Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00297 006482 13600235 na godz. na dobę w sumie
Biurko w biurko z jełopem. Sztuka przetrwania w biurze - książka
Biurko w biurko z jełopem. Sztuka przetrwania w biurze - książka
Autor: Liczba stron: 208
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1543-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> komunikacja i negocjacje
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Rewolucyjny przewodnik przetrwania w korporacyjnej dżungli, pełnej:

Jełop -- Twój wróg

Nie wynaleziono chyba jeszcze miejsca pracy na tyle sterylnego, by wolne było od głupków różnego pokroju. Jedni okazują Ci jawną, choć bezpodstawną wrogość, inni mamią oślizłą uprzejmością, żeby wpić się w Ciebie śluzowatymi mackami, wyssać wszystkie soki, a na zakończenie wbić nóż w Twoje plecy. Jeszcze inni zupełnie bezinteresownie podkopują Twoją wiarę w siebie, by zepchnąć Cię w otchłań czarnej rozpaczy, albo sabotują Twoją pracę dla jasno określonych korzyści własnych.

Aby móc lepiej się bronić, poznaj swojego wroga. Dowiedz się, jak te destrukcyjne osobowości niszczą ludzi, którzy znajdują się w ich otoczeniu, i jak negatywnie wpływają na osiągnięcia oraz funkcjonowanie całej instytucji, w której pracują. Naucz się zmieniać na lepsze tych, z którymi musisz pracować, oraz pozbywać się tych, którzy nie mogą lub też nie zamierzają zmienić swojego zachowania. Cywilizowane miejsca pracy nie są naiwnym marzeniem. Nadszedł czas, by wkroczyć do akcji, chwycić chorągiew i rozpocząć rewolucję!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Biurko w biurko z jełopem. Sztuka przetrwania w biurze Autor: Robert I. Sutton T³umaczenie: Dagmara Gumkowska ISBN: 978-83-246-1543-8 Tytu³ orygina³u: The No Asshole Rule: Building a Civilized Workplace and Surviving One That Isnt Format: A5, stron: 208 Rewolucyjny przewodnik przetrwania w korporacyjnej d¿ungli, pe³nej: • Brutali, Lizusów, Palantów, Tyranów • Katów, Gnid, Krêtaczy, Egotyków • i innych je³opów, którzy dok³adaj¹ wszelkich starañ, ¿eby zatruæ Ci ¿ycie w pracy Je³op — Twój wróg Nie wynaleziono chyba jeszcze miejsca pracy na tyle sterylnego, by wolne by³o od g³upków ró¿nego pokroju. Jedni okazuj¹ Ci jawn¹, choæ bezpodstawn¹ wrogoœæ, inni mami¹ oœliz³¹ uprzejmoœci¹, ¿eby wpiæ siê w Ciebie œluzowatymi mackami, wyssaæ wszystkie soki, a na zakoñczenie wbiæ nó¿ w Twoje plecy. Jeszcze inni zupe³nie bezinteresownie podkopuj¹ Twoj¹ wiarê w siebie, by zepchn¹æ Ciê w otch³añ czarnej rozpaczy, albo sabotuj¹ Twoj¹ pracê dla jasno okreœlonych korzyœci w³asnych. Aby móc lepiej siê broniæ, poznaj swojego wroga. Dowiedz siê, jak te destrukcyjne osobowoœci niszcz¹ ludzi, którzy znajduj¹ siê w ich otoczeniu, i jak negatywnie wp³ywaj¹ na osi¹gniêcia oraz funkcjonowanie ca³ej instytucji, w której pracuj¹. Naucz siê zmieniaæ na lepsze tych, z którymi musisz pracowaæ, oraz pozbywaæ siê tych, którzy nie mog¹ lub te¿ nie zamierzaj¹ zmieniæ swojego zachowania. Cywilizowane miejsca pracy nie s¹ naiwnym marzeniem. Nadszed³ czas, by wkroczyæ do akcji, chwyciæ chor¹giew i rozpocz¹æ rewolucjê! • Wprowadzanie, egzekwowanie i utrzymywanie w mocy zasady unikania je³opów. • Powstrzymywanie drzemi¹cego w Tobie g³upka od prób ujawniania siê. • Dranie u w³adzy — przetrwanie wœród je³opów i w okropnych miejscach pracy. • Zalety bycia niedostosowan¹, nieprzyjemn¹ i z³oœliw¹ ma³¹ œwini¹. Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1. Jełop w pracy, czyli jak to działa i dlaczego dzieje się aż tak często? Rozdział 2. Wyrządzane szkody i ponoszone straty, czyli dlaczego w każdym miejscu pracy musicie mieć się na baczności Rozdział 3. Jak wprowadzić w życie, egzekwować i utrzymać w mocy zasadę unikania jełopów Rozdział 4. Jak powstrzymać drzemiącego w Tobie samym drania od ujawniania się Rozdział 5. Dranie u władzy: jak przetrwać wśród okropnych ludzi i w okropnych miejscach pracy Rozdział 6. Zalety jełopów Rozdział 7. Reguła unikania jełopów jako sposób na życie Literatura uzupełniająca Podziękowania Skorowidz 7 13 33 59 101 131 157 179 189 193 199 ROZDZIAŁ 6. Zalety jełopów Nie chciałem pisać tego rozdziału. Jednak niektórzy spośród moich najbliższych i najmądrzejszych przyjaciół wciąż powtarzali mi, że jest to konieczne. Przekonali mnie, że książka ta byłaby naiwna i nie- kompletna, jeśli nie omówiłbym w niej również zalet wynikających z zachowywania się jak jełop. Nieustannie przytaczali przekonujące przykłady ludzi, którzy, jak wiele na to wskazuje, odnieśli sukces, po- nieważ są autentycznymi jełopami. Przywoływanym często okazem numer jeden był Steve Jobs — dyrektor generalny firmy Apple, były dyrektor generalny Pixara oraz największy udziałowiec Disneya (po sprzedaży Pixara Disneyowi). Czasami można odnieść wrażenie, że jego pełne nazwisko brzmi: „Steve Jobs, ten jełop”. Kiedy wpisałem do przeglądarki Google „Steve Jobs” oraz słowo „jełop”, otrzymałem 89 400 linków1. W związku z tym, że firmy Jobsa reprezentują branże związane z rozrywką oraz nowymi technologiami, w celu uzyskania „materiału porównawczego” poprosi- łem kilka osób reprezentujących te właśnie dziedziny o wskazanie 1 Chodzi tu oczywiście o ang. słowo asshole. W języku polskim liczba wyników wyszukiwania jest więc inna dla wszystkich przywoływanych przez autora zestawień — przyp. tłum. 158 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM szefów traktujących innych w najbardziej (zgodnie z krążącymi opi- niami) poniżający sposób. Nieustannie wymieniano Michaela Eisnera, byłego dyrektora generalnego firmy Disney, jednak wyszukiwarka Goo- gle znalazła zaledwie 11 100 trafień po wpisaniu kombinacji słów „Michael Eisner” oraz „jełop”. W dziedzinie nowych technologii nato- miast połączenie niechlubnie sławnego jako osoba trudna „Larry’ego Ellisona” z Oracle i słowa „jełop” przyniosło jedynie 750 wyników wyszukiwania w internecie. Zdecydowanie najbardziej przerażające i zarazem najbardziej za- bawne opowieści pochodzą jednak od osób, które pracowały bezpo- średnio dla Jobsa. Magazyn Wired podsumował zlot 1300 byłych pra- cowników firmy Apple w 2003 roku, pisząc, że choć Jobs nie brał w tym spotkaniu udziału, stanowił główny temat prowadzonych tam rozmów, przytaczano zwłaszcza masę historyjek na temat jego tyrad oraz na- padów złości. Jak powiedział jeden z uczestników spotkania: „Każdy ma jakąś historyjkę związaną z jełopem Stevem Jobsem”. Pracując jako wykładowca w Stanford School of Engineering, która mieściła się tuż obok firmy Apple, sam przez lata wysłuchiwałem wielu takich historii. Przywołajmy tu przykład menadżera, z którym rozmawiałem zaledwie kilka dni od opisywanego przez niego wydarzenia. Opowie- dział mi o wybuchu złości Jobsa w jego nieistniejącej już firmie NeXT. Relacjonował mi, jak Jobs zaczął krzyczeć, wrzeszczeć i mio- tać groźby, ponieważ kolor nowych furgonetek firmy NeXT nie pa- sował idealnie do odcienia bieli, na jaki wymalowany był zakład wy- twórczy firmy. Aby ułagodzić Jobsa, kierownicy produkcji musieli poświęcić cenne godziny (oraz tysiące dolarów), aby zapewnić prze- malowanie furgonetek na dokładnie taki sam odcień białego koloru. A jednak ludzie opowiadający te historie twierdzą, że Jobs należy do najbardziej kreatywnych i obdarzonych wyobraźnią, zdecydowanych oraz przekonujących osób, jakie kiedykolwiek spotkali. Przyznawali, że inspiruje swoich ludzi do angażowania w pracę zdumiewającego wy- siłku oraz kreatywnego myślenia. Wszyscy oni sugerują też, że — choć jego napady złości oraz nieprzyjemne krytyczne uwagi dopro- Zalety jełopów 159 wadzały do wściekłości wiele osób, a wiele skłoniły do odejścia — stanowią one istotną część jego sukcesu, a zwłaszcza jego dążenia do doskonałości oraz nieustającego pragnienia tworzenia pięknych pro- duktów. Nawet ci, którzy pogardzają nim najbardziej, pytają mnie: „Czyż Jobs nie stanowi dowodu na to, że w przypadku niektórych jełopów warto znosić tego rodzaju problemy?”. Moim zdaniem, nie warto męczyć się i pracować z Jobsem lub kimkolwiek jemu podobnym. Przekonałem się jednak, iż założenie, że jełopy zawsze wyrządzają więcej złego niż dobrego, jest naiwne. Dlatego właśnie niniejszy rozdział poświęcony jest zaletom jełopów. Miejcie jednak świadomość, że przedstawione tu poglądy są „wy- wrotowe” i niebezpieczne: dostarczają amunicji, jaką omamione, de- strukcyjne jełopy mogą wykorzystać, aby usprawiedliwić, a nawet gloryfikować swoją skłonność do poniżania innych. Zalety bycia nieprzyjemnym ZDOBYWANIE OSOBISTEJ WŁADZY ORAZ POZYCJI Liczne analizy pokazują, że oczekujemy tego, iż obdarzeni władzą ludzie będą wyładowywać gniew na osobach władzy pozbawionych. Istnieją również dowody świadczące o tym, że złośliwość może po- móc ludziom w zdobyciu większego wpływu na innych. Nawet jeśli sami nie zdajemy sobie z tego sprawy, oczekujemy, że ludzie obda- rzeni władzą będą zachowywać się z dumą i przypisywać sobie zasługi, gdy sprawy idą dobrze, oraz okazywać gniew i obwiniać podwładnych, kiedy coś idzie nie tak. Osoby zajmujące najniższą pozycję w tej „hie- rarchii dziobania” walczą, aby utrzymać się na swoim niepewnym stanowisku, okazując serdeczność, szacunek i poważanie, mówiąc pochlebstwa, a kiedy sprawy przybierają zły obrót, przepraszając ma- jących wyższą pozycję członków organizacji. Jednym z powodów tego, że samce i samice alfa zachowują się jak tyrani, jest to, że im na to pozwalamy. Co więcej, nawet delikat- nie ich do tego zachęcamy, godząc się na to, by uszło im to na sucho. 160 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM Badania Lary Tiedens ze Stanford i jej współpracowników sugerują, że często stosowana jest w takich sytuacjach strategia polegająca na prawieniu pochlebstw przy równoczesnym zachowaniu nieustannej gotowości, by wbić komuś nóż w plecy. Wskazują także, że umiejęt- ność taktycznego wykorzystania złości i poczucia winy może pomóc komuś wspiąć się wyżej w hierarchii i zepchnąć innych w dół. Tie- dens zademonstrowała to w eksperymencie, w ramach którego pod- czas debaty w Senacie USA poświęconej temu, czy Bill Clinton po- winien zostać postawiony w stan oskarżenia, wyświetliła fragmenty filmów z udziałem ówczesnego prezydenta. W jednym z nich Clinton dawał wyraz swojemu gniewowi z powodu skandalu z Moniką Le- winsky, w innym wyrażał smutek. Badani, którzy obejrzeli gniewnego Clintona, częściej twierdzili, że powinien móc pozostać na stanowi- sku, że nie powinien zostać surowo ukarany oraz że „kwestia posta- wienia go w stan oskarżenia powinna zostać zaniechana” — czyli, krótko mówiąc, że powinien nadal zachować swoją pozycję. Tiedens na podstawie tego eksperymentu oraz wielu innych badań o podob- nym charakterze wysnuwa wniosek, że choć okazujący gniew ludzie postrzegani są jako „niesympatyczni i chłodni”, taktyczne wykorzy- stanie gniewu — wybuchów, niegrzecznych odzywek, patrzenia pro- sto przed siebie oraz „gestów wyrażających siłę”, jak wskazywanie czy też dynamiczne, rytmiczne ruchy — „wywołuje wrażenie, że osoba zachowująca się w taki sposób jest kompetentna”. Mówiąc najogólniej, badania dotyczące przywództwa pokazują, że „subtelnie” nieprzyjemne zachowania, takie jak rzucanie komuś nie- przyjemnych spojrzeń, protekcjonalne uwagi, czy też działanie bardziej jawne, jak obrażanie kogoś, upokarzające komentarze czy nawet fi- zyczne groźby, mogą stanowić skuteczne metody zdobywania władzy. Rod Kramer, jeden z moich kolegów z Uniwersytetu Stanforda, opisał na łamach „Harvard Business Review”, w jaki sposób „zastraszacze” (intimidators) — jak na przykład były prezydent USA Lyndon B. Johnson, była dyrektorka generalna Hewlett-Packard Carly Fiorina, były szef Miramax Harvey Weinstein, były dyrektor generalny firmy Zalety jełopów 161 Disney Michael Eisner oraz, oczywiście, dyrektor generalny firmy Apple Steve Jobs — zdobyli i umocnili swoją władzę dzięki taktycz- nemu wykorzystaniu nieprzyjemnych spojrzeń, upokarzających uwag oraz tyranizowaniu innych. Kramer opisuje, jak Johnson analizował uważnie innych ludzi i taktycznie wykorzystywał obraźliwe uwagi oraz napady złości pomyślane tak, aby idealnie wykorzystywać różne źródła niepewności innych polityków. Kramer odnotował również, że Fiorina była podziwiana, a zarazem wzbudzała strach swoją umiejętnością „pe- szenia swoich przeciwników samym wzrokiem”. Artykuł napisany przez Kramera, zatytułowany „The Great Inti- midators” („Wielcy zastraszacze”), opisuje Harveya Weinsteina z Hol- lywood jako podręcznikowy obraz „brutalnego, krzykliwego, działające- go wprost” zastraszacza, mistrza w wykorzystywaniu „wystudiowanego gniewu”, aby móc sprawować „rządy jeżozwierza”. W 2002 roku „New Yorker” opublikował relację Kena Auletty, opisującego sytu- ację, gdy Weinstein był zdenerwowany, ponieważ szerzyły się plotki, że rozpoczął on złośliwą kampanię szeptaną w celu zdyskredytowania Pięknego umysłu — filmu wytwórni Universal Pictures, który konkuro- wał z jego Za drzwiami sypialni o nagrody Akademii. Weinsten sądził, że źródłem owych plotek był Stacey Snider — przewodniczący wytwór- ni Universal. Osaczył więc Snidera na jakimś przyjęciu i przypuścił na niego atak. Auletta opisywał: „Dla drobnego Snidera musiał on stanowić budzący grozę widok — ciemne, płonące oczy, nieogolona nalana twarz, brzuch wystający na odległość stopy przed nim. Wy- mierzył palec w twarz Snidera i krzyknął: ‘Nie ujdzie ci to na su- cho!’” Choć koniec końców Weinstein przeprosił Snidera, Kramer twierdzi, że tego rodzaju wystudiowana krzykliwość i gwałtowność służyły Weinsteinowi bardzo dobrze podczas jego kariery w Hollywood, przyczyniając się do tego, że wyprodukował on filmy, które zgarnęły ponad 50 nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej. Kramer twierdzi, że zastraszacze tego typu nie są tak naprawdę tyranami, ponieważ wykorzystują zastraszanie w taktyczny sposób, a nie po prostu dla własnej przyjemności. Nie zgadzam się z tym. Jeśli osoba 162 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM niemal dwa razy większa od Ciebie osacza Cię, krzyczy na Ciebie, wyko- nuje groźne gesty, każdy znany mi „ekspert” powiedziałby, że Cię ty- ranizuje, ja natomiast powiedziałbym, że masz do czynienia z jeło- pem. Nieważne, w jaki sposób określimy takich ludzi, umiejętność zachowywania się jak zastraszający innych drań — lub przynajmniej odparcia ataku innych drani — wydaje się być podstawową zdolno- ścią pozwalającą na przetrwanie w wielu zakątkach Hollywood. Kramer koncentruje się na potędze zastraszania. Istnieją jednak także dowody na to, że zachowywanie się jak nieprzyjemny drań mo- że pomóc Ci zdobyć przewagę również w inny sposób: sprawiając, że będziesz się wydawać mądrzejszy od innych. Jeff Pfeffer i ja mieliśmy okazję zaobserwować przykłady stosowania tego rodzaju metod zdo- bywania władzy kilka lat temu, kiedy badaliśmy dużą instytucję fi- nansową, w której ludzie zdawali się osiągać przewagę, mówiąc raczej, niż robiąc mądre rzeczy. Poniżanie innych osób oraz ich pomysłów — co w firmie Intel mogłoby zostać uznane za „destrukcyjną kon- frontację” — w tej instytucji stanowiło część gry o wyższy status. Te- go rodzaju ataki były często przypuszczane w obecności kierownictwa wyższego szczebla, ponieważ kierownicy niższej rangi wykorzystywali zjadliwą krytykę (czasami graniczącą z atakami natury personalnej), aby zepchnąć innych na niższe pozycje w „hierarchii dziobania”, a samemu piąć się wzwyż. Tego rodzaju nieprzyjemne gry o status mogą być wyjaśnione dzięki badaniom nad rezultatami owych poczynań opisanym przez Teresę Amabile z Harvardu w opublikowanym na łamach „Journal of Experimental Social Psychology” artykule „Brilliant but Cruel” („Błyskotliwi, ale okrutni”). Przeprowadziła ona kontrolowane eks- perymenty dotyczące recenzji książek. Niektóre z nich były zjadliwe, inne natomiast przyjemne. Amabile odkryła, że oceniające negatyw- nie i nieuprzejme osoby były postrzegane jako mniej sympatyczne, ale bardziej inteligentne, kompetentne i znające się na rzeczy niż osoby, które te same opinie wyraziły w łagodniejszy oraz bardziej uprzejmy sposób. Zalety jełopów 163 ZASTRASZANIE I POKONYWANIE RYWALI Jak pokazuje Rod Kramer, groźby i zastraszanie mogą być wyko- rzystywane, aby zdobyć i utrzymać pozycję na szczycie. Podobnie jak opisywane przeze mnie w rozdziale 3. samce alfa pawianów — które gapiły się nieprzyjemnie, gryzły i popychały swoich współtowarzyszy, aby zachować swoją pozycję — ludzie tyranizują innych, aby zdobyć i utrzymać swój status. Wykorzystywanie zastraszania i zalet takiej metody do zdobywania przewagi nad rywalami jest najbardziej oczy- wiste w sytuacjach, w których rutynowo stosuje się groźby natury fi- zycznej. Jeśli oglądaliście Ojca chrzestnego albo Rodzinę Soprano, mogliście zobaczyć, jak szefowie gangów i innych organizacji utrzymują swoją dominację, stosując groźby i przemoc. Mój ojciec przekonał się, że nie są to jedynie fikcyjne opowieści, kiedy on i je- go wspólnik we wczesnych latach 60. dwudziestego wieku próbo- wali wejść do branży automatów do sprzedaży w Chicago. Chcieli umieścić automaty ze słodyczami i papierosami w kręgielniach, re- stauracjach i innych miejscach. Automaty do sprzedaży były w tym czasie kontrolowane przez świat zorganizowanej przestępczości — był to przynoszący gotówkowe zyski interes trudny do kontrolowa- nia. Mój ojciec i jego wspólnik otrzymali ostrzeżenie, że jeśli się nie wycofają, spotka ich coś złego. Mój tata powrócił do swojego stare- go zawodu i zajął się dostarczaniem kawy. Jego wspólnik pozostał jednak butny i twierdził, że nie wystraszy się gangu — do czasu, gdy ktoś połamał mu nogi, kiedy to zdecydował ostatecznie, że lepszym pomysłem będzie jednak porzucenie branży automatów do sprzedaży. Zastraszanie stanowi również część gry w sporcie, zwłaszcza w ta- kich dyscyplinach jak piłka nożna, boks, rugby, w których zwycię- stwo wiąże się ze zdobyciem fizycznej dominacji nad przeciwnikami. Pomaga ono jednak również odnieść sukces w takich dyscyplinach sportu, gdzie fizyczna dominacja jest mniej oczywista, jak na przy- kład w baseballu. Należący do panteonu sław gracz zapola Ty Cobb w największym zapewne stopniu zasłynął zdobywaniem przewagi dzięki swojej brutalności. Ernest Hemingway wyraził to w szorstki, 164 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM ale sprawiedliwy sposób, pisząc: „Ty Cobb — największy ze wszyst- kich graczy baseballu, a zarazem kompletny dupek”. Grał od 1904 do 1928 roku i miał ponad cztery tysiące trafień oraz największą w dziejach baseballu średnią uderzeń 0,367 (batting average). Cobb cieszył się złą sławą związaną z ranieniem przeciwników oraz anga- żowaniem się w bójki z innymi graczami ze swojej drużyny, przeciw- nikami oraz praktycznie z kimkolwiek innym, kogo tylko napotkał na boisku i poza nim. Biograf Al Stump napisał, że w wykonaniu Cobba interpretacja zasad dotyczących biegu między bazami sprowa- dzała się do stwierdzenia: „Zrób mi miejsce albo zrobię ci krzywdę”. Stump opisał również, co oznaczało to dla gracza nazywającego się Bill Barbeau, który spróbował powstrzymać Cobba i nie prześlizgnąć się do drugiej bazy: „Rozpędzone ciało, wysunięte kolce butów ude- rzyły Barbeau w kolana, ciskając go do tyłu oszołomionego ze zdu- mienia. Uwolniona z jego uścisku piłka potoczyła się na pole ze- wnętrzne (outfield). Cobb był bezpieczny. Barbeau miał pocięte nogi, a prowadzący do zwycięstwa bieg został zaliczony”. Oczywiście, większość ludzi nie pracuje dla gangu czy też jako zawodowi sportowcy. Wielu z nas jednak pracuje w świecie korpora- cji i musi radzić sobie z zastraszającymi innych ludźmi. I tu również Steve Jobs może być przykładem. Andy Hertzfeld, jeden z głównych członków pierwotnego zespołu założycieli firmy Macintosh, opisał wiadomość, jaką w 1981 roku Jobs zostawił dla Adama Osborne’a — dyrektora generalnego konkurencyjnej firmy Osborne Computer Corporation. Oto jak opisał to Hertzfeld w swojej książce Revolution in the Valley: „Witam, mówi Steve Jobs. Czy mogę rozmawiać z Adamem Osborne’em?”. Sekretarka poinformowała Steve’a, że pana Osborne’a nie ma i że będzie w biurze dopiero następnego ranka. Spytała Steve’a, czy chciałby przekazać dla niego jakąś wiadomość. Zalety jełopów 165 „Tak” — odpowiedział Steve. Zrobił chwilkę przerwy. „Oto moja wiadomość. Powiedz Adamowi, że jest dupkiem”. Nastąpiła długa chwila ciszy, podczas której sekretarka pró- bowała wymyślić jakąś odpowiedź. Steve ciągnął dalej: „Jeszcze jedno. Słyszałem, że Adam interesuje się macami. Powiedz mu, że są tak dobre, że zapewne kupi kilka dla swoich dzieci, mimo że wypchną one jego firmę z tej branży”. Przewidywania Jobsa okazały się słuszne. Firma Osborne Compu- ter zakończyła swoją działalność kilka lat później. MOTYWOWANIE DO OSIĄGANIA WYNIKÓW ORAZ PERFEKCJONIZMU OPARTYCH NA STRACHU Strach może być potężnym czynnikiem motywującym, sprawia- jącym, że ludzie chcą za wszelką cenę uniknąć kary i publicznego upokorzenia. Ogromna ilość badań psychologicznych dowodzi, że nagrody stanowią bardziej skuteczny czynnik motywujący niż kara- nie. Istnieją również pokaźne dowody na to, że ludzie i zespoły ludzi uczą się i działają znacznie skuteczniej i efektywniej, kiedy ich miej- sce pracy nie jest przesiąknięte strachem. Istnieją jednak także ba- dania psychologiczne — że przywołamy tu chociażby słynnego psy- chologa B. F. Skinnera — pokazujące, że choć to motywacja mniej skuteczna niż nagrody, ludzie będą się starać także po to, aby unik- nąć poniesienia kary. Słynni socjologowie, jak na przykład Erving Goffman, pokazali również, że ludzie dołożą wielu starań, aby uniknąć publicznego zawstydzenia. Wielu słynnych liderów wpoiło swoim podwładnym uczucie stra- chu przed karą, szyderstwem, pogardą oraz poniżeniem i osiągnęli dobre rezultaty. Rod Kramer opisywał, jak słynący ze swojej szorstkości generał armii amerykańskiej George S. Patton ćwiczył swój gniewny wyraz twarzy, stojąc przed lustrem, ponieważ „chciał, aby było to najbardziej jak to tylko możliwe przerażające i groźne oblicze”. Żoł- nierze Pattona bali się jego gniewu, ale też walczyli najlepiej, jak tylko 166 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM mogli, ponieważ podziwiali jego odwagę i nie chcieli go rozczarować. Kramer opisuje także, że laureat Nagrody Nobla James Watson (który wspólnie z Francisem Crickiem odkrył strukturę DNA) „na wszyst- kie strony emanował pogardą”, często „unikał zwyczajnej kurtuazji i uprzejmej rozmowy” i że czasem „bywał brutalny”. Watson zastra- szał swoich konkurentów — naukowców, których postrzegał jako pozbawionych wyobraźni „kolekcjonerów znaczków pocztowych” — jednak zainspirował wielu spośród swoich studentów do zostania słynnymi naukowcami. Stało się tak, ponieważ — jak wyraził to je- den z nich — „zawsze stosował właściwą mieszaninę strachu i para- noi tak, że wypruwaliśmy z siebie flaki”. Liderzy, politycy oraz naukowcy, którzy są skutecznymi jełopami, rzadko kiedy zachowują się paskudnie i złośliwie przez cały czas. Ich zwolenników i uczniów zwykle przyciąga i motywuje zarówno „kij” kary oraz poniżenia, jak i „marchewka” niełatwej do zdobycia ser- deczności i uznania. Opisywałem już wybuchy złości Boba Knighta. Bywał on jednak także często serdeczny i motywował swoich graczy. Dobrze udokumentowany przez psychologów „efekt kontrastu” po- maga wytłumaczyć, dlaczego liderzy tacy jak Knight, których historia znaczona jest aktami poniżania i lekceważenia swoich podwładnych przeplatanymi serdecznością oraz nagrodami, mogą spowodować, że ich ludzie starają się i są lojalni. Powiązane z tym zagadnieniem badania dotyczące efektów tech- niki „dobry policjant, zły policjant” pokazują, że przestępcy częściej przyznają się do win, a dłużnicy częściej płacą długi, kiedy mają do czynienia z jednoczesnym oddziaływaniem „czynnika” przyjemnego, jak i nieprzyjemnego lub z jedną osobą, której zachowanie waha się od nieprzyjemnego do miłego. Kontrast sprawia, że groźba, jaką niesie ze sobą zły policjant, staje się jeszcze bardziej przerażająca (a w związku z tym kara i upokorzenie bardziej dotkliwe), dobry policjant wydaje się natomiast serdeczniejszy i rozsądniejszy (czyli jest kimś, kogo warto spróbować usatysfakcjonować), niż ma to miejsce w sytuacjach, kiedy napotyka się albo złego, albo dobrego policjanta osobno. W po- Zalety jełopów 167 dobny sposób motywujący wpływ Knighta na jego graczy był praw- dopodobnie wzmocniony poprzez takie właśnie pomieszanie złośli- wości i serdeczności — skłaniając ich do zrobienia wszystkiego, co tylko w ich mocy, aby uniknąć jego dotkliwego gniewu i rozkoszować się słodką nagrodą od niego otrzymaną. Kramer wyciąga wniosek, że podobny rodzaj motywacji powoduje, iż ludzie pracujący z Jobsem starają się, jak tylko mogą, osiągać jak najlepsze, niemal perfekcyjne wyniki. Jobs okazuje ogromne zaufanie do swoich ludzi (i siebie sa- mego), ale też straszliwe rozczarowanie, jeśli zawiodą. Jak ujął to jeden z byłych pracowników firmy Pixar: „Po prostu bałeś się go zawieść. Wierzył w ciebie tak bardzo, że sama myśl o tym, że mógłbyś go roz- czarować, była dla ciebie nie do zniesienia”. PRZYWOŁYWANIE DO PORZĄDKU NIESPRAWIEDLIWYCH, BEZMYŚLNYCH ORAZ LENIWYCH LUDZI Niestety, nawet jeśli nie jesteś autentycznym jełopem, jeśli po- gardzasz ludźmi, którzy zasługują na taką etykietkę, i unikasz ich jak zarazy, zdarzają się sytuacje, kiedy odgrywanie roli chwilowego jeło- pa może być użyteczne i może pomóc Ci zdobyć to, czego chcesz, lub co Ci się należy. Przyjemnie jest przebywać z ludźmi uprzejmymi, którzy nigdy się nie skarżą i nie kłócą, ale tego rodzaju popychadła często stają się ofiarami nieprzyjemnych, obojętnych lub chciwych osób. Jest wiele dowodów świadczących, że — jak to mawiają — to koło, które skrzypi najgłośniej, zostanie naoliwione. Dla przykładu, jeśli nie zaprotestujesz, kiedy Twoja firma ubez- pieczeniowa odmówi zapłacenia rachunku za usługi medyczne, szan- se, że zmienią oni swoją decyzję i wyślą Ci czek w późniejszym termi- nie, są praktycznie zerowe. Wnoszenie skarg jednak najwyraźniej się opłaca. Niedawne badania prowadzone przez RAND Corporation i Uniwersytet Harvarda dowiodły, że 90 procent z 405 odwołań wniesio- nych przez pacjentów do amerykańskich firm ubezpieczeniowych, które odmówiły zapłacenia za wizyty na pogotowiu, ostatecznie zakończyło się opłaceniem rachunków — średnia kwota rachunku wyniosła 1 100 $. 168 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM Oczywistym jest, że zarówno dla Twojego dobrego samopoczucia, jak i dla dobra osób i firm, do których się zgłaszasz, wszelkie skargi i inne formy osiągnięcia tego, co Ci się należy, czy też przywołania kogoś do porządku powinny być działaniami uprzejmymi. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy nieuprzejme zachowanie, a nawet celowy atak gniewu zdają się być jedynymi metodami, które przemawiają do ludzi. W latach 90. dwudziestego wieku analizowałem windykatorów zajmujących się niezapłaconymi rachunkami telefonicznymi. Spędziłem godziny, przysłuchując się ich telefonicznym rozmowom z osobami zalegającymi z płatnością, przeszedłem tygodniowy kurs i przepracowa- łem około dwudziestu godzin, samemu dzwoniąc do ludzi, którzy nie uregulowali swoich rachunków za transakcje kartą Visa i MasterCard. W firmie windykacyjnej, której działanie analizowałem, uczono nas, że nie ma powodów, abyśmy atakowali wrogo nastawionych dłużników, ponieważ byli oni już wystarczająco przygnębieni. Wy- zwaniem było to, aby ich uspokoić i skierować całą ich uwagę na za- płacenie rachunku. Co więcej, uczono nas „uderzać” w tych dłużni- ków, którzy wydawali się zbyt opanowani i obojętni co do swoich niezapłaconych na czas rachunków. Umiejętni windykatorzy używali szorstkiego tonu głosu, sugerującego napięcie, wobec tych spośród dłużników, którzy zdawali się „za bardzo nie przejmować” swoimi zaległymi płatnościami; windykatorzy stosowali (zasadne) groźby, jak na przykład: „Czy chciałby pan kiedykolwiek kupić dom? Czy chciałby pan kiedykolwiek kupić samochód? Jeśli tak, lepiej będzie, jeśli na- tychmiast pan spłaci ten rachunek”. Najlepsi windykatorzy byli nie- uprzejmi wobec miłych, spokojnych czy też sprawiających wrażenie obojętnych dłużników — ponieważ pomagało to wywoływać poczu- cie, że sytuacja jest niepokojąca, „alarmująca”, oraz wrażenie, że „sprawa jest pilna”. Zdarzają się również sytuacje, że ludzie są tak głupi albo niekom- petentni, albo głupi i niekompetentni zarazem, że jedynym sposobem pozwalającym na uzyskanie skutecznego efektu jest zaplanowany i wy- korzystany w celach taktycznych wybuch gniewu. Nawet ci spośród Zalety jełopów 169 nas, którzy nie zaliczają wpadania w szał do zasadniczych umiejętności zawodowych, czasami dają się ponieść nerwom, kiedy zawodzą wszel- kie inne sposoby. Przywołam tu dla przykładu moje doświadczenia związane z rodzinnym powrotem z Florencji we Włoszech. Zatrzy- mywaliśmy się po drodze w Paryżu. Kiedy dotarliśmy na lotnisko we Florencji, przedstawicielka Air France powiedziała nam, że nie może nam wydać kart pokładowych na odcinek lotu z Paryża do San Francisco (później inny pracownik Air France powiedział, że mogła nam wydać te karty, ale pewnie „jej się nie chciało”). Nasz lot do Paryża był tak bardzo spóźniony, że mieliśmy niecałe trzydzieści mi- nut na długą wędrówkę przez ogromne paryskie lotnisko, pokonanie wielu bramek bezpieczeństwa i zdobycie pięciu kart pokładowych. Dotarliśmy do punktu odpraw pasażerów tranzytowych na około piętnaście minut przed odlotem samolotu. Za kontuarem stało chyba z ośmiu pracowników, nie było kolejki, po prostu rozmawiający ze sobą nawzajem pracownicy. Spędziliśmy kilka minut, grzecznie cze- kając i próbując zwrócić ich uwagę na naszą trudną sytuację, po któ- rym to czasie zwróciłem się do mojej żony i dzieci i powiedziałem im: „Muszę zacząć na nich krzyczeć; nie mam innego wyjścia i przestanę, gdy tylko zaczną nas obsługiwać”. Zacząłem więc wrzeszczeć o tym, jak bardzo jesteśmy spóźnieni, jak źle nas dotychczas traktowano i że muszą nam natychmiast pomóc. Byłem naprawdę krzykliwy i nie- przyjemny. Kiedy koniec końców zwrócili uwagę na nasz problem, dotarło do nich, jak bardzo jesteśmy spóźnieni, i nagle zaczęli się miotać. Kiedy tylko zaczęli nas obsługiwać, zamknąłem się, wycofa- łem, odchodząc od lady, i przeprosiłem moje dzieci, tłumacząc im jeszcze raz, że był to zaplanowany i taktyczny wybuch gniewu. Moja opanowana, miła i rozsądna żona zajęła się kontaktami z obsługą (czyli był w tym wszystkim także element strategii dobry policjant – zły policjant). Przygotowano dla nas szybko karty pokładowe, wska- zano wyjście i powiedziano: „Biegnijcie tak szybko, jak tylko możecie, i może zdążycie”. Z trudem, ale rzeczywiście udało nam się zdążyć. 170 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM Spoglądając na ten incydent z perspektywy czasu, naprawdę nie mam pojęcia, co innego mogłem zrobić, aby spowodować, żeby ci obojętni i tępi pracownicy Air France zwrócili uwagę na naszą trud- ną sytuację — dopóki nie zacząłem na nich wrzeszczeć, traktowali nas jak powietrze. Wniosek: Niektóre z zalet zachowywania się jak jełop są rzeczywiste, jednak wiele spośród nich to niebezpieczne złudzenia Prawdą jest, niestety, że czasami zachowywanie się jak jełop ma swoje zalety. Spuszczenie ze smyczy drzemiącego w Tobie drania może pomóc Ci zdobyć władzę, pokonać rywali, wykorzystując lęk przed karą, zmotywować innych do działania oraz przywołać do porządku jakichś tępych i niekompetentnych ludzi. Trzeba też przyznać, że odpła- cenie pięknym za nadobne jakiemuś innemu jełopowi również może sprawić, że poczujesz się dobrze, i ogólnie może dobrze wpłynąć na Twoje samopoczucie. Ma to także inne zalety. Usprawiedliwieniem zachowywania się jak jełop może być na przykład sytuacja, gdy chcesz mieć spokój, być pozostawionym samemu sobie — czy to dlatego, że jesteś zajęty i nad czymś pracujesz, czy też masz już dość innych ludzi. Wówczas nie- przyjemne spojrzenia, burkliwe odpowiedzi czy też inne formy gbu- rowatości są znakomitymi sposobami, aby odpędzić intruzów. Przez lata obserwowałem, jak wykładowcy na Uniwersytecie Stanforda, którzy witali gości warknięciem, zdają się być zdolni do pracy w spo- koju w swoich biurach, kiedy nikt im nie przeszkadza, podczas gdy ci, którzy każdego niezapowiedzianego gościa witają uśmiechem, muszą borykać się z nieustannym przepływem studentów, innych wykładowców oraz współpracowników. W tym przypadku również działa technika „dobry policjant, zły policjant”. Kilka lat temu pra- cowałem ze współautorką, która kiedy ktoś pukał do drzwi mojego biura, gdy pracowaliśmy, zwykle witała wchodzącego nieuprzejmym spojrzeniem i postawą ze skrzyżowanymi ramionami. Goście zazwy- Zalety jełopów 171 czaj trafnie odczytywali jej komunikat i nie pozostawali w biurze długo, mając do czynienia z takim traktowaniem, a co więcej, rzadko kiedy wracali. W rezultacie jej wrogie zachowanie sprawiło, że przez wszystkich tych gości byłem postrzegany jako miły facet, a mimo to mogłem wykonać moją pracę! Wyodrębniłem najważniejsze wnioski wynikające z tego roz- działu i zebrałem je w krótką listę. Jeśli chcesz być jełopem dla dobra własnego i swojej organizacji, przeczytaj zamieszczone poniżej zesta- wienie — „Czy chcesz być skutecznym jełopem?”. Powinienem Cię jednak ostrzec, jak już zrobiłem to na początku tego rozdziału, że opisane tu myśli są z natury swojej niebezpieczne. Destrukcyjnie na innych działające dranie mogą wykorzystać te rzekome zalety, aby usprawiedliwiać i gloryfikować własne wstrętne metody działania. Na- tomiast masa dowodów (patrz rozdział 2.) pokazuje, że jełopy, a zwłasz- cza autentyczne jełopy, wyrządzają znacznie więcej złego niż dobrego. CZY CHCESZ BYĆ SKUTECZNYM JEŁOPEM? Podstawowe wskazówki 1. Okazywanie gniewu, a nawet złośliwości, może być skuteczną metodą zdobywania oraz utrzymywania władzy. Wspinaj się na szczyt, rozpychając się łokciami i spychając swoich współpracowników z drogi, okazując gniew zamiast przygnębienia lub doskonaląc „generalskie oblicze”, jak George S. Patton. 2. Złośliwość i zastraszanie są szczególnie skutecznymi metodami poskramiania rywali. Idź w ślady legendy baseballu Ty Cobba i odnieś sukces, warcząc na innych, tyranizując, poniżając, grożąc i psychologicznie osłabiając swoich przeciwników. 3. Jeśli poniżasz swoich ludzi, aby ich zmotywować, pamiętaj, aby stosować poniżanie zamiennie (przynajmniej czasami) z zachęcaniem i nagradzaniem. Stosuj na zmianę kij i marchewkę; kontrast pomiędzy nimi sprawi, że Twój gniew będzie wydawać się jeszcze bardziej dotkliwy, a Twoja sporadyczna życzliwość jeszcze słodsza. 172 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM 4. Stwórz „toksyczny tandem”. Jeśli jesteś nieuprzejmy, stwórz zespół z kimś, kto potrafi ułagodzić innych, posprzątać, gdy Ty narozrabiasz, i czerpać korzyści oraz wyegzekwować dodatkowy wysiłek od innych, ponieważ są oni tak bardzo wdzięczni „dobremu policjantowi”. Jeśli jesteś „zbyt miły”, możesz „wynająć jakiegoś drania”, na przykład doradcę, menadżera z firmy oferującej czasowych pracowników albo prawnika. 5. Zachowywanie się jak jełop przez cały czas nie będzie przynosiło efektów. Skuteczne jełopy posiadają zdolność korzystania ze swojego jadu we właściwych momentach i wycofywania się, gdy ich ofiary otrzymały już wystarczającą dawkę destrukcyjnego zachowania i poniżenia. Istnieją z całą pewnością odnoszące sukcesy jełopy, ale nie musisz zachowywać się jak drań, aby odnieść zawodowy sukces czy kierować dobrze prosperującą organizacją. Jest wiele serdecznych i przyjaznych osób, które mogą dowieść prawdziwości tego stwierdzenia. Myślę tutaj o takich odnoszących sukcesy w biznesie liderach jak A.G. La- fley z Procter Gamble, John Chambers z Cisco, Richard Branson z Virgin czy Anne Mulcahy z Xerox. Mam tu też na myśli Ophrę Winfrey czy też jedną z najbardziej życzliwych i uprzejmych super- gwiazd wszech czasów — Elvisa Presleya. Warto również zwrócić uwagę na fakt, że w ostatnich latach wiele osób mających reputację korporacyjnych tyranów straciło pracę, przynajmniej po części z po- wodu swojego poniżającego dla innych zachowania. Do przykładów można zaliczyć Michaela Eisnera z firmy Disney, Lindę Wachner z Warnaco czy Ala Dunlapa z Sunbeam. Mówiąc ogólniej, firmy i organizacje, które przyciągają pozytywne relacje oraz troskliwość, a „odpychają” strach, przyciągają też do sie- bie wyjątkowe talenty, ponoszą niższe koszty w związku z mniejszą rotacją pracowników, rzadziej dochodzi tam do dysfunkcyjnego we- wnętrznego współzawodnictwa, prześcigają one też zewnętrzną kon- kurencję. Okazuje się, że firmy mogą zdobyć przewagę nad konku- rentami, oferując swoim ludziom osobisty szacunek, szkoląc ich, jak być skutecznymi, ale też ludzkimi menadżerami, zapewniając im wystar- Zalety jełopów 173 czająco dużo czasu i możliwości, aby mogli troszczyć się o swoją ro- dzinę, i jedynie w ostateczności uciekając się do zwolnień. Mogą również sprawiać, aby organizacja była miejscem, gdzie wyrażanie obaw, testowanie nowych rozwiązań oraz otwarta rozmowa o poraż- kach nie wiążą się z żadnym ryzykiem. Znalezienie się na liście „100 najlepszych pracodawców” magazynu „Fortune” wiąże się z wyjąt- kowymi wynikami finansowymi. Liczne studia i analizy dokonywane przez uznanych naukowców, takich jak Mark Huselid z Rutgers oraz Charles O’Reilly III i Jeff Pfeffer z Uniwersytetu Stanforda, wskazują na dowody potwierdzające, że traktowanie ludzi z szacunkiem i w godny sposób — a nie wyznawanie poglądu, że biznes to obniżanie standardów i kosztów za wszelką cenę — przynosi długotrwałe korzyści finansowe. Wszystko to prowadzi do postawienia trudnego pytania: Dlaczego tak wielu ludzi zachowuje się jak jełopy i wierzy, że jest to, mówiąc ogólnie, skuteczny sposób, mimo że istnieje tak wiele dowodów na to, iż jest to ze wszech miar głupia metoda działania? Przeczucie podpowiada mi, że wielu jełopów jest zaślepionych połączeniem kilku czynników związanych z ludzkim sposobem oceniania i życiem orga- nizacji. Jeśli martwisz się, że Ty sam lub ktoś inny, kogo znasz, ma problem z takim właśnie złudnym postrzeganiem skuteczności, przej- rzyj zamieszczoną przeze mnie poniżej listę „Dlaczego jełopy oszukują samych siebie?”, która oparta jest na trzech głównych „słabych punktach”. Pierwszy „słaby punkt” polega na tym, że choć większość drani odnosi sukces raczej pomimo, a nie z powodu swoich plugawych metod, błędnie wyciągają oni wniosek, że to ich złośliwość stanowi główną przyczynę sukcesu, jaki odnieśli. Jednym z powodów, dla któ- rych tak się dzieje, jest to, że — jak dowodzi tego wiele badań psy- chologicznych — większość ludzi szuka raczej tych zdarzeń i faktów, które potwierdzają ich opinie, i o nich pamięta, równocześnie uni- kając faktów zaprzeczających troskliwie przez nich pielęgnowanym przekonaniom. Interesującego przykładu dostarczyć może tutaj za- wodowy hokej na lodzie. Ludzie związani z tym sportem są przekonani, 174 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM że im więcej na lodowisku bójek i starć, tym więcej meczów zostanie wygranych, ponieważ przeciwnicy są fizycznie i psychicznie zastra- szeni. A jednak badania, które objęły ponad cztery tysiące meczów National Hockey League rozegranych pomiędzy 1987 a 1992 rokiem, pokazują, że im więcej na lodowisku było bójek (co można zmierzyć ilością przyznanych kar), tym więcej było przegranych meczów. Bójki mogą wprawdzie pomóc drużynie w inny sposób, ponieważ jak po- wiedział to redakcji „The New York Times” Don Cherry (najsłyn- niejszy prezenter hokeja w Kanadzie): „Gracze je lubią, lubią je kibice, lubią je też trenerzy”. A jednak najlepsze dowody sugerują, że mniej bójek oznacza więcej wygranych, nawet jeśli większość osób mających do czynienia z tym sportem jest innego zdania. Kolejny „słaby punkt” związany jest z tym, że ludzie mylą strate- gię, która pomogła im zdobyć władzę, ze strategią najlepszą dla kie- rowania zespołem lub firmą. Jak już widzieliśmy, istnieją dowody na to, że — zwłaszcza w miejscach, gdzie panują nieuprzejmość i współ- zawodnictwo — zastraszanie oraz poniżanie innych może pomóc zdobyć władzę. Problem jednak w tym, że skuteczność zespołu oraz organizacji zależy od zdobycia zaufania i umiejętności współpracy z ludźmi wewnątrz i na zewnątrz firmy. Kiedy szefowie poniżają swoich podwładnych i traktują partnerów z innych firm, dostawców, klientów jak wrogów, a nie jak cennych przyjaciół, ich organizacja na tym cierpi. Podli ludzie, którzy bez wahania wbiją ci nóż w plecy, czasami łokciami torują sobie drogę do władzy i wykorzystują poniżające in- nych zachowania, aby ochronić swoją pozycję. Jednak jeśli nie zmie- nią swoich destrukcyjnych metod i reputacji siejącego strach tyrana, będzie im trudno zdobyć zaufanie i współpracowników niezbędnych do stworzenia najlepszego zespołu i osiągnięcia najwyższych wyników. Trzeci „słaby punkt” wywodzi się z metod obrony, jakie „do- świadczone” ofiary często wykorzystują, aby chronić się przed okrut- nymi i mściwymi zachowaniami swoich prześladowców. Metody te mają swój efekt uboczny polegający na tym, że powodują, iż jełopy nie dowiadują się o szkodach, jakie wyrządzają. Na początek ofiary Zalety jełopów 175 uczą się unikać jadu swoich prześladowców, przekazując im jedynie dobre wiadomości i milcząc na temat niekorzystnych, czy też nawet ukrywając je. To z kolei napędza złudne mniemanie danego jełopa co do własnej skuteczności. Ludzie uczą się również „grać”, kiedy ta- ki tyran przygląda się ich zachowaniu i pracy. Drastycznie zmieniają swój sposób zachowania, kiedy ich szef czy też inna „ważna” osoba obserwuje ich pracę, a kiedy tylko tyran się oddala, powracają do „niewłaściwych” spraw. Tak więc ciemięzcy idą przez życie w poczu- ciu, że inspirują i wywołują skuteczne działania, podczas gdy w rze- czywistości dzieje się tak tylko w tych rzadkich chwilach, kiedy fi- zycznie narzucają swoją obecność własnym podwładnym. Osoby, które mają doświadczenie w „radzeniu sobie z szefem jełopem”, uczą się również, że ich przetrwanie zależy od tego, czy będą potrafiły uchro- nić się przed winą, upokorzeniem oraz wzajemnymi oskarżeniami, a nie od tego, czy robią to, co mogłoby być najlepsze dla ich firmy. Również osoby z zewnątrz uczą się, jak przetrwać rządy drani, a nawet jak świetnie w ich czasie prosperować. Dobrym przykładem jest tu „podatek od jełopa”. Przeprowadziłem rozmowy z kilkoma biznesowymi doradcami, technikami zajmującymi się naprawianiem sprzętu komputerowego, hydraulikami. Wszyscy oni obciążają nie- uprzejmych klientów, którzy zwykle nie mają o tym pojęcia, dodat- kowymi kosztami. Ten „podatek od jełopa” ma dwojakie działanie: po pierwsze przegania nieuprzejmych klientów, a po drugie, jeśli ów klient zapłaci sugerowaną cenę — powiedzmy dwa razy tyle, ile normalnie wziąłbyś za daną usługę — możesz usprawiedliwić to sam przed sobą, mówiąc sobie: „Może i jest jełopem, ale ukarałem go za to, równocześnie odnosząc korzyść”. I w tym przypadku również drań płaci „grzywnę” — albo nie jest w stanie przyciągnąć najlepszych lu- dzi, albo płaci więcej za ich usługi — nawet jeśli nie jest świadomy szkód, jakie sam sobie wyrządza. Jełopy nie zdają sobie również często sprawy z tego, że za każdym razem, kiedy kogoś poniżają poprzez, powiedzmy, nieprzyjemne spoj- rzenie, podły żart, dokuczanie komuś, traktowanie kogoś jak powietrze 176 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM czy też przesadne uwydatnianie i podkreślanie po raz kolejny własnej ważności — lista ich wrogów staje się dłuższa i dłuższa każdego dnia. Strach zmusza ich do milczenia przynajmniej przez pewien czas. Jed- nak ich liczba oraz siła rosną i będą oni czekać przyczajeni, aż wyda- rzy się coś, co osłabi pozycję tyrana, jak chociażby gorsze wyniki fir- my czy jakiś mały skandal. Wtedy rzucą się do ataku. Bycie u władzy zawsze wiąże się z tym, że kogoś się drażni, że kogoś się do siebie zrazi — to nieuniknione, jednak osoby sprawiające wrażenie zimnych, nieprzyjemnych oraz nieuprzejmych ludzi często wywołują więcej wrogości i mają więcej wrogów, niż sobie z tego zdają sprawę. DLACZEGO JEŁOPY OSZUKUJĄ SAMYCH SIEBIE? Czy ulegasz złudzeniu skuteczności? 1. Ty i Twoja organizacja jesteście skuteczni i efektywni raczej pomimo, a nie z powodu tego, że jesteś poniżających innych draniem. Popełniasz błąd, przypisując odniesiony sukces swoim podłym sposobom działania, a nie dostrzegając, że w rzeczywistości Twoje poniżające zachowania podkopują wyniki, jakie osiągasz. 2. Mylisz swoje zwieńczone sukcesem starania o zdobycie władzy ze zwycięstwem organizacji. Umiejętności, dzięki którym udało Ci się zdobyć wpływową pozycję, są inne od tych, jakie są potrzebne, aby dobrze tę władzę sprawować, a często wręcz stanowią ich przeciwieństwo. 3. Sprawy wyglądają źle, ludzie po prostu przekazują Ci tylko dobre wiadomości. Symptom „zastrzelcie tego, który przyniósł złą wiadomość” oznacza, że ludzie boją się przekazywać Ci niekorzystne wiadomości, ponieważ obarczysz ich winą i upokorzysz. Tak więc myślisz, że sprawy mają się świetnie, nawet wtedy, gdy wokół roi się od problemów. 4. Ludzie udają, gdy znajdujesz się w pobliżu. Strach sprawia, że ludzie wykonują „to, co trzeba”, gdy ich obserwujesz. Jednak gdy tylko się oddalasz, powracają do mniej efektywnych czy wręcz destrukcyjnych zachowań, których nie masz możliwości dostrzec. Zalety jełopów 177 5. Ludzie pracują bardziej po to, aby uniknąć Twojego gniewu, niż dla dobra organizacji. Jedynymi pracownikami, którzy są w stanie przetrwać Twój styl zarządzania, są ci, którzy cały swój wysiłek koncentrują na uniknięciu obarczenia winą, a nie na rozwiązywaniu problemów. 6. Płacisz „podatek od jełopa”, choć nie zdajesz sobie z tego sprawy. Jesteś takim draniem, że ludzie zgadzają się pracować dla Ciebie i dla Twojej firmy tylko wtedy, jeśli zapłacisz im wyższe stawki. 7. Twoi wrogowie milczą (na razie), jednak ich lista staje się coraz dłuższa. Twoje poniżające zachowania oznaczają, że dzień pod dniu zrażasz do siebie więcej osób, nie zdając sobie z tego sprawy. Twoi wrogowie nie mają w tej właśnie chwili wystarczającej siły, aby Cię pokonać, ale czekają przyczajeni, by się Ciebie pozbyć. Na zakończenie chciałbym bardzo jasno wyrazić moje osobiste zdanie na ten temat. Nawet jeśli unikanie, usuwanie oraz próby zmian podłych i poniżających ludzi nie miałyby żadnych zalet dla osiągnięć organizacji, nadal chciałbym, aby organizacje wprowadzały zasadę unikania jełopów. Książka ta nie została pomyślana jako po prostu obiektywne podsumowanie teorii oraz badań dotyczących sposobów, w jakie jełopy podkopują skuteczność działania organiza- cji. Napisałem ją, ponieważ moje własne życie oraz życie ludzi, na któ- rych mi zależy, jest zbyt krótkie i cenne, aby spędzać nasze dni w oto- czeniu drani. I mimo że nie zawsze mi się to udaje, czuję się zobowiązany do tego, aby powstrzymywać drzemiącego we mnie drania od wyrządza- nia innym krzywdy. Zastanawia mnie, dlaczego tak wielu jełopów kompletnie nie zauważa faktu, że wszystko, co mamy na tej ziemi, to dni naszego życia, a w przypadku wielu z nas ogromna część tego ży- cia upływa na wykonywaniu pracy i kontaktach z innymi ludźmi. Steve Jobs słynie z powiedzenia: „To sama podróż jest nagrodą”, jednak moim zdaniem, choć podziwiam jego osiągnięcia, mam wra- żenie, że nie zrozumiał sensu tego zdania. Koniec końców każdy z nas umrze i jakiekolwiek byłyby „racjonalne” zalety bycia jełopem, wolę 178 BIURKO W BIURKO Z JEŁOPEM unikać spędzania dni mojego życia na pracy z podłymi draniami i nie przestanę pytać, dlaczego tak wielu z nas toleruje, usprawiedliwia i gloryfikuje tak bardzo poniżające zachowania tak wielu ludzi.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Biurko w biurko z jełopem. Sztuka przetrwania w biurze
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: