Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00588 007678 12253311 na godz. na dobę w sumie
Balaghan. Mikroświaty i nanohistorie - ebook/pdf
Balaghan. Mikroświaty i nanohistorie - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 488
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2638-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> filologia polska
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Książka pomyślana została jako dzieło ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Nawareckiemu, twórcy mikrologii literackiej, historykowi i teoretykowi literatury, znanemu autorowi prac śląskoznawczych. Teksty, zgromadzone w prezentowanym tomie, wyrastają z bliskich Mu fascynacji – z poszukiwania literackich osobliwości, przygody studiowania detali i sięgania po sztukę mikrochwytu. Pisane przez przyjaciół Profesora, kolegów, uczniów, miłośników i „zazdrośników” – zachowują przy tym cenną różnojęzyczność i przyjmują odmienne formy: od poezji po literacką prozę; od obszernych, drobiazgowych studiów, uważnych prac dokumentacyjnych czy popisowych przykładów sztuki interpretacji po mikrolektury i erudycyjne eseje, niekiedy fabularyzowane. Wielość form, tematów, kontekstów, inspiracji i sposobów czytania koresponduje z wieloznacznością słowa „balaghan” (m.in. namiot, dom, bałagan, objazdowy teatr) umieszczonego w tytule książki. O znaczeniach, które ze sobą niesie, redaktorzy tomu piszą szczegółowo we wstępie. Wskazują też na twórczy charakter „bałaganiarskiego” nadmiaru, z jeden strony – na produktywną wielość języków, z drugiej – nomadyczność tych, których domem jest litera.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Więcej o książce Cena 50,00 zł (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-638-1 Olkowi – na urodziny Strony_tyt_20_10_2015.indd 1 20.10.2015 23:08 NR 3349 Strony_tyt_20_10_2015.indd 3 Mikroświaty i nanohistorie pod redakcją Mariusza Jochemczyka Magdaleny Kokoszki Beaty Mytych-Forajter Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Strony_tyt_20_10_2015.indd 3 20.10.2015 23:08 Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej Marek Piechota Recenzenci Anna Węgrzyniak Tomasz Stępień Spis treści Cały ten balaghan… (Mariusz Jochemczyk, Magdalena Kokoszka, Beata Mytych ‑Forajter) Justyna Bargielska Kapitanie, tu Sally (Nano)dialogi z poetyckim kontekstem Janusz Ryba Wachlarz: oświeceniowy „gadżet” Magdalena Bąk Nici i nitki w twórczości Słowackiego Maciej Szargot Dwa (małe) liryczne komentarze do Nie ‑Boskiej komedii Elżbieta Grodzka ‑Łopuszyńska Od Pocałunków do Impresji — rzecz o przenikaniu Wioletta Bojda Bez granic Marian Kisiel Poróżnienie w śmierci. O Dwóch śmierciach Władysława Szlengla Maciej Tramer Edycja, której nie było — albo: jak zrobiony jest Krzysztof Baczyński . Mariusz Jochemczyk Odwrócona perspektywa. Mała Ameryka Haliny Poświatowskiej Romuald Cudak Piety. Miniatura interpretacyjna 9 15 19 29 39 49 59 77 85 99 109 6 Spis treści Kalina Jaglarz Uchyłki. O poetyce uchylania w psalmie Tadeusza Nowaka Joanna Dembińska ‑Pawelec Mikrologiczna lektura Hymnu o Perle Czesława Miłosza Joanna Kisiel Zanikanie? Ślady podmiotu w poezji Ryszarda Krynickiego Jan Piotrowiak Skryptorium wiersza. Ludzie dla początkujących Ewy Lipskiej Grzegorz Olszański Leżenia (o jednej z figur dyskursu geriatrycznego) Miłosz Piotrowiak Do ‑tkliwość wojny. Omijam czule trawy, kiedy idę drogą… Wojciecha Bąka i Drach Szczepana Twardocha Zakładka teologiczna Ryszard Koziołek Trzy ucieczki Boga (esej miejscami fabularyzowany) Piotr Bogalecki Nie wiem, co zrobić (z tą wiarą). Justyna Bargielska oddaje życie Mikrohistorie… osobne/osobliwe/osobiste Iwona Słomak Amplifikacja w warsztacie mikrologa Marek Piechota O pierwszym segmencie zestawienia „»fantazje« etymologiczne ro‑ mantyków” (mikrowstęp do rzeczy znacznie poważniejszej) Jarosław Ławski Mroczny moment. O Wspomnieniach polskiego wygnańca Augusta An‑ toniego Jakubowskiego Anna Janicka Poetyka skoku i wrzenia. Włodzimierza Spasowicza wyprawa do Bułgarii Elżbieta Hurnikowa Gry, miłostki, epizody. Jednoaktówka Partnerka na tle twórczości Arthura Schnitzlera 119 131 143 151 161 175 193 205 223 235 243 257 267 Spis treści Anna Szawerna ‑Dyrszka Obrachunki w „Pionie”, czyli o pewnym konkursie i debiucie proza‑ torskim Czesława Miłosza Zbigniew Kadłubek Antypokrzywa. Rozprawka o zazdrości Aleksandra Kunce Sprawiedliwi. Punkty doświadczeń Magdalena Piekara Mikroświat śląskiej rodziny w ujęciu socrealistycznym Tadeusz Sławek Zawsze jest jakieś ale. Pinokio, czyli co to znaczy „wyjść na ludzi”? Zielona lamówka Lucyna Nawarecka „Mróweczki” Słowackiego Magdalena Kokoszka Złotnicy robaczki Zdzisława Mokranowska Mikro ‑esej o mikro ‑florze Iwona Gralewicz ‑Wolny „W gęstej jak syrop mikroliryce materii”. O Mikrokosmosie Wisławy Szymborskiej Andrzej Kotliński Ichtiolog ‑filolog, wędkarz ‑rybak. O wierszu Mirona Białoszewskiego Czerwony ichtiolog (i przy jego okazji) Zdzisław Marcinów Śmierć pięknych węgorzy. O ostatnim opowiadaniu Oty Pavla Beata Mytych ‑Forajter Najmniejsze zwierzę Justyny Bargielskiej Marek Bieńczyk Kontener Bibliografia Indeks osobowy (M. Jochemczyk, M. Kokoszka, B. Mytych‑Forajter) Summary Résumé 7 277 285 291 321 331 351 355 369 379 391 411 421 435 441 467 481 483 Cały ten balaghan… Tytułowy „balaghan” pożyczamy od Jakutów, wsłuchani też w przejętą od Rosjan formę „bałagan” i podpowiedź autora Lajermana: „Po co szukać utajonego ładu, mitycznego czy archetypowego (zawsze już gotowego, wzorcowego), skoro bez intelektualnej asekuracji i ma‑ gicznych zasłon można doznać nieprzewidywalnego?”1. Pisanie o bała‑ ganie najlepiej zacząć od środka, a ponieważ początki zwykle wyrastają z twórczego chaosu2, więc środek szybko może okazać się dobrym zawiązkiem. Zaczynamy więc od pytania postawionego przez Wisławę Szymborską, złączonego z wyliczeniem, które — co oczywiste — nie chce mieć końca: Tyle naraz świata ze wszystkich stron świata: moreny, mureny i morza, i zorze, i ogień, i ogon, i orzeł, i orzech — jak ja to ustawię, gdzie ja to położę?3 Urodzinowy impuls do porządkowania nie omija jednak nikogo: wszak to czas podsumowań i egzystencjalnego namysłu; pochyleni nad tekstami Aleksandra Nawareckiego nie przestajemy więc wyli‑ 1 A. Nawarecki: „Kaj my to som?”. W: Idem: Lajerman. Gdańsk 2010, s. 80. 2 „Na początku był Chaos. Któż zdoła powiedzieć dokładnie, co to był Chaos? Niejedni widzieli w nim jakąś istotę boską, ale bez określonego kształtu. Inni — a ta‑ kich było więcej — mówili, że to wielka otchłań, pełna siły twórczej i boskich nasie‑ ni, jakby jedna masa nieuporządkowana, ciężka i ciemna, mieszanina ziemi, wody, ognia i powietrza”. J. Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań 1988, s. 28. 3 W. Szymborska: Urodziny. W: Eadem: Wszelki wypadek. Warszawa 1972, s. 29. 10 Cały ten bałagan… czać: ksiądz Baka4, bałaguły5, królewna Banialuka6, Blaszany bębenek7, Bachtinowski karnawał8, apologia rzeczy i miniatury Bachelarda9, Bar‑ thesowskie punctum10, wreszcie poezja Justyny Bargielskiej, z takim na przykład tomem jak Bach for my baby11. Chciałoby się zatem krzyknąć: No ba! Rozkładamy „balaghan”, który też zaczyna się od ważnej dla Nawareckiego sylaby. Kusi nas on wieloznacznością, oznaczając jed‑ nocześnie dom albo szałas myśliwski (w języku tunguskim), z kolei u Czukczów to mały namiot w jarandze gwarantujący intymność oraz wyższą temperaturę, a u Nieńców — kotara oddzielająca posłanie od ognia. Słowo z magiczną cząstką „ba ‑” przejmują oczywiście Kozacy i Rosjanie, dodając swoje znaczenia, dla nich bowiem w XVI wieku „ba‑ laghan” oznacza nieporządek, a wbrew nielichej konstrukcji jakuckich budowniczych – także nędzę, co słychać dzisiaj w polskim „bałaganie”. Warto do tych znaczeń dodać jeszcze jedno, dochodzące do głosu w wieku XVIII na Rusi, kiedy „balaghanami” nazywano objazdowe teatry. Wszystko to wiemy za sprawą publikacji Michała Książka Jakuck, ze znaczącym podtytułem — Słownik miejsca12. U Jakutów, od których zaczynamy przygodę z „balaghanem” — oznacza on po prostu „dom, a dokładniej solidną chatę w kształcie ściętej piramidy o ścianach z bierwion stawianych na sztorc i pochylonych do środka”13, ale także nazwę miesiąca (wrzesień), kiedy to powracano z pastwisk do chronią‑ cych przed surową zimą balaghanów. Budujemy więc „balaghan”, rozstawiamy urodzinowy namiot z tekstów, ale też bałaganimy trochę i robimy przedstawienie. Nie może bowiem w tej książce zabraknąć ducha zabawy oraz związanej  4 Zob. A. Nawarecki: Czarny karnawał. „Uwagi śmierci niechybnej” księdza Baki — poetyka tekstu i paradoksy recepcji. Wrocław 1991.  5 Zob. Idem: Bałaguły. W: Idem: Pokrzywa. Eseje. Chorzów—Sosnowiec 1996, s. 117—133. s. 212—234. wice 1993.  6 Zob. Idem: Hieronima Morsztyna zmysłowa miłość porządku. „Ogród” 1992, nr 1,  7 Zob. Idem: Harfa epickiego rapsoda i blaszany bębenek; Sznurki pielęgniarza. Drob‑ ne przedmioty i wielkie sprawy w „Blaszanym bębenku”. W: Idem: Parafernalia. O rzeczach i marzeniach. Katowice 2014, s. 249—264.  8 Zob. Idem: Czarny karnawał…, s. 83—87.  9 Zob Idem: Rzeczy i marzenia. Studia o wyobraźni poetyckiej skamandrytów. Kato‑ 10 Zob. Idem: Mikrologia, genologia, miniatura. W: Miniatura i mikrologia literacka. T. 1. Red. A. Nawarecki. Katowice 2000, s. 16—17. 11 Zob. Idem: „Co mam nie wierzyć”. Justyna Bargielska i polskie zawstydzenie wiarą. W: Więzi wspólnoty/Ties of Community. Literatura — religia — komparatystyka/Literature, Religion, Comparative Studies. Red. P. Bogalecki, A. Mitek ‑Dziemba, T. Sławek. Katowice 2013, s. 403—415. 12 Zob. M. Książek: Jakuck. Słownik miejsca. Wołowiec 2013, s. 13, 17—18. 13 Ibidem, s. 13. Cały ten bałagan… 11 z tymczasowością rozkładanego domu — ruchliwości i pragnienia przygody. Budujemy namiot z tekstów, mając w pamięci budowniczych wieży Babel oraz Derridiańską frazę Plus d’un langue14, stanowiącą afir‑ mację różnojęzyczności, fundującej nasz „balaghan”. W słowie „Babel”, podobnie jak w hebrajskim „dābār”15, słychać magiczne „ba ‑”, które u Aleksandra Brücknera stanowi archaiczny pień — „mówić”, słyszalny w słowach takich jak „baśń”, „bajka” i „bajdurzyć”16. Wspólnota, jaką tworzymy wskutek konstruowanego razem „balaghanu”, opiera się przecież nade wszystko na różnicy oraz umiejętności budowania opo‑ wieści, która zaczyna się tu i teraz – a że na cześć i z powodu Autora Lajermana — można by rzec, iż tukej. Jednocześnie jednak za sprawą mocy słowa i odświeżającej siły interpretacji — jesteśmy w drodze, pro‑ testując przeciw bezruchowi, który jest przecież odmianą skostnienia. Dom przenośny i nieposkromiona pasja poznawcza wyzwolić musi bowiem nomadycznego ducha niespokojnej wędrówki i nieposłusznego dżina ciekawości. Pozostajemy zatem spadkobiercami ekstrawaganckiej tradycji bałagulskiej, przybieramy — jak chciał Józef Ignacy Kraszew‑ ski — „swobodną manierę ludzi”, których znakiem: chęć niespieszne‑ go podróżowania, pragnienie schodzenia z ubitego traktu pewności i skłonność do ustawicznego ruchu myśli. Cyrkulacja, jako właściwość życia (także naukowego!) znajduje swe obrazowe uzasadnienie w lotnej metaforze komunikacyjnego „przeciągu”, którą posłużył się swego czasu Stanisław Vincenz: Ruch! Wiatr główny bałaguła, trzaska i śwista, zamiata dla wszyst‑ kich, przygarnie wszystkich, przepędzi wszystkich. Przeciąg!17 Przy tej okazji uruchamia się też ważny kontekst religijny, związany z frazą domykającą inwokację do Ewangelii według św. Jana, w której ucie‑ leśnione Słowo (dosłownie) rozbija namiot między nami, i tym samym staje się żywą reklamą niezakorzenienia, bycia nie u siebie, ale też 14 J. Derrida: Une „folie” doit veiller sur la pensée. Entretien avec F. Ewald. „Ma‑ gazine Littéraire” 1990, nr 286. 15 „Ktoś, kto czuje, czym jest słowo w pierwotnej kulturze oralnej, albo w kul‑ turze bliskiej oralności pierwotnej, nie zdziwi się, że hebrajskie określenie dābār znaczy »słowo« oraz »zdarzenie«”. W.J. Ong: Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii. Tłum. J. Japola. Lublin 1992, s. 56. 16 A. Brück ner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa 1989, s. 11. Bi‑ blijni komentatorzy wskazują na ludową etymologię nazwy „Babel” — „balal” (po‑ mieszał), związaną z pomieszaniem języków. Zob. Rdz 11, 1—9. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu: w przekładzie z języków oryginalnych. Oprac. zespół biblistów pol‑ skich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich. Poznań—Warszawa 1980, s. 32. 17 S. Vincenz: Bałaguły. W: Idem: Na wysokiej połoninie. Barwinkowy wianek. Epi‑ log. Posłowie A. Vincenz. Sejny 2005, s. 83. 12 Cały ten bałagan… bycia w ruchu18. Energia Janowego Słowa, stale aktywna i jednocześnie daleka od powściągliwości, dobrze koresponduje również z drobiaz‑ gowością poznawczą i dociekliwością tych, dla których domem jest litera. Za Autorem Małego Mickiewicza, twórcą mikrologii literackiej, ale też – „maksymalistą minimalności” (jak celnie napisze w dedykacji do swojej prozy Marek Bieńczyk) chcemy zatem także śmiało zmierzać ad minimum. Odkrywać to, co drobne, bagatelizowane, nieważkie – cały ów „nadmiar” świata. Rozbijamy więc tymczasowy namiot słowa, który pomimo swej kruchości i doraźności mocniej wiąże jednak człowieka z gruntem niż wielopiętrowy, podpiwniczony dom. Budujemy po swojemu – na solidnym stelażu z tekstów literackich, powłokę pleciemy w dialogu z poetyckim kontekstem, z mikrohistorii robimy tropik, ozdabiamy go zieloną lamówką, dokładamy teologiczną zakładkę, a całość mocujemy za pomocą literackiej klamry, podarowanej na tę okazję przez Justynę Bargielską i Marka Bieńczyka. I stoi. Mariusz Jochemczyk, Magdalena Kokoszka, Beata Mytych ‑Forajter 18 Zob. G. Ryś: Bezdomny. „Tygodnik Powszechny” 2015, nr 1, s. 19. Autor tekstu wskazuje na fakt, iż biblijna fraza „A Słowo stało się ciałem i zamieszkało między nami” (J 1, 14), powinna być tłumaczona jako: „Słowo stało się ciałem i rozbiło namiot między nami”, gdyż greckie słowo eskenosen oznacza właśnie „rozbicie namiotu”. Warto też przypomnieć, że w Księdze Wyjścia Mojżeszowy Namiot Spotkania, czyli namiot modlitwy, ustawiony jest poza obozem, wymusza rezygnację z bycia u sie‑ bie, zapowiada udanie się w drogę (Wj 33, 7—11). Strony_tyt_20_10_2015.indd 8 20.10.2015 23:08 Justyna Bargielska Kapitanie, tu Sally Nieważne, czy się przyda, ważne, czy to prawda. Dlatego dobry świadek jest czasem lepszy niż ojciec, mąż, syn i tak dalej. Część widoku, na który patrzymy, zapada się akurat pod własnym ciężarem, grzebiąc przy okazji tych bez ciężaru. To się może wydawać niesprawiedliwe i pewnie takie jest, ale mnie się podoba ten widok, a najbardziej, że go oglądasz ze mną, bo to czyni go jeszcze bardziej prawdziwym. Już zresztą widzę, jak ich odkopują po latach, milionach lat, najstarszy gatunek dla wielbicieli gatunków, czyli jakby dla nas. Pan Jezus, śniło mi się, że się we mnie zakochał i zostawił dla mnie kościół. Czego i tobie życzę. Indeks osobowy* A Abraham Nicolas 155 Adamska Ludmiła 63, 72, 73 Adorno Theodor 182 Aftonios 226 Agamben Giorgio 346 Aguirre Jose Antonio,de 68 Ajschylos 33 Alba (właśc. Ferdynand Álvarez de Toledo), książę 69 Alcalá‑Zamora Niceto 64 Aleksandrowska Elżebieta 27 Alfons XIII Burbon, król Hiszpanii 64, 66 Alpers Paul J. 157 Amato Joseph 316 Amatus Lusitanus (wlaśc. João Ro‑ drigues de Castelo Branco) 289 Améry Jean 164—166 Andersen Hans Christian 340 Andriolli Michał Elwiro 322 Andrzejewski Jerzy 91, 92, 95—97, 104 Arendt Hannah 127 Arnold Joanna 21 Arnsztajnowa Franciszka 62 Arthaber Augusto 288 Asimov Isaak 236 Augustyn Józef 247 Augustyn z Hippony (właśc. Au‑ gustinus Aurelius) 205, 227 B Bach Johann Sebastian 199, 432 Bachelard Gaston 10, 141, 172, 253, 358, 361, 440 Bachórz Józef 235 Bachtin Michaił Michajłowicz 10 Backer de Augustin i Aloys 224— Baczyńska Barbara, z domu Drap‑ 228 czyńska 90 Baczyńska Stefania 91, 92, 95 Baczyński Kamil (pseud. Jan Bugaj, Piotr Smu‑ gosz) 85—97 Krzysztof Anna, święta 68 Antonina Habsburg Maria (właśc. Maria Antonia Josefa Johanna von Österreich), królowa Fran‑ cji 25 Baka Józef 10 Balicki Stefan 280 Baltz Lewis 308 Balzac Honoré, de 43 Balzer Bernd 267 * W indeksie nie uwzględniono nazwisk z Bibliografii. 468 Indeks osobowy 287 Baran Bogdan 124, 160, 162, 165, 304, 378 Baran Marcin 170 Baranowska Małgorzata 388 Barańczak Stanisław 395 Barcz Anna 410 Bardesanes 132 Bargielska Justyna 10, 12, 15, 205— 220, 421—431 Barłowska Maria 224 Barthes Roland 10, 134 Bartholin Thomas 356 Bataille Georges 123, 125, 128, Batowski Henryk 262 Baudelaire Charles 147 Bąk Magdalena 29 Bąk Wojciech 175, 177—182, 188 Bécu Salomea 242 Bedinter Elizabeth 81 Bell Aleksander 237 Bellini Giovanni 109—117 Bellmer Hans 346 Benjamin Walter 158, 344 Berger John 423 Bevan Anthony Ashley 132 Bezwiński Adam 264 Białek Józef Zbigniew 277, 281 Białobrzeska Marta 251 Białoszewski Miron 162, 163, 391, 392, 395, 397—409 Biedrzycki Miłosz 166, 422 Bieńczyk Marek 12, 435, 440 Bikont Karolina 274 Billig Piotr 247 Błażejewska Kalina 99 Błoński Jan 40, 83, 236 Bobiński Stanisław 63 Bogalecki Piotr 10, 121, 205, 206 Bogdańska Agata 389 Bojda Wioletta 59 Bolecki Włodzimierz 358 Bonaparte Napoleon 246 Borejsza Jerzy 66 Borkowska Grażyna 103, 104 Borman Antoni 281 Borowski Leon 240 Borowski Tadeusz 79, 89 Bosch Hieronim 152 Boyé Edward 66 Boyle Robert 357, 358 Boy‑Żeleński Tadeusz 62 Braudel Fernand 365, 366 Bray Rene 22 Breza Tadeusz 280 Briccio Antonio 226 Brodnicki Jan 89 Brodzka Alina 33, 277 Brojer Wojciech 318 Broniewska Janina 64, 65, 67 Broniewski Władysław 61, 66 Brook Peter 127, 128 Brückner Aleksander 11, 120, 160 Brudnicki Jan Zdzisław 47 Brzeska Wanda 280 Brzostowski Tadeusz 169 Brzozowski Jacek 352 Buber Martin 305, 326 Budzyńska‑Daca Agnieszka 224 Bugaj Jan, zob. Baczyński Krzysztof Kamil Bulas Kazimierz 235 Burakowski Bolesław 356 Burdziej Bogdan 39 Bursa Andrzej 47 Burton Tim 215 Burzka‑Janik Małgorzata 253 Burzyński Jan 291 C Caillois Roger 236 Calcagnini Celio 228—230 Calvino Italo 299, 309—311, 314— 316 Campbell Timothy 305 Cander Ewa 20 Caroll Lewis (właśc. Charles Lu‑ twidge Dodgson) 343 Caussinus Nicolas 226—228, 233 Celan Paul 121—123 Certeau Michel, de 313 Chamfort de, zob. Sébastien‑Roch Długosz‑Kurczabowa Indeks osobowy 469 Katarzyna Nicolas de Chamfort Charchalis Wojciech 202 Chevreul Michel Eugene 238 Choński Henryk 242 Choromański Michał 62, 280, 281 Chrystus, zob. Jezus Chrystus Cichowicz Stanisław 126, 306 Cieślak‑Sokołowski Tomasz 208 Cioran Emil 313 Cirlot Juan Eduardo 137, 138 Collins George 154 Collodi Carlo (właśc. Carlo Lo‑ renzini) 331, 334, 335, 337, 340, 342, 343, 345, 347 Cranach Łukasz (Starszy) 241 Craveri Benedetta 19 Cudak Romuald 109, 244 Culler Jonathan 290 Cyceron, zob. Marcus Tullius Cicero Czacki Tadeusz 244, 252 Czaplejewicz Eugeniusz 49 Czarkowska Izabella 25 Czarnocki Napoleon 242 Czartoryski Adam Jerzy 240 Czechowicz Józef 62, 218, 277 Czermińska Małgorzata 110 Czubek Jan 353 D Dante Alighieri 139, 140, 194—196 Darwin Charles 358 Davy Humphry 358 Dąbek‑Wirgowa Teresa 266 Dąbrowska Elżbieta 358 Dąbrowski Jan Henryk, generał 80 Dąbrówka Andrzej 236, 393 De La Harpe Jean‑François 22 Deleuze Gilles 175, 219, 287 Dembińska‑Pawelec Joanna 131 Dernałowicz Maria 240 Derrida Jacques 11, 124, 154, 155, 206, 216, 287 Detka Janusz 97 Disertori Andrea 20 210 Dłuski Wiktor 239 Dobrzyniecki Zdzisław 196 Doktór Jan 318, 326 Dokurno Zygmunt 236 Domańska Ewa 291 Domański Piotr 385 Donne John 203 Dornavius (Dornau) Caspar 228 Doroszewski Witold 42, 120, 121 Drapczyński Ryszard 91 Dröscher Vitus Bernward 357 Drużbacka Elżbieta 23 Drzymała Michał 321, 322, 329 Dubois Raphaël 358 Duby Georges 19 Dujardin Félix 431 Dziadek Adam 110, 167, 254 Dziekoński Józef Bogdan 236 E Eagleton Terry 124 Eckermann Johann Peter 238 Eco Umberto 335 Edelman Marek 82 Ehrenberg Christian Gottfried  30, Eliade Mircea 133 Eliot Thomas Stearns 199 Éluard Paul (właśc. Eugène Émile 431 Paul Grindel) 346 Emerson Peter Henry 308 Ernstowa Zofia 332 Esposito Roberto 305, 332 Estreicher Karol 225, 231 Eurypides 33 Ewald François 11 F Fabjańska‑Potapczuk Beata 300 Fabre Jean‑Henri 356 Faraday Michael 358 Fedecki Ziemowit 44, 47 470 Indeks osobowy Fedorowicz Zygmunt 355, 356 Feldberg Karolina 163 Feliksiak Elżbieta 246 Ficowski Jerzy 413 Fiedler Arkady 397, 398 Fiennes Sophie 209 Fijołek Marcin 184 Filipczyk Justyna 110 Fiszerowa Wirydianna 27 Floryan Władysław 241 Ford Brian J. 429, 430 Forstner Dorothea OSB 137 Foucault Michel 87, 88, 183 Fragonard Jean‑Honoré 25 Franaszek Andrzej 169, 284 Franciszka 326 Franco Bahamonde Francisco (właśc. Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo), dyktator hisz‑ pański 64, 67—69, 72—74 Franczak Grzegorz 288 Freud Sigmund 188, 253 Frydrychowicz Romuald 363 G Gabryś Monika 258 Gacowa Halina 246 Gadacz Tadeusz 125 Gadamer Hans‑Georg 122—124 Gaj Ryszard 246 Gajcy Tadeusz 88, 91 Gajusz Juliusz Cezar 189 Galen 289 Galis Adam 59—62, 64, 66, 71—74 Gallie Walter Bryce 327 Gałczyński Konstanty Ildefons 51 Ganczar Maciej 268 Garztecki Juliusz 90, 91 Gazda Grzegorz 236 Geller Ewa 236, 393 Geremek Bronisław 365 Ginczanka Agnieszka 342 Ginzburg Carl 365 (Kucz?), babcia 325, Gosławski Maurycy 243, 245, 248, Giuglaris Luigi 226, 227 Giza Antoni 263 Głowiński Michał 323 Gniazdowski Andrzej 124 Goethe Friedrich Georg 240 Goethe Johann Wolfgang 177, 237, 238, 241 Gogol Nikołaj (właśc. Nikołaj Wasil‑ jewicz Gogol) 341 Goliński Zbigniew 239 Gombrowicz Witold 282 Gomulicki Juliusz Wiktor 81 Gorki Maksym (właśc. Aleksiej Maksimowicz Pieszkow) 324— 326 252, 254, 255 Górski Artur 236 Graff Piotr 366 Gralewicz‑Wolny Iwona 379 Grente Georges 22 Griffo Massimo 20 Griseri Andreina 20 Grochowiak 113, 115—117, 379 Stanisław 109—111, Groddeck Gotfryd Ernest 241 Grodzka‑Łopuszyńska Elżbieta 49 Gronczewski Andrzej 363, 373 Gruszczyński Piotr 275 Grydzewski Mieczysław 281 Gryglewicz Feliks 378 Grzebalski Mariusz 163 Grzegorczyk Piotr 278, 280 Grzeloński Bogdan 248 Guattari Félix 175, 287 Guriewicz Aron 196 Gurvitch Georges (właśc. Georgij Davydovič Gurvič) 366 H Hadot Pierre 385 Hahn Wiktor 352, 353 Hajduk‑Gawron Wioletta 248 Halkiewicz‑Sojak Grażyna 250 Harendarska Eleonora 264 Indeks osobowy 471 Hawel Jan Wincenty 51, 53, 54, Irzykowski Karol 62, 91, 278, 280, 56—58 Hawking Stephen 129 Hazard Paul 19 Hebbel Friedrich Christian 160 Heidegger Martin 122, 124—127, 159—162, 197, 253, 304, 319, 378 Heinrich Bernd 176 Helmholtz Hermann, von 238 Hemingway Ernest 440 Herbeck Ernst 198 Herbert Zbigniew 36, 167, 351 Hermand Jost 268 Hertz Paweł 32, 43, 47 Heschel Abraham Joshua 253 Hieronim, święty 138 Hitchcock Alfred 209, 439 Hitler Adolf 73 Hłasko Marek 47 Hobbes Thomas 187 Hölderlin Friedrich (właśc. Johann Christian Friedrich Hölderlin) 122, 124, 197, 304 Hollender Tadeusz 63 Homer 31, 32, 94 Honet Robert 422 Hopfinger Maryla 33 Horodyska Ewa 20 Horzyca Wilam 277, 280 Huizinga Johan 169 Hulme Thomas Ernest 176 Humboldt Alexander, von 421, 424—426 Hummel Jerzy 273 Hurnik Elżbieta 267 Husarski Karol 280 Husarski Wacław 63 Husserl Edmund 378 I Ibañez Vicente Blasco 66, 67 Ibarruri Dolores 65 Ibsen Henrik 344 Innocenti Roberto 335, 345 281 Iwaszkiewicz Jarosław 39, 49, 62, 173, 174, 278, 280, 369—371, 373— 376 Izydor z Sewilli 288 J Jackson Andrew 248 Jaglarz Kalina 119, 367 Jakobson Roman 216, 429 Jakubowski August Antoni 243— 255 257 Jalowski Filip 182 Jan Ludwig, von 228 Jan XXII (właśc. Jacques Duése), papież 195, 196, 200 Jan, święty 109, 110, 113—117 Janicka Anna 246, 247, 251, 254, Janion Maria 80, 81, 83 Jankélévitch Vladimir 155 Jankowicz Grzegorz 219 Jankowski Placyd 362 Janneau Guillaume 21 Janowska Elżbieta 20 Japola Józef 11 Jaracz Stefan 275, 276 Jarzębski Jerzy 83 Jarzyna Anita 171 Jasienica Paweł (właśc. Leon Lech Beynar) 324 Jastrun Mieczysław 39—43, 46— 48, 95, 183, 355, 365 Jaworska Elżbieta 240 Jaworska Monika 41 Jaworski Stanisław 277 Jedliński Jakub 292 Jeffers Robinson 169 Jeffrey Ian 292, 308 Jeglińska Elwira 244 Jezus, zob. Jezus Chrystus Jezus Chrystus 15, 110—117, 122, 125, 133, 137, 138, 140, 408, 409 Jochemczyk Mariusz 12, 99 472 Indeks osobowy 141 Joczys Aleksander 65 Jonas Hans 131, 133—135, 137, 140, Jończyk Stefan 178 Jopkiewicz Krystyna 357 Judasz Iskariota 109, 115, 119—124, 126—128 Julian Apostata, cesarz rzymski 39 Junot Laura, księżna D’Abrantès 20 Jurewicz Oktawiusz 34 Juruś Jerzy 388 K Kabatcowie Krystyna i Eugeniusz Kieślowski Krzysztof 209 Kijonka Tadeusz 322 King Martin Luther 107 Kircher Athanasius 224 Kisiel Joanna 143 Kisiel Marian 77 Kita Beata 133 Kledzik Emilia 171 Klee Paul 344 Kleiner Juliusz 35, 352—354, 362 Kleist Heinrich, von 346, 347 Klęczar Aleksandra 288 Klimow Elem 182 Klimowicz Marek 133 Klimt Gustav 274 Klotz Reinhold 224 Kluk Krzysztof 356 Kłosińska Anna 42 Kmita‑Piorunowa Aniela 85—87, 89, 90, 92, 95 Knickerbecker H.R. 68 Kocjan Krzysztof 196 Kohelet, biblijny autor 184, 186, 187 Kokoszka Magdalena 12, 355 Kokot Janina 321 Kokot Marian 321 Kola Adam F. 262 Kolbus Edward 47 Kolczyńska Joanna 24 Kolumb Krzysztof 104 Kołoniecki Roman 277, 280 Komendant Tadeusz 87, 123 Koncewicz Łukasz 424 Konic Paweł 276 Koniński Karol Ludwik 91 Konwicki Tadeusz 414 Kopacki Andrzej 365 Kopaliński Władysław 99, 352, 372, 383, 406, 424 Koprowski Jan 268 Koronkiewicz Marta 215 Korotkich Krzysztof 262 Korsak Julian 195, 245, 248, 252, 254 Korycka Magdalena 20 Kos Bohdan 318 20 280 Kaczmarski Paweł 215 Kaden‑Bandrowski Juliusz 62, 278, Kadłubek Zbigniew 253, 285 Kafka Franz 45, 46, 170, 343 Kajsiewicz Hieronim 239 Kaleta Tadeusz 430 Kalinowska Maria 31, 32 Kałuża Anna 207 Kamecka Małgorzata 259 Kamieńska Anna 41 Kanarek Romuald 39 Kania Ireneusz 137, 313 Kant Immanuel 127 Karpecki Jan 193 Kartezjusz (właśc. René Descartes) 125, 127 Kasperski Edward 383 Kaszyński Stefan H. 272, 273, 275 Katon Starszy (właśc. Marek Por‑ cjusz Katon) 127 Katullus (właśc. Gaius Valerius Catullus) 288 Kazimierz Sprawiedliwy, książę polski 239 Kaźmierczyk Zbigniew 134 Kądziela Jerzy 277 Kiciński Bruno 30 Kiełczewska Ewa 21 Kierkegaard Søren 373 Indeks osobowy 473 Kossobudzka Margit 385, 387 Kostkiewiczowa Teresa 19, 239 Kościelak Katarzyna 20 Kościuszko Tadeusz 253 Kotarbiński Tadeusz 300 Kotliński Andrzej 391 Kott Jan 358, 367 Kowalczyk Jolanta 236 Kowalczykowa Alina 235, 254, 360 Kowalska Krystyna 357 Kowalski Grzegorz 247, 251, 254 Kowol, outsider 326 Koziołek Ryszard 193 Kozloff Max 292 Krajewska Anna 358 Krajewski Janusz 237 Krajewski Michał Dymitr 253 Krasicki Ignacy 252 Krasiński Zygmunt 32, 39, 42—48, 218, 250 Kraszewski Józef Ignacy 11, 246 Krąpiec Mieczysław Albert 378 Kreisberg Alina 299 Kridl Manfred 30 Kristeva Julia 213, 428 Kroh Aleksandra 239, 241 Królak Sławomir 346 Krukowska Halina 250 Krynicka Tatiana 286 Krynicki Ryszard 143—145, 147, 148, 150 Krzeczkowski Henryk 29 Krzywicka Irena 281 Krzyżanowska Zofia 36 Krzyżanowski Julian 36, 80, 241, 243, 254, 353 Książek Michał 10 Kubiak Zygmunt 29, 30, 406 Kubińska Olga 177 Kuczok Wojciech 246, 253 Kulczycka‑Saloni Janina 259 Kumaniecki Kazimierz 424 Kunce Aleksandra 291, 253 Kuncewiczowa Maria 62 Kurek Jacek 159 Kuryluk Ewa 268, 273, 275, 276 Kutz Kazimierz 322 Kuziak Michał 37 Kwapiszewski Marek 262 Kwaśniakowa Janina 257 Kwaterko Mateusz 155 Kwiatkiewicz Jan 223, 227, 229— Kwiatkowski Jerzy 50, 277 Kwiecińska Zofia 325 Kwietniewska Małgorzata 338 Kwintylian zob. Marcus Fabius Quintilianus Kydryński Juliusz 22 233 L Lacoue‑Labarthe Philippe 159 Lalewicz Janusz 33 Lancret Nicolas 25 Lange Dorothea 292 Latawiec Bogusława 389 Le Goff Jacques 196 Lechoń Jan (właśc. Leszek Serafino‑ wicz) 39 Leeuwenhoek Antonie, van 430 Lelewel Joachim 80, 239 Lemoine François 25 Lenartowicz Teofil 44, 45 Lenczewska Halina 280, 281 Léon‑Dufour Xavier 408 Lerski Jerzy Jan 248 Lessing Gotthold Ephraim 19 Leś Mariusz M. 246 Leśmian Bolesław (właśc. Bolesław Lesman) 183, 199, 210, 218, 331 Lévinas Emmanuel 125, 126, 303, 304 Lewandowski Tadeusz 85 Libiszowska Zofia 20 Lichański Stefan 122, 160 Ligęza Wojciech 389 Lipczak Aleksandra 422 Lipska Ewa 151—154, 156, 158 Lipszyc Adam 210—213, 218 Lisiecka Sława 122 Lisiewicz Mieczysław 280, 281 474 Indeks osobowy Lisowski Krzysztof 160 Lizasso, komendant 71 Lubomirski Stanisław Herakliusz 41 Lurker Manfred 138 Lynch David 209 Lyszczyna Jacek 235, 252 Ł Ładosz Henryk 65 Łagodzka Dorota 410 Łapiński Zdzisław 29 Ławniczak Agata 110, 114 Ławrynowicz Zygmunt 169 Ławski Jarosław 243—247, 250, 251, 262, 353 Łomnicki Jarosław 356 Łopalewski Tadeusz 280, 281 Łukasiewicz Jacek 109, 110, 114, 116, 117, 162, 355, 379 Łukasiewicz Małgorzata 122, 127, 198 Łukasiewicz Stanisław 280, 281 Łukasz, święty 117 Łukaszyk Romuald 378 M Machtinger Leon 280 Maciejewska Irena 78, 82 Maciejewski Jarosław 246 Magris Claudio 269 Majerska Aleksandra 238 Makowska Urszula 245, 251 Makowski Stanisław 39, 242, 245 Malczewski Antoni 243—247, 249— 254, 362 Malczewski Konstanty 244, 245 Malebranche Nicolas, de 367 Maleszko Katarzyna 20 Maliszewski Krzysztof 159 Mandelsztam Osip 378 Mandrou Robert 19 Márai Sándor 305, 307, 317 Marcinkówna Anna 344 Marcinów Zdzisław 411 Marco Polo 309 Marcus Fabius Quintilianus 224 Marcus Tullius Cicero 224 Marczak‑Oborski Stanisław 88 Marecki Jarosław 429 Marek, święty 117 Margański Janusz 159 Maria I Franciszka Pobożna (właśc. Maria I Francisca a Piedosa), królowa Portugalii 25, 26 Maria Magdalena 116 Maria, żona Kleofasa 116 Mariana de Vilhena Pereira Cou‑ tinho de Arriaga (zwana Arma‑ nią) 25 Markiewicz Henryk 45 Markiewka Tomasz 141 Markowski Michał Paweł 87, 110, 213, 428 Marrodan Casas Carlos 300 Marx Jan 47 Maryja, matka Jezusa Chrystusa 109, 111, 113—116, 140 Maślanka Julian 244, 245 Mateusz, święty 117 Matka Boska, zob. Maryja, matka Jezusa Chrystusa Mayenowa Maria Renata 429 Mazan Bogdan 257, 258 Medick Hans 365 Melville Herman 219 Mertens Volker 267 Meylan Vincent 25 Meysels Lucien O. 274 Miarka Karol 328 Michalski Krzysztof 126, 197 Michalski Maciej 367 Michał Anioł (właśc. Michelangelo Buanarroti) 111 Mickiewicz Adam 39, 80, 91, 144, 235—237, 239—242, 245, 248—252, 254, 262, 358, 359, 362, 363 Mieczkowski Romuald 284 Mier Wojciech Albert 26, 27 Mierzejewska Bożena 20 Mikołajewski Jarosław 331 Indeks osobowy 475 Mikoś Michał J. 248 Mikurda Jakub 209 Milczewski‑Bruno Ryszard 47 Miller Philip 286 Miłosz Andrzej 284 Miłosz Czesław 51, 83, 91, 120, 123, 125, 131—138, 140, 141, 145, 198, 200, 217, 259, 277, 280—283, 287, 409 Miłosz Witold 283, 284 Miłoszowa Janina 104 Miłoszowa Stanisława 283 Mitek‑Dziemba Alina 10, 121, 206 Mitzner Zbigniew 90, 91 Mizwa Stephen P. 248 Mochnacki Maurycy 240 Modrzejewska Helena 275 Mojżesz, postać biblijna 140 Mokranowska Zdzisława 369 Mokry Katarzyna 141 Mola, generał 73 Mollat Guillaume 196 Monteskiusz (właśc. Charles Louis de Secondat baron de la Brède et de Montesquieu) 19 Morawiec Arkadiusz 152 Morgalla Stanisław 247 Moroz Grzegorz 259 Moroz‑Grzelak Lilla 261 Morsztyn Hieronim 10 Morzyńska‑Wrzosek Beata 105 Moszyński Kazimierz 356 Mościcki Paweł 209 Możejko Edward 264 Mrowcewicz Krzysztof 41 Mueller Joanna 212, 215 Mygowa Stanisława 101 Myszor Wincenty 133 Mytych‑Forajter Beata 12, 240, 421 N Naborowski Daniel 41 Nałkowska Zofia 278, 280 Nancy Jean‑Luc 219, 338, 341 Nawarecka Lucyna 351 Nawarecki Aleksander 9, 10, 49, 50, 134—137, 141, 145, 167, 205, 214—217, 235, 240, 246, 254, 262, 285—287, 289, 290, 321, 322, 325— 327, 360, 361, 364, 369, 403—406, 410, 421, 440 Necchi Disertori Anna M. 20 Nerval Gérard de (właśc. Gérard Labrunie) 62 Nesteruk Małgorzata 245 Netz Feliks 305 Newton Issac 238 Niedźwiedź Jakub 23 Nietzsche Friedrich 122—125, 127, 128, 165, 175, 200 Norwid Cyprian Kamil 51, 246 Nowacki Dariusz 185, 427 Nowak Piotr 127 Nowak Tadeusz 119, 120, 123, 127 Nowakowski Jan 45 Nowakowski Marek 405 Nycz Ryszard 148, 149, 157, 158 Nyczek Tadeusz 358 O Ochab Maryna 172, 366 Ochorowicz Julian 237 Oczko Piotr 245 Odyniec Antoni Edward 236, 237 Oesterreicher‑Mollwo Marianne 357, 408 Olędzka‑Frybesowa Aleksandra 43 Olszański Grzegorz 161 Ong Walter Jackson 11 Opacka‑Walasek Danuta 34, 36 Opacki Ireneusz 30, 39 Ortwin Ostap 278, 280 Orygenes 137 Osiński Dawid Maria 258 Osiński Ludwik 240 Ososiński Tomasz 319 Ossowska Danuta 361 Ossowska Maria 107 Ossowski Mirosław 259 476 Indeks osobowy Oster Pierre 22 Outram Dorinda 24 Owczarz Ewa 39 Owidiusz (właśc. Publius Ovidius Naso) 30 Ożóg Jan Bolesław 280 P Pachciarek Paweł 137 Panas Władysław 78—80, 82, 84 Pape Johann Georg Wilhelm 288 Papieska Agnieszka 373, 389 Papieski Robert 373 Parandowski Jan 9, 62 Pasteur Louis 358 Paszkowski Józef 372 Pavel Ota (właśc. Otto Popper) 411— Pawelec Dariusz 170 Paweł z Tarsu 211, 212, 214 Pawlikowska‑Jasnorzewska Maria 417 49—52, 57, 58, 363 Pedanius Dioskurydes 289 Pelletier Gérard 225 Penrose Roger 129 Pessoa Fernando 202 Peter Michał 218 Petr Jan 412 Picasso Pablo 73 Piechal Marian 39 Piechota Marek 235, 240 Piekara Magdalena 321 Pietraszko Stanisław 19 Pietrzak Włodzimierz 370 Pigoń Stanisław 243, 358 Pilch Jerzy 198 Piotr, święty 111 Piotrowiak Jan 151 Piotrowiak Miłosz 157, 175 Piotrowski Andrzej 411 Piotrowski Wojciech 244 Piszczek Zdzisław 34 Plautus Titus Maccius 45 Pleśniewicz Andrzej 413 Plinius Secundus Caius 228 Płachecki Marian 258 Płoszewski Leon 80 Pochel Piotr 39 Podraza‑Kwiatkowska Maria 268 Podsiadło Jacek 163, 165, 168 Poklewska Krystyna 257 Pokojska Agnieszka 128 Pol Wincenty 363 Polak Anna 20 Politzer Heinz 273 Pollak Roman 325 Pomey Francis 226 Poniatowski Stanisław August, król Polski 20 Pontanus Jakob 228, 229 Ponte Aleksandra 20 Pope Alexander 22 Poprawa Adam 162, 370, 371 Porazińska Janina (pseud. Ziom‑ kówna Barbara) 63 Porębowicz Edward 139 Porębska Małgorzata 100 Posner Richard 298 Poświatowska Halina 47, 99—101, 103—107 Potocki Jan 239, 241 Poźniak Telesfor 264 Preisner Zbigniew 163 Prokopiuk Jerzy 134, 357, 408 Prokop‑Janiec Eugenia 261 Propertius, Propercjusz 115 Próchniak Paweł 173 Prus Bolesław (właśc. Aleksander Głowacki) 258 Pruszyński Ksawery 68, 70, 71 Pryzwan Mariola 101 Przewłocki Grzegorz 81 Przyboś Julian 39, 144 Przybylski Ryszard 32, 158, 159, 173, 197, 261, 378 Przybyszewski Stanisław 39 Przychodniak Zbigniew 352 Przyłuska‑Urbanowicz Katarzyna 313 Przywara Andrzej 346 Pułaski Kazimierz 253 Indeks osobowy 477 Puzio Katarzyna 262 Pytasz Marek 235 Q Queneau Raymond 365 Quispel Gilles 133 R Rabowicz Edmund 27 Rachwał Tadeusz 124, 125 Raczyński Edward 27 Radau Michał 225 Radwan Mieczysław 325 Radziwiłł Krzysztof 238 Raina Barbara 324 Raina Peter 324 Rajska‑Jurgiel Ewa 357 Rak Piotr 367 Ratusza Hanna 268 Ravasi Gianfranco 186 Reeve Henry 43 Rejewski Marian 120 Reychman Jan 260 Ricoeur Paul 306 Rilke Rainer Maria 92, 95, 183, 291, Rimbaud Arthur 440 Robakiewicz Lech 357 Rodakowie Magda i Paweł 133 Rogoziński Julian 358 Rola Maria 100 Romaniuk Kazimierz 408 Romaniuk Radosław 373, 375 Romanowski Andrzej 45 Romanowski Mieczysław 81 Rosenzweig Franz 305 Rosienkiewicz Marcin 244, 245 Rosner Katarzyna 327, 329 Rospond Stanisław 325 Roszak Joanna 171 Royer de Carl Desiderius 233 Roździeński Walenty 325 Różewicz Tadeusz 39, 95, 144—146, 150, 162 319 Ruszczyńska Marta 262 Rutkowski Krzysztof 313 Ryba Janusz 19, 24, 239 Rymkiewicz Jarosław Marek 36, 37, 369—371, 376—378 Rymkiewicz Władysław 280 Ryś Grzegorz 12 Ryziński Remigiusz 213, 428 Rzączyński Gabriel 355, 356 Rzymowska Luiza 131, 133, 136 Rzymska Anna 361 S Sadzik Józef 120 Safona 287 Saganiak Magdalena 37 Samozwaniec Magdalena 49, 50 Sandauer Artur 361, 398, 406 Sawrymowicz Eugeniusz 242, 254 Schiele Egon 274 Schlegel Friedrich 33 Schlözer August Ludwik 239 Schnitzler Arthur 267—276 Schorske Carl E. 267 Schott Gaspar 224 Schulz Bruno 412—417 Sebald Winfried Georg 198 Sébastien‑Roch Nicolas de Cham‑ fort 22 Serwiusz (właśc. Maurus Servius Honoratus) 286 Sęp Szarzyński Mikołaj 40, 41 Shakespeare William 101, 127, 128, 372 Sidoruk Elżbieta 246 Siemek Marek J. 126 Sienkiewicz Henryk 195 Sierocka Krystyna 277 Sikora Sławomir 423 Sinko Tadeusz 33, 34 Sioma Radosław 268 Skocza Marek 57, 58 Skorupka Stanisław 393 Skrzypczak Waldemar 251 Skrzypnik Joanna 186 478 Indeks osobowy 236 Skuczyński Janusz 32 Skwarczyńska Stefania 197, 236 Sloterdijk Peter 201 Sławek Ewa 254 Sławek Tadeusz 10, 121, 124, 125, 127, 167, 173, 206, 253, 254, 331 Sławiński Janusz 148, 162, 224, Słobodnik Krystyna 51 Słomak Iwona 223 Słonimski Antoni 62, 67 Słowacki Euzebiusz 242 Słowacki Juliusz 29—37, 39, 87, 96, 97, 210, 235, 237, 241, 242, 254, 261, 351—354, 362, 403, 404 Słowiński Tymoteusz 201 Smagowicz Krzysztof 429 Smereczniak Małgorzata 248 Smugosz Piotr, zob. Baczyński Krzysztof Kamil Smulski Jerzy 39 Soarez Cyprian 225 Sobol Elżbieta 42 Sobolewska Anna 129 Sochańska Bogusława 340 Sofokles 33 Sokołowski Mikołaj 244 Sołtyńska Maria S. 386 Sommer Manfred 429 Soroka Aleksandra 20 Spallanzani Lazzaro 358 Spasowicz Włodzimierz 257—266 Sprague William Buell 244, 245, Stachura Edward 39, 43, 44, 46— 248 48 Staff Leopold 144, 200 Stankiewicz Anna 42 Stańczuk Magdalena 78 Starowieyski Marek 131—133, 136 Staśkiewicz Piotr 251 Stawiarska Agnieszka 282 Stawowski Romuald 280 Stefanowska Zofia 359, 367 Steiner George 177, 181 Sterna‑Wachowiak Sergiusz 110 274 Sterne Laurence 342 Stępień Tomasz 30 Stępnik Krzysztof 258 Sudolski Zbigniew 241, 242 Sułowski Zygmunt 378 Surowska Barbara L. 268, 273, Suwała Halina 19 Swammerdam Jan 358 Swedenborg Emanuel 315 Symotiuk Stefan 333, 334 Synoradzka‑Demadre Anna 92 Szałasta‑Rogowska Bożena 248 Szanfer Z. 20 Szargot Barbara 39 Szargot Maciej 39, 236 Szawerna‑Dyrszka Anna 277, 282 Szczepański Jan Alfred 34 Szczubiałka Michał 176 Szekspir Wiliam, zob. Shakespeare Szladowski Marek 246 Szlengel Władysław 77, 78—80, William 82—84 Szmydtowa Zofia 278 Szostak Violetta 427, 431 Szostkiewicz Adam 219 Szpakowska Małgorzata 176, 281 Szpoper Dariusz 259 Sztachelska Jolanta 259 Szturc Włodzimierz 33 Szumańska‑Grossowa Hanna 19 Szymanowska Zofia 280 Szymański Michał 164 Szymański Edward 65 Szymborska Karolina 259 Szymborska Wisława 9, 110, 211, 379—389 Szymczak Mieczysław 383, 396, 400 346 Szymczyk Adam 346 Szymczyk‑Kluszczyńska Grażyna  Szymutko Stefan 170, 321, 322 Szyndler Anna 257 Szyrocki Marian 237, 241 Indeks osobowy 479 Ś Ścibor‑Rylski Aleksander 328 Śliwiak Tadeusz 101 Śliwiński Piotr 143, 150, 162, 163, 171 Świderska Alina 139 Świeściak Alina 143, 162, 171, 214 Świetlicki Marcin 161—174, 198 Święch Jerzy 88, 90 Świętochowski Aleksander 258 Świrszczyńska Anna 59—66, 71— 74 T Tabucchi Antonio 301, 304, 306, 311, 314 Tanty Mieczysław 266 Tarkowski Andrzej 209 Tarnowska Maria 259 Tate Allen 29 Teodoret z Cyru (Theodoretus) Tischner Józef 163, 304, 305 Tokarski Jan 402 Tomasi di Lampedusa Giuseppe Tomasik Krzysztof 281 Tomasik Tomasz 81 Tomasz Juda, święty 131—133, 136, Tomkiewicz Władysław 20 Topolski Maciej 422, 431 Torok Maria 155 Tramer Maciej 85 Treugutt Stefan 36 Trojan Marian 280 Trznadel Jacek 134, 183, 199 Turczyn Ryszard 393 Turnau Grzegorz 163 Turzyński Ryszard 137 Tuwim Julian 61—63, 81, 341, 359— Twain Mark (właśc. Samuel Lang‑ horne Clemens) 440 Twardoch Szczepan 175, 177, 184— 138 332 137 364 188 Twardowski Jan 41 Tynecka‑Makowska Słowinia 236 Tyszkiewiczowa Wincentowa (Maria Teresa z Poniatowskich) 26, 27 U Ugniewska Joanna 19, 301 Ujejski Józef 251, 352 Ulčinaitė Eugenija 231, 232 Unamuno Miguel de 66 Urbanowski Maciej 91 Ursel Marian 33, 351 V Vedfelt Ole 247 Verne Jules 237 Vincenz Andrzej 11 Vincenz Stanisław 11 Vivaldi Antonio 378 Voorhees Randy 298 Vossius Gerardus Joannes (właśc. Gerrit Janszoon Vos) 355 Vries Ad, de 357 W Wachholz Leon 177 Waczków Józef 411 Wagner Nike 274 Wajdowicz Roman 237 Wajs Joanna 335 Walas Teresa 388 Walton Izaak 407 Waluszewska Ludmiła 101 Wandurski Witold 61 Wańkowicz Melchior 187 Washington George 244 Wasilewska Wanda 65 Wasilewski Tadeusz 266 Wassongowa Elżbieta 20 Watteau Jean‑Antoine 25 Wazow Iwan 264 Ważyk Adam 359 Wehleer John 129 Weintraub Jerzy Kamil 88 480 Indeks osobowy Weintraubowie Ewelina i Wiktor  103 Welch Rhiannon Noel 332 Wergiliusz (właśc. Publius Vergilius Maro) 286 Weronika, święta 109, 115 Wesołowska Elżbieta 247 Węgrzyniak Anna 30, 364 White Hayden 291, 313 Whitfield Francis 235 Wielowieyska Helena 280 Wierzyński Kazimierz 62, 63 Wigglesworth Vincent Brian 357, 358 317 Wilczek Piotr 224 Winniczuk Lidia 34 Wise Robert 209 Witkowska Alina 246 Wittlin Józef 82, 360 Wittlinowie Halina i Józef 101 Wodnicki Adam 187, 302, 311, 312, Wodziński Cezary 124 Wojaczek Rafał 47 Wojdak Marta 268 Wojnakowski Ryszard 138 Wolniewicz Marian 218 Wolska Barbara 152 Wolski Jan 152 Woolf Virginia 103 Woźniak Olga 381 Wódkowska Alicja 211 Wright William 132 Wróbel Szymon 188 Wyczańska Irena 277 Wyganowski Józef 407 Wyka Kazimierz 85—92, 95—97, 280, 281 Wyka Marta 91, 97 Wyrwas Katarzyna 323 Y Yi‑Fu Tuan 253 Z Zabielski Łukasz 251 Zabierowski Stefan 86 Zaborowski Tymon 245, 248, 252— Zacharska Jadwiga 50 Zafón Carlos Ruiz 300, 301, 306, 254 313 Zagajewski Adam 440 Zagórski Jerzy 87, 96, 97 Zakrzewska Elżebieta 25 Zakrzewska Wanda 137 Zaleski Józef Bohdan 353 Zaleski Marek 156 Zamachowski Zbigniew 209 Zamoyski Adam 20 Zawadzki Andrzej 147 Zdybicka Zofia Józefa 378 Zeltzer Janina 238 Zenon z Elei 123 Zeuksis z Heraklei 333 Zgorzelska Aleksandra 20 Zgorzelski Andrzej 236 Zgorzelski Czesław 363 Zielińska Marta 240 Zienkiewicz Leon 255 Ziomek Jerzy 223 Ziomkówna Barbara, zob. Poraziń‑ ska Janina Žižek Slavoj 208—210 Zlatkes Gwido 305 Zmorski Roman 262 Znamierowski Czesław 187 Ż Żaboklicki Krzysztof 19 Żabski Tadeusz 195 Żmigrodzka Maria 33, 251 Żółkiewski Stefan 33, 277 Żuk Eugeniusz 244 Żurowski Maciej 236 Opracowali: Mariusz Jochemczyk, Magdalena Kokoszka, Beata Mytych‑Forajter Balaghan Micro‑worlds and Nano‑stories Summary The book was conceived as a tribute to Professor Aleksander Na‑ warecki, the creator of literary micrology, a historian and literary theoreti‑ cian, as well as an acclaimed author of research works on Silesia. The texts gathered in this volume derive from fascinations close to the Professor’s heart — the search for literary curiosities, the adventure of scrutiniz‑ ing details and exercising the art of micro‑technique, the attempt to add value to the marginalized, the overlooked, and the neglected, as well as discovering the delights of a minute object. They also allow for studying philology in a broader context of theology, philosophy, music, painting, history, anthropology, botany or zoology, etc. Written by friends of the Pro‑ fessor, his colleagues, students, aficionados and “the envious” — the texts preserve valuable linguistic variety and take different forms: from poetry to literary prose; from extensive elaborates, meticulous studies, scrupulous documentary works or spectacular examples of the art of interpretation to micro‑readings and erudite essays, sometimes dramatized or fictionalized. The multiplicity of forms, themes, contexts, inspirations and ways of reading corresponds with the ambiguity of the word “balaghan” in the title of the book. In Yakut, from which it has been borrowed, the term primarily means: “a house, a solid hut in the shape of a truncated pyramid with log walls placed upright and leaning towards the middle” (M. Książek: Jakuck. Słownik miejsca. The English title: Yakutsk). “Balaghan” sometimes happens to be a hunter’s lodge (in Tungusic) and a small tent (among the Chukchi), as well as a travelling theatre (in the 18th century Russia). Having borrowed this word, Cossacks and Russians have expanded the long list of meanings with “mess”, which is recognizable in the Polish term “bałagan”. These and other meanings of the “balaghan” are discussed in detail by the editors in the introduction to the volume. They also point to the creative nature of the “balaghan‑like” excess: on the one hand — to the productive multitude of languages, and on the other — to the nomadic character of those that are preserved in writing. The eponymous “balaghan” is created in the spirit of 482 Summary adventure, open to the unpredictable, and the Gospel’s Word, which — as the Greek language tells us — literally puts up a tent between us. The volume has a literary bracket — it opens with a poem by Justyna Bargielska, inspired by the Author of Mały Mickiewicz (Little Mickiewicz), and closes with a fragment of prose by Marek Bieńczyk with a mov‑ ing dedication. The first part of the book has a title which refers to the publication Poetyckie dialogi z kontekstem (Poetical dialogues with context) by Professor Ireneusz Opacki, who formed the mindset of Silesian Polish language scholars, including also the Addressee of the discussed volume; however, it points to the perspective adopted by the authors of Balaghan, inspired with the “micrological” thought to the same extent. Hence the (nano)dialogues. Articles included in the first chapter, just like in the other parts of the book — ordered topically in the chronological order — include a variety of subjects taken from poetry — from Enlightenment to moder‑ nity. The authors (Janusz Ryba, Magdalena Bąk, Maciej Szargot, Elżbieta Grodzka‑Łopuszyńska, Wioletta Bojda, Marian Kisiel, Maciej Tramer, Mariusz Jochemczyk, Romulad Cudak, Kalina Jaglarz, Jan Piotrowiak, Grzegorz Olszański, Miłosz Piotrowiak) are here set on conscientious scrutiny: a study of disappearing traces, “diversions”, single figures and minor motifs, of whatever distinguishes and varies, what seems unfairly omitted or neglected. Chapter Two of the book has been given a meta‑ phorical title Zakładka teologiczna (Theological bookmark) and contains two articles — by Ryszard Koziołek and Piotr Bogalecki. It was designed as a “small” meditation over post‑secular reality, and a specific homage paid to literature, which animates and sustains modern religious imagination. Third part of the book, titled Mikrohistorie... (Microstories…) contains texts by Iwona Słomak, Marek Piechota, Jarosław Ławski, Anna Janicka, Elżbieta Hurnikowa, Anna Szawerna‑Dyrszka, Zbigniew Kadłubek, Aleksandra Kunce, Magdalena Piekara, Tadeusz Sławek. All the stories share the com‑ mon micrological inspiration, which does not preclude the separate, the spe‑ cific and the personal. Finally, the authors of the texts contained in the part presented as the metaphorical Green lining (Lucyna Nawarecka, Magdalena Kokoszka, Zdzisława Mokranowska, Iwona Gralewicz‑Wolny, Andrzej Kotliński, Zdzisław Marcinów, Beata Mytych‑Forajter) pay special attention to the “microcosm” of the human and nature, finding their way in the tone and atmosphere specific for Professor Nawarecki — both as a micrologist and the originator of “zoophilology”. Following the Author of Mały Mickiewicz, the “minimal maximalist” (as Marek Bieńczyk has aptly called him in his dedication), individual authors of Balaghan are bravely striving for ad minimum, discovering the “excess” of the universe. Balaghan Micromondes et nanohistoires Résumé Le livre a été conçu comme un ouvrage dédié au professeur Aleksander Nawarecki, créateur de la micrologie littéraire, historien et théoricien de la littérature, auteur renommé des publications concernant la Silésie. Les textes, réunis dans le volume présenté, prennent naissance dans les fasci‑ nations qui lui sont proches : il s’agit des quêtes de particularités littéraires ; d’une aventure consistant à étudier les détails et analyser l’art du micro‑ procédé ; des tentatives de valoriser tout ce qui est marginalisé, omis ou négligé ; enfin, des découvertes du charme résidant dans des objets menus. Ils situent aussi la philologie dans un contexte plus vaste : celui lié à la théologie, à la philosophie, à la musique, à la peinture, à l’anthropologie, à la botanique ou encore à la zoologie, etc. Ces textes, rédigés par les amis du professeur, ses collègues, ses étudiants, ses admirateurs et ses « envieux », gardent — grâce à cela — une diversité précieuse et adoptent des formes différentes : de la poésie jusqu’à la prose littéraire ; des vastes études mi‑ nutieuses, des travaux documentaires attentifs ou des exemples brillants de l’art de l’interprétation jusqu’aux microlectures et essais érudits, parfois affabulés. La multiplicité de formes, de thèmes, de contextes, d’inspirations et de façons de lire correspond à la plurivocité du terme « balaghan » situé dans le titre du livre. Chez les Iakoutes, à qui ce terme a été emprunté, il signifie avant tout « la maison, ou plus précisément, une chaumière solide en forme d’une pyramide coupée, dont les murs sont construits à l’aide des troncs d’arbre mis à pic et penchés vers le centre » (M. Książek : Jakuck. Słownik miejsca / Iakoutsk. Dictionnaire du lieu). Il arrive aussi que le « balaghan » soit une cabane de chasse (dans la langue toungouse) et une petite tente (chez les Tchouktches), ainsi qu’un théâtre ambulant (au XVIIIe siècle en Russie). Les Cosaques et les Russes, ayant adopté ce mot, ajoutent à une longue liste de significations encore celle relative à la « pagaille », que l’on peut d’ailleurs entendre dans le mot polonais « bałagan » (« pagaille »). Sur ce sens ainsi que sur d’autres sens du mot « balaghan », les rédacteurs du 484 Résumé volume écrivent dans l’introduction au livre. Ils dénotent également le caractère créatif d’un excès « balaghanien » : d’une part, la multitude pro‑ ductrice de langues, d’autre part, le caractère nomade de ceux pour qui la lettre devient maison. Le « balaghan » éponyme est créé autant dans l’esprit d’une aventure ouverte à tout ce qui est imprévu que dans la Parole évan‑ gélique qui, conformément à la langue grecque, dresse — au sens propre du mot – parmi nous une tente. Le volume a une boucle littéraire : il débute par un poème de Justyna Bargielska – elle a écrit ce poème tout en pensant à l’auteur de Mały Mic‑ kiewicz (Le Petit Mickiewicz), et se termine par la prose de Marek Bieńczyk accompagnée d’une dédicace émouvante. La première partie du livre renoue par son titre avec la publication Poetyckie dialogi z kontekstem (Dialo‑ gues poétiques avec le contexte) du professeur Ireneusz Opacki qui formait la mentalité des spécialistes de la langue polonaise, y compris le destinataire du volume en question ; elle dénote cependant la perspective adoptée par les auteurs du « balaghan » qui sont aussi fortement inspirés par une idée « micrologique ». En l’occurrence, il y a des (nano)dialogues. Les articles, constituant le premier chapitre et organisés dans l’ordre chronologique selon les problèmes abordés, englobent – tout comme dans d’autres parties du livre – un large éventail de thèmes puisés dans la poésie : du Siècle des Lumières jusqu’à l’époque contemporaine. Leurs auteurs (Janusz Ryba, Magdalena Bąk, Maciej Szargot, Elżbieta Grodzka ‑Łopuszyńska, Wioletta Bojda, Marian Kisiel, Maciej Tramer, Mariusz Jochemczyk, Romuald Cudak, Kalina Jaglarz, Jan Piotrowiak, Grzegorz Olszański, Miłosz Piotrowiak) s’adonnent ici à une « microlecture » consciencieuse, c’est ‑à ‑dire à l’étude des traces qui disparaissent, des « diverticules », des figures simples et des motifs menus, de ce qui brouille et distingue, ou bien de ce qui semble être omis ou négligé à tort. Le deuxième chapitre du livre, ayant le titre méta‑ phorique Zakładka teologiczna (Signet théologique), contient deux articles : de Ryszard Koziołek et Piotr Bogalecki. Il a été conçu comme une « petite » méditation sur la réalité post ‑séculaire, mais aussi comme un hommage particulier rendu à la littérature qui ranime et maintient l’imagination reli‑ gieuse contemporaine. La troisième partie du livre, intitulée Mikrohistorie… (Microhistoires…), se compose des textes rédigés par Iwona Słomak, Marek Piechota, Jarosław Ławski, Anna Janicka, Elżbieta Hurnikowa, Anna Szawerna ‑Dyrszka, Zbigniew Kadłubek, Aleksandra Kunce, Magdalena Piekara, Tadeusz Sławek. L’inspiration micrologique, commune à toutes les histoires, n’exclut pas tout ce qui est isolé, particulier et individuel. Enfin, les auteurs dont les textes sont regroupés dans la partie présentée comme Zielona lamówka (Bordure verte) et conçue ici d’une façon métaphorique (Lucyna Nawarecka, Magdalena Kokoszka, Zdzisława Mokranowska, Iwona Gralewicz ‑Wolny, Andrzej Kotliński, Zdzisław Marcinów, Beata Mytych ‑Forajter) regardent avec attention le « microcosmos » de l’homme et de la nature tout en se retrouvant dans les thèmes qui sont proches au professeur Nawarecki, autant micrologue que fondateur de la « zoophilo‑ logie ». Résumé 485 En suivant l’auteur de Mały Mickiewicz (Le Petit Mickiewicz), maxima‑ liste de la minimalité (comme Marek Bieńczyk écrira pertinemment dans la dédicace à sa prose), des créateurs particuliers du « balaghan » tendent par conséquent avec audace ad minimum et découvrent l’ « excès » du monde. Redakcja Katarzyna Więckowska Projekt szaty graficznej Zenon Dyrszka Redakcja techniczna Barbara Arenhövel Korekta Marzena Marczyk Łamanie Bogusław Chruściński Copyright © 2015 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑8012 ‑637 ‑4 (wersja drukowana) ISBN 978 ‑83 ‑8012 ‑638 ‑1 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 30,5. Ark. wyd. 34,0. Papier Alto 80 g, vol. 1,5 Cena 50 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87‑800 Włocławek Więcej o książce Cena 50,00 zł (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-638-1
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Balaghan. Mikroświaty i nanohistorie
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: