Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00583 005666 12759412 na godz. na dobę w sumie
Biografie i uczenie się. Tom 4. Biografia i badanie biografii - ebook/pdf
Biografie i uczenie się. Tom 4. Biografia i badanie biografii - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 220
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9561-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie
Porównaj ceny (książka, ebook (-18%), audiobook).
 Kolejny czwarty tom, z cyklu Biografia i badanie biografii, zawiera opracowania, które powstały w latach 2012–2014 w ramach projektu, realizowanego od 2008 roku w Zakładzie Andragogiki i Gerontologii Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego, z udziałem badaczy z wielu ośrodków akademickich w kraju, w szczególności andragogów. Treści tego tomu koncentrują się wokół głównego tematu projektu, którym jest uczenie się powiązane z biografią, stąd tytuł tej publikacji: Biografie i uczenie się. 15 autorskich tekstów ukazuje związki biografii i uczenia się w kilku głównych, choć także przenikających się kontekstach: całożyciowości uczenia się, uczenia się z biografii Innych oraz biografii edukacyjnych.
Autorzy rozpatrują biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się, proponują andragogiczne badania biografii, kreśląc ich wybrane aspekty, traktują o potrzebie badań biograficzno-narracyjnych w pedagogice, analizują walory inkontrologiczno-ergantropijne w tekstach wspomnieniowych, przybliżają biografie Pawła Hulki-Laskowskiego, Edith Piaf, Aleksandra Wata i Oli Watowej, zajmują się zagadnieniami edukacji kobiet, kompetencji osobistych i społecznych w szkolnych doświadczeniach uczniów, biografią edukacyjną w badaniach nad dydaktyką, całożyciowym uczeniem się studentów, ukazaniem zakresów międzypokoleniowego uczenia się na podstawie autentycznych dzienników.
Książka, podobnie jak seria, której jest częścią, ma walor teoretyczny i praktyczny.
Mogą po nią sięgnąć zarówno badacze, pedagodzy, studenci, jak i amatorzy biografii nie tylko literackich.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Elżbieta Dubas, Joanna Stelmaszczyk – Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu Zakład Andragogiki i Gerontologii Społecznej, 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 RECENZENT Hanna Solarczyk-Szwec REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Iwona Gos SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Czartart, Magdalena Muszyńska, Izabela Surdykowska-Jurek Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Irochka, fotolia, © Jazza, shutterstock © freeimages.com(sxc) © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06778.14.0.K Ark. wyd. 14,1; ark. druk. 13,75 ISBN 978-83-7969-451-8 (wersja papierowa) ISBN 978-83-7969-561-4 (wersja online) Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia @uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 Spis treści Wstęp (Elżbieta Dubas) Elżbieta Dubas – Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się Elżbieta Dubas – Andragogiczne badania biografii – zakresy, trudności, etyka badacza (wybrane aspekty) Amelia Krawczyk-Bocian – O potrzebie badań biograficzno-narracyjnych w pedagogice Justyna Sztobryn-Bochomulska – Walor inkontrologiczno-ergantropijny w tekstach wspo- mnieniowych na przykładzie wybranej literatury Rafał Marcin Leszczyński – Całożyciowe uczenie się Pawła Hulki-Laskowskiego (1881– 1946) – stymulatory i bariery Anna Walczak – Czego można nauczyć się z biografii innych? Przykład Edith Piaf – istoty dramatycznej porwanej namiętnością Monika Sulik – Aleksander Wat i Ola Watowa ocaleni od zapomnienia, czyli biograficzno- -andragogiczne poszukiwania „zagubionych samogłosek” Katarzyna Popek – Fenomen biografii jednego małżeństwa – ich życie, ich sędziwy wiek Olga Czerniawska – Dlaczego czytam biografie? Agnieszka Majewska-Kafarowska – Edukacja uwikłana w historie życia – o edukacji kobiet kilka refleksji z badań Joanna Stelmaszczyk – „Zaradność życiowa” kontra „taniec”. O dwóch edukacyjnych dro- gach absolwentów studiów pedagogicznych Uniwersytetu Łódzkiego Agnieszka Domagała-Kręcioch, Bożena Majerek – Kompetencje osobiste i społeczne w szkolnych doświadczeniach uczniów Agnieszka Koterwas – Biografia edukacyjna w badaniach nad dydaktyką Anna Walulik CSFN – Całożyciowe uczenie się w autobiograficznej refleksji studentów Agata Szwech – Analiza dzienników Haliny Semenowicz próbą ukazania zakresów między- pokoleniowego uczenia się 7 11 31 49 57 67 85 109 119 139 147 163 173 187 199 213 Wstęp Kolejny czwarty tom, z cyklu Biografia i badanie biografii, zawiera opra- cowania, które powstały w latach 2012–2014 w ramach projektu, realizowanego od 2008 roku w Zakładzie Andragogiki i Gerontologii Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego, z udziałem badaczy z wielu ośrodków akademickich w kraju, w szcze- gólności andragogów. Treści tego tomu koncentrują się wokół głównego tematu projektu, którym jest uczenie się powiązane z biografią, stąd tytuł tej publikacji: Biografie i uczenie się. 15 autorskich tekstów ukazuje związki biografii i ucze- nia się w kilku głównych, choć także przenikających się kontekstach: całożycio- wości uczenia się, uczenia się z biografii Innych oraz biografii edukacyjnych. Całożyciowość uczenia się, wiodąca myśl tego tomu, powinna być dla andra- gogów nie tylko nośną humanistyczną ideą, którą dla dobra człowieka powinno się wdrażać w funkcjonowanie systemu edukacji (dorosłych), ale nade wszystko ważnym zapytaniem badawczym, hipotezą badawczą oczekującą na empiryczną weryfikację. Czy całożyciowość uczenia się rzeczywiście jest powszechnie obec- na w życiu i w doświadczeniu każdego człowieka, w jaki sposób się przejawia, czym jest warunkowana? – oto pytania, na które należy poszukiwać odpowiedzi poprzez badanie biografii tak osób wybitnych, jak i zwyczajnych. W biografiach osób wybitnych można oczekiwać przejawów całożyciowego uczenia się, ściśle łączącego się z procesami rozwoju, które najczęściej dotyczyły ich w stopniu naj- wyższym. W biografiach osób zwyczajnych procesy rozwoju i uczenia się mogą być mniej widoczne i tym samym wymagają bardziej wnikliwego poznawania. Andragodzy coraz częściej stosują biograficzne podejście badawcze, by „odnaj- dować” całożyciowe uczenie się w biografiach tak osób wybitnych, jak i osób zwyczajnych, i by tym samym doprecyzować zakres znaczeniowy terminu „pro- ces uczenia się”, wskazując na jego różne atrybuty, w tym i (być może) całoży- ciowość. Empiryczne studia nad całożyciową edukacją czy całożyciowym ucze- niem się (istotnym jest także określenie znaczeń obu używanych pojęć) wciąż pozostają jednak wyzwaniem. Kilka tekstów zawartych w tym tomie wprost od- nosi się do kwestii całożyciowego uczenia się odnajdowanego w biografiach i są one próbą refleksji i/lub badań nad całożyciowym uczeniem się (Elżbieta Dubas, Rafał Marcin Leszczyński, Anna Walulik). 8 Cztery pierwsze teksty tego tomu włączają się w ogólniejszą dyskusję do- tyczącą badań biograficznych w pedagogice i andragogice. Teksty te mogą słu- żyć teoretyzacji i doprecyzowaniu stanowisk badawczych wykorzystujących podejście biograficzne. Autorki przyjmują szerszy kontekst dla swych rozważań – kontekst pedagogiczny lub zawężają go do aspektów andragogicznych. Elżbieta Dubas w tekście Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się objaśnia w szczególności teorię biograficzności Petera Alheita, wskazując na jej poten- cjał badawczy i umiejscawia w jej kontekście całożyciowe uczenie się. W drugim tekście Elżbieta Dubas prezentuje wybrane aspekty dotyczące andragogicznych badań biografii, uwzględniając ich zakresy, wybrane trudności, szczególnie ak- centując zagadnienia dotyczące etyki badacza. Amelia Krawczyk-Bocian uwypu- kla i analizuje kontekst narracji w biograficznych badaniach stosowanych w peda- gogice. Justyna Sztobryn-Bochomulska ukazuje niezwykle ważny dla pedagogiki kontekst spotkania oraz rzeczy, w tym spotkania autora w rzeczach, analizowany na przykładzie literatury wspomnieniowej, łączący się z badawczym podejściem biograficznym i możliwy do stosowania również w andragogice. Uczeniu się z biografii Innych poświęcony był drugi tom niniejszej serii pt. Biografia i badanie biografii. Uczenie się z biografii Innych, pod redakcją E. Du- bas i W. Świtalskiego (Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2011). O niesłabnącym zainteresowaniu badaczy biografiami Innych osób – wybitnych i zwyczajnych – świadczą kolejne teksty zawarte w tej publikacji. I tak Rafał Mar- cin Leszczyński, analizując biografię osoby wybitnej, Czecha Pawła Hulki-La- skowskiego, w przekonujący sposób odnajduje w niej fenomen całożyciowego uczenia się, wraz ze zwróceniem uwagi na bariery i stymulatory tego uczenia się. Anna Walczak, rozpatrując biografię sławnej piosenkarki francuskiej Edith Piaf, z uwzględnieniem teoretycznej podbudowy dotyczącej narracji i dramatyczności natury człowieka, wyraźnie ukazuje spotkanie z biografią Innego, między innymi jako spotkanie z samym sobą. Monika Sulik odnosi się do wybranych fragmentów biografii poety Aleksandra Wata i jego żony, wskazując na poznawanie Innych poprzez ich zapiski. Badacz biografii jawi się tu jako swoisty detektyw, odnajdu- jący sens zapisanych słów i tym samym bardziej poznający ich autora. Katarzy- na Popek podejmuje próbę poznania biografii jednego małżeństwa z długoletnim stażem, by dostrzec wartości płynące z takiego związku, w powiązaniu z cechami badanych małżonków i wspólnotą ich losu. Olga Czerniawska natomiast, poprzez odniesienie się do własnego doświadczenia, wskazuje na różnorodne motywy zapoznawania się z biografiami Innych. We wskazanych tekstach akcentowane są różne zakresy poszukiwań w biografiach Innych i różne efekty poznawania biografii Innych. Wątek uczenia się z biografii Innych bywa mniej lub bardziej świadomie uwypuklany w prezentowanych opisach, ale jest obecny i możliwy do uchwycenia. Biografie Innych wciąż stanowią interesującą i ważną „lekcję” życia dla osób, które je poznają. Biografie Innych nadal inspirują i włączają się w proces dookreślania tożsamości ich badaczy i czytelników. Są nie do przecenie- nia spuścizną edukacyjną dla następnych pokoleń. Wstęp Wstęp 9 Kolejnych sześć tekstów ukazuje fenomen biografii edukacyjnej. Ten aspekt badań nad biografiami zawarty jest w trzecim tomie serii zatytułowanej Biogra- fia i badanie biografii. Biografie edukacyjne. Wybrane konteksty, pod redakcją E. Dubas i J. Stelmaszczyk (Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014). Biografia edukacyjna to przecież kluczowy przedmiot badań dla andragogów re- alizujących podejście biograficzne. Nadal jednak wymaga on pogłębionych i wie- lokierunkowych studiów empirycznych. W tym tomie zaakcentowane są tylko niektóre zakresy badań nad biografią edukacyjną. Agnieszka Majewska-Kafa- rowska odsłania różne aspekty fenomenu edukacji zawarte w biografiach bada- nych kobiet, powracając po czasie do tych samych, wcześniej zgromadzonych narracji, by jak pisze, zobaczyć to samo w inny sposób. Tym tekstem autorka włącza się w biograficzne badania powiązane z kategorią czasu. Joanna Stelmasz- czyk prezentuje dwie różne, choć w istocie jednakowo wyraziste, drogi eduka- cyjne wybranych absolwentów pedagogiki, akcentując ich dynamizm rozwojowy i potrzeby edukacyjne. Agnieszka Domagała-Kręcioch i Bożena Majerek ukazują szkołę, w aspekcie szkolnych efektów kształcenia, obecnych w doświadczeniach badanych uczniów, ujawnionych w napisanych przez nich esejach biograficznych. Opracowanie to w pewnym stopniu reaguje na znak czasu, jakim są aktualnie efekty kształcenia w systemie szkolnej edukacji. Agnieszka Koterwas natomiast wskazuje na możliwość uwzględnienia badania procesów dydaktycznych jako elementu biografii edukacyjnej, sugerując tym samym nowy zakres badań biogra- fii edukacyjnej jako biografii dydaktycznej. Anna Walulik w empirycznych bada- niach prowadzonych nad studentami, w ramach procesu ich kształcenia, weryfiku- je w pewnym zakresie tezy dotyczące całożyciowego uczenia się oraz uczenia się z biografii, tym samym pogłębiając teorię andragogiczną. Agata Szwech analizuje edukacyjne oddziaływania biografii na studentów uczestniczących w kierowanym przez siebie projekcie w odniesieniu do dzienników wybitnej propagatorki ruchu freinetowskiego w Polsce – Haliny Semenowicz. Wskazane opracowania, zawar- te w tym tomie, odnoszą się do spostrzegania biografii edukacyjnej jako pewnego zakresu doświadczeń, jakim są doświadczenia edukacyjne umiejscowione w bio- grafii kompletnej, w kontekście całościowego doświadczenia życiowego człowie- ka. Biografia edukacyjna odzwierciedla zatem obecność procesów edukacji/ucze- nia się w indywidualnej biografii. Biografie edukacyjne obejmują również pamięć szkoły, która przecież została zaprogramowana przez społeczności ludzkie jako instytucja na wskroś edukacyjna. Sugeruje to jednoznacznie, że szkoła powinna sprzyjać gromadzeniu przez uczniów doświadczeń edukacyjnych. Interesującym dla badacza jest pytanie – jakich doświadczeń edukacyjnych dostarcza szkoła? In- nym, powiązanym z powyższym, aspektem badań nad biografiami edukacyjnymi, powstającymi w kontekście doświadczeń szkolnych, są także badania dotyczące procesu dydaktycznego realizowanego w szkole. To interesujący aspekt badań biograficznych, choć jeszcze nierealizowanych w pełniejszym wymiarze. Można przyjąć zatem, że biografia edukacyjna zawiera między innymi dwie odmiany: biografię szkolną i biografię dydaktyczną. 10 Całość opracowania to kolejny krok autorów – badaczy zainteresowanych, a nawet zafascynowanych podejściem biograficznym, dokonany w kierunku po- szerzenia i pogłębienia wiedzy o biografii: jej wydobywaniu i tworzeniu, o jej za- wartości i znaczeniu, o sposobach badania i interpretacji. To wiedza, która jednak wciąż czeka na pogłębienie, na konstruowanie, na stosowanie w nauce, w edu- kacji, w jednostkowym życiu. Niewątpliwie następne kroki będą podejmowane w tym kierunku, gdyż biografia, tak jak człowiek, jest tajemnicza, pełna znaków zapytania, nie pozwala się w pełni rozpoznać, jest niedomknięta, a przez to tym bardziej intryguje i wciąż stanowi interesujące pole badawcze. Należy mieć na- dzieję, że Czytelnicy tej książki włączą się w ważny proces poznawania biografii własnej i Innych w sposób naukowy lub dla własnych potrzeb, by przez to lepiej rozumieć siebie samych i Innych. Kończąc, serdecznie dziękuję wszystkim Autorom tekstów, Współredaktorce tomu, dr Joannie Stelmaszczyk, oraz Recenzentce książki, prof. dr hab. Hannie Solarczyk-Szwec, za zaangażowanie i poświęcony czas, by mógł być zrealizo- wany końcowy efekt wspólnej pracy w postaci tej publikacji. Życzę inspirującej lektury. Elżbieta Dubas Wstęp Elżbieta Dubas* Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się Streszczenie: Autorka przedstawia biograficzność jako ważną kategorię poznawczą oraz teoretyczną koncepcję w badaniach biograficznych. Ukazuje obecność biograficzności w refleksji polskich badaczy, w szczególności andragogów. Prezentuje autorską koncepcję biograficzności w ujęciu Petera Alheita, zwracając uwagę na jej ujęcie systemowe (jako paradygmat w edukacji dorosłych) oraz jako osobową kompetencję. Koncepcję biograficzności łączy z całożyciowym ucze- niem się. Wskazuje tezy koncepcji biograficzności według P. Alheita w odniesieniu do całożycio- wego uczenia się, możliwe do empirycznej weryfikacji. Tekst kończy próba całościowego ujęcia biograficzności jako teoretycznej ramy dla badań biograficznych. Słowa kluczowe: koncepcja biograficzności, ujęcie według Petera Alheita, odniesienie do ca- łożyciowego uczenia się, całościowe ujęcie biograficzności. Biographicity in the context of lifelong learning Summary: The authoress undertakes the task of presenting biographicity as an important scientific category and theoretical conception in biographical research. She shows the existence of biographicity in the reflection of Polish researchers, especially Polish andragogists. She pre- sents the conception of biographicity from Peter Alheit’s point of view, emphasizing its systematic approach (as paradigm in adult education) and personal competence. She connects biographicity conception with lifelong learning. She points out theses of biographicity conception to P. Alheit referring to lifelong learning, which are suitable for empirical studies. The text ends with an attempt of whole approach to biographicity as a theoretical frame for biographical research. Key words: biographicity, conception from Peter Alheit’s point of view, biographicity con- nected with lifelong learning, biographicity – the whole approach. * Dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Zakład Andragogiki i Gerontologii Społecznej, 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48, e-mail: eladubas@gmail. com 12 Wstęp Pojęcie „biograficzność” (niem. Biographizität, ang. biographicity) poja- wia się w nurcie refleksji andragogicznej, skoncentrowanej wokół badania biogra- fii. Jednak wnikliwsze analizy treści związanych z polem badań biograficznych ujawniają, że termin ten bywa używany najczęściej zamiennie z określeniami „po- dejście biograficzne”, biographical approach, biographische Ansatz (w edukacji dorosłych – Peter Alheit, 1990) oraz „biograficzne uczenie się”. Nie poświęca się mu, poza wyjątkami, które zostaną wskazane poniżej, większej uwagi. Tymcza- sem „biograficzność” to kluczowe pojęcie w autorskiej koncepcji biograficzności P. Alheita (1990). W niniejszym opracowaniu zostanie zaprezentowana ta kon- cepcja, a także wskazany jej związek z tak zwanym całożyciowym uczeniem się. Biograficzność w refleksji polskich badaczy Ewa M. Skibińska (2006) w swojej refleksji dotyczącej badań biograficz- nych przywołuje koncepcję biograficzności Petera Alheita, zwracając uwagę na jej kontekst indywidualny, społeczny i instytucjonalny. Zauważa: „Z analizy koncepcji P. Alheita wynika, że biograficzność i podejście biograficzne – to poję- cia wyznaczające nowe fundamenty myślenia i działania zarówno o sobie samym jako podmiocie swych działań, jak i otaczającym świecie; to szansa na dokonanie gruntownych zmian w obydwu tych zakresach, a także wyzwania i wyznaczni- ki nowych zadań dla edukacji dorosłych” (Skibińska, 2006, s. 15). Podkreśla, za P. Alheitem, potrzebę biograficznego podejścia do edukacji dorosłych zamiast podejścia tradycyjnego, ponieważ „współczesne warunki życia w zasadzie po- zbawiają człowieka możliwości przewidywania własnej przyszłości (biegu życia) i jednocześnie nie pozwalają mu odwoływać się do wcześniej znanych i wykorzy- stywanych wzorów życia” (tamże, s. 15). Argumentacją dla podejścia biograficz- nego jest konieczność obalenia terapeutycznego paradygmatu edukacji dorosłych ze względu na powszechność skomplikowania współczesnego życia i niemożność objęcia działaniem terapeutycznym wszystkich dorosłych doświadczających trud- ności, ze względu na fakt, że mimo piętrzących się trudności większość ludzi radzi sobie samodzielnie z rozwiązywaniem pojawiających się kryzysów, a także z tego powodu, że trudne okresy przejściowe (okresy tranzycji) zawierają w sobie duży potencjał edukacyjny (tamże, s. 16). Przytacza także konstatację, często cytowaną przez badaczy, że „Biograficzność oznacza bowiem nieustanne przebudowywanie przez jednostkę własnego życia, toczącego się w określonych warunkach, z utrzy- mującym się przekonaniem człowieka, że może on ten kontekst planować i zmie- niać” (Alheit, 1994, s. 8, za: Skibińska, 2006, s. 17). Z biograficznością wiąże się Elżbieta Dubas Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się 13 zdolność dostrzegania potencjału nieprzeżytego życia, zawierającego nadwyżki wiedzy biograficznej, często nieuświadomionej przez jednostkę, a zawierającej potencjał edukacyjny, pozwalający radzić sobie z życiowymi kryzysami. Wiedza tranzycyjna (uzyskiwana w okresie tranzycji) zmienia całą strukturę wiedzy, gdy staje się wiedzą biograficzną, a ma to miejsce wówczas, gdy poszczególne jed- nostki odnoszą się do swego życia w taki sposób, że ich autorefleksyjna aktyw- ność zaczyna zmieniać kontekst społeczny (tamże). Edukacja dorosłych pozwa- la przeżyć, wydobyć nieprzeżyte życie, gdy spełnia trzy warunki. Są to zarazem trzy wyznaczniki podejścia biograficznego do edukacji dorosłych: ukierunkowa- nie edukacji dorosłych na wspólnotę (potrzebę społecznej solidarności), na cel (na zmianę poszczególnych elementów rzeczywistości) oraz na zainteresowania uczestników (ich indywidualne potrzeby) (Skibińska, 2006, s. 18). Danuta Lalak (2010) obok podstawowego dla biograficznej perspektywy badawczej terminu „biografia” wymienia także za Theodorem Schulze dwa inne ważne określenia: biografizację i biograficzność (tamże, s. 19, 109, 110), przy czym biograficzność, według niego, stanowi jeden z wielu wymiarów biografii, obok na przykład biografii w społeczeństwie i „biografii w głowie”, biografii jako tekst i biografii jako życie (tamże, s. 109). D. Lalak stwierdza, że „pojęcie »biograficzności« odnosi się bezpośrednio do wymiaru pedagogicznego biografii. Należy je rozumieć jako »zasoby biograficzne«, czyli potencjał lub kapitał bio- graficzny, na który składają się zasoby ulokowane we wszystkich omawianych wymiarach” (tamże, s. 110–111 i in.). Zaznacza, że pojęcie biograficzności wpro- wadził do dyskursu naukowego niemiecki badacz Martin Kohli, który traktuje biograficzność jako potencjał indywidualnego rozwoju – zdolność uczenia się, kształtowania, w rozumieniu już istniejącego potencjału (Lalak, 2010, s. 111). P. Alheit natomiast spopularyzował w nauce termin „biograficzność” i rozumie ją także w znaczeniu „kwalifikacji kluczowych” (niem. Schlüsselqualifikationen), czyli zdolności włączania nowoczesnych rozwiązań i wiedzy w system własnych zasobów biograficznych. W rozumieniu P. Alheita biograficzność pełni rolę mata- kapitału w indywidualnych procesach uczenia się (tamże, s. 111). Lalak odnajduje kontekst biograficzności także w refleksji Agnieszki Bron, która odwołując się do P. Alheita, określa biograficzność jako „konstrukcję i rekonstrukcję życia czło- wieka dorosłego, który zmaga się z różnymi trudnościami i przeszkodami w życiu. To zdolność człowieka do projektowania, za każdym razem od nowa swego życia w zależności od sytuacji i kontekstu, w jakim się znajduje na nowo, kiedy opo- wiada swoją historię życia. W ten sposób życie staje się możliwe do formowania, tworzenia i rozwijania, co jest propozycją otwierającą wiele możliwości, jak rów- nież wypływających z nich konsekwencji” (tamże, s. 111). Emilia Mazurek (2013), badając biografie edukacyjne kobiet dotkniętych rakiem piersi, w nawiązaniu do koncepcji biograficzności P. Alheita, podnosi kwestię przydatności wiedzy biograficznej w okresach tranzycji (były one udzia- łem jej narratorek). Konstatuje za autorem, że „ właśnie wtedy człowiek korzysta 14 z wiedzy, która dotąd była mu nieprzydatna, a nawet nie był świadomy, że ją po- siada. Zatem pozornie bezużyteczna wiedza staje się pomocna w radzeniu sobie w nieznanych dotąd sytuacjach” (tamże, s. 78). Do koncepcji biograficzności w ujęciu Alheita odnosi się także Joanna Go- lonka-Legut (2013) w swej pracy doktorskiej, dotyczącej potencjału edukacyj- nego doświadczenia życiowego osób starszych. Koncepcję tę wyjaśnia między innymi w oparciu o poglądy Knuda Illerisa, Pierre̕ a Dominicé, Bettiny Dausien, Ducio Demetrio, Agnieszki Bron, Ewy Skibińskiej, Agnieszki Niedźwieńskiej, Elżbiety Dubas i innych, prezentując szeroki kontekst biograficzności. Autorka pisze: „W tej teorii (teorii biograficznego uczenia się) zbiegają się zatem różne teorie uczenia się: między innymi podejście sytuacyjne, egzystencjalne, transfor- matywne oraz trzy wymiary uczenia się (za Knudem Illerisem – wymiar społecz- ny, emocjonalny i poznawczy, 2006), tworząc wspólną strukturę – biograficzność” (Golonka-Legut, 2013, s. 36). Wskazuje na dwa poziomy doświadczenia, które obejmuje biograficzność: doświadczenie jednostkowe i doświadczenie społecz- ne. Stwierdza, że „na poziomie epistemologicznym, koncepcja biograficzności stwarza warunki do zobaczenia związków między procesem uczenia się (eduka- cją) a biografią człowieka w biegu życia. Służy ona także do opisywania i rozu- mienia konstrukcji i rekonstrukcji planów życiowych” (tamże, s. 38). Autorka uznaje, że teoria biograficzności ściśle łączy się z procesem uczenia się, w tym uczenia się z biografii własnej i z biografii Innych (tamże, s. 39). Biograficzność zazębia się więc z biograficznym uczeniem się i wyjaśnia ten proces. Za A. Bron stwierdza, że „najbardziej interesującą cechą tej teorii jest to, że wyjaśnia ona działanie biograficzne jako interakcję z poszczególnymi środowiskami, a jedno- cześnie traktuje te środowiska jako wytwory biograficznego działania” (tamże, s. 39). Warto podkreślić podjętą przez autorkę próbę szerokiego wyjaśnienia pro- cesu uczenia się w kontekście biograficzności, czemu służy rozległa mapa pojęć włączonych w spektrum jej analiz (tamże, s. 36–47). Kwestię biograficzności podejmowała w swych refleksjach autorka tego tek- stu, zapoznając polskiego czytelnika z treściami znaczącego w tym zakresie opra- cowania P. Alheita z 1990 roku Biographizität als Projekt Der „biographische An- satz” in der Erwachsenenbildung, które można uznać za punkt wyjścia do opisu kategorii poznawczej „biograficzność” (Dubas, 1996). Następnie dokonała swo- istego przeglądu tak zwanego podejścia biograficznego, często łączonego z me- todą lub metodami biograficznymi czy badaniami biograficznymi oraz dydaktyką biograficzną, w oparciu o poglądy wybranych autorów, podejmujących refleksję, badania i działania praktyczne mieszczące się w paradygmacie biograficzności: Petera Alheita, Pierre’a Dominicé, Horsta Sieberta, Dietera Nittela (Dubas, 1998). Wymienieni autorzy spostrzegają człowieka dorosłego jako uczącego się w kon- tekście jego własnej biografii oraz wskazują na system edukacji dorosłych, który powinien wychodzić naprzeciw takiemu uczeniu się. Wreszcie kontekst biogra- ficzności odnajdowała autorka w refleksji polskiej badaczki biografii – Olgi Czer- Elżbieta Dubas
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Biografie i uczenie się. Tom 4. Biografia i badanie biografii
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: