Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00100 007540 13274815 na godz. na dobę w sumie
Biblioteki i książki w życiu nastolatków - ebook/pdf
Biblioteki i książki w życiu nastolatków - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 336
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9635-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
Tom studiów z serii NAUKA – DYDAKTYKA – PRAKTYKA prezentuje badania obejmujące działalność i problemy współcześnie istniejących bibliotek, ich znaczenie w kształtowaniu kultury czytelniczej młodego pokolenia, sposobów realizacji tego zadania oraz preferencji czytelniczych dzieci i młodzieży. Autorzy zwracają uwagę na wzajemne oddziaływanie i obustronne relacje między czytelnikami i bibliotekami jako ośrodkami oferującymi dostęp do literatury oraz informacji, podkreślają potrzebę istnienia tych placówek, ich znaczenie dla rozwijania zamiłowań czytelniczych, ukazują niedomagania w zakresie sposobów zachęcania młodego pokolenia do lektury i proponują działania naprawcze. Wypowiedzi te wpisują się w nurt publikacji poświęconych zagadnieniom działalności bibliotek, formom prowadzonej przez nie aktywności, roli pracy bibliotekarzy w życiu czytelniczym i społecznym; są również wyrazem troski o rozwój kultury literackiej młodych ludzi. Podkreślają tym samym potrzebę ciągłego czuwania, nadzorowania i stymulowania u dzieci i młodzieży tej niezwykle ważnej aktywności ludzkiej.
Podjętych w tomie rozważań nie da się przecenić. Problem rozbudzania kultury literackiej i skutecznego zachęcenia do satysfakcjonującego obcowania z książką jest otwarty i nadal wymaga przemyśleń i badań. Czytanie, korzystanie z książki (literatury) jest czynnością intymną (nikt nie może jej za nas wykonać), intencjonalną i dowolną: czytamy, kiedy chcemy, gdzie chcemy i taki rodzaj literatury, jaki chcemy, w przeciwieństwie do obcowania z narzucaną przez media kulturą. Z książką obcować można wielokrotnie, a wraz ze wzrostem doświadczenia i kultury literackiej dzieło literackie odkryje przed nami nowe treści i walory. Wreszcie, czytanie, ze względu na to, że jest skomplikowaną czynnością neurofizjologiczną, jest również swoistym ćwiczeniem umysłu, a rozwinięty umysł jest podstawą mądrego istnienia w społeczeństwie. Problem wskazania różnorodnych sposobów zachęcania do satysfakcjonującego obcowania z literaturą, podobnie jak uświadomienie znaczenia i zadań bibliotek w tej kwestii, jest trudny i wymaga szerokiej wiedzy.
Autorzy prezentowanych publikacji są teoretykami i praktykami; odwołują się nie tylko do bogatej literatury z zakresu podejmowanej przez nich problematyki, lecz także opierają się na badaniach własnych. Warto zwrócić uwagę na obecność w tomie wypowiedzi badaczy z ośrodków uniwersyteckich Łotwy, Czech i Rosji, uświadamiających ogólnokulturowy i ponadterytorialny charakter podejmowanych problemów.
 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Biblioteki i książki w życiu nastolatków Libraries and books in the teenagers’ life SBP_nastolatki.indd 1 2015-06-30 11:57:21 Libraries and books in the teenagers’ life Edited by Mariola Antczak Agata Walczak-Niewiadomska Łódź, University Press Warsaw, Polish Librarians Association 2015 SBP_nastolatki.indd 2 2015-06-30 11:57:23 Biblioteki i książki w życiu nastolatków Redakcja naukowa Mariola Antczak Agata Walczak-Niewiadomska Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Warszawa, Wydawnictwo SBP 2015 SBP_nastolatki.indd 3 2015-06-30 11:57:23 Komitet Redakcyjny serii wydawniczej «NAUKA – DYDAKTYKA – PRAKTYKA» Jacek WOJCIECHOWSKI (przewodniczący), Stanisław CZAJKA, Artur JAZDON, Barbara KOREDCZUK, Dariusz KUŹMINA, Mieczysław MURASZKIEWICZ, Janusz NOWICKI (sekretarz), Maria PRÓCHNICKA, Michał ROGOŻ, Barbara SOSIŃSKA- -KALATA, Elżbieta STEFAŃCZYK, Remigiusz SAPA, Anna TOKARSKA, Janusz TONDEL Publikacja dofinansowana ze środków Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz Katedry Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego Recenzent: prof. Elżbieta Barbara ZYBERT Redaktor prowadzący: Marta LACH Redakcja techniczna i korekta: Magdalena ORCZYKOWSKA Mariola ANTCZAK Agata WALCZAK-NIEWIADOMSKA Zbigniew GRUSZKA, Łukasz ORZECHOWSKI Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Wavebreakmedia Projekt okładki: © copyright by Uniwersytet Łódzki – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź – Warszawa 2015 © copyright for this edition by Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Łódź – Warszawa 2015 All rights reserved ISBN SBP 978-83-64203-45-9 (wersja papierowa) ISBN WUŁ 978-83-7969-634-5 (wersja papierowa) ISBN WUŁ 978-83-7969-635-2 (wersja elektroniczna) CIP - Biblioteka Narodowa Biblioteki i książki w życiu nastolatków / red. nauk. Mariola Antczak, Agata Walczak-Niewiadomska. - Warszawa : Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich ; Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2015. - (Nauka, Dydaktyka, Praktyka ; 158) Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich 00-335 Warszawa, ul. Konopczyńskiego 5/7, tel. 22 827-52-96 www.sbp.pl Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 Warszawa 2015. Wyd. I. Ark. wyd. 14,0. Ark. druk. 14,75 zam. W.06862.15.0.K Łamanie: Studio Kałamarnica SBP_nastolatki.indd 4 2015-06-30 11:57:23 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I część: Biblioteki w ujęciu współczesnym: fakty, liczby i koncepcje Libraries in contemporary terms: facts, figures and concepts . . . . . . . . . . . . . Grażyna Lewandowicz-Nosal Biblioteki publiczno-szkolne w Polsce. Wczoraj, dziś, jutro? School-public libraries in Poland. Yesterday, today, tomorrow? . . . . . . . . . . . . . . . . Grażyna Walczewska-Klimczak Typologia bibliotek szkolnych w gminach wiejskich w świetle badań własnych i Raportu o stanie bibliotek szkolnych w Polsce z 2012 r. Typology of school libraries in rural communities according to individual research and the Report on the condition of the school libraries in Poland in 2012 . . . . . . . . Katerina Homolova Library in intergenerational view – the meaning and purpose of library in children’s and adolescents’ conceptions Biblioteka oczami pokoleń – znaczenie i cel biblioteki w koncepcjach dzieci i młodzieży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aiga Grenina Teenagers’ perception of a contemporary library Współczesna biblioteka oczami nastolatka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Magdalena Wójcik Strony internetowe bibliotek szkolnych jako narzędzie wspierające rozwijanie zainteresowań czytelniczych dzieci. Porównanie wyników badań z lat 2012 i 2014 School libraries’ websites as a tool supporting development of children’s reading interests. Comparison of research studies’ results from the years 2012 and 2014 . . . . 9 15 17 33 53 65 77 SBP_nastolatki.indd 5 2015-06-30 11:57:23 II część: Kultura czytelnicza nastolatków w świetle badań Teenagers’ reading culture based on the research . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zofia Zasacka Książki na papierze i ekranie w życiu codziennym nastolatków Print and on-screen books’ reading in the adolescents’ daily life . . . . . . . . . . . . . . . . Mariola Antczak Kultura czytelnicza piątoklasistów szkół łódzkich w świetle badań własnych Reading culture of fifth class pupils at primary schools in Łódź . . . . . . . . . . . . . . . . Dominik Borowski Czytają czy nie? O preferencjach czytelniczych krakowskich nastolatków Do they read or not? Reading preferences of Cracow teenagers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ekaterina Russkikh Romantic fiction today: supply and demand Literatura romantyczna dzisiaj: podaż i popyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III część: Zachęcić do czytania: o sposobach na rozbudzanie zainteresowań czytelniczych nastolatków Encourage reading: about the ways to stimulate the interest of teenagers’ reading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Maja Chacińska Szwedzkie i norweskie dzieci w świecie książki. Wspieranie czytelnictwa – inicjatywy państwowe i oddolne Swedish and Norwegian children in the world of books. Governmental and nongovernmental reading projects . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dorota Grabowska Rola bibliotek w kształtowaniu postaw czytelniczych – wybrane problemy The libraries’ role in reading habits development – selected issues . . . . . . . . . . . . . . Bronisława Woźniczka-Paruzel Rola multimediów w komunikacji głuchych dzieci i nastolatków oraz w ich dostępie do informacji i czytelnictwa The role of multimedia in communication of deaf children and teenagers and in their access to information and reading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Urszula Lisowska-Kożuch „Zapraszamy na konkurs” – czyli formy pracy w bibliotece. Garść refleksji z doświadczeń własnych “Welcome to the contest” – forms of library’s work. Reflections based on the author’s experience . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 91 109 147 159 165 167 183 195 221 SBP_nastolatki.indd 6 2015-06-30 11:57:23 Drodzy Czytelnicy, przygotowałyśmy dla Państwa tom poświęcony roli bibliotek i książek w życiu nastolatków. Z prezentowanych tekstów wynika, że dla młodych wciąż mają duże znaczenie, zarówno jedne jak i drugie. Problematyką interesują się naukowcy, bi- bliotekarze, animatorzy kultury, rodzice, nauczyciele, ale coraz częściej również przedstawiciele ministerstw odpowiedzialnych za kulturę i edukację w naszym kraju. Dla tych wszystkich osób powstał prezentowany w tomie materiał. Całość wstępem opatrzyła Jolanta Fiszbak reprezentująca Zakład Dydaktyki Języka i Li- teratury Polskiej Uniwersytetu Łódzkiego. Zachęcamy do lektury wszystkich, którzy szukają nowych inspiracji w zakresie krzewienia kultury czytelniczej, którym zależy na aktywnych w środowisku bi- bliotekach i którzy chcą znaleźć dowód na to, że młodzież czyta. dr hab. prof. nadzw. Mariola Antczak dr Agata Walczak-Niewiadomska SBP_nastolatki.indd 7 2015-06-30 11:57:23 Wstęp Oddany Czytelnikowi do rąk tom studiów: Biblioteki i książki w życiu nasto- latków prezentuje badania obejmujące działalność i problemy współcześnie ist- niejących bibliotek, ich znaczenie w kształtowaniu kultury czytelniczej młodego pokolenia, sposobów realizacji tego zadania oraz preferencji czytelniczych dzieci i młodzieży. Publikowani w tomie autorzy zwracają uwagę na wzajemne oddzia- ływanie i obustronne relacje między czytelnikami i bibliotekami jako ośrodka- mi oferującymi dostęp do literatury i informacji, podkreślają potrzebę istnienia tychże placówek, ich znaczenie dla rozwijania zamiłowań czytelniczych, ukazują niedomagania w  zakresie sposobów zachęcania młodego pokolenia do lektury i proponują działania naprawcze. Wypowiedzi te wpisują się w nurt publikacji poświęconych zagadnieniom działalności bibliotek, formom prowadzonej przez nie aktywności, roli pracy bibliotekarzy w życiu czytelniczym i społecznym; są również wyrazem troski o rozwój kultury literackiej młodych ludzi. Podkreślają tym samym potrzebę ciągłego czuwania, nadzorowania i stymulowania u dzieci i młodzieży tej niezwykle ważnej aktywności ludzkiej. Podjętych w tomie rozważań nie da się przecenić. Problem rozbudzania kultury literackiej i skutecznego zachęcenia do satysfakcjonującego obcowania z książką jest otwarty i nadal wymaga przemyśleń i badań. Czytanie, korzystanie z książki (literatury) jest czynnością intymną (nikt nie może jej za nas wykonać), inten- cjonalną i dowolną: czytamy, kiedy chcemy, gdzie chcemy i taki rodzaj literatury, jaki chcemy, w przeciwieństwie do obcowania z narzucaną przez media kultu- rą. Z książką obcować można wielokrotnie, a wraz ze wzrostem doświadczenia i kultury literackiej, dzieło literackie odkryje przed nami nowe treści i walory. Wreszcie, czytanie, ze względu na to, że jest skomplikowaną czynnością neuro- fizjologiczną, jest również swoistym ćwiczeniem umysłu, a rozwinięty umysł jest podstawą mądrego istnienia w społeczeństwie. Problem wskazania różnorodnych sposobów zachęcania do satysfakcjonującego obcowania z literaturą, podobnie jak uświadomienie znaczenia i zadań bibliotek w tej kwestii, jest trudne i wymaga szerokiej wiedzy. Autorzy prezentowanych publikacji są teoretykami i praktykami; odwołują się nie tylko do bogatej litera- SBP_nastolatki.indd 9 2015-06-30 11:57:23 9 tury z zakresu podejmowanej przez nich problematyki, ale opierają się również na badaniach własnych. Warto także zwrócić uwagę na obecność w tomie wypowie- dzi badaczy z ośrodków uniwersyteckich Łotwy, Czech i Rosji, uświadamiających ogólnokulturowy i ponadterytorialny charakter podejmowanych problemów. Zbiór rozpraw zawartych w prezentowanej publikacji uporządkowany został w grupach tematycznych: Biblioteki w ujęciu współczesnym: fakty, liczby i koncep- cje (część pierwsza), Kultura czytelnicza nastolatków w świetle badań (część druga), Zachęcić do czytania: o sposobach na rozbudzanie zainteresowań czytelniczych na- stolatków (część trzecia). Podział ten w pełni odpowiada podejmowanej w każdej z części tematyce, wszystkie one jednak wyraźnie ze sobą korespondują, składając się na spójną całość tomu. Wypowiedzi autorów części pierwszej: Grażyny Lewandowicz-Nosal, Grażyny Walczewskiej-Klimczak, Kateriny Homolovej, Aigi Greniny i Magdaleny Wójcik, koncentrują się wokół problematyki działalności bibliotek (głównie szkolnych), ich organizacji, postrzegania roli we współczesnym społeczeństwie i w życiu lu- dzi młodych, zachodzących zmian w sposobach organizacji tychże placówek oraz możliwości ich promocji. G. Lewandowicz-Nosal poświęciła uwagę budzącemu kontrowersje łączeniu bibliotek; przedmiotem obserwacji uczyniła głównie biblio- teki publiczno-szkolne. Omówiła przyczyny tego procesu, jego negatywne skutki, np. utrudnienie dostępu do tych bibliotek ludziom dorosłym, ale i pozytywne, np. racjonalizację zakupu nowości. W rozważaniach odwołała się do doświadczeń innych państw, dając tym samym możliwość zapoznania się z interesującymi, ko- rzystnymi rezultatami budzących w Polsce sprzeciw posunięć władz lokalnych, które kierują się głównie względami ekonomicznymi i mniejszą wagę przywią- zują w tym zakresie do dobra społecznego. Takie ujęcie podjętego problemu jest o tyle istotne, że pozwala dojrzeć zadowalające dla wszystkich rozwiązania reali- zacji usług bibliotecznych, pamiętać trzeba bowiem, że w sejmie nadal znajdują się projekty o dopuszczenie łączenia bibliotek publicznych i szkolnych, a problem bez jednoznacznego uregulowania prawnego będzie powracał. Innym zjawiskiem, wyraźnie wpływającym na działanie bibliotek, jest daleko po- sunięta i ciągle rozwijająca się cyfryzacja i informatyzacja życia społecznego. Z rozwa- żań A. Greniny wynika, że łotewska młodzież traktuje biblioteki przede wszystkim jako punkt dostępu do komputerów i drukowanych książek, co daje jednoznacz- nie zakłócony obraz rozumienia ich roli i działalności. Z kolei M. Wójcik upatruje w procesie rozwoju nowych narzędzi informacyjno-komunikacyjnych szans i zwra- ca uwagę, że mogą one korzystnie wpływać na realizowanie kluczowych zadań bi- bliotek. Interaktywna strona www, na przykład, może służyć promocji bibliotek, wspierać rozwijanie zainteresowań czytelniczych dzieci i kultury czytania w ogóle. Część druga prezentowanej publikacji, której autorami są Zofia Zasacka, Mario- la Antczak, Dominik Borowski i Ekaterina Russkikh, obejmuje rozważania poświę- 10 SBP_nastolatki.indd 10 2015-06-30 11:57:24 cone problemom czytelnictwa młodego pokolenia, m.in. roli książki oraz czytania w życiu nastolatków i w porównaniu z innymi formami spędzania czasu wolnego, funkcji dorosłych w inicjacji literackiej i rozwijaniu kultury czytelniczej, znaczeniu rówieśników dla zainteresowania książką, preferencji czytelniczych nastolatków. Warto zwrócić uwagę, że publikowane w tej części badania różnych autorów kore- spondują ze sobą, a ich wyniki, mimo pewnych różnic, uzupełniają się i są w wielu punktach zbieżne. Przykładem może służyć choćby potwierdzone i udowodnione badaniami pozytywne znaczenie zainteresowania dorosłych czytelnictwem dzieci dla ich inicjacji literackiej i kultury czytelniczej. Efekty tego zainteresowania nie są jednak zadowalające i nie są do końca wykorzystane, mimo wyraźnej troski i życz- liwości rodziców i nauczycieli orientowanych na czytelnictwo dzieci i młodzieży. Badania Z. Zasackiej, poświęcone roli książki w życiu codziennym współcze- snych dwunastolatków i piętnastolatków, koncentrują się wokół ich doświadczeń lekturowych, aktywności oraz motywacji czytelniczych. Można uznać, że są one swoistym rozwinięciem badań M. Antczak, która badała grupę młodszych od- biorców literatury; podobnie jak Z. Zasacka penetrowała m.in. stosunek jedena- stolatków do czytania, źródło pochodzenia czytanych przez dzieci książek, rolę, jaką czytanie odgrywa wśród innych form spędzania przez nie wolnego czasu, znaczenie książki w ich życiu, wielkość posiadanego przez uczniów księgozbioru, ich preferencje czytelnicze, ale też rolę rodziców w inicjacji czytelniczej respon- dentów. Badaczka zwróciła uwagę m.in. na fascynację jedenastolatków literaturą fantasy i horrorami dla młodzieży, do których zostały przeniesione – interesujące dla dziewcząt – wątki przyjaźni i miłości nastolatków. Potwierdzają to badania D. Borowskiego, przeprowadzone na krakowskich nastolatkach. Zwraca on uwa- gę, że wśród tematów interesujących młodzież dominują literatura fantastyczna (fantasy, science fiction) i literatura kryminalna. D. Borowski stwierdza, że krakowscy gimnazjaliści charakteryzują się bardzo wysokim poziomem aktywności czytelniczej, co może być spowodowane szkolnym obowiązkiem czytania, a także zamiłowaniami do lektury i chęcią zaspokojenia po- trzeb ludycznych i poznawczych. Warto tu zwrócić uwagę, że wyniki badań D. Bo- rowskiego stoją w pewnej (dodajmy: pozornej) sprzeczności z badaniami Z. Za- sackiej, która stwierdziła, że dzieci w miastach mają więcej możliwości spędzania wolnego czasu i oferowane im atrakcje mogą skutecznie odciągać je od lektury. Dzieci wiejskie, pomimo obowiązków domowych, jeśli mają wyrobiony nawyk i potrzebę sięgania po książkę w czasie wolnym, dużo i chętnie czytają. Miejsce za- mieszkania i atrakcyjny sposób spędzania wolnego czasu, jakkolwiek konkurencyj- ne w stosunku do lektury, nie są więc czynnikiem decydującym o zamiłowaniach czytelniczych lub ich braku, co potwierdzają badania D. Borowskiego. Publikowani w tej części badacze potwierdzają również, że czytanie książek jako praktyka czasu wolnego raczej nie należy do zajęć mających stałe miejsce SBP_nastolatki.indd 11 2015-06-30 11:57:24 11 w codzienności nastolatków, jakkolwiek część z nich deklaruje, że książka zajmuje ważne miejsce w ich życiu. Sposobami naprawy tej sytuacji zajmują się autorki części trzeciej: Maja Chacińska, Dorota Grabowska, Bronisława Woźniczka-Pa- ruzel i Urszula Lisowska-Kożuch. Koncentrują się one na taktykach i strategiach rozbudzania zainteresowań czytelniczych nastolatków. M. Chacińska, odwołując się do tradycji i doświadczeń krajów skandynaw- skich, stwierdza, że od czasu umasowienia się mediów drukowanych, czasopisma i książki cieszyły się w społeczeństwach Norwegii i Szwecji dużą popularnością. Autorka zwraca jednak uwagę, że rządy obu państw, mimo ogólnie wysokiego czytelnictwa książek, żywotnie zainteresowane były i są rozwijaniem kultury czy- telniczej swoich obywateli. W obu krajach odpowiednie agendy rządowe i organi- zacje pozarządowe realizowały i realizują projekty wspierające czytelnictwo, pań- stwo zaś akcje te wspiera finansowo. Projekty skandynawskie często skierowane są do grup, które według badań czytają mniej. W Norwegii, na przykład, Fundacja Czytaj! zorganizowała przy udziale Ministerstwa Kultury projekt, który miał na celu zachęcanie młodych piłkarzy do czytania oraz wspieranie bibliotekarzy w roli pośrednika między młodymi sportowcami a literaturą. D. Grabowska w swoim artykule zajmuje się polską młodzieżą. Zwraca uwagę, że wpływ na inicjację literacką i rozbudzanie przyjemności obcowania z książką mają pierwsze kontakty dziecka z książką za pośrednictwem rodziców, a później przedszkola, szkoły i biblioteki. Odwołując się do aktów prawnych, np. podstawy programowej i literatury przedmiotu, zwraca uwagę, że w kształtowaniu kultury czytelniczej najważniejsze jest motywowanie do czytania. Bibliotekarze na przy- kład mogą stosować formy zachęty, takie jak opowiadanie oparte na treści książki, głośne czytanie, wystawy książek i prac plastycznych, gry dydaktyczne, kompono- wanie swobodnych tekstów, dzienniczki lektur. Nieco odmiennymi problemami zajmuje się B. Woźniczka-Paruzel. Jej publi- kacja poświęcona jest multimediom i roli, jaką odgrywają one w komunikacji, dostępie do informacji i w praktykach czytelniczych osób głuchych od urodzenia i posługujących się językiem migowym oraz osób niedosłyszących lub z uszko- dzonym słuchem. Autorka zwraca uwagę, że multimedia mogą pełnić funkcję kompensacyjną, dydaktyczną, edukacyjną, integracyjną, służą także rozrywce i wyzwalają kreatywność. Podkreśla, że dzięki nim różnice pomiędzy słyszącymi i niesłyszącymi rówieśnikami mogą ulec zatarciu, a dzieci i młodzież niesłysząca ma możliwość rozwijania własnej twórczości, dzielenia się nią i odnoszenia sukce- sów artystycznych, może uczestniczyć w życiu kulturalnym oraz tworzyć własną kulturę, do czego można przygotowywać ją od najmłodszych lat. We wstępie do ostatniej publikacji tej części U. Lisowska-Kożuch zwraca uwa- gę, że na kształtowanie pozytywnych emocji w obcowaniu z książką, na rozwój czytelnictwa, a także na stosunek do bibliotek wpływ wywiera różnorodność pro- 12 SBP_nastolatki.indd 12 2015-06-30 11:57:24 wadzonych w nich działań, takich jak lekcje biblioteczne, spotkania poświęcone głośnemu czytaniu, konkursy, pogadanki lub prelekcje, spotkania w ramach zajęć plastycznych, wycieczki do bibliotek, dyskusje nad książką, spotkania autorskie, różnego rodzaju akcje, np. wakacje w bibliotece. Autorka przedstawia działania mające przygotować studentów do zawodu, zrealizowane w Instytucie Informa- cji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Były to wystawy, konkursy, małe formy teatralne. Jak pisze, zorganizowała wraz ze studentami wiele wystaw, konkursów czytelniczych, przedstawień i spotkań z poezją, skierowanych głównie do uczniów klas IV–VI, w następnej kolejności do przedszkolaków i uczniów klas I–III szkoły podstawowej i znacznie rzadziej skierowanych do gimnazjalistów i licealistów. W jej artykule znajdziemy bogatą dokumentację tych przedsięwzięć. Prezentowany tom studiów tworzy spójną całość, a artykuły w nim zawarte wzajemnie się uzupełniają i oświetlają podjęte w nich zagadnienia. Publikacja od- daje wielkie usługi tym wszystkim, dla których kultura czytelnicza Polaków nie jest obojętna i którzy czynnie chcą wpływać na rozwój bibliotek i czytelnictwa młodego pokolenia. prof. UŁ dr hab. Jolanta Fiszbak Zakład Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej Uniwersytetu Łódzkiego 15 marca 2015 r. SBP_nastolatki.indd 13 2015-06-30 11:57:24 I część Biblioteki w ujęciu współczesnym: fakty, liczby i koncepcje Libraries in contemporary terms: facts, figures and concepts SBP_nastolatki.indd 15 2015-06-30 11:57:24 Grażyna Lewandowicz-Nosal, dr Biblioteka Narodowa Instytut Książki i Czytelnictwa g.lewandowicz@bn.org.pl Biblioteki publiczno-szkolne w Polsce. Wczoraj, dziś, jutro? School-public libraries in Poland. Yesterday, today, tomorrow? Grażyna Lewandowicz-Nosal – pracuje w Instytucie Książki i Czy- telnictwa Biblioteki Narodowej. Specjalistka w zakresie bibliotek publicznych dla dzieci, literatury dla dzieci i młodzieży. Członek Polskiej Sekcji IBBY, kolegium redakcyjnego czasopism „Guliwer. Czasopismo o książce dla dziecka” i „Poradnik Bibliotekarza”. Juror ogólnopolskiej nagrody literackiej im. K. Makuszyńskiego. Wybrane publikacje: •  Biblioteki publiczne dla dzieci w Polsce. Raport z badań [Public libraries for children in Poland], 2003 •  Biblioteki publiczne dla dzieci. Wczoraj i dziś. Poradnik [Public libraries for children. Yester- day and today. A guide], 2008 •  Dzieci, Młodzież – Internet – Biblioteka. Wytyczne IFLA Sekcji Bibliotek dla Dzieci i Młodzie- ży [Children, Young Adults – Internet – Library. Guidelines by IFLA Libraries for Children and Young Adults Section], 2009, [współred.] •  Książki dla najmłodszych. Od zera do trzech. Poradnik [Books for the youngest. From 0 to 3. A guide], 2011 2012 •  Od czterech do sześciu. Książki dla przedszkolaka [From 4 to 6. Books for the pre schooler], •  Biblioteki publiczne dla dzieci w Polsce. Raport z badań [Public libraries for children in Po- land. Research report], 2013. Grażyna Lewandowicz-Nosal – PhD, working at the Book and Readership Institute, National Library of Poland. Specialist on children’s public libraries and literature for children and youth. Member of the IBBY Polish Section, member of editorial boards of “Guliwer. Czasopismo o książce dla dziecka” and “Poradnik Bibliotekarza”. She is also a jury member of the Kornel Makuszyński literary prize. 17 SBP_nastolatki.indd 17 2015-06-30 11:57:24 Wstęp Celem autorki artykułu jest przybliżenie złożonego tematu, jakim jest organi- zacja i funkcjonowanie bibliotek publiczno-szkolnych w Polsce. Jest on obecny w życiu bibliotek, na łamach prasy, głównie fachowej, od ponad 40 lat. Niezmien- nie jest to problem wzbudzający emocje i kontrowersje, ostatnio, czego przykła- dem jest akcja „Stop Likwidacji Bibliotek” (2013)1, głównie emocje. Ma więc swoją historię i tradycję, ma też swoje miejsce w badaniach podejmowanych w In- stytucie Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej (BN) (Białkowska B. 1992, s. 82; Rusek A., Przybyszewski W. 1998; Budyńska B., Krajewska A. M. 2002; Lewandowicz-Nosal G. 2012). Interesujące jest przedstawienie sposobu zapewniania dostępu do książki i in- formacji na dwóch płaszczyznach – prawnej – czyli np. akty prawne pozwalające, lub nie, na działalność tego typu placówek – oraz organizacyjnej. Dla ogólne- go rozumienia zjawiska ważne jest zachowanie chronologii wydarzeń. W tekście uwzględniono punkt widzenia przedstawicieli bibliotek publicznych. Zapewne inaczej ten problem widzieliby przedstawiciele bibliotek szkolnych. W Polsce mamy do czynienia z kilkoma typami bibliotek. Należą do nich: bi- blioteki publiczne, naukowe, pedagogiczne, szkolne, specjalne (więzienne, szpital- ne), kościelne, zakładowe. Wykaz bibliotek wg Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) nie stanowi pełnego i rozłącznego ich obrazu, o czym można się było prze- konać w chwili opracowywania Raportu o stanie bibliotek w Polsce (Budyńska B. [i in.] 2014). Wymienione typy bibliotek są wyodrębniane ze względu na różne kryteria, tworzą sieci organizacyjne, własne struktury, mają określone funkcje i za- dania, środowiska, które obsługują, kompletowane przez siebie zbiory (Tamże). Specyficzną formą organizacyjną są tzw. biblioteki łączone. Można tu wyodręb- nić dwie kategorie połączeń – biblioteki łączone z innymi bibliotekami oraz bi- blioteki łączone z innymi instytucjami/organizacjami. Biblioteki publiczno-szkol- ne lub szkolno-publiczne (termin używany w zależności od lokalizacji) znajdują się gdzieś pośrodku. Z jednej strony teoretycznie łączona jest biblioteka publiczna lub jej filia z biblioteką szkolną, ale ta ostatnia nie jest jednostką samodzielną, gdyż wchodzi w skład większej struktury, jaką jest szkoła. Biblioteki publiczne i szkolne, co wydaje się dość oczywiste, różnią się od siebie pod wieloma względami. Po pierwsze, jest to misja, którą mają do spełnienia. Biblioteka publiczna to lokalne centrum życia kulturalnego i naukowego, miejsce wypełnienia czasu wolnego obywateli, w którym mamy do czynienia z wolnym 1 Akcja rozpoczęta przez środowisko skupione przy miesięczniku „Biblioteka w Szkole” po ogłosze- niu przez Ministra Administracji i Cyfryzacji Michała Boniego zmian w projekcie ustawy o warunkach świadczenia usług przez jednostki samorządu terytorialnego. 18 SBP_nastolatki.indd 18 2015-06-30 11:57:24 dostępem do informacji dla osób w różnym wieku, według ich indywidualnych zainteresowań. Instytucja, z której korzysta się przez całe życie. Biblioteka szkol- na wspiera przede wszystkim życie i zadania programu szkolnego, jest dostępna głównie dla uczniów i nauczycieli. Gromadzi materiały potrzebne do realizacji programu nauczania, monitoruje dostęp uczniów do materiałów odpowiednich do ich wieku. Dostęp do biblioteki publicznej jest swobodny, otwarta jest przede wszystkim w godzinach popołudniowych, coraz częściej w weekendy, natomiast dostęp do biblioteki szkolnej w budynku szkoły jest ograniczony, uwarunkowany głównie bezpieczeństwem dzieci (szkoły są zamykane przed osobami z zewnątrz). Biblioteka szkolna jest otwarta w godzinach pracy szkoły, ale najczęściej krócej niż sama placówka, zamknięta w weekendy, ferie i wakacje. W bibliotece publicznej obowiązują ogólne standardy zachowań, w szkolnej – obowiązują określone re- gulaminem szkoły zasady zachowań uczniów. Różnice ujawniają się też przy wy- kształceniu personelu, sposobie zatrudniania, godzinowym wymiarze czasu pracy. Nieobojętne jest patrzenie na podstawową zasadę, jaką kieruje się biblioteka pu- bliczna – jest nią dobrowolność korzystania, brak przymusu, do biblioteki szkol- nej każdy uczeń musi być zapisany i, przynajmniej teoretycznie, z niej korzystać. To, co podobne w obu typach bibliotek, to grupa wiekowa obsługiwana przez obie placówki, są nimi uczniowie, oraz – częściowo – gromadzone zbiory (lektury szkolne, beletrystyka dla dzieci i młodzieży, księgozbiór podręczny). Przyjrzyjmy się zatem, w jaki sposób organizowane były biblioteki publiczno- -szkolne w Polsce w ostatnim czterdziestoleciu. Zmiany ilościowe zachodzące w latach 1996-2012 prezentuje Tabela 1. Najwięcej tego typu placówek odnoto- wano w roku 2004, w kolejnych latach ich liczba systematycznie się zmniejszała. Tabela 1. Liczba bibliotek publiczno-szkolnych w Polsce w latach 1996 -2012 Rok 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 Liczba bibliotek publiczno-szkolnych 227 179 201 303 355 340 319 317 394 Rok 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Liczba bibliotek publiczno-szkolnych 260 250 233 215 210 189 185 167 Źródło: oprac. własne na podst. kolejnych lat rocznika statystycznego Biblioteki Publiczne w Liczbach (1996-2012). 19 SBP_nastolatki.indd 19 2015-06-30 11:57:24
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Biblioteki i książki w życiu nastolatków
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: