Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00340 010956 20623872 na godz. na dobę w sumie
Bezpieczeństwo lotnisk wojskowych (Force Protection) - ebook/pdf
Bezpieczeństwo lotnisk wojskowych (Force Protection) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 158
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Silva RERUM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-65697-84-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> popularnonaukowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Lotnisko wojskowe jest jednym z najważniejszych obiektów militarnych, zapewniającym utrzymanie potencjału bojowego (statków powietrznych) w odpowiedniej sprawności i gotowości bojowej w okresie pokoju, kryzysu i wojny. Z uwagi na swoje znaczenie dla systemu obronnego państwa, lotnisko stanowić będzie główne źródło oddziaływania grup przestępczych, terrorystycznych oraz przeciwnika militarnego. Dlatego też w dniu dzisiejszym ochrona i obrona baz lotniczych nabiera istotnego znaczenia szczególnie. Ważnym również argumentem przemawiającym za działaniem w tym kierunku jest fakt, że w ocenach NATO, w kontekście wykorzystania naszych lotnisk dla potrzeb sił Sojuszu, wskazuje się na zagrożenia związane z ich położeniem w strefie rażenia taktycznych, ofensywnych środków walki, a niektórych z nich w bezpośredniej styczności strefy rażenia przeciwlotniczych zestawów rakietowych. Stąd w opinii Sojuszu, w kontekście ograniczonej swobody działania, istotnego znaczenia nabiera podjęcie działań, zmierzających do pozyskania zdolności obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej oraz lotniczych środków rażenia klasy „stand-off”.

Celem monografii było wskazanie możliwych zmian w systemie ochrony i obrony lotniska wojskowego w aspekcie proceduralnym, organizacyjnym i technicznym.

Główny problem badawczy został sformułowany   poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: jak powinien być zorganizowany system ochrony i obrony lotniska wojskowego, aby sprostał współczesnym zagrożeniom militarnym?

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Bogdan Grenda Bogdan GRENDA BEZPIECZEŃSTWO LOTNISK WOJSKOWYCH (FORCE PROTECTION) Bogdan GRENDA BEZPIECZEŃSTWO LOTNISK WOJSKOWYCH (FORCE PROTECTION) Poznań 2019 Recenzenci dr hab. Jacek NOWAK dr Ryszard PARAFIANOWICZ Redaktor prowadzący Paulina WIŚNIEWSKA Korekta Małgorzata KLAUZE Anna SURENDRA Sebastian SURENDRA Projekt okładki Mateusz BARTKOWIAK Zdjęcie na okładce https://pl.depositphotos.com Full frame image of blue cloudy sky background @AntonMatyukha Skład komputerowy Munda Maciej TORZ ISBN 978-83-65697-83-7 (wersja drukowana) 978-83-65697-84-4 (wersja elektroniczna) Wydanie I – Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM www.wydawnictwo-silvarerum.eu Druk i oprawa PerfektDruk ul. Skórzewska 63, 60-185 Skórzewo ISBN 978-83-65697-83-7 9 7 8 8 3 6 5 6 9 7 8 3 7 SPIS TREŚCI WSTĘP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . WYKAZ SKRÓTÓW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 1 IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ DLA LOTNISK WOJSKOWYCH. . . . . . . . 1.1. Lotnisko wojskowe pojęcie i istota . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Charakterystyka lotnisk wojskowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Typologia zagrożeń dla lotnisk wojskowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.1. Zagrożenia militarne lotnisk wojskowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.2. Zagrożenia niemilitarne lotnisk wojskowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.3. Zagrożenia terrorystyczne lotnisk wojskowych. . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Lotniska wojskowe jako obiekt ataku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 2 OCHRONA LOTNISKA WOJSKOWEGO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Definicje podstawowych pojęć z zakresu ochrony. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. System ochrony lotniska wojskowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Planowanie działań ochronnych lotniska wojskowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 3 SYSTEM OBRONY LOTNISKA WOJSKOWEGO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1 Obrona naziemna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Obrona pasywna lotniska wojskowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 9 11 11 22 43 48 63 65 78 79 83 83 90 101 112 113 113 119 5 Spis treści 3.3. Obrona przeciwlotnicza lotniska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. Odzyskiwanie zdolności operacyjnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 4 DOSKONALENIE SYSTEMU OCHRONY I OBRONY LOTNISKA WOJSKOWEGO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Doskonalenie systemu ochrony i obrony lotniska w aspekcie proceduralnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Doskonalenie systemu ochrony i obrony lotniska w aspekcie organizacyjnym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Doskonalenie systemu ochrony i obrony lotniska w aspekcie technicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ZAKOŃCZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . BIBLIOGRAFIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . SPIS RYSUNKÓW I TABEL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 124 126 129 130 132 139 145 147 149 155 WSTĘP Ci, którzy mają jasną wizję tego, co ich czeka, skuteczniej poradzą sobie z każdym zagrożeniem Tukitydes Przykłady ostatnich konfliktów zbrojnych dowodzą, że podstawowym warunkiem osiągnięcia celu prowadzonych konfliktów jest zniszczenie lotnictwa w początko- wym okresie wojny. Wyeliminowanie z walki lotnictwa jako środka walki wysoce manewrowego o dużych możliwościach ma ogromne znaczenie dla zdobycia prze- wagi (panowania) w powietrzu i zapewnienia tym samym dogodnych warunków do prowadzenia działań bojowych przez wojska własne. Jeden ze sposobów osiąg- nięcia tego celu stanowi niszczenie lub obezwładnienie lotnisk wraz ze zgroma- dzonym tam potencjałem lotniczym (statkami powietrznymi) i zabezpieczającym oraz infrastrukturą lotniskową, niezbędną do obsługi i ich prawidłowego funk- cjonowania. Zatem lotnisko wojskowe, jako specjalnie przygotowany, wyposażony obszar z budowlami i urządzeniami zapewniającymi start i lądowanie, rozmiesz- czenie i obsługę samolotów, będzie jednym z głównych obiektów oddziaływania przeciwnika. Nie można więc wykluczyć, że próby zakłócenia jego funkcjonowania podejmowane będą w każdym stanie gotowości obronnej państwa (pokoju, kryzysu i wojny). Stąd też szczególnego znaczenia nabiera zapewnienie bezpieczeństwa ca- łemu kompleksowi lotniczemu (statkom powietrznym i urządzeniom lotniskowym wraz z systemami i podsystemami, układami i elementami), jak i stanowi osobowe- mu bazy lotniczej. Ich ochrona jest zadaniem, które wiąże się nie tylko z ochroną techniczną i fizyczną, lecz także polega na współpracy z instytucjami i formacjami, które mogą wspomagać i wspomagają system ochrony obiektów wojskowych. Lotnisko wojskowe jest jednym z najważniejszych obiektów militarnych, zapew- niającym utrzymanie potencjału bojowego (statków powietrznych) w odpowied- niej sprawności i gotowości bojowej w okresie pokoju, kryzysu i wojny. Z uwagi na 7 Wstęp swoje znaczenie dla systemu obronnego państwa lotnisko stanowić będzie głów- ne źródło oddziaływania grup przestępczych, terrorystycznych oraz przeciwnika militarnego. Dlatego też obecnie ochrona i obrona baz lotniczych nabiera szcze- gólnego znaczenia. Innym ważnym argumentem przemawiającym za działaniem w tym kierunku jest fakt, że w ocenach NATO w kontekście wykorzystania naszych lotnisk dla potrzeb sił Sojuszu wskazuje się na zagrożenia związane z ich poło- żeniem w strefie rażenia taktycznych, ofensywnych środków walki, a niektórych z nich w bezpośredniej styczności strefy rażenia przeciwlotniczych zestawów ra- kietowych. Stąd w opinii Sojuszu, w kontekście ograniczonej swobody działania, istotnego znaczenia nabiera podjęcie działań, zmierzających do pozyskania zdol- ności obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej oraz lotniczych środków rażenia klasy „stand-off”. Celem monografii było wskazanie możliwych zmian w systemie ochrony i obro- ny lotniska wojskowego w aspekcie proceduralnym, organizacyjnym i technicz- nym. Główny problem badawczy został sformułowany w formie poszukiwania od- powiedzi na pytanie: jak powinien być zorganizowany system ochrony i obrony lotniska wojskowego, aby sprostał współczesnym zagrożeniom militarnym? Monografia składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym z nich przybliżono najważniejsze pojęcia stosowane na lotnisku wojskowym, a także scharakteryzowa- no najważniejsze z nich. W rozdziale ujęto ponadto zagadnienia dotyczące identy- fikacji zagrożeń, jakie mogą mieć wpływ na funkcjonowanie lotniska wojskowego. Scharakteryzowano zagrożenia militarne, niemilitarne oraz terrorystyczne. W drugim rozdziale przedstawiono analizę praktycznych rozwiązań w systemie ochrony lotniska wojskowego. Omówiono najważniejsze definicje z zakresu ochro- ny oraz przedstawiono organizację systemu ochrony lotniska w obszarze: ochrony obiektów, ochrony personelu, ochrona dokumentów oraz odzyskiwanie zdolności operacyjnej. Rozdział trzeci zawiera charakterystykę systemu obrony lotniska wojskowego. Zaprezentowano w nim organizację systemu obrony naziemnej, pasywnej oraz obrony przeciwlotniczej na lotnisku wojskowym, a także omówiono zagadnienia dotyczące odzyskiwania zdolności operacyjnej. W rozdziale czwartym zaproponowano możliwe sposoby doskonalenia systemu obrony i ochrony lotniska w aspekcie proceduralnym, organizacyjnym i technicz- nym. 8 WYKAZ SKRÓTÓW Lp. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. Skrót ACO (ang. Airspace Coordination Order) BMR BDZ (ang. Base Defence Zone) CPPS DS DK FAOR (ang. Fighter Area Of Responsibilit) GDK GDF (ang. Ground Defence Forces) GDK CALVERT (ang. Cross Bar Approach Lighting System) PO IVS (ang. Intelligence Video Surveillance) ŁDK ILS (ang. Instrument landing system) OP OPL Znaczenie skrótu rozkaz o kontroli przestrzeni po- wietrznej broń masowego rażenia strefa obrony bazy centralna płaszczyzna postoju sa- molotów droga startowa droga kołowania strefa odpowiedzialności lotnictwa główna droga kołowania naziemne siły obrony główna droga kołowania system elektroświetlny  posterunków obserwacyjnych Inteligentna analiza obrazu łączące drogi kołowania radiowy system nawigacyjny wspo- magający lądowanie samolotu obrona powietrzna obrona przeciwlotnicza 9 Wykaz skrótów 18. mps PPH 19. NDB (ang. Non-Directional Beacon) 20. 21. pnrl PPS 22. 23. PPZR 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. PS PW SP SZ RP SUFO ŚNP VOR (ang. Very High Frequency) ZT materiały pędne i smary płaszczyzna przedhangarowa radiolatarnia bezkierunkowa pole naziemnego ruchu lotniczego płaszczyzny postoju samolotów przenośnych przeciwlotniczych ze- stawów rakietowych pas startowy pole wzlotów Siły Powietrzne Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Pol- skiej specjalistyczna uzbrojona formacja ochronna środki napadu powietrznego radiolatarnia ogólnokierunkowa VHF związki taktyczne Rozdział 1 IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ DLA LOTNISK WOJSKOWYCH Naturalnym dążeniem człowieka jest zapewnienie bezpieczeństwa, rozumianego jako stanu niezagrożenia, spokoju, pewności. Każdy człowiek, grupa społeczna czy państwo starają się oddziaływać na swoje otoczenie tak, aby eliminować albo co najmniej oddalać wszelkiego rodzaju zagrożenia, których źródłem są siły natury lub drugi człowiek (grupa, naród). W świecie realnym niestety bezpieczeństwo nie jest stanem stabilnym. W zależności od stopnia szkodliwości oddziaływania otoczenia na człowieka (grupę, naród, państwo) stan ten może ulegać zmianom. Rozwój cywilizacyjny ludności zwiększający się zakres globalizacji mają nie tylko aspekt pozytywny, ale rodzą nowe, niespotykane wcześniej zagrożenia, jak i wzrost skali zagrożeń już występujących. Współczesne bezpieczeństwo militarne to nie tylko odpowiednie zaplecze logistyczne, wsparcie polityczne, rozwój i pozyskiwa- nie niezbędnych technologii, lecz także bezpieczeństwo militarnej infrastruktu- ry krytycznej. Dlatego też, by wojsko mogło wykonywać zadania ustawowe, musi w pierwszej kolejności zadbać o bezpieczeństwo swoich obiektów, w których utrzy- mywane jest uzbrojenie i sprzęt wojskowy. Do takich obiektów można zaliczyć ko- szary, składnice (bazy) materiałowe, porty morskie oraz lotniska. 1.1. Lotnisko wojskowe – pojęcie i istota Zgodnie z Regulaminem lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej lotnisko wojskowe to „lotnisko wykorzystywane przez resort obrony narodowej do celów obronności i bezpieczeństwa państwa oraz lotnisko współużytkowane, po- łożone na terenach należących do skarbu państwa będących w trwałym zarządzie 11 Identyfikacja zagrożeń dla lotnisk wojskowych jednostek organizacyjnych podległych ministrowi obrony narodowej, wpisane do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych”1. Lotnisko wojskowe to obiekt powierzchniowy zajmujący ok. 600–700 ha o ob- wodzie 20–30 km, widocznie kontrastujący na tle otoczenia. Znajdują się na nim obiekty punktowe i liniowe, trudne, a czasem wręcz niemożliwe do ukrycia przed przeciwnikiem dysponującym różnorodnymi środkami rozpoznania. Cechy dema- skujące lotnisko to głównie: – charakterystyczny zarys i sposób wykonania nawierzchni sztucznych (droga startowa, drogi kołowania); – sposób rozmieszczenia stref rozśrodkowania z dużą ilością sprzętu oraz ruch wynikający z wykonywanych zadań; – rozmieszczenie w terenie; – pracujące urządzenia techniczne, emitujące fale elektromagnetyczne oraz w zakresie podczerwieni; – ruch powietrzny w rejonie przylotniskowym; – efekty akustyczne wynikające z pracy silników lotniczych, szczególnie pod- czas startów i lądowań. Lotnisko wojskowe składa się z obiektów oraz urządzeń zlokalizowanych za- równo na jego terenie, jak i poza nim. W obrębie lotniska można wyróżnić część służącą technicznej obsłudze samolotów w czasie startów i lądowań: pole naziem- nego ruchu lotniczego; środki kontroli ruchu lotniczego i ubezpieczenia lotów; strefy rozśrodkowania samolotów, elementy systemu dowodzenia, elementy ubez- pieczenia bojowego i logistycznego zaplecze techniczne; budynki magazynowe oraz zabudowa administracyjno-biurowa i koszarowa2 (rys. 1.1.). Pole naziemnego ruchu lotniczego (pnrl) to część lotniska przeznaczona do na- ziemnego ruchu statków powietrznych. Obejmuje całą nawierzchnię lotniskową (sztuczną i naturalną). Podstawowe części składowe to pole wzlotów, drogi koło- wania i miejsca postojowe. Pole wzlotów (PW) to użytkowy obszar lotniska, przeznaczony do ruchu stat- ków powietrznych na ziemi (kołowania, startu, lądowania). Składa się z pasa star- towego, dróg kołowania i miejsc postojowych. 1 Regulamin lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RL-2012), DSP, Warszawa 2012, s. 41. 2 Na podstawie: P. Nita, A. Świątecki, P. Świątecki, Lotniska, ITWL, Warszawa 1999, s. 16. 12 1.1. Lotnisko wojskowe – pojęcie i istota Rys. 1.1. Schemat rozmieszczenia wybranych elementów na lotnisku wojskowym Źródło: opracowanie własne. Pas startowy (PS) to najważniejsza część pola wzlotów, złożona z drogi starto- wej, poboczy i wybiegów przedłużających (boczne i czołowe pasy bezpieczeństwa): – droga startowa przeznaczona jest do rozbiegu i oderwania się samolotu od ziemi podczas startu oraz przyziemienia i dobiegu podczas lądowania; – boczne pasy bezpieczeństwa, przylegające do bocznych krawędzi pasa star- towego i  przeznaczone do zapewnienia bezpieczeństwa rozbiegu i  dobiegu samolotów przy ewentualnym odchyleniu kierunku startu lub lądowania od kierunku osi podłużnej drogi startowej; – czołowe pasy bezpieczeństwa, przylegające do końców części roboczej PS i bocznych pasów bezpieczeństwa, przeznaczone do zapewnienia bezpieczeń- stwa samolotu w razie przyziemienia przed DS lub wykołowania poza jej ko- niec. Strefa podejścia – wydzielona przestrzeń powietrzna nad terenem i na prze- dłużeniu pasa startowego, w której statek powietrzny podchodzi do lądowania lub wznosi się po starcie. Droga kołowania ze względu na przeznaczenie eksploatacyjne dzieli się na główną drogę kołowania (GDK), łączącą oba końce DS. Podstawowa część GDK 13 Identyfikacja zagrożeń dla lotnisk wojskowych powinna być równoległa do DS, w zasadzie od strony zabudowy technicznej i w ta- kiej odległości od DS, aby wewnętrzna krawędź GDK była oddalona od krawędzi DS o minimum 150 m. Droga ta może być traktowana jako pomocnicza (awaryjna) DS i powinna mieć odcinek prosty o długości równej długości DS, a podejścia i po- bocza wolne od przeszkód3. Łączące drogi kołowania (ŁDK), łączące GDK z DS. Przeznaczone są do ko- łowania samolotów. Zbudowane są w odległości 250–300 m od końców DS. oraz pośrodku DS. ŁDK umożliwiają zwiększenie zdolności przepustowej DS, powodują oszczędność paliwa i skrócenie czasu kołowania; Pomocnicze drogi kołowania, łączące GDK z miejscem postoju samolotów oraz zabudową techniczną lotniska. Miejsca postoju samolotów (stoiska samolotów) – specjalnie przygotowane i wyposażone elementy pnrl przeznaczone do postoju i obsługi technicznej samo- lotów na lotnisku. Dzielą się one na: – indywidualne miejsca postoju samolotów, przeznaczone do postoju i obsłu- gi pojedynczych samolotów, zazwyczaj w  warunkach ich rozmieszczenia w uproszczonych lub umocnionych strefach rozśrodkowania samolotów (SR); – grupowe miejsca postoju samolotów, przeznaczone do krótkotrwałego posto- ju i przedstartowej obsługi technicznej samolotów. Ich liczba oraz rozmiary zapewniają możliwość postoju wszystkich samolotów znajdujących się na lot- nisku. Na lotniskach wyższych klas, wyposażonych w nawierzchnie sztuczne, projektuje się przeważnie dwa grupowe miejsca postoju, najczęściej lokali- zując je na obu końcach głównej drogi kołowania (GDK), jako płaszczyzny postoju samolotów (PPS). Rozróżnia się następujące grupowe miejsca postoju samolotów: – centralna płaszczyzna postoju samolotów (CPPS), – płaszczyzny postoju samolotów (PPS), – płaszczyzna przedhangarowa (PPH), – płaszczyzny prób silników samolotowych4. Strefy rozśrodkowania samolotów stanowią wydzielony obszar lotniska oddalony ok. 3–5 km od środka drogi startowej. Wyposażone są w pojedyncze płaszczyzny postoju samolotów, schrony dla personelu latającego i obsługi naziemnej, schrony do przechowywania środków rażenia oraz innych niezbędnych środków potrzebnych do 3 4 Ibidem, s. 42. Ibidem, s. 210. 14 1.1. Lotnisko wojskowe – pojęcie i istota eksploatacji samolotów. Strefa rozśrodkowania samolotów jest jednocześnie zasad- niczym rejonem rozmieszczenia eskadry lotniczej i posiada co najmniej 12 miejsc postoju samolotów. Rozróżnia się dwa rodzaje miejsc postoju samolotów: obwałowa- nia ziemne i schrony-hangary o konstrukcji żelbetowej. Pojedyncze miejsca postoju samolotów w strefach rozśrodkowania oddalone są od siebie o ok. 60–120 m. Elementy systemu dowodzenia rozmieszczone są na stanowiskach dowodze- nia oraz w odpowiednio przygotowanych rejonach. Stanowisko dowodzenia bazy lotniczej rozmieszcza się w rejonie najbardziej dogodnym do dowodzenia siłami bazy, w odległości nie mniejszej niż 1000 m od drogi startowej, w schronie typu ciężkiego wyposażonym w urządzenia filtrowentylacyjne. Baza lotnicza posiada również zapasowe stanowisko dowodzenia. Elementy infrastruktury łączności i ubezpieczenia lotów rozmieszczone są w terenie, zachowując zasady maskowania. W tym celu maszty stacji radiowych i radioliniowych oddalone są od węzłów łączności o co najmniej 1,5–2 km. Ra- diolokacyjny system lądowania oraz urządzenia świetlne rozmieszcza się po obu stronach drogi startowej, a sprzęt techniczny tych urządzeń rozmieszczony jest w obwałowaniach ziemnych i zamaskowany. Na terenie lotniska rozmieszcza się także elementy logistyki, które umożliwia- ją odtwarzanie gotowości bojowej i wykonywanie zadań bojowych przez wszystkie typy samolotów będących na uzbrojeniu sił powietrznych. Rodzaj środków i ich wiel- kość uzależniona jest od koncepcji wykorzystania lotnisk w działaniach bojowych. Pozwalają one na odtwarzanie gotowości bojowej i prowadzenie działań bojowych przez bazujące lotnictwo przez okres kilku dni. Magazyny środków bojowych roz- mieszcza się w odległości nie mniejszej niż 5–7 km od drogi startowej. Z uwagi na ogromną wrażliwość na uderzenia przeciwnika wymogi w zakresie rozmieszczania magazynów środków bojowych są szczególnie przestrzegane. Punkty elaboracji ra- kiet rozmieszcza się w odległości ok. 300–500 m od stref rozśrodkowania. Magazyny środków materiałowych oraz inne obiekty rozmieszcza się w sposób zapewniający ich racjonalne wykorzystanie, z jednoczesnym przestrzeganiem zasad maskowania. Zabudowa służbowo-techniczna jest jednym z rodzajów zabudowy na lotnisku gwarantującym jego właściwe funkcjonowanie. Stanowi ją kompleks budynków, budowli i urządzeń, umożliwiających starty i lądowania, a także terminowe zaopa- trywanie, obsługę i remont statków powietrznych. Podstawowymi budynkami za- budowy służbowo-technicznej są: terminal, budynki bliższej i dalszej radiolatarni, radionamiernik, startowe stanowisko dowodzenia, hangar, budynki i urządzenia gospodarczo-techniczne, strzelnica samolotowa, lotniskowe składy mps, magazyn 15 Identyfikacja zagrożeń dla lotnisk wojskowych lotniczo-techniczny, magazyn amunicji i bomb, urządzenia energetyczne, radiolo- kacyjny system lądowania, spadochroniarnia, magazyn zbiorników dodatkowych, garaże itp. Wszystkie urządzenia zabudowy służbowo-technicznej rozmieszczone są w zależności od przeznaczenia w kilku miejscach lotniska poza pasami podejść powietrznych. Zabudowa koszarowo-administracyjna przeznaczona jest do rozmieszczenia sztabów, służb oddziału lotniczego i wspierających je pododdziałów, zakwatero- wania stanu osobowego oraz zaspokojenia potrzeb gospodarczo bytowych i kul- turalnych. Obiektami znajdującymi się poza terenem lotniska są: lotnicze urządzenia na- ziemne (w szczególności elementy systemu lądowania (ILS), radiolatarni ogólno- kierunkowej VHF (VOR), radiolatarni bezkierunkowej (NDB), systemu elektro- świetlnego CALVERT), generatory prądu, stacja meteorologiczna oraz magazyny uzbrojenia itp. Takie usytuowanie obiektów i urządzeń stwarza konieczność orga- nizacji systemu ochrony wewnątrz i na zewnątrz lotniska. Klasyfikując lotnisko, możemy przyjąć dowolne interesujące nas kryteria, zaczy- nając od najogólniejszych po bardziej szczegółowe. Najogólniejszym kryterium kla- syfikacji lotniska jest podział lotniska na rodzaje, czyli na lotniska sztuczne oraz lot- niska naturalne. Kryterium to dotyczy wszystkich lotnisk, bez względu na to, czy jest to lotnisko cywilne, wojskowe bądź współużytkowane. Odmienny charakter lotnisk wojskowych w porównaniu z lotniskami cywilnymi stawia przed nimi inne zadania, dlatego też przy klasyfikacji lotniska wojskowego należy przyjąć kryteria ogólne, jak i specjalistyczne. Klasyfikując lotnisko wojskowe, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na: rodzaj lotniska wojskowego, rodzaj statków obsługiwanych na lot- nisku, czas eksploatacji, długość pola wzlotu oraz nawierzchnię drogi startowej. Zdecydowana większość lotnisk wojskowych na świecie to lotniska naturalne, niemniej jednak występują także lotniska sztuczne. Dlatego też zasadny jest nastę- pujący podział lotnisk wojskowych5. 1. naturalne lotniska wojskowe – lotniska lądowe, – lotniska wodne, – lotniska lądowo-wodne, 2. sztuczne lotniska wojskowe – znajdujące się na okrętach, platformach, budynkach. 5 J. Rajchel, E. Zabłocki, Port Lotniczy, WSOSP, Dęblin 2009, s. 13. 16 1.1. Lotnisko wojskowe – pojęcie i istota Naturalne lotniska wojskowe to przede wszystkim lotniska lądowe. Wiąże się to z tym, że większość wojskowych statków powietrznych latających to lądowe statki powietrzne. Oczywiście występują także wodne oraz wodno-lądowe statki powietrzne, lecz w znacznie mniejszej ilości. Siły Zbrojne RP (SZ RP) nie posiadają na wyposażeniu statków powietrznych przystosowanych do wykonywania operacji startu i lądowania z wody, dlatego też nie posiadamy takich lotnisk. SR RP dysponują naturalnymi lotniskami lądowymi, które są rozlokowane na całym obszarze kraju. Wyjątkami są sztuczne lotniska śmi- głowcowe Marynarki Wojennej RP, które znajdują się okrętach wojennych, a do- kładnie na fregatach rakietowych typu Olivier Hazard Perry – ORP „Gen. K. Pu- ławski”, ORP „Gen. T. Kościuszko”. Pod względem rodzaju obsługiwanych statków powietrznych na lotnisku możemy wyróżnić dwa rodzaje lotnisk: samolotowe (dla statków powietrznych wymagających poziomego rozbiegu) oraz l śmigłowcowe (dla statków powietrznych wymagających pionowego startu). Podstawowy podział lotnisk wojskowych ze względu na rodzaj ob- sługiwanych statków powietrznych i czasu eksploatacji przedstawiono na rysunku 1.2. LOTNISKO WOJSKOWE SAMOLOTOWE ŚMIGŁOWCOWE STAŁE OPERACYJNE BAZOWANIA BAZOWANIA ZAPASOWE ROZŚRODKOWANIA WYSUNIĘTE POZORNE DROGOWE ODCINKI LOTNISKOWE DROGOWE LOTNISKA OPERACYJNE DROGOWE LOTNISKA ROZŚRODKOWANIA LĄDOWISKA LOTNISKA BAZOWANIA ZAPASOWE DYSPOZYCYJNE Rysunek 1.2. Klasyfikacja lotnisk wojskowych Źródło: opracowanie własne na podstawie M. Mastalerz, Klasyfikacja, charakterystyka, i zasady eksplo- atacji lotnisk wojskowych, Akademia Sztabu Generalnego WP, Warszawa 1985, s. 47. 17 Identyfikacja zagrożeń dla lotnisk wojskowych Samolotowe lotniska wojskowe ze względu na czas eksploatacji możemy podzie- lić na stałe i tymczasowe. Do lotnisk tymczasowych zaliczamy lotniska operacyjne i drogowe odcinki lotniskowe. Stałe lotniska wojskowe to lotniska przeznaczone do eksploatacji na nieokreślo- ny czas. Są one odpowiednio przygotowane i wyposażone do wykonywania ope- racji startów i lądowań przez wojskowe statki powietrzne. Stałe lotniska wojskowe możemy podzielić na: – lotniska bazowania, – lotniska zapasowe. Za lotniska bazowania przyjmujemy lotniska, które są przeznaczone do stałego przebywania statków powietrznych, umożliwienia one stacjonowania jednostkom lotniczym oraz jednostkom zabezpieczającym. Są to lotniska w pełni przygotowane i wyposażone w podstawową infrastrukturę lotniskową umożliwiającą właściwe funkcjonowanie lotniska. Lotnisko zapasowe (alternatywne) to lotnisko przeznaczone do zabezpiecze- nia manewru lądowania statków powietrznych, które nie mogą korzystać z lotnisk przeznaczenia. Ze względu na swoją ograniczoną infrastrukturę lotniskową lotni- sko zapasowe tylko okresowo może bazować użytkujące go statki powietrzne. Z uwagi na techniczną charakterystykę pola wzlotów wojskowe lotniska samo- lotowe stałe dzieli się na 5 klas (od I do V). W tabeli 1.1. znajdują się wymiary ele- mentów pola wzlotów wojskowych lotnisk stałych. Tabela 1.1. Wymiary elementów pola wzlotów lotnisk stałych ELEMENTY POLA WZLOTÓW Roboczy pas startowy Długość Szerokość Droga startowa Długość Szerokość Drogi kołowania Główne: Szerokość Łączące: Szerokość KLASA WOJSKOWEGO LOTNISKA STAŁEGO I II III IV ≥2500 ≥200 2000≤L≤2500 ≥150 1300≤L≤2000 ≥30 900≤L≤1300 ≥100 ≥ 2500 ≥60 2000≤L≤2500 ≥30 1300≤L≤2000 ≥30 900≤L≤1300 ≥30 16 12 12 10 10 10 8 8 V ≤900 =100 ≤900 =30 8 8 Źródło: M. Mastalerz, Klasyfikacja… 18 1.1. Lotnisko wojskowe – pojęcie i istota W zależności od wymiarów lotniska możemy określić, dla jakich typów statków powietrznych lotnisko jest przeznaczone: Klasa I – bombowych; Klasa II – myśliwsko-bombowych i myśliwskich; Klasa III – szturmowych; Klasa IV – łącznikowych, sanitarnych; Klasa V – łącznikowych, sanitarnych. Wojskowe lotnisko operacyjne funkcjonuje na podobnych zasadach co lotnisko stałe, czyli ma odpowiednią infrastrukturę lotniskową do zapewniania bezpiecz- nych startów i lądowań. Cechę różniącą lotnisko operacyjne od lotniska stałego stanowi krótkotrwały, określony termin bazowania statków powietrznych na tym lotnisku. Lotnisko operacyjne zazwyczaj wykorzystywane jest podczas warunków bojowych albo ćwiczebnych. Lotniska operacyjne dzieli się głównie ze względu na przeznaczenie eksploatacyjne6. – operacyjne lotnisko – bazowania; – operacyjne lotnisko – rozśrodkowania; – operacyjne lotnisko – wysunięte; – operacyjne lotnisko – pozorne; Operacyjne lotnisko bazowania to lotnisko przeznaczone do prowadzenia dzia- łań bojowych jednostek lotniczych w każdych warunkach atmosferycznych, zarów- no w dzień, jak i w nocy. Operacyjne lotnisko rozśrodkowania przeznaczone jest, jak sama nazwa wska- zuje, do rozśrodkowania stacjonującej na danym lotnisku jednostki lotniczej i prowadzenie z niego działań bojowych pododdziałami w składzie jednej eskadry. Zadaniem operacyjnego lotniska wysuniętego jest zwiększenie zasięgu włas- nych samolotów myśliwskich i myśliwsko-bombowych podczas prowadzenia dzia- łań zaczepnych. Operacyjne lotnisko pozorne jest obiektem wykonywanym w ramach przed- sięwzięć maskujących, które ma za zadanie zmylić przeciwnika co do właści- wego położenia rzeczywistego lotniska wojskowego. Lotniska pozorne buduje się najczęściej tam, gdzie można by zbudować lotniska rzeczywiste, łącząc kilka w pozorne węzły lotniskowe. 6 M. Mastalerz, Klasyfikacja…, s. 18. 19 Identyfikacja zagrożeń dla lotnisk wojskowych Tabela 1.2. Wymiary elementów pola wzlotów lotnisk operacyjnych ELEMENTY POLA WZLOTÓW Roboczy pas startowy Długość Szerokość Droga startowa Długość Szerokość Drogi kołowania Szerokość RODZAJ LOTNISKA OPERACYJNEGO Bazowania Rozśrodkowania Wysunięte 1800≤L≤2200 8≥60 1600≤L≤2000 8≥60 1600≤L≤1800 8≥60 1800≤L≤2000 8≥25 1600≤L≤2000 8≥10 8 8 – – Źródło: M. Mastalerz, Klasyfikacja… W odróżnieniu od lotnisk stałych i operacyjnych drogowe odcinki lotniskowe nie mają stałej infrastruktury lotniskowej. Drogowy odcinek lotniskowy (DOL) to prostokątny odcinek komunikacji drogowej – autostrady, który jest przystoso- wany do startów i lądowań samolotów wojskowych. DOL funkcjonuje z chwilą zamknięcia ruchu na drodze oraz po rozstawieniu i uruchomieniu urządzeń łącz- ności i ubezpieczenia lotów. DOL najczęściej wiedzie przez las i przeważnie pełni funkcję lotniska polowego bądź zapasowego podczas działań wojennych.Według przeznaczenia eksploatacyjnego drogowe odcinki lotniskowe dzielą się na7: – drogowe lotnisko operacyjne (DLO); – drogowe lotnisko rozśrodkowania (DLR). Tabela 1.3. Wymiary elementów pola wzlotów drogowych odcinków lotniskowych ELEMENTY POLA WZLOTÓW Roboczy pas startowy Długość Szerokość Droga startowa Długość Szerokość RODZAJ DROGOWYCH ODCINKÓW LOTNISKOWYCH DLO ≥2600 ≥25 ≥2200 ≥15 DLR 2400≤L≤2600 ≥18 2000≤L≤2200 ≥12 Źródło: M. Mastalerz, Klasyfikacja…. 7 Ibidem, s. 19. 20 1.1. Lotnisko wojskowe – pojęcie i istota Drogowe lotnisko operacyjne przystosowane jest do prowadzenia działań bo- jowych lotnictwa w określonym czasie oraz składzie. Może być wykorzystane na zasadzie stałego lotniska zapasowego bądź operacyjnego lotniska bazowania. Drogowe lotnisko rozśrodkowania jest odcinkiem przystosowanym do roz- środkowania sił i środków pułku lotniczego bez możliwości prowadzenia działań bojowych. Przechodząc do wojskowych lotnisk śmigłowcowych: należy je klasyfikować według przeznaczenia eksploatacyjnego i charakterystyki technicznej pola wzlotu. Ze względu na przeznaczenie eksploatacyjne lotniska śmigłowcowe można po- dzielić na8: – lotniska bazowania, – lotniska zapasowe, – lotniska dyspozycyjne. Śmigłowcowe lotnisko bazowania zapewnia stałe stacjonowanie śmigłowców na lotnisku. Wyposażone jest w sprzęt i urządzenia niezbędne do eksploatacji śmi- głowców na lotnisku. Lotnisko zapasowe dla śmigłowców daje możliwość manewru lotniskowego i zabezpiecza lądowania śmigłowców, które nie mogą skorzystać z pierwotnych lotnisk przeznaczenia. Zakres wyposażenia lotniska zapasowego zazwyczaj jest nie- kompletny, przez co śmigłowce przebywające na danym lotnisku mają ograniczony czas stacjonowania. Śmigłowcowe lotnisko dyspozycyjne przeznaczone jest dla pojedynczego śmi- głowca pełniącego funkcje łącznikowe i transportowo-sanitarne. Lotnisko dyspo- zycyjne powinno być wyposażone w stałe urządzenia lotów ze względu na trudniej- sze niż normalnie warunki eksploatacyjne lotniska. Ze względu na charakterystykę techniczną pola wzlotu lotnisko śmigłowcowe ma następujący podział klasyfikacyjny9. – Klasa I; – Klasa II; – Klasa III. Klasa I lotniska śmigłowcowego jest typowym lotniskiem bazowania, które umożliwia start i lądowanie śmigłowca każdej klasy dowolnym systemem lądo- wania. 8 9 Ibidem, s. 23. Ibidem. 21 Identyfikacja zagrożeń dla lotnisk wojskowych Klasa II – lotnisko zapasowe, umożliwia start i lądowanie śmigłowcom wszystkich klas, ale tylko systemem wpływu „poduszki powietrznej” – system ukośny. Klasa III – lotnisko dyspozycyjne, umożliwia start i lądowanie śmigłowcom kla- sy średniej systemem bez wykorzystania wpływu „poduszki powietrznej” – system pionowy. Wojskowe lotniska, aby mogły stwarzać dogodne warunki do startów i lą- dowań statków powietrznych, muszą posiadać odpowiednio przygotowaną na- wierzchnię lotniskową. To, jaka jest nawierzchnia lotniskowa, zależy od tego, jakie zadania wykonywane są na lotnisku, jaki rodzaj statków powietrznych korzysta z lotniska, oraz od warunków terenowych. Wyróżniamy nawierzchnie sztuczne (asfaltowe, asfalto-betonowe, betonowe) oraz naturalne (darniowe, żwi- rowe). 22 Płk nawig. dr hab. inż. Bogdan Grenda – profesor Akademii Sztuki Wojennej, dziekan Wydziału Bezpieczeństwa Narodowego. Absolwent Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie, Akademii Obrony Narodowej w Warszawie oraz Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Ekspert ds. bezpieczeństwa Senackiej Komisji Obrony Narodowej; członek Senior Advisory Council (SAC) of Partnership for Peace Consortium; „System Analysis and Studies” NATO Science and Technology Organization oraz ekspert w programie Alliance Future Surveillance and Control (AFSC). Autor i współautor blisko 200 opracowań naukowych: książek, artykułów recenzjii ekspertyz w obszarze szeroko rozumianego bezpieczeństwa i obronności. ISBN 978-83-65697-83-7 9 7 8 8 3 6 5 6 9 7 8 3 7
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Bezpieczeństwo lotnisk wojskowych (Force Protection)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: