Interfejs zaawansowanej konfiguracji i zarządzania zasilaniem — Advanced Configuration and Power Management Interface............................... 331 12.4. Dostępne w BIOS-ie opcje konfigurujące zarządzanie zasilaniem............................ 338 12.5. Tryby oszczędzania energii w monitorach ...................................................m............. 342 12.5.1. Monitor Plug Play...................................................m.................................... 344 12.6. Rozwiązania stosowane w komputerach typu Notebook .......................................... 345 4QFKCđ #MVWCNKCELC$+15WKRCOKúEK /15 13.1. Układy CMOS-RAM i akumulatory ...................................................m...................... 357 13.2. Kasowanie hasła i pamięci CMOS ...................................................m......................... 359 13.2.1. Kasowanie hasła ...................................................m........................................ 360 13.2.2. Kasowanie zawartości całej pamięci CMOS................................................. 362 13.3. Układy pamięci BIOS ...................................................m............................................ 363 13.4. Pamięć Shadow-RAM...................................................m............................................ 367 13.5. Identyfikacja BIOS-u ...................................................m............................................. 368 13.5.1. Award-BIOS ...................................................m.............................................. 368 13.5.2. AMI-BIOS ...................................................m................................................. 374 Spis treści 7 13.6. Aktualizacja BIOS-u ...................................................m.............................................. 379 13.6.1. Programowanie ...................................................m.......................................... 381 13.6.2. Zapamiętanie aktualnych ustawień BIOS-u .................................................. 383 13.6.3. Desktop Manager Interface ...................................................m........................ 384 13.6.4. Wykonywanie aktualizacji...................................................m......................... 385 13.6.5. Ponowne uruchomienie...................................................m.............................. 388 13.6.6. Aktualizacja BIOS-u w płytach głównych z układem Firmware-Hub .......... 390 13.6.7. Tryb odzyskiwania...................................................m..................................... 392 13.6.8. Ratowanie BIOS-u dla nieustraszonych...................................................m..... 394 13.7. Aktualizowanie innych układów BIOS-u...................................................m............... 395 4QFKCđ 5[UVGOITCHKEP[  14.1. Brak obrazu...................................................m...................................................m........ . 401 14.2. Prawidłowe połączenie...................................................m........................................... 404 14.2.1. Złącze VGA ...................................................m............................................... 404 14.2.2. Złącze BNC ...................................................m............................................... 408 14.2.3. Złącza DVI i TV-Out...................................................m................................. 409 14.3. Właściwe ustawienia grafiki ...................................................m.................................. 411 14.3.1. Migotania ekranu? ...................................................m..................................... 413 14.3.2. Ustawienia monitorów LCD ...................................................m...................... 415 14.4. Usuwanie błędów związanych z grafiką ...................................................m................ 417 úħè8 KCIPQCKCPCNKCMQORWVGTC  4QFKCđ #PCNKCMQOWPKMCVÎYQDđúFCEJ 15.1. Bezpośrednie meldunki o błędach...................................................m.......................... 427 15.2. Dźwiękowe komunikaty błędów ...................................................m............................ 438 15.3. Kody POST...................................................m...................................................m......... 441 15.3.1. BIOS-y firmy AMI ...................................................m.................................... 444 15.3.2. Wersje BIOS-u firmy Award ...................................................m..................... 456 15.3.3. Wersje BIOS-u firmy Phoenix...................................................m................... 459 4QFKCđ -CTV[MQFÎY2156  16.1. Adresy do odbierania kodów POST ...................................................m....................... 468 16.2. Karta kodów POST na złączu ISA ...................................................m......................... 468 16.2.1. Opis schematu...................................................m............................................ 470 16.2.2. Sygnał taktowania magistrali ...................................................m..................... 475 16.2.3. Tryb krokowy ...................................................m............................................ 477 16.2.4. Wyświetlacz zewnętrzny ...................................................m........................... 477 16.2.5. Montaż karty ...................................................m.............................................. 479 16.3. Karta testująca na złączu ISA z mikrokontrolerem i wyświetlaczem LCD ............... 481 16.4. Karta kodów POST dla złącza PCI ...................................................m........................ 483 16.4.1. Interfejs magistrali PCI ...................................................m.............................. 484 16.4.2. Schematy karty kodów POST dla złącza PCI ............................................... 485 16.4.3. Dekodery liczb heksadecymalnych w układach PAL ................................... 493 4QFKCđ -CTV[CPCNKWLæEG  17.1. Karta mierząca częstotliwości taktowania magistrali ................................................ 499 17.1.1. Opis schematu...................................................m............................................ 501 17.1.2. Tryby pracy licznika ...................................................m.................................. 505 17.1.3. Montaż i uruchomienie ...................................................m.............................. 507 17.2. Układ analizy magistrali IDE ...................................................m................................. 509 17.2.1. Opis układu...................................................m................................................ 509 17.2.2. Elementy układu i uruchomienie ...................................................m............... 511 8 BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty QFCVMK F QFCVGM# 2đ[VC 41/  QFCVGM$ TGYCY[UWMKYCPKCWUMQFGē  .... 520 B.1. Zasilacz ...................................................m...................................................m............ B.2. Płyta główna ...................................................m...................................................m........ . 522 B.3. Mysz ...................................................m...................................................m................ ..... 524 B.4. Napędy dyskietek ...................................................m...................................................m. 526 B.5. Dyski twarde IDE ...................................................m...................................................m. 528 B.6. SCSI ...................................................m...................................................m................ B.7. Napędy CD-ROM...................................................m...................................................m. 532 B.8. Napędy ZIP ...................................................m...................................................m..........534 B.9. System graficzny ...................................................m...................................................m.. 536 ..... 530 5MQTQYKF  Rozdział 9. 6YCTFGF[UMK Obecnie w każdym komputerze PC znajduje się przynajmniej jeden twardy dysk zgodny ze standardem IDE (Integrated Drive Electronic), który na przestrzeni lat doczekał się wielu różnych rozszerzeń. Dyski SCSI, które w przeciwieństwie do dysków IDE pro- jektuje się z myślą (między innymi) o działaniu w trybie ciągłym, nie są dzisiaj montowa- ne w zwykłych komputerach biurkowych, ale raczej w serwerach, gdzie wymagana jest wysoka niezawodność. Z biegiem czasu wiele funkcji tworzonych specjalnie dla dys- ków SCSI zostało przejętych przez standard IDE. Standard IDE definiuje jedynie elektryczny interfejs między twardym dyskiem a elek- troniką sterującą, zlokalizowaną w chipsecie (zazwyczaj w mostku południowym), której obecność można rozpoznać po dwóch złączach IDE znajdujących się na płycie głównej. Pod pojęciem standardów ATA (Advanced Technology Attachment) kryją się kolejne rozszerzenia mające postać uzupełnień listy rozkazów i coraz szybszych trybów prze- syłania danych. Są one bardzo interesujące dla użytkownika, ponieważ określają zasady optymalnej współpracy twardych dysków z kontrolerami IDE. W standardzie ATA-4 zdefiniowano między innymi tryby Ultra-DMA, z którymi wiązało się kilka fizycznych zmian w łączu IDE, ponieważ pewne sygnały są wykorzystywane w nich w nieco in- nych sposób niż w tradycyjnym łączu IDE. W standardzie ATA-6 znalazły się tak istotne unowocześnienia, jak adresowanie 48-bitowe, a także funkcje dotyczące akustyki, rozszerzonej diagnostyki i zarządzania mocą. Adre- sowanie 48-bitowe umożliwia współpracę z teoretycznym twardym dyskiem o gigan- tycznej pojemności 128 Petabajtów. Stało się to możliwe dzięki dwukrotnemu odczyty- waniu rejestru adresowego magistrali IDE — najpierw odczytywane są bardziej znaczące bity, a następnie mniej znaczące bity numeru sektora. Do uzyskania takiej współpracy wystarczyło zaimplementowanie nowych poleceń ATA; nie były konieczne żadne elek- tryczne modyfikacje interfejsu. Taki tryb adresowania musi być jednak obsługiwany również przez system operacyjny. Do tej pory taką możliwością może pochwalić się je- dynie system Windows XP z zainstalowanym dodatkiem Service Pack 1. Płyty główne obsługujące tryb Ultra-DMA 6 o przepustowości 133 MB/s powinny też standardowo ob- sługiwać adresowanie 48-bitowe. Dotychczas stosowane było tylko adresowanie 28-bitowe, dzięki któremu można było uzyskać maksymalną pojemność dysku wynoszącą 128 GB. Na pojęcie ATAPI (AT Attachment Packet Interface) można się najczęściej natknąć w po- wiązaniu z napędami CD-ROM. Jest to zestaw poleceń dla napędów CD-ROM, ZIP, nagrywarek płyt CD i innych urządzeń podłączanych do portu IDE (z wyjątkiem twar- dych dysków), traktowany jako rozszerzenie zestawu poleceń ATA. Polecenia ATAPI 266 Część III  Konfigurowanie napędów są częścią specyfikacji ATA-4, która nakazuje coraz pełniejszą obsługę poleceń magi- strali SCSI. Wewnątrz poleceń ATAPI stosowane są polecenia SCSI dla napędów CD, DVD i innych urządzeń. Są one opakowywane wewnątrz poleceń ATA i przesyłane jako odpowiednie pakiety. 6T[D[RTCE[ W nowoczesnych płytach głównych twarde dyski są automatycznie wykrywane przez BIOS, dzięki czemu nie ma potrzeby wprowadzania ręcznych ustawień (przynajmniej jeżeli chodzi o dzisiejsze twarde dyski). W przypadku wystąpienia jakichś problemów pierwszym krokiem (jeszcze przed rozkręceniem obudowy komputera) powinno być skontrolowanie ustawień BIOS-u. W podrozdziale 3.8 omówiliśmy dokładniej ważne, podstawowe zależności, natomiast poniżej skupimy się na bardziej zaawansowanych opcjach, dotyczących prędkości przesyłu danych, i spróbujemy nakreślić zasady ich optymalnego ustawiania. Standardowym trybem pracy magistrali IDE jest początkowo tryb PIO z odpytywaniem (polling), ale bez kontroli poprawności przesyłania danych (Handshaking) między twardym dyskiem a elektroniką płyty głównej. W tym trybie za każdy przesył danych odpowie- dzialny jest procesor komputera, podczas gdy w magistrali SCSI w trybie Busmaster-DMA zajmuje się tym układ SCSI-Hostadapter. W celu zwiększenia szybkości przesyłania danych w roku 1995 razem ze standardem EIDE (Enhanced IDE) wprowadzono dwa nowe tryby PIO (3 i 4) i dwa nowe tryby DMA (1 i 2 Multiword). Numery, używanych w tych trybach, kanałów przerwań i DMA uzależnione są wyłącznie od konfiguracji kontrolera. Z reguły dla pierwszego portu IDE stosowane jest przerwanie IRQ 14 i ka- nał DMA 3, a dla drugiego portu IDE — przerwanie IRQ 15 i kanał DMA 5. W tych zastosowaniach wspomniane ustawienia stały się już praktycznie standardem, i w dzi- siejszych chipsetach (w których kontrolery IDE i DMA znajdują się w mostku połu- dniowym) mogą być już zajęte. Należy zaznaczyć, że mogą być zajęte, ponieważ tryby DMA Singleword i Multiword właściwie nigdy nie miały (wielkiego) znaczenia ze wzglę- du na to, że stosowane w nich cykle DMA wykonywane są tak jak w magistrali ISA. W efekcie nie wykazywały one istotnej przewagi nad porównywalnymi trybami PIO. Proste kontrolery IDE, które były projektowane do współpracy z magistralą ISA jako karty rozszerzeń, nie mogły osiągać większych przepustowości niż sama magistrala, czyli około 4 MB/s. W efekcie magistrala PCI dość szybko znalazła zastosowanie jako połączenie dla interfejsów IDE, co umożliwiło osiąganie (teoretycznej) przepustowości 132 MB/s. Należy pamiętać, że chodzi tu o połączenie z elektroniką komputera (czyli z chipsetem), przy czym mostek południowy zawiera w sobie zarówno magistralę PCI, jak i kontroler IDE. Początkowo jednak sygnały IDE i ich podstawowe funkcje odpo- wiadają tym znanym z magistrali ISA, i dopiero zmiana funkcji niektórych sygnałów interfejsu nadaje mu dynamikę, konieczną do obsłużenia trybów Ultra-DMA. Po drugiej stronie (w kierunku elektroniki komputera) mostek południowy musi udostępniać od- powiednio dużą przepustowość, tak aby nie „hamować” urządzeń IDE. Ostatnim standardem równoległych trybów IDE jest tryb Ultra-DMA (UDMA), przy czym jego implementacje rozpoczynają się od specyfikacji Ultra-DMA/33, a kończą na specyfikacji Ultra-DMA/133 implementowanej w najnowszych kontrolerach. Umożliwiają Rozdział 9.  Twarde dyski 267 one uzyskanie (teoretycznych) przepustowości od 33 MB/s do 133 MB/s. Te wartości dotyczą oczywiście samej magistrali, a nie bezpośredniego przesyłania danych między elektroniką komputera a twardym dyskiem. W związku z tym z danego trybu Ultra-DMA mogą korzystać tylko te twarde dyski, które są w stanie go obsłużyć. W tabeli 9.1 umiesz- czono najważniejsze dane różnych trybów, z typowymi czasami cykli (podane w nano- sekundach) i maksymalnymi przepustowościami (MB/s). 6CDNGCDane trybów działania szyny IDE Mode 0 Mode 1 Mode 2 Mode 3 Mode 4 Mode 5 Mode 6 Tryb PIO 600 ns 383 ns 240 ns 180 ns 120 ns 3,33 MB/s 5,22 MB/s 8,33 MB/s 11,11 MB/s 16,6 MB/s Singleword DMA Multiword DMA 960 ns 480 ns 240 ns 2,08 MB/s 4,16 MB/s 8,33 MB/s 480 ns 150 ns 120 ns 4,16 MB/s 13,3 MB/s 16,6 MB/s - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Ultra-DMA 240 ns 160 ns 120 ns 90 ns 60 ns 40 ns 30 ns 16,66 MB/s 25 MB/s 33,33 MB/s 44 MB/s 66 MB/s 100 MB/s 133 MB/s 7NVTC /# Dla trybu Ultra-DMA konieczne było wprowadzenie pewnych zmian w stosunku do elek- troniki kontrolera IDE obsługującego tryby PIO i starsze tryby DMA (Single- i Multi- word). Początkowo złącza i przewód łączący kontroler z twardym dyskiem pozostały niezmienione, co pozwalało na zachowanie zgodności z poprzednimi trybami interfejsu. Oczywiście, interfejs IDE i twarde dyski muszą obsługiwać odpowiednie rozszerzenia, aby możliwe było korzystanie z trybu Ultra-DMA (który nazywany jest również Ultra-ATA). Praktycznie wszystkie chipsety, począwszy od modelu 430TX dla płyt z gniazdem Socket 7, obsługują przynajmniej tryb Ultra-ATA/33 (Mode2). Przy trybach Ultra-ATA o przepu- stowościach większych od 33 MB/s konieczne jest stosowanie specjalnego przewodu łączącego twardy dysk z kontrolerem. Posiada on co prawda 40-pinowe gniazda, ale sam przewód jest już 80-żyłowy, w którym przewody sygnałowe rozdzielane są przewodami masowymi. BIOS powinien pozwalać na uruchomienie trybu Ultra-DMA większego niż trzeci tylko wtedy, gdy zastosowany jest 80-żyłowy przewód łączący. Wykrywane jest to za pomocą sygnału PDIAG, który w przewodzie 80-żyłowym łączony jest do masy. Sygnał PDIAG pierwotnie służył do sygnalizowania zakończenia wykonywania we- wnętrznych testów przez twardy dysk, ale w aktualnych dyskach nie jest już wykorzy- stywany w ten sposób. W zależności od wersji BIOS-u i jego ustawień może się zdarzyć, że przy włączonym trybie Ultra-DMA i zastosowanym 40-żyłowym przewodzie przy uruchomieniu kom- putera pojawi się komunikat BIOS-u: Secondary IDE channel no 80 conductor cable installed, który oznacza, że nie zainstalowano przewodu 80-żyłowego. Taki komunikat należy traktować jako wskazówkę, że urządzenia podłączone do tego portu IDE powinny działać w którymś z wolniejszych trybów. 268 Część III  Konfigurowanie napędów Podstawowym problemem jest brak możliwości bezpośredniego rozpoznania, w jakim trybie działa (lub będzie działać) twardy dysk, napęd DVD lub nagrywarka płyt CD i DVD. Z powodu zbyt wolnego trybu może dojść do zatrzymań przesyłu danych, co spowoduje wstrzymanie procesu nagrywania płyty. Z tego powodu zaleca się stosowanie przewo- dów 80-żyłowych do podłączania wszystkich aktualnych urządzeń IDE, aby zabezpie- czyć się przed wewnętrznym (wymuszonym przez BIOS) zablokowaniem możliwości stosowania szybszych trybów Ultra-DMA. Informacje o maksymalnym trybie obsługi- wanym przez urządzenia ATAPI tylko rzadko pojawiają się w ich instrukcjach obsługi, dlatego najczęściej trzeba się zdać na automatykę BIOS-u wybierającą tryb PIO lub UDMA (więcej wiadomości na ten temat znajdzie się w podrozdziale 9.3). Według specyfikacji, przewód 80-żyłowy może mieć maksymalną długość 46 cm, a mini- malną — 13 cm. Specyfikacja UDMA wprowadziła też zasadę terminowania niektórych przewodów sygnałowych i stosowania mechanizmu rozpoznawania błędów. W efekcie po wykryciu błędów w czasie transmisji danych możliwe jest zażądanie ich ponownego prze- słania, co powinno chronić przed zapisaniem na dysku błędnych danych. Niestety w trybach PIO mogą od czasu do czasu występować przekłamania danych, ponieważ w tych trybach przesyłaniem danych zajmuje się procesor i nie są stosowane żadne mechanizmy kontrolne. Na przewodzie 80-żyłowym bardzo duże znaczenie mają pozycje urządzeń Master i Slave, ze względu na konieczność prawidłowej terminacji (zakończenia) przewodu sygnałowego. Należy zwracać uwagę na kolory wtyczek przewodu: Niebieski: Płyta główna Szary: Slave Czarny: Master Ze względu na terminowanie przewodów sygnałowych dużego znaczenia zaczynają na- bierać pozycje podłączenia urządzeń Master i Slave, ze względu na to, że to właśnie te urządzenia są odpowiedzialne za terminowanie magistrali. Magistrala może być termi- nowana tylko na końcach, dlatego urządzenie wpięte w jej środku nie może tworzyć dodatkowego zakończenia. W urządzeniach SCSI, w których ta zasada początkowo dotyczyła jedynie twardych dysków, problem został rozwiązany jednoznacznie, ponie- waż możliwe jest tam terminowanie magistrali nie tylko za pomocą urządzeń, ale rów- nież odpowiednich adapterów. W magistrali IDE jedno zakończenie znajduje się przy złączu IDE na płycie głównej, a drugie musi zostać wykonane przez napęd podpięty do drugiego końca przewodu. Niestety na urządzeniach IDE nie znajdziemy żadnych ustawień dotyczących termino- wania magistrali. Klucz do prawidłowego zakończenia magistrali w pewnym sensie znaj- duje się w samym przewodzie. W typowym przewodzie 80-żyłowym wtyczki mają kolorowe oznaczenia: niebieski oznacza wtyczkę przeznaczoną do wpięcia w płytę główną, czarna wtyczka przeznaczo- na jest dla napędu Master, a szara (znajdująca się na środku przewodu) — dla napędu Slave (zob. rysunek 9.1). Wtyczki są tak przygotowane, że napędy Slave otrzymują sy- gnał wyłącz zakończenie magistrali, a napędy Master — włącz zakończenie magistrali. Odbywa się to za pomocą sygnału Cable Select (CSL lub CSEL), który dla napędu 0 (Drive 0 lub Master) ma stan niski, a dla napędu 1 (Drive 1 lub Slave) — stan wysoki. Urządzenia IDE nadal należy konfigurować jako Master lub Slave; poza tym nie doko- nuje się żadnych dodatkowych ustawień. Rozdział 9.  Twarde dyski 269 4[UWPGM 80-żyłowy przewód stosowany w trybach UDMA, od trzeciego wzwyż, posiada kolorowe wtyczki, których nie wolno ze sobą pomylić Nawet jeżeli wtyczki nie są oznaczane kolorami, co ostatnio ma miejsce coraz częściej, zawsze znajdują się na nich odpowiednie opisy. Jeżeli zdarzy się, że na przewodzie będzie brakowało nawet takich oznaczeń, zawsze można rozpoznać przeznaczenie wtyczek: wtyczka do płyty głównej znajduje się na końcu dłuższego odcinka przewodu, wtyczka dla urządzenia Slave — to ta na środku, a wtyczka dla urządzenia Master znajduje się na końcu krótszego odcinka przewodu. W praktyce takie założenia okazują się niewy- godne i kłopotliwe w czasie montowania urządzeń w obudowie komputera. Szczególnie w obudowie typu Tower (dokładny typ obudowy nie gra roli) przewód IDE prowadzi się z płyty głównej do twardego dysku zamontowanego w dolnej części obudowy, a do- piero później prowadzi się go do napędu CD lub DVD montowanego w prowadnicach 5,25 cala w górnej części obudowy. W takiej konfiguracji napęd CD lub DVD musi być urządzeniem Master, ze względu na konieczność zakończenia magistrali. Pomyłkowa zamiana wtyczek może mieć tutaj fatalne skutki, a jeżeli do portu podłącza- ny ma być tylko jeden twardy dysk, koniecznie trzeba go podpiąć do ostatniej wtyczki na przewodzie (środkowa wtyczka zostaje niewykorzystana). Podobnie mieszanie now- szych urządzeń IDE ze starszymi stosującymi jeszcze stare znaczenia sygnałów PDIAG i CSL może doprowadzić do zablokowania możliwości wykorzystania trybu UDMA. Jak już wspomniano, użytkownik nie zawsze może wykryć taki stan, ponieważ nie każdy BIOS podaje w czasie uruchamiania komputera wykryte tryby urządzeń IDE (zob. ry- sunek 9.2), a w różnych wersjach systemu Windows można znaleźć mniej lub więcej in- formacji na temat aktualnych trybów działania. Na przykład w systemie Windows 9x tryb DMA trzeba dopiero ręcznie włączyć. Przedstawiona w Części 5. analiza przełą- czania IDE może dać tutaj dokładniejsze wyniki. Z całą pewnością ważny jest sterow- nik kontrolera IDE, który odpowiedzialny jest za to, który tryb zostanie w końcu zasto- sowany. W systemach Windows 2000 i Windows XP informacje o trybach dostępne są wśród właściwości kanałów IDE (zakładka Ustawienia zaawansowane), a nie wśród właściwości samych napędów (zob. rysunek 9.3). 4[UWPGM W tym komputerze BIOS w czasie uruchamiania podaje, jakie tryby stosują poszczególne napędy komputera 270 Część III  Konfigurowanie napędów 4[UWPGMW pierwszym kanale IDE urządzenie Master (twardy dysk) wykorzystuje tryb Ultra-DMA 5, a urządzenie Slave (napęd DVD) zamiast trybu PIO powinno również stosować któryś z trybów DMA Ogólnie, coraz większe szybkości przesyłania danych dotyczą przede wszystkim twar- dych dysków, tzn. gdy tylko nowy tryb ATA zostanie uznany za standard, wkrótce po- jawiają się zgodne z nim twarde dyski; aktualnie najnowsze z nich są zgodne z trybem Ultra-DMA/133. Napędy CD i DVD dostosowują się do tych standardów w prawie nie- zauważalny sposób, ponieważ tryb ATA nie jest traktowany jako ich kryterium wydaj- ności; dużo większe znaczenie ma indeks prędkości napędu. Aktualnie większość napę- dów CD i DVD stosuje tryb Ultra-DMA/33, dlatego teoretycznie nie jest w nich nawet konieczne stosowanie przewodów 80-żyłowych. Z tego powodu w dzisiejszych kompute- rach często drugi kanał IDE nie posiada przewodu 80-żyłowego, ale standardowy prze- wód 40-żyłowy, do którego podpięty jest napęd DVD lub nagrywarka. Tryby UDMA należy przedkładać ponad tryby PIO, nawet jeżeli ich teoretyczne prze- pustowości są zbliżone (zob. tabela 9.1), ponieważ tryby UDMA dzięki zastosowaniu kanałów DMA powodują znacznie mniejsze obciążanie procesora niż tryby PIO. Jest to szczególnie ważne, na przykład przy odtwarzaniu filmu z napędu DVD. W zależności od wieku płyty głównej w ustawieniach BIOS-u może być dostępny jedy- nie pewien podzbiór wszystkich dzisiejszych trybów IDE, poza tym natknąć się można na ograniczenia pojemności twardych dysków wynikające z niedopasowania BIOS-u i twardego dysku, co opisano w punkcie 3.8.1. Załadowanie nowszej wersji BIOS-u (tzw. BIOS Update) może spowodować pojawienie się możliwości stosowania jakiegoś nowsze- go trybu IDE, a nawet usunięcie istniejących ograniczeń pojemności twardych dysków. Niestety, ze względu na różnice w elektronice, nowsze wersje BIOS-u nie będą w stanie Rozdział 9.  Twarde dyski 271 uzupełnić możliwości płyty głównej o tryby UDMA, jeżeli jest ona w stanie obsłużyć jedynie tryby PIO. Z tego samego powodu nie ma możliwości uzyskania trybu większego niż UDMA/33, jeżeli elektronika płyty głównej nie jest do tego przygotowana. Jeżeli chcemy zastosować twardy dysk, którego pełnej pojemności BIOS nie jest w stanie obsłużyć, poza ładowaniem nowszej wersji BIOS-u możemy spróbować jeszcze innych rozwiązań: wykorzystać osobną kartę kontrolera IDE albo dodatkowe oprogramowanie. Zastosowanie dodatkowej karty kontrolera IDE (firmy Promise, Future Domain lub in- nych) posiadającej własny BIOS i pracującej równolegle z kontrolerem znajdującym się na płycie głównej, mimo że pociąga za sobą koszty, jest jednak zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem. Kontroler znajdujący się na płycie głównej może stosować wynikające z BIOS-u sposoby obsługi magistrali IDE, podczas gdy dysk o dużej pojemności podłą- czony jest do kontrolera na karcie. Producenci twardych dysków udostępniają (często darmowo) dodatkowe, specjalne opro- gramowanie menadżera dysku, które po zainstalowaniu lokuje się w głównym rekordzie rozruchowym (Master Boot Record) dysku i podmienia niektóre funkcje BIOS-u wła- snymi. Takie oprogramowanie aktywowane jest jeszcze przed systemem operacyjnym, dlatego należy zwrócić uwagę na to, żeby jego instalację uruchamiać nie z dyskietki startowej lub płyty CD-ROM, ale poprzez samego menadżera dysku. Razem z twardym dyskiem na dyskietce lub płycie CD dostarczane są programy DiscWizard, IDEnchancer, EZ-Drive, MaxBlast albo DiskManager firmy Ontrack. Ważne jest, że niektóre z tych narzędzi są dedykowane dla urządzeń niektórych producentów, dlatego działają tylko z konkretnymi modelami dysków jednego producenta. Poza tym raz zainstalowanego w rekordzie rozruchowym menadżera dysku nie da się tak łatwo pozbyć. Jeżeli twardy dysk z zainstalowanym menadżerem dysku przenoszony jest do komputera z płytą główną, której BIOS jest w stanie w pełni wykorzystać dysk, konieczne będzie wykonanie formatowania dysku. Rekord rozruchowy można by co prawda nadpisać bez utraty danych, ale w ten sposób dysk będzie pracował z parametrami nadanymi mu przez menadżera, które prawdopodobnie nie będą zgodne z aktualnymi parametrami BIOS-u. W związku z tym oprogramowanie menadżera dysku należy traktować jedynie jako rozwiązanie ostateczne. -QPHKIWTCELCOCIKUVTCNK+ Y$+15KG KUVGTQYPKMK Aktualne wersje BIOS-u, poza podstawowymi możliwościami konfigurowania magi- strali IDE, udostępniają wiele dodatkowych opcji dotyczących twardych dysków i urzą- dzeń ATAPI podłączanych do portów IDE. Niektóre płyty główne, oprócz dwóch podstawowych złącz (Primary IDE, Secondary IDE), posiadają również dwa dodatkowe złącza działające w trybie Ultra-DMA/133, a nawet cztery złącza Ultra ATA 133 RAID (zob. rysunek 9.4). RAID to skrót od Redun- dant Array of Independent Discs, systemu pozwalającego podłączyć do ośmiu twardych dysków tworzących jedną macierz dyskową (Disc Array). Zazwyczaj kontrolery takich macierzy mogą działać w dwóch trybach, o oznaczeniach RAID-0 (Disk Stripping) i RAID-1 (Mirroring), w których twarde dyski mogą funkcjonować w odpowiedniej konfiguracji. 272 Część III  Konfigurowanie napędów 4[UWPGM Ta płyta główna, poza dwoma podstawowymi portami IDE (Ultra ATA 133), posiada również cztery złącza pozwalające na tworzenie macierzy RAID W trybie RAID-0 dane są zapisywane bez nadmiarowości (redundancji), równomiernie na wszystkich dyskach macierzy, przez co uzyskuje się znacznie szybszy dostęp do da- nych, ponieważ wszystkie dyski są dostępne niemalże równocześnie. Niestety nie zwięk- sza się w ten sposób tolerancji błędów. Jest ona raczej nieco zmniejszona, ponieważ prawdopodobieństwo uszkodzenia jednego dysku z ośmiu pracujących w macierzy jest większe niż prawdopodobieństwo uszkodzenia pojedynczego dysku. Tryb RAID-1 jest najprostszą formą zwiększenia bezpieczeństwa, realizowaną poprzez tworzenie nadmiarowości (redundancji) danych. W tym trybie twarde dyski służą sobie wzajemnie za „lustra” (Mirror), dlatego tryb ten określany jest też jako Disk Mirroring. Dane są zapisywane jednocześnie na przynajmniej dwóch twardych dyskach. Jeżeli je- den z nich ulegnie uszkodzeniu, system może działać dalej, ponieważ dane są nadal za- pisane na drugim. Niestety efektywna pojemność macierzy jest zmniejszona o połowę, ponieważ dane zapisywane są w nich podwójnie. Odpowiednie opcje IDE można znaleźć na różnych stronach ustawień BIOS-u, przy czym często umieszczane są na stronach Integrated Peripherials (zob. rysunek 9.5), BIOS Features Setup albo zbierane są na jednej osobnej stronie (zob. rysunek 9.6). 4[UWPGM Opcje konfigurujące magistralę IDE znajdują się na stronie Integrated Peripherials Setup Rozdział 9.  Twarde dyski 273 4[UWPGM W dzisiejszych urządzeniach IDE ustawienia automatyczne pozwalają na prawidłowe wykrycie optymalnego trybu ATA Porty IDE są aktywne tylko wtedy, gdy włączone zostaną odpowiednie opcje, takie jak Onboard Primary PCI IDE dla pierwszego portu i Onboard Secondary PCI IDE dla drugiego portu. Czasami te ustawienia mogą być trudne do znalezienia, na przykład BIOS-ie firmy Award z układem opcji firmy Phoenix znajdują się w oknie Advanced/Chip Con- figuration/Onboard PCI Enable. Zazwyczaj twardy dysk podłączany jest do pierwszego portu IDE jako urządzenie Master, a napęd CD lub DVD — do drugiego portu, również jako urządzenie Master, w związku z tym oba porty należy uaktywnić. W BIOS-ie firmy Award z układem opcji firmy Phoenix dostępna jest tylko jedna opcja, w której akty- wowanie obu portów IDE możliwe jest przez wybranie wartości Both. Jeżeli w czasie uruchamiania komputera prawidłowo rozpoznawane są wszystkie urzą- dzenia podłączone do magistrali IDE (zob. rysunek 9.7), można podjąć dodatkowe próby optymalizacji, polegające na włączeniu tylko tych portów IDE, do których rzeczywiście podłączono jakieś urządzenia. Poza tym, gdzie tylko to możliwe, należy zmieniać usta- wienie Auto na tryb najodpowiedniejszy dla danego portu. Takie ustawienia pozwolą BIOS-owi pominąć odpytywanie wszystkich portów i negocjowanie trybów ATA w czasie uruchamiania komputera, dzięki czemu można zaoszczędzić nieco czasu. 4[UWPGM Urządzenia IDE wypisane w czasie uruchamiania komputera. Niestety ta wersja BIOS-u nie podaje trybu wykorzystywanego przez poszczególne napędy W prawie wszystkich dzisiejszych BIOS-ach istnieje możliwość wybrania trybu PIO lub UDMA osobno dla poszczególnych urządzeń, a nie tylko ogólnie dla portów IDE. Tryby PIO można ręcznie wybierać z zakresu od 0 do 4, ale tryby UDMA posiadają tylko ustawienia Auto i Disabled. Ważne jest, żeby włączać tryb UDMA, jeżeli tylko twardy dysk jest w stanie go obsłużyć; w przeciwnym wypadku system Windows będzie ofe- rował tylko tryby PIO. 274 Część III  Konfigurowanie napędów W zależności od modelu płyty głównej i sterowników chipsetu może okazać się, że możliwe będzie zignorowanie ustawień BIOS-u i wybranie trybu UDMA w systemie Windows, mimo zapisanego w BIOS-ie trybu PIO. Nie należy jednak całkowicie pole- gać na tej możliwości, ponieważ nie ma żadnej gwarancji, że urządzenie IDE będzie rzeczywiście działać w tym trybie. Z tego powodu w aktualnych urządzeniach IDE osiąga się najlepsze wyniki zezwalając na automatyczne wykrycie optymalnego trybu PIO i UDMA. Może to powodować problemy przy obsłudze starszych urządzeń, dlatego w takich przypadkach zaleca się podłączać je do drugiego portu IDE i ręcznie wybrać odpowiedni tryb PIO. Ogólnie zaleca się rozdzielenie nowszych i starszych urządzeń IDE między oba porty, nawet jeżeli wiele osób uważa, że pod względem wydajności te urządzenia nie wywrą na siebie wpływu, a BIOS i Windows cały czas będą dbały o utrzymanie możliwie naj- wyższego trybu dla danego urządzenia. To wszystko jest prawdą pod warunkiem, że kontroler magistrali (chipset), wszystkie napędy i system operacyjny prezentują podobny poziom rozwoju. W podrozdziale 9.2 objaśnione zostało, że starsze napędy IDE podłą- czone do 80-żyłowego przewodu mogą nadal korzystać z tradycyjnych znaczeń niektó- rych sygnałów z przed czasów UDMA, a w efekcie nie tylko zakłócać przesył danych, ale nawet spowodować nieprawidłowe działanie całego portu. Co więcej, włączenie trybu DMA w niektórych wersjach systemu Windows (Windows 95 i 98) powoduje, że nie- które starsze modele napędów CD-ROM i napędy ZIP w ogóle nie będą pracować. BIOS może też odmówić włączenia trybu UDMA większego niż 2, jeżeli urządzenia nie są podpięte do portu za pomocą przewodu 80-żyłowego. W praktyce okazuje się, że twórcy BIOS-ów bardzo różnie traktują takie kontrole. Nie chodzi tu nawet o to, że nie pojawia się odpowiedni komunikat, ale niektóre wersje BIOS-u w ogóle nie kontrolują, jaki przewód zastosowano do podłączenia urządzeń (zob. rysunek 9.8). Może to dopro- wadzić do stanu, w którym twardy dysk będzie przeciążany w wyniku zbyt optymi- stycznych ustawień, co niekiedy powoduje utratę przynajmniej części danych. 4[UWPGM Ta wersja BIOS-u sprawdza, czy zastosowano odpowiedni przewód dla szybszych trybów UDMA Poza odpowiednią konfiguracją ustawień BIOS-u ważne jest, aby system operacyjny optymalnie obsługiwał urządzenia podłączone do portów IDE. Wymaga to stosowania przede wszystkim aktualnych sterowników, przy czym te dostarczone razem z płytą główną należy uznać za przestarzałe i trzeba pobrać najnowszą wersję ze stron WWW producenta płyty głównej. Sterowniki nie są potrzebne do obsługi samych urządzeń IDE, ale dotyczą kontrolera magistrali, który nimi steruje. Z tego powodu nie istnieją Rozdział 9.  Twarde dyski 275 specjalne sterowniki do konkretnego typu twardego dysku albo napędu CD-ROM. Ste- rowniki dostarczane razem z poszczególnymi wersjami systemu Windows dotyczą je- dynie tych elementów, które istniały w czasie rozwijania tego systemu; wszystkie po- wstałe później specjalizowane elementy sprzętowe (na przykład chipsety, kontrolery) wymagają zastosowania aktualnych sterowników dostarczonych przez producenta płyty głównej. Typowym sygnałem wskazującym na to, że źle działają sterowniki kontrolera IDE jest to, że jeden lub wszystkie twarde dyski pracują tylko w trybie zgodności z systemem MS-DOS. To samo dotyczy też napędów SCSI i innych, przy czym w ich przypadku chodzi o złe funkcjonowanie innego kontrolera. Po pierwsze należy sprawdzić w me- nadżerze urządzeń systemu Windows, czy któryś z kontrolerów napędów IDE nie po- siada znacznika błędu. Na rysunku 9.9 pokazano, że kontroler napędów IDE został oznaczony znakiem wykrzyknika, co oznacza, że nie działa on prawidłowo. W naj- prostszym przypadku można temu zaradzić usuwając kontroler w menadżerze urządzeń i uruchamiając ponownie komputer. System Windows w czasie uruchamiania powinien wykryć nowe urządzenie (kontroler IDE) i automatycznie zainstalować do niego odpo- wiednie sterowniki. 4[UWPGM W tym komputerze twardy dysk działa jedynie w trybie zgodności z systemem MS-DOS, ponieważ sterownik kontrolera IDE nie został prawidłowo zainstalowany Może się także zdarzyć, że dostarczony z systemem Windows sterownik zainstalowanego na płycie głównej kontrolera okaże się nieodpowiedni albo system nie będzie w stanie go odszukać. Jeżeli w czasie kontrolowania system Windows sam poprosi o podanie sterownika z dyskietki lub płyty CD, oznacza to, że nie posiada on żadnego sterownika odpowiedniego dla danego kontrolera i konieczne jest podanie sterownika przygotowa- nego przez producenta płyty głównej lub chipsetu. Może się też zdarzyć, że system Windows pomyli się przy automatycznym identyfikowaniu kontrolera i zainstaluje nie-
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

BIOS i usuwanie usterek. Vademecum profesjonalisty
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: