Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00094 021227 17030811 na godz. na dobę w sumie
Beskid Śląski, Żywiecki i Mały. Przewodnik-celownik. Wydanie 1 - książka
Beskid Śląski, Żywiecki i Mały. Przewodnik-celownik. Wydanie 1 - książka
Autor: Liczba stron: 208
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-6689-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Przewodniki-Celowniki to nowatorskie publikacje turystyczne, opisujące najciekawsze miasta i regiony Europy. Ich wyróżnikiem są dokładne mapy oraz zwięzłe, przygotowane w formie leksykonu i ilustrowane zdjęciami opisy atrakcji turystycznych. Nowe przewodniki dają swobodę podczas zwiedzania, wolność i niezależność podczas wycieczek i podróży. Pozwalają w prosty sposób odnajdywać w terenie interesujące miejsca i identyfikować obiekty. Mapa, tekst i zdjęcia uzupełniają się i tworzą wzajemnie powiązaną całość, która sprawi, ze samodzielne zwiedzanie regionu stanie się prawdziwą przyjemnością!

Przewodnik-Celownik Beskid Śląski, Żywiecki i Mały to:

... a wszystko po to, by w nieskrępowany sposób cieszyć się Beskidami, bezbłędnie trafiać do wybranych przez siebie celów, ułożyć własny plan zwiedzania, poznać i zobaczyć najciekawsze miejsca w regionie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Opracowanie: Gabriela Turzańska, Maciej Żemojtel (na podstawie tekstów Jana Czerwińskiego, Natalii Figiel, Pawła Klimka, Barbary Zygmańskiej oraz własnych) Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja i korekta: Gabriela Turzańska, Maciej Żemojtel Zdjęcie na okładce: © jacekbieniek | Fotolia.com Opracowanie kartograficzne: Maciej Drzniewicz, Katarzyna Głuc, Grzegorz Marchut, Szymon Markowicz, Szymon Pernal Koncepcja graficzna serii: PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN | Paweł Panczakiewicz Projekt okładki i strony tytułowej: MAZAKI STUDIO | Konrad Rządowski Skład: Małgorzata Czoch Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bebec1 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: 978-83-246-6689-8 Copyright © Helion, 2013 • • • Kup książkę Poleć książkę Oceń książkę Księgarnia internetowa • Lubię to! • Nasza społeczność SPIS TREŚCI 4 Indeks atrakcji turystycznych 5 Atlas Beskidu Śląskiego, Żywieckiego i Małego 49 Krajoznawcze ABC 79 Atrakcje regionu 193 Informacje praktyczne Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Krajoznawcze ABC Beskid Żywiecki Beskid Żywiecki Położenie i topografia Beskid Żywiecki jest najwyższą grupą górską polskich Beskidów, a jednocze- śnie trzecim co do wysokości masywem w całych karpatach Zachodnich. Tutaj wznoszą się szczyty Babiej Góry i Pilska, które jako jedyne w Beskidach Zachod- nich wyrastają ponad górną granicę lasu. Jest to pasmo bardzo zróżnicowane i rozległe, a odległość pomiędzy skrajnymi punktami jego obszaru przekracza 60 km. To jeden z najładniejszych regionów górskich w Polsce, bardzo atrakcyj- ny turystycznie. dokładne i jednoznaczne określenie granic Beskidu Żywieckiego sprawia pewne kłopoty. Zwykle przyjmuje się, że granice tej grupy górskiej wyznaczają: Przełęcz Zwardońska (675 m n.p.m.), górny bieg soły, dolina koszarawy, przełęcz Huci- sko, dolina skawy i jej dopływu Bystrzanki w okolicach Jordanowa, Przełęcz Zu- brzycka, podnóża Babiej Góry, grzbiet graniczny. w niektórych źródłach w gra- nice Beskidu Żywieckiego włącza się też masyw Zabawy (na zachód od soły), a także dużo niższe grzbiety ciągnące się pomiędzy doliną Bystrzanki i Przełęczą Zubrzycką a Przełęczą sieniawską (719 m n.p.m.) – Pasmo Orawsko-Podhalań- skie i działy Orawskie – całkiem jednak odmienne krajobrazowo, charakterem bardziej zbliżone do pogórzy (toteż wyróżniane niekiedy jako Pogórze Orawsko- -Jordanowskie) niż do dobrze wykształconych grup górskich. Przedmiotem spo- rów geografów bywają też: Pasmo solnisk (nad lachowicami i stryszawą), Pasmo łoska (nad koszarawą), Pasmo Pewelskie (zwane też Pewelsko-Ślemieńskim lub czeretnikami), Grupa Mędralowej i „właściwe” Pasmo Jałowieckie, według typo- wych podziałów turystycznych zaliczane zwykle do Beskidu Żywieckiego, w in- nych regionalizacjach (za prof. J. kondrackim) uważne za część Beskidu Makow- skiego. Trzeba też pamiętać, że pasma położone po polskiej stronie granicy nie „urywają się” na niej, ale tworzą całość ze znajdującymi się na słowacji Beskidami Orawskimi (Oravské Beskydy) i Beskidami kisuckimi (kysucké Beskydy). całą tę grupę należy zatem traktować jako jedną, choć mocno rozczłonkowaną, trans- graniczną jednostkę górską o większym zasięgu. Na Hali Rycerzowej fot. Andrzej Obrzut Głębokie przełęcze i doliny dzielą Beskid Żywiec- ki na kilka mniejszych grup. są to, kierując się od zachodu: Pasmo wielkiej Raczy i Rycerzowej (na- zywane popularnie workiem Raczańskim), Grupa Pilska, Romanki i lipowskiej, Grupa Mędralowej i Pasmo Jałowieckie, niewielki powierzchniowo, ale wybitny masyw Babiej Góry i najbardziej na wschód wysunięte Pasmo Policy (niekiedy te dwie ostatnie grupy obejmowane są wspólną nazwą Pasma Babiogórskiego). dalej na wschód położo- ne są odmienne krajobrazowo: Pasmo Orawsko- -Podhalańskie i działy Orawskie, czasem formalnie także włączane w granice Beskidu Żywieckiego. Najbardziej na zachodzie położone jest Pasmo Wielkiej Raczy i Rycerzowej. Jego główny grzbiet rozpoczyna się na Przełęczy Zwardoń- skiej (675 m n.p.m.), która oddziela je od Beski- du Śląskiego, po czym wznosi się stopniowo na najwyższy w całym paśmie szczyt wielkiej Raczy (1236 m n.p.m.). dalej biegnie na południe do szczytu Orzeł (1119 m n.p.m.), następnie skręca na wschód i przez kolejne kulminacje prowadzi na wielką Rycerzową (1226 m n.p.m.). stąd opa- da na głęboką przełęcz Przysłop (840 m n.p.m.), po czym wznosi się na wysokie szczyty Beskidu Bednarów (1098 m n.p.m.) i wybitnego Oszusa (1155 m n.p.m.). Następnie zwraca się ku północy i przez Jaworzynę (1052 m n.p.m.) obniża się na głęboką przełęcz Glinka Ujsolska (845 m n.p.m.). Grzbietem tym biegną europejski dział wodny i granica państwa, a ponieważ teren jest ograni- czony z trzech stron terytorium słowacji, został przez turystów nazwany workiem Raczańskim. Od głównego grzbietu odchodzą liczne boczne ramiona, pooddzielane głębokimi dolinami, któ- re mają układ dośrodkowy – wszystkie zbiegają się w rejonie Ujsoł i Rajczy, a potoki nimi płynące tworzą sołę. Z ważniejszych bocznych grzbietów, godnych uwagi z punktu widzenia turysty piesze- go, warto wymienić tu wybiegające na północ od szczytu Bani wybitne i miejscami widokowe ramię z kulminacjami Bendoszki wielkiej (1144 m n.p.m.) i Praszywki wielkiej (1043 m n.p.m.), schodzące nad Rycerkę dolną, oraz długi grzbiet opadają- cy z Rycerzowej wielkiej nad Rajczę; na Rycerzo- wej Małej odchodzi od niego wschodnia odnoga z wybitnym szczytem Muńcuła (1165 m n.p.m.), opadająca nad Ujsoły. wschodnia, niższa część worka Raczańskiego ma nieco mniej urozmaico- ną rzeźbę, jednak o jej atrakcyjności dla ambit- nych wędrowców decyduje prawie zupełny brak zagospodarowania turystycznego. Na północ od przełęczy Glinka Ujsolska, za głę- boką doliną Glinki i Ujsoły, leży zwarta Grupa Pil- ska, Romanki i Lipowskiej. Oś całego masywu stanowi wysoki grzbiet zaczynający się nad Rajczą szczytem Redykalnego wierchu (1144 m n.p.m.). dalej biegnie on przez kulminacje Boraczego wier- chu (1244 m n.p.m.), lipowskiej (1324 m n.p.m.) i Rysianki (1322 m n.p.m.), a następnie przez Trzy kopce (1216 m n.p.m.), Palenicę (1343 m n.p.m.) i Munczolik (1356 m n.p.m.) na wybitny szczyt Pilska (1557 m n.p.m.) – drugi co do wysokości szczyt polskich Beskidów, który opada stromo na głęboką przełęcz Glinne (809 m n.p.m.). Od grzbietu tego wybiegają liczne, nieraz silnie roz- gałęzione boczne ramiona, m.in. odchodzący z Rysianki ku północy rozbudowany grzbiet, któ- rego najwyższym wzniesieniem jest Romanka (1366 m n.p.m.) – piąty co do wysokości szczyt Beskidu Żywieckiego. Za przełęczą Glinne ciągnie się Grupa Mędra- lowej (niekiedy identyfikowana jako zachod- nia część Pasma Jałowieckiego i razem z jego północno-wschodnią częścią zaliczana do Be- skidu Makowskiego). Główny grzbiet biegnie granicą od przełęczy Glinne przez szczyty stu- denta (935 m n.p.m.), Beskidu korbielowskie- go (955 m n.p.m.) i Beskidu krzyżowskiego (923 m n.p.m.) na szeroką Przełęcz Półgórską (854 m n.p.m.), za którą wznosi się samotny szczyt Jaworzyny (1047 m n.p.m.). Od niej na zachód od- chodzi długie ramię Przyborówki (882 m n.p.m.) i kiczory (757 m n.p.m.) opadające nad krzyżo- wą. Jaworzyna oddzielona jest głęboką przełęczą Głuchaczki (830 m n.p.m.) od wyniosłego masy- wu Mędralowej (1169 m n.p.m.), która bywa także nazywana wielkim Jałowcem (stąd uzasadnione jest określanie całego długiego pasma mianem Pasma Jałowieckiego). Na północ wybiegają od niego ramiona Jaworzyny (997 m n.p.m.) i Ma- gurki (1114 m n.p.m.), która obniża się na głębo- ką przełęcz klekociny (864 m n.p.m.). Za przełę- czą rozpoczyna się wschodnia, bardziej zwarta część pasma, według wielu źródeł w takich wła- śnie granicach określana jako Pasmo Jałowiec- kie. Grzbiet wznosi się przez czerniawę suchą (1062 m n.p.m.) na Jałowiec (1111 m n.p.m.), a da- lej przez kolejne kulminacje opada na głębokie obniżenie przełęczy Przysłop (661 m n.p.m.). Za nią ciągnie się ostatni człon pasma – wyniosły ma- syw Magurki (872 m n.p.m.), który obniża się nad suchą Beskidzką i dolinę skawy. Na północ od Grupy Mędralowej i Pasma Jałowieckiego, oddzie- lone dolinami koszarawy i stryszawki spiętymi Przełęczą cichą (775 m n.p.m.), ciągną się mniej- sze pasemka Lasku (in. łosek, 868 m n.p.m.) i Sol- nisk (849 m n.p.m.), a dalej na północ, za przełę- czą Hucisko, Pasmo Pewelskie. Na południowy wschód od szczytu Mędralowej, za głęboką Przełęczą Jałowiecką (998 m n.p.m.), ciągnie się wybitny masyw Babiej Góry – naj- wyższego szczytu polskich Beskidów. Na wscho- dzie ogranicza go głęboka przełęcz krowiarki (1012 m n.p.m.), a siodło Brony (1409 m n.p.m.) dzieli go na dwie wyraźnie kulminacje: Małą Ba- bią Górę (1517 m n.p.m.), nazywaną także cylem, oraz Babią Górę (1725 m n.p.m.), czyli diablak. Kup książkę 60 Poleć książkę Kup książkę 61 Poleć książkę Beskid Śląski, Żywiecki i Mały Krajoznawcze ABC Beskid Żywiecki Babia Góra opada na północ wyjątkowo stromy- mi stokami, rozciętymi przez liczne potoki, które w Zawoi łączą się w skawicę. Najbardziej na wschód wysuniętą część Beskidu Żywieckiego stanowi Pasmo Policy. Tworzy je wyraźny, wysoki grzbiet zaczynający się na prze- łęczy krowiarki, który wznosi się następnie przez cyl Hali Śmietanowej (1298 m n.p.m.) na wynio- słą Policę (1369 m n.p.m.) – czwarty co do wyso- kości szczyt Beskidu Żywieckiego. stąd obniża się na Przełęcz kucałową (1170 m n.p.m.), następnie przez szczyty Okrąglicy (1247 m n.p.m.), Urwani- cy (1106 m n.p.m.), Naroża (1076 m n.p.m.) i nie- co odosobniony czupel (887 m n.p.m.) opada nad Bystrą i dolinę skawy. ku północy oddzie- la się od niego kilka krótkich ramion z wybitny- mi szczytami Budowni (810 m n.p.m.), Oblaka (869 m n.p.m.), Jawora (857 m n.p.m.) i Burdelowej Góry (761 m n.p.m.). Na południe natomiast opa- da on stromymi stokami do doliny Bystrzanki i Za- kulawki, która oddziela go od Pasma Orawsko- -Podhalańskiego. Budowa geologiczna Podobnie jak całe polskie Beskidy, także Beskid Żywiecki zbudowany jest ze skał fliszowych, czyli miąższowego kompleksu piaskowców i łupków (a także zlepieńców i innych okruchowych skał osadowych), naprzemianlegle warstwowanych. warstwy skał są pofałdowane i ujęte w większe jednostki tektoniczne nazywane płaszczowinami. Teren Beskidu Żywieckiego budują utwory płasz- czowiny magurskiej, w której dominującą rolę od- grywają piaskowce magurskie – z nich zazwyczaj zbudowane są grzbiety. charakterystyczne jest to, że pomimo znacznej wysokości cała ta grupa górska (w przeciwieństwie do sąsiedniego Beski- du Śląskiego) jest uboga w skałki, których więk- sze zgrupowanie znajduje się tylko w okolicach Babiej Góry. Bardzo ciekawie przedstawia się rzeźba terenu: występują tu spore różnice wysokości, a stoki są strome. Ponad wyrównaną linię grzbietową wy- rastają tylko nieliczne szczyty, pośród których na szczególną uwagę zasługuje rzeźba Babiej Góry. Jej geneza była (i jest nadal) przedmiotem licz- nych badań przyrodniczych. Grzbiet Babiej Góry jest wyraźnie asymetryczny: południowe sto- ki są łagodniejsze, natomiast północne opadają niezwykle stromo, miejscami są bardziej skaliste, przecinają je liczne żleby, a poniżej grzbietu wy- kształcone są potężne zagłębienia, których gene- za nie jest do końca wyjaśniona. Przypominają one nieco płytkie kotły lodowcowe, co dało asumpt do przyjęcia tezy o zlodowaceniu tego wierzchołka. według innej hipotezy zagłębienia są wynikiem działania osuwisk, które na mniejszą skalę do dziś kształtują rzeźbę Beskidów. charakterystyczne są również wielkie pola piargów świadczące o dużej sile działania zjawisk peryglacjalnych. Podobnie jak w całych zbudowanych z fliszu kar- patach Zewnętrznych, w Beskidzie Żywieckim występują osuwiska oraz jaskinie, których licz- ba jest jednak znacznie mniejsza, niż w sąsied- nim Beskidzie Śląskim (zinwentaryzowano do- tąd ok. 60 jaskiń, z których największa jest jaskinia Oblica, o łącznej długości korytarzy wynoszącej 436 m i deniwelacji 21 m, położona w okolicach skawicy). w sopotni wielkiej znajduje się najwięk- szy (ok. 10 m) wodospad w polskich Beskidach. Przyroda Beskid Żywiecki to pod względem przyrodni- czym jeden z najciekawszych regionów pol- skiej części karpat Zachodnich. decyduje o tym przede wszystkim duża (jak na warunki beskidz- kie) wysokość szczytów (dwa z nich wyrastają po- nad górną granicę lasu). dzięki temu dobrze wy- kształcona jest piętrowość zjawisk przyrodniczych, będąca charakterystycznym elementem krajobra- zu gór. Najpiękniejszym ich przykładem (jedno- cześnie jednym z najbardziej modelowych) jest Babia Góra. łatwo rozpoznamy tu prawie wszyst- kie typowe dla naszej strefy geograficznej piętra roślinne (z wyjątkiem najwyższego, nieobecnego, piętra turni). Najniżej położone jest piętro pogó- rzy charakteryzujące się występowaniem drzew liściastych, m.in. dębu, wiązu, jesionu i grabu – za- chowało się ono w szczątkowym stanie, ponieważ na jego miejscu najszybciej wyrastały zabudowa- nia i powstawały pola uprawne. Nieco wyżej, się- gając do wysokości ok. 1150 m n.p.m., ciągnie się piętro regla dolnego. charakterystycznym ga- tunkiem jest tutaj buk, a dominującym zbioro- wiskiem – buczyna, często z wyraźnym udziałem jodły i domieszką świerka. w naturalnym stanie re- giel dolny zachował się tylko w kilku miejscach – większość lasów została bowiem przekształcona przez działalność człowieka, przede wszystkim w wyniku zastępowania buka wydajniejszym ze względów gospodarczych świerkiem. wyżej roz- ciąga się regiel górny tworzony przez ubogie gatunkowo bory świerkowe, a ponad nim piętro kosodrzewiny – w Beskidach Zachodnich wy- stępuje ono naturalnie tylko na Pilsku i Babiej Gó- rze. szczyt diablaka leży już w piętrze hal. Babia Góra – „Królowa Beskidów” (widok ze stoku Jałowca) fot. Andrzej Obrzut W górnoreglowej świerczynie © Piotr Krzeslak | Shutterstock.com Kup książkę 62 Poleć książkę Kup książkę 63 Poleć książkę Beskid Śląski, Żywiecki i Mały C Czantoria Wielka Czupel Atrakcje regionu 9 Czantoria Wielka 9 A3 Najwyższy szczyt (995 m n.p.m.) w paśmie granicznym Beskidu Ślą- skiego (jest to równocześnie grzbiet wododziałowy między dorze- czem wisły i Odry), górujący nad 59 Ustroniem. Na zalesionym wierzchołku czantorii, po czeskiej stronie, stoi kilkupoziomowa, wysoka (29 m), stalowa wieża widokowa (http://www.czantoria.pl; czynne: iV–Vi wt.–nd. 9.00–13.30 i 14.00–17.00, Vii–iX pn.–nd. 9.00– 13.30 i 14.00–17.30, X wt.–nd. 10.00–13.30 i 14.00–15.30, Xi–iii sb. i nd. 10.00–13.30 i 14.00–15.00; bilety: normalny 4,50 zł, ulgowy 3 zł, dzie- ci do lat 12 1,50 zł). Z platformy widokowej roztacza się dookolna panorama. Pod szczytem rozciąga się transgraniczny chroniony obszar leśny – rezerwat „Czantoria”. 650 m na zachód od wieży, na grzbiecie po czeskiej stronie granicy stoi schronisko (chata na Čantoryji), otwarte pierwotnie w 1904 r. z inicjatywy niemieckiej organizacji turystycznej Beskidenverein. Obecnie obiekt prowadzi jedynie działalność gastronomiczną (proste dania obiadowe, piwo), noclegi nie są udzielane. w pobliżu, po polskiej stronie, znajduje się mniejszy bufet turystyczny. Przez wielką czantorię przebiega Główny szlak Beskidzki, podcho- dzący na szczyt z Ustronia Polany (ok. 2 godz.), biegnący następnie grzbietem granicznym na 63 Stożek i dalej na przełęcz kuba- lonkę. Od zachodu zdobywa szczyt czarny szlak z 13 Goleszo- wa (ok. 5 godz.), od północy zaś niebieski szlak z Ustronia Zdro- ju (ok. 2,5 godz). Przez wierzchołek przechodzi też niebieski szlak 10 czeski (łącznik ze szlakiem czerwonym schodzącym do Nydka) oraz transgraniczna „Rycerska Ścieżka”, okrążająca masyw, po stro- nie czeskiej „zahaczająca” o Nydek. Fragment pętli ścieżki można pokonać krzesełkową kolejką linową kursującą z Ustronia Polany na Polanę Stokłosicę (znajduje się tu letni tor saneczkowy). Z Pola- ny stokłosicy na szczyt czantorii można dojść w ok. 30 minut. Czupel 12 B1 Najwyższy (choć niezbyt wybitny) szczyt Beskidu Małego (933 m n.p.m.) położony w Paśmie Magurki wilkowickiej, w zachodniej czę- ści tej grupy górskiej. Jeszcze kilka lat temu wierzchołek czupla był w całości porośnięty lasem i przez to niezbyt atrakcyjny turystycz- nie. Obecnie, w wyniku zniszczenia drzewostanu przez wiatr, kopu- ła szczytowa jest częściowo odkryta – ładna panorama otwiera się zwłaszcza na północ (widać m.in. zaporę w Porąbce i zbiornik elek- trowni wodnej na górze Żar – elementy tzw. 27 Kaskady Soły). Na wierzchołku czupla, obok zachowanych grup starych buków wzrasta szybko nowe pokolenie drzew (odnowienia świerkowe), można się więc spodziewać, że za kilkanaście lat znów straci on walory widokowe. szczyt jest generalnie mało znany. Ze względu na nazwę pasma i popularne schronisko dużo częściej odwiedza- na jest pobliska 35 Magurka Wilkowicka – zdarza się, że jest ona błędnie uważana za najwyższy wierzchołek tej części Beskidu Małego. Kup książkę 98 Poleć książkę Kup książkę 99 fot. Dawid Mastek Poleć książkę Beskid Śląski, Żywiecki i MAły W masywie Czantorii D Dzięgielów Atrakcje regionu 11 Dzięgielów 8 A2 wieś położona u północno-zachodnich podnóży Beskidu Śląskie- go, wzmiankowana po raz pierwszy w 1305 r. Na jej wschodnim skraju (przy skrzyżowaniu drogi prowadzącej do cisownicy i drogi biegnącej z 13 Goleszowa do lesznej Górnej) stoi eklektyczny, piętrowy zamek. Jego historia sięga końca XV w., kiedy to rodzina czelów z czechowic wzniosła w dzięgielowie warownię na pla- nie czworoboku w wewnętrznym dziedzińcem i narożną wieżą. wiek później rezydencja przeszła w ręce kolejnych właścicieli wsi – Goczałkowskich (którzy władali dzięgielowem do końca XViii w.). w czasie wojny 30-letniej (1618–48) zamek został niemal całkowi- cie zniszczony, a następnie odbudowany w stylu późnorenesan- sowym. w XViii w. do północnego skrzydła dobudowano dorów- nujący mu wielkością poprzeczny aneks. w 2. poł. XiX w. budowlę zniszczył pożar. kolejna odbudowa zmieniła znacznie jej charak- ter – utraciła ona walory obronne (dziedziniec został otwarty, zni- kła wieża), a także cechy stylowe (pojawiły się m.in. neogotyckie schodkowate zwieńczenia szczytów dachów). Obecnie zamek w dzięgielowie oferuje możliwość wynajęcia sali bankietowej (ok. 60 miejsc) z myślą o imprezach okoliczościowych, z pełną obsługą gastronomiczną. do dyspozycji gości pozostają pokoje urządzone w stylowych wnętrzach (dokładny cennik na stronie internetowej). Zimą obiekt stanowi dobrą bazę wypadową do wyciągów narciarskich w Ustroniu i wiśle, a także do czeskich ośrodków w Mostach u Jablunkova i Bukovcu (ul. Zamkowa 38, tel.: 33 8231996, http://zamek-dziegielow.pl). w pobliżu zamku przebiega czarny szlak turystyczny z Goleszo- wa na 9 Czantorię Wielką. Po drodze mija on rozległy (czyn- ny!) kamieniołom, restaurację „Pod Tułem” (wzniesioną na pocz. lat 30. XX w. jako schronisko turystyczne; obecnie otwartą dla gości indywidualnych tylko w niedzielę!), a następnie trawersuje zbocza góry Tuł (621 m n.p.m.) – interesującej ze względu na występujące tu cenne rośliny (m.in. ciepłolubne gatunki łąkowe, właściwe dla gleb wapiennych). Jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym oznaczono tu ponad 900 roślin naczyniowych, w tym liczne gatun- ki storczykowatych. Równie bogaty był świat owadów, zwłaszcza motyli. Niestety tuż po wojnie znaczna część tej „oazy” została zniszczona (zacząto wykaszać łąki, część z nich zaorano i obsiano pastewnymi gatunkami traw). w tej sytuacji objęcie kopuły szczy- towej Tułu rezerwatem (1948) było działaniem spóźnionym i nie mogło przywrócić miejscowego ekosystemu do stanu sprzed woj- ny. Niestety w kolejnych latach i dekadach warunki siedliskowe na Tule uległy dalszym przeobrażeniom związanym z działalnością człowieka (m.in. w 1951 r. utworzono na północnych stokach góry wielki kamieniołom, co znacznie zaburzyło lokalne warunki wod- ne), co przy braku odpowiedniej ochrony czynnej doprowadziło do zubożenia bioróżnorodności ekosystemu i wyginięcia wielu roślin. Ostatecznie kilkanaście lat temu zlikwidowano rezerwat, od tej pory Tuł objęty jest jedynie symboliczną ochroną jako użytek ekologiczny. Mimo ogromnych strat i dziś można wypatrzyć tu lilię złotogłów, łuskiewnika, zimowita jesiennego czy pod- kolana białego. w położonym 3 km na wschód od dzięgielowa Puńcowie warto zobaczyć późnogo- tycki kościół św. Jerzego, wzniesiony w 1518 r. fot. Zamek w Dzięgielowie | TT Kup książkę 100 Poleć książkę Kup książkę 101 Poleć książkę Beskid Śląski, Żywiecki i MAły Zamek w Dzięgielowie – jedna z najstarszych rezydencji Śląska Cieszyńskiego Ł Łodygowice M Magurka Wilkowicka Atrakcje regionu 34 35 Łodygowice 12 A2, B2 duża wieś nad Żylicą, położona u podnóża Beskidu Małego, mię- dzy 67 Żywcem a 4 Bielskiem-Białą (znakomicie skomu- nikowana z oboma miastami). Jej początki sięgają Xiii w., wśród pierwszych mieszkańców byli osadnicy niemieccy (wieś nazywała się ludwigsdorf). Od początków XiV w. do 3. ćwierci XV w. należała do zakonu cystersów, później zaś do dóbr rodziny komorowskich. we wczesnych latach XVii w., po śmierci krzysztofa komorowskie- go i podziale ziem między jego synów, zyskała na znaczeniu, stając się siedzibą tzw. państwa łodygowickiego (wydzielonego z pań- stwa żywieckiego Mikołaja komorowskiego, od 1618 r. należące- go do krzysztofa Rarowskiego). Później wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk – władali nią m.in. wiśniowieccy, warszyccy, Borzęccy; ostatnim właścicielem łodygowic (do 1943 r.) był baron Otto von klobus. we wsi znajduje się drewniany (modrzewiowy) kościół św.św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, jego budowę ukończono w 1636 r. (w następnych wiekach był przebudowywany i rozbudo- wywany). kościół jest okazały (jak na budowlę z drewna), okalają go zamknięte soboty, wieńczy masywna wieża z izbicą i baniastym hełmem. Polichromie we wnętrzu powstały w latach międzywo- jennych. Z XVii stulecia pochodzi też dwór łodygowicki, pierwot- nie o charakterze obronnym, przebudowany w XiX w. w parku otaczającym dwór zachowały się pozostałości ziemne bastionów. Znaduje się tu też dużo wiekowych drzew. Przy stacji kolejowej w łodygowicach zaczynają się dwa szlaki tury- styczne: zielony przechodzi obok dworu i kościoła i prowadzi do czernichowa; czerwony omija atrakcje wsi, wspina się na masyw 10 Czupla (przechodzi przez przełączkę na wschód od szczytu) i doprowadza do Międzybrodzia Bialskiego. Magurka Wilkowicka 2 A3 12 A1 Popularny wśród turystów szczyt (909 m n.p.m.) w zachodniej części Beskidu Małego, wznoszący się nad 4 Bielskiem-Białą i wilkowicami. czasem mylnie uważany za najwyższy wierzchołek zachodniej części Beskidu Małego (nazywanej Pasmem Magurki wilkowickiej) – tymczasem najwyższy jest sąsiedni 10 Czupel. Rozciąga się stąd przepiękny widok na kotlinę Żywiecką i jej oto- czenie – Beskid Śląski i Beskid Żywiecki. Na szczycie stoi Schro- nisko Górskie PTTK „Magurka Wilkowicka” wybudowane w 1913 r. przez niemiecką organizację turystyczną Beskidenverein (zob. ramka s. 59). Można w nim skorzystać z noclegu oraz bufetu. Przy schronisku najduje się duży węzeł szlaków turystycznych, dochodzących tu z Bielska-Białej: czerwony prowadzi z Mikuszo- wic krakowskich, niebieski z lipnika Górnego do czernichowa, zie- lony ze straconki do wilkowic, żółty ze straconki do Międzybrodzia Bialskiego. Kup książkę 130 Poleć książkę fot. Jacek Wójcik k i c j ó W k e c a J . t o f Łodygowicki kościół św.św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza Schronisko na Magurce Wilkowickiej Kup książkę 131 © m.hallala | Fotolia.com Poleć książkę Beskid Śląski, Żywiecki i MAły Dwór w Łodygowicach
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Beskid Śląski, Żywiecki i Mały. Przewodnik-celownik. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: