Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00362 007095 14486289 na godz. na dobę w sumie
Błędy medyczne - odpowiedzialność prawna lekarza i placówki medycznej. Jak uniknąć kosztownych pułapek - ebook/pdf
Błędy medyczne - odpowiedzialność prawna lekarza i placówki medycznej. Jak uniknąć kosztownych pułapek - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 154
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2661-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> medyczne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Praktyczny poradnik dotyczący odpowiedzialności prawnej lekarza i placówki medycznej w procesie leczenia pacjentów. Podpowiada, jak bezpiecznie wykonywać zawód lekarza i menedżera w kontekście wymogów prawa, tak aby w przypadku ewentualnego procesu sądowego móc skutecznie się bronić przed nieuzasadnionymi roszczeniami ze strony pacjentów i ich rodzin.

Autorką książki jest Agnieszka Sieńko - radca prawny, specjalista prawa ochrony zdrowia, prawa pracy oraz prawa zamówień publicznych. Jest także pracownikiem naukowo - dydaktycznym Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Jest doświadczonym szkoleniowcem, autorem licznych publikacji z zakresu prawa ochrony zdrowia i prawa pracy – w tym książkowych. Doświadczenia zawodowe zdobywała jeszcze w Branżowej Kasie Chorych dla Służb Mundurowych, w Departamencie Polityki Zdrowotnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego, wreszcie w publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej. Obecnie w ramach własnej kancelarii prowadzi obsługę podmiotów leczniczych, w tym dużych szpitali publicznych. Zajmuje się także obsługą prawną innowacyjnych projektów dedykowanych rynkowi usług medycznych, a realizowanych ze środków zewnętrznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Agnieszka Sieńko Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej Jak uniknąć kosztownych pułapek i i l ł B ę d y m e d y c z n e – o d p o w e d z a n o ś ć l e k a r z a i p a c ó w k i l m e d y c z n e j 5 1 V O U Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej Jak uniknąć kosztownych pułapek Autor: Agnieszka Sieńko Radca prawny, specjalista prawa ochrony zdrowia, prawa pracy oraz prawa zamówień publicznych. Pracownik naukowo-dydaktyczny Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Jest doświadczonym szkoleniowcem, autorem licznych publikacji z zakresu prawa ochrony zdrowia i prawa pracy – w tym książkowych. Doświadczenia zawodowe zdobywała jeszcze w Branżowej Kasie Chorych dla Służb Mundurowych, w Departamencie Polityki Zdrowotnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego, wreszcie w publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej. Obecnie w ramach własnej kancelarii prowadzi obsługę podmiotów leczniczych, w tym dużych szpitali publicznych. Zajmuje się także obsługą prawną innowacyjnych projektów dedykowanych rynkowi usług medycznych, a realizowanych ze środków zewnętrznych. Redakcja: Anna Rubinkowska Redaktor naczelna grupy czasopism: Aldona Kapica Menedżer produktu: Alina Sulgostowska Kierownik marketingu i sprzedaży: Julita Lewandowska-Tomasiuk Zdjęcie na okładce: fotolia.pl Korekta: Zespół Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski Druk: MDruk Skład i łamanie: Dariusz Ziach ISBN 978-83-269-2661-7 Copyright by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2013 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa, tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: cok@wip.pl NIP: 526-19-92-256, KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, Wysokość kapitału zakładowego 200.000 zł. Publikacja „Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej. Jak uniknąć kosztownych pułapek” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyż- szym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej. Jak uniknąć kosztownych pułapek” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków. Spistreści Spis treści Wstęp ................................................................................................................. 5 1. Podstawy prawne wykonywania zawodu lekarza w kontekście odpowiedzialności za błędy medyczne ............................................................ 7 1.1. Karta praw pacjenta z praktycznym komentarzem ...................................... 8 1.2. Karta praw lekarza z praktycznym komentarzem ....................................... 11 1.2.1. Prawo wyboru metody postępowania terapeutycznego ................. 12 1.2.2. Przywilej terapeutyczny ................................................................... 12 1.2.3. Prawo do nieinformowania pacjenta ............................................... 14 1.2.4. Prawo do odmowy leczenia ............................................................. 14 1.2.5. Klauzula sumienia ............................................................................ 16 1.2.6. Prawo udzielania świadczeń bez zgody pacjenta ............................. 17 1.2.7. Prawo do zmiany zakresu operacji .................................................. 18 1.2.8. Prawo lekarza do wypoczynku ......................................................... 19 1.2.9. Prawo do ochrony dóbr osobistych ................................................. 19 2. Zasady wykonywania zawodu lekarza ........................................................... 21 3. Prawa pacjenta – katalog z praktycznym komentarzem ................................ 23 3.1. Prawo do świadczeń zdrowotnych ............................................................. 24 3.2. Prawo do transparentnej kolejki ................................................................ 29 3.3. Prawo do świadczenia nagłego ................................................................. 35 3.4. Prawo do świadczeń w należytych warunkach .......................................... 38 3.5. Prawo do informacji ................................................................................... 42 3.6. Prawo pacjenta do tajemnicy informacji z nim związanych ...................... 47 3.7. Prawo do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych............ 48 3.8. Prawo do poszanowania godności i intymności pacjenta ......................... 53 3.9. Prawo do dokumentacji medycznej ........................................................... 54 3.10. Prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza ....... 55 3.11. Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego ........................... 61 3.12. Prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej .................................................. 64 3.13. Prawo pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie ............................................................................................... 65 4. Znaczenie i rodzaje błędów medycznych w przebiegu procesu leczenia .......... 67 4.1. Zasady postępowania w przypadku zgłoszenia roszczeń przez pacjentów ... 69 3 Błędymedyczne–odpowiedzialnośćlekarzaiplacówkimedycznej 5. Dokumentacja medyczna – zasady prowadzenia ........................................... 73 5.1. Dokumentowanie przebiegu terapii i czynności towarzyszących .............. 74 5.2. Instytucja zgody zastępczej, ingerencja sądu w terapię ............................. 76 5.3. Zasady dokonywania wpisów w dokumentacji medycznej ....................... 78 5.4. Wypis pacjenta ze szpitala i karta informacyjna ......................................... 80 5.5. Udostępnianie dokumentacji medycznej ................................................... 90 5.6. Formy udostępniania dokumentacji medycznej i zasady odpłatności ....... 93 5.7. Podmioty uprawnione do dostępu do dokumentacji medycznej .............. 94 5.8. Zabezpieczenie dokumentacji medycznej ................................................. 99 6. Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej ............................................. 105 6.1. Ubezpieczenie szpitali od zdarzeń medycznych ...................................... 109 7. Postępowanie sądowe i pozasądowe w sprawie dochodzenia roszczeń za błędy medyczne ...................................................................................... 111 7.1. Postępowanie pozasądowe ...................................................................... 111 7.2. Postępowanie przed sądem cywilnym .................................................... 114 7.3. Postępowanie przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych ...................................................................... 118 Podstawa prawna .................................................................................................. 120 8. Wzory dokumentów .....................................................................................127 8.1. Zgoda na działanie medyczne ...................................................................127 8.2. Zgoda na znieczulenie ..............................................................................129 8.3. Oświadczenia pacjenta .............................................................................132 8.4. Wniosek do sądu o wydanie zgody zastępczej ..........................................136 8.5. Zawiadomienie sądu rodzinnego o wykonaniu zabiegu u osoby nieprzytomnej ...........................................................................................137 8.6. Protokół konsylium lekarskiego dotyczący przerwania reanimacji ...........138 8.7. Wnioski o udostępnienie dokumentacji medycznej ..................................140 8.8. Odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej ...................................144 8.9. Przekazanie roszczenia ubezpieczycielowi ................................................145 8.10. Odpowiedzi na pozew sądowy – przykłady ...............................................146 8.11. Zawiadomienie prokuratury o podejrzeniu znęcania się nad członkiem rodziny ..............................................................................151 4 WSTĘP Oddajemy w Państwa ręce praktyczny poradnik dotyczący odpowie- dzialności prawnej lekarza i placówki medycznej w procesie leczenia pa- cjentów. Zawiera on wiele wskazówek dotyczących tego, jak bezpiecznie wykonywać zawód lekarza i menedżera placówki medycznej w kontekście wymogów prawa, tak aby w przypadku ewentualnego procesu sądowego móc skutecznie bronić się przed nieuzasadnionymi roszczeniami ze strony świadczeniobiorców. Publikacja opisuje podstawowe prawa lekarza, w tym prawo wyboru metody postępowania terapeutycznego czy odmowy leczenia. Podpowiada, jak stosować klauzulę sumienia i kiedy udzielać świadczenia bez zgody pacjenta, aby nie narazić się na późniejsze zarzuty z jego strony. Mimo że nie istnieją żadne szczególne regulacje, które można by nazwać kartą praw lekarza, można je uporządkować w kontekście więzi z pacjentem. W kolejnych rozdziałach opracowanie przedstawia prawa pacjenta, m.in. prawo do informacji, tajemnicy, wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych, dokumentacji medycznej. Ich skatalogowanie wskazuje medykom i menedżerom zakres wiedzy niezbędny do bezpiecz- nego prowadzenia działalności i wykonywania zawodu. Nie bez znaczenia z tego punktu widzenia jest również rzetelne pro- wadzenie dokumentacji medycznej czy znajomość rodzajów błędów me- dycznych, czemu autorka również poświęca wiele uwagi. W dalszej części publikacja podpowiada, na co zwrócić uwagę, wybie- rając rodzaj polisy ubezpieczeniowej – zarówno od odpowiedzialności 5 cywilnej, jak i od zdarzeń medycznych – mimo że ta do 1 stycznia 2016 r. pozostaje dobrowolna. Wskazuje najskuteczniejsze i najszybsze sposoby rozwiązywania spo- rów związanych z roszczeniami ze strony pacjentów, które pomagają uniknąć kosztownych procesów sądowych. Zawiera też wzory dokumen- tów stosowanych w codziennej praktyce lekarskiej, a także te niezbędne w przypadku postępowania o dochodzenie roszczeń za błędy medyczne w sądzie czy przed wojewódzką komisją ds. orzekania o błędach medycznych. Opracowanie charakteryzuje przystępność języka wolnego od nad- miernych analiz prawnych. W książce położono nacisk na wskazania praktyczne opracowane przez prawnika współpracującego wyłącznie z medykami od kilkunastu lat. 6 Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej 1. PODSTAWY PRAWNE WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA W KONTEKŚCIE ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA BŁĘDY MEDYCZNE Proces leczenia można rozpatrywać w wielu warstwach. W mojej oce- nie zasadnicza, podstawowa jest relacja, jaka powstaje między pacjentem a lekarzem. W teorii powiada się, że to więź oparta na zaufaniu. Podzie- lam w pełni to stanowisko. Z perspektywy prawa cywilnego umowa, do której zawarcia dochodzi w istocie między lekarzem a pacjentem, jest umową starannego działania (por. art. 734 i nast. ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny1 oraz opracowanie K. Kołakowskiego2). Takie określenie więzi obu podmiotów oznacza uprawnienie do jednoznacznego wniosku, że obowiązek (zobowiązanie wynikające z komentowanej więzi) lekarza w żadnym przypadku nie polega na wyleczeniu, lecz na leczeniu, przy dołożeniu najwyższej staranności. Większość roszczeń kierowanych przez pacjentów wobec podmiotów wykonujących działalność leczniczą dotyczy nieosiągnięcia oczekiwanego przez pacjenta skutku. Analiza treści 1 Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm. 2 [w:] S. Dmowski, M. Sychowicz, H. Ciepła, K. Kołakowski, T. Wiśniewski, C. Żuławska, J. Gu- dowski, G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, Warszawa 2011, komentarz do art. 734. 7 skarg (pozwów itp.) kierowanych do placówek medycznych pozwala także wyodrębnić grupę pacjentów niezadowolonych z jakości obsługi pielęg- nacyjno-opiekuńczej. W kontekście takiej oceny warto rozważyć prawa i powinności każdego z uczestników procesu terapeutycznego rozumia- nego jako układ dwustronny, tj. lekarz – pacjent. 1.1. Karta praw pacjenta z praktycznym komentarzem Od dnia wejścia w życie postanowień ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta3 (dalej: ustawa o prawach pacjenta) katalog praw pacjenta został uporządkowany i niewątpliwie zyskał na randze. Mimo że ustawa o prawach pacjenta nie poszerzyła go, jej pojawienie się w obrocie prawnym uprzywilejowało pacjenta w kontak- cie z lekarzem. Chciałabym stanowczo podkreślić, że jest to stwierdzenie faktu, nie zaś ocena. Według ustawy o prawach pacjenta ten ma prawo do: 1) świadczeń zdrowotnych; 2) w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świad- czeń zdrowotnych – do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryte- riach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń; 3) uzyskania świadczenia w stanie nagłym; 4) świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowia- dających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom facho- wym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych; 5) dokumentacji medycznej; 6) sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza; 7) poszanowania życia prywatnego i rodzinnego; 3 Tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 159 ze zm. 8 Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej 1.Podstawyprawnewykonywaniazawodulekarzawkontekścieodpowiedzialności... 8) opieki duszpasterskiej; 9) przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie. Prawodawca ulokował niektóre uprawnienia pacjenta także poza ustawą o prawach pacjenta. Warto sięgnąć do tych unormowań. Artykuł 5 ustawy z 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komó- rek, tkanek i narządów4 daje pacjentowi prawo do wyrażenia sprzeciwu na pobranie komórek, tkanek oraz narządów po swojej śmierci. Szczególne uprawnienia pacjenta ujęte są w ustawie z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego5. Artykuł 10a ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoba korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez szpital psychiatryczny ma prawo do pomocy w ochronie swoich praw. Ochrona taka służy również przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu. Ustawodawca powołuje nawet stanowisko rzecznika praw pacjenta szpitala psychiatrycznego. Wymienia w sposób niewyczerpujący jego zadania, do których należy w szczególności: 1) pomoc w dochodzeniu praw w sprawach związanych z przyjęciem, lecze- niem, warunkami pobytu i wypisaniem ze szpitala psychiatrycznego; 2) wyjaśnianie lub pomoc w wyjaśnianiu ustnych i pisemnych skarg tych osób; 3) współpraca z rodziną, przedstawicielem ustawowym, opiekunem praw- nym lub faktycznym tych osób; 4) inicjowanie i prowadzenie działalności edukacyjno-informacyjnej w zakresie praw osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych udzie- lanych przez szpital psychiatryczny. W rozporządzeniu ministra zdrowia z 13 stycznia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu działania rzecznika praw pacjenta szpita- la psychiatrycznego6 przedstawiono katalog zadań, które ma realizować rzecznik. Jak wynika z treści rozporządzenia, katalog nie ma charakteru wyczerpującego, o czym świadczy użycie zwrotu „w szczególności”. Wśród tych zadań wymieniono: 4 Dz.U. nr 169, poz. 1411 ze zm. 5 Tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 231, poz. 1375 ze zm. 6 Dz.U. nr 16, poz. 126 ze zm. 9 1) przyjmowanie ustnych i pisemnych skarg pacjenta przebywającego w szpitalu psychiatrycznym, skarg rodziny pacjenta, jego przedstawi- ciela ustawowego lub osoby sprawującej faktyczną opiekę nad pacjen- tem oraz ocenę zasadności skargi; 2) zapewnienie pacjentowi dostępu do informacji prawnej; 3) pomoc w sporządzeniu i złożeniu skargi do kierownika szpitala psy- chiatrycznego lub innych instytucji; 4) udzielanie pomocy pacjentowi wypisanemu ze szpitala psychiatrycz- nego, jeśli skarga została złożona podczas pobytu pacjenta w szpita- lu psychiatrycznym, a procedura rozpatrywania skargi nie została zakończona7. Pozostałe uprawnienia pacjenta szpitala psychiatrycz- nego korelują z prawami pacjenta wynikającymi z ustawy o prawach pacjenta. Na przykład hospitalizacja w szpitalu psychiatrycznym może nastąpić w zasadzie tylko za zgodą pacjenta. Wyjątkiem jest zagroże- nie dla zdrowia lub życia własnego lub innych osób. Kolejnym prawem nieujętym w ustawie o prawach pacjenta jest insty- tucja art. 41 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi8. Zgodnie z powołaną regulacją osoba zakażona HIV lub chora na AIDS może zastrzec dane pozwalające na jej identyfikację. W takim przypadku zgłoszenie lub rejestr zakażeń zawierają: 1) inicjały imienia i nazwiska lub hasło; 2) wiek; 3) płeć; 4) nazwę powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania; 5) rozpoznanie kliniczne zakażenia lub choroby zakaźnej oraz drogę zakażenia. Prawa pacjentów do ochrony dotyczących ich danych zawarte są nie tyl- ko w ustawie o prawach pacjenta, lecz także w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych9. Walor praktyczny w kontekście intencji towarzyszących tworzeniu tego opracowania mają przepisy art. 37 i nast. 7 K. Eichstaedt, P. Gałecki, K. Bobińska, Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz, Warszawa 2013, komentarz do art. 10b. 8 Tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 947. 9 Tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm. 10 Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej 1.Podstawyprawnewykonywaniazawodulekarzawkontekścieodpowiedzialności... ustawy o ochronie danych osobowych. Przede wszystkim należy wskazać, że każda osoba dopuszczona do przetwarzania danych osobowych musi legitymować się stosownym upoważnieniem nadanym przed administra- tora danych. Upoważnienia takie muszą mieć także pracownicy medyczni (lekarze, pielęgniarki, ratownicy, psychologowie, fizjoterapeuci itd.). Obo- wiązkiem nałożonym art. 39 ustawy o ochronie danych osobowych jest prowadzenie przez administratora ewidencji osób upoważnionych do przetwarzania danych medycznych. Wskazuję w tym miejscu, że tzw. per- sonel szary musi także legitymować się uprawnieniem do przetwarzania danych medycznych. Powinnością administratora jest również prowadzenie rejestru udostępniania, czyli utrwalanie, kiedy, komu i w jakim zakresie udostępniono dane medyczne. W podsumowaniu tego fragmentu pozwalam sobie odnotować, że prawa pacjenta są opisane i komentowane bardzo szeroko. Każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą ma obowiązek informowania pacjenta o jego prawach oraz respektowania tych praw. Perfekcyjne dokumentowa- nie wszelkich czynności zarówno terapeutycznych, jak i administracyjnych ma wartość porównywalną z polisą ubezpieczeniową. 1.2. Karta praw lekarza z praktycznym komentarzem W systemie prawa powszechnego próżno szukać katalogu praw lekarza. Prawodawca nie opracował żadnych szczególnych regulacji, które można by nazwać kartą praw lekarza. W mojej ocenie jednak uzasadnione jest podjęcie próby uporządkowania uprawnień lekarza ujmowanego jako strona więzi prawnej nawiązanej z pacjentem. Podmiotom wykonującym działalność medyczną, a szczególnie leka- rzom, brakuje wskazań określających w sposób sformalizowany katalog praw medyków. Dalej podejmę próbę zasygnalizowania tych najistotniej- szych z punktu widzenia bezpieczeństwa wykonywania zawodu. Zawód lekarza zalicza się do grupy zawodów tzw. wolnych. Prawo powszechne nie definiuje takiego pojęcia, poprzestając jedynie na ich 11 katalogowaniu. Niemniej jednak można wyodrębnić kilka cech wolnego zawodu, z których najistotniejszą w świetle tego opracowania jest osobista odpowiedzialność za wykonywane usługi (w przypadku lekarza – świad- czenia medyczne). W tym kontekście chciałabym sformułować pierwsze prawo lekarza. 1.2.1. Prawo wyboru metody postępowania terapeutycznego Uzasadnieniem tego prawa są przepisy ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty10 (dalej: ustawa o zawodzie lekarza). Artykuł 2 w związku z art. 4 ustawy o zawodzie lekarza pozwala lekarzowi na dobór najefektywniejszej, najlepszej, najmniej dotkliwej, najskutecz- niejszej w danym stanie zdrowia pacjenta metody terapii (diagnostyki, leczenia, rehabilitacji). Pacjent ma naturalnie prawo do wyrażenia lub niewyrażenia zgody na konkretne działanie medyczne. Lekarz może na- wet pozostawić mu wybór. Niemniej to lekarz jest profesjonalistą w pro- cesie terapeutycznym i to on właśnie decyduje o najlepszej metodzie. Prawem pacjenta jest niezaufanie lekarzowi i niewyrażenie zgody na konkretne działanie. Niemniej w takim przypadku lekarz ma prawo do przyjęcia pisemnej odmowy pacjenta wraz z udokumentowaniem skutków niepodjęcia przez pacjenta proponowanego mu przez lekarza postępowania terapeutycznego (por. art. 16 w związku z art. 9 ustawy o prawach pacjenta). 1.2.2. Przywilej terapeutyczny Dalej chciałabym omówić prawo, o którym – na co wskazuje moje doświadczenie – wielu lekarzy nie wie. Prawo, które w obrocie nosi nazwę przywileju terapeutycznego. Przywilej terapeutyczny jest – w mojej ocenie – wyrazem zaufania wobec lekarza sformułowanym przez prawodawcę. Jest ujęty w art. 31 ust. 4 ustawy o zawodzie lekarza oraz w art. 17 Kodeksu etyki lekar- 10 Tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 277, poz. 1634 ze zm. 12 Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej 1.Podstawyprawnewykonywaniazawodulekarzawkontekścieodpowiedzialności... skiej11. Powołany art. 17 Kodeksu etyki lekarskiej stanowi, że w razie nie- pomyślnej dla chorego prognozy lekarz powinien poinformować chorego o niej z taktem i ostrożnością. Wiadomość o rozpoznaniu i złym rokowa- niu może nie zostać choremu przekazana, tylko w przypadku gdy lekarz jest głęboko przekonany, że jej ujawnienie spowoduje bardzo poważne cierpienie chorego lub inne następstwa niekorzystne dla zdrowia. Jednak na wyraźne żądanie pacjenta lekarz powinien udzielić pełnej informacji. Artykuł 31 ust. 4 ustawy o zawodzie lekarza stanowi z kolei, że w sytuacjach wyjątkowych, jeżeli rokowanie jest niepomyślne dla pacjenta, lekarz może ograniczyć informację o stanie zdrowia i o rokowaniu. Dotyczy to sytuacji, gdy – według oceny lekarza – przemawia za tym dobro pacjenta. W takich przypadkach lekarz informuje przedstawiciela ustawowego pacjenta lub osobę przez niego upoważnioną. Na żądanie pacjenta lekarz ma jednak obowiązek udzielić mu żądanej informacji. Na podstawie wymienionych przepisów możliwe jest sformułowanie przesłanek zastosowania przywileju terapeutycznego. Są nimi: 1) niepomyślna prognoza terapeutyczna („złe” rozpoznanie i jednocześ- nie negatywne rokowanie); 2) głębokie przekonanie lekarza, że przekazanie takich informacji wywo- ła u pacjenta cierpienie; 3) przemawia za tym dobro pacjenta (może polegać na możliwości odmowy leczenia przez pacjenta). Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie, że lekarz zawsze i w każdych okolicznościach musi podawać szczegóły stanu zdrowia oraz proponowa- nych działań medycznych. Lekarz ma prawo do zachowania w tajemnicy rozpoznania i rokowań. Moje wątpliwości budzi fakt zachowania przez pacjenta prawa wglądu w dokumentację medyczną. Niemniej prawodaw- ca w § 22 ust. 4 rozporządzenia ministra zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania12 (dalej rozporządzenia dokumentacyjnego) dopuszcza opis 11 Uchwała Nadzwyczajnego II Krajowego Zjazdu Lekarzy z 14 grudnia 1991 r. w sprawie Kodeksu etyki lekarskiej (tekst jednolity ogłoszony obwieszczeniem nr 1/04/IV prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej z 2 stycznia 2004 r.). 12 Dz.U. nr 252, poz. 1697 ze zm. 13 rozpoznania w języku łacińskim. Upoważnienie to jest jednak zawarte w akcie wykonawczym i dotyczy wyłącznie karty informacyjnej z lecze- nia szpitalnego. Ten obszar uznaję za niedopracowany i wymagający in- terwencji legislacyjnej, tak aby przywilej terapeutyczny miał rzeczywisty wymiar. 1.2.3. Prawo do nieinformowania pacjenta Z przywilejem terapeutycznym wiąże się upoważnienie lekarza na- dane mu przez pacjenta do nieinformowania o stanie jego zdrowia, po- dejmowanych metodach terapeutycznych itd. Artykuł 9 ust. 4 w związku z ust. 2 ustawy o prawach pacjenta, a także art. 31 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza pozwalają lekarzowi, na podstawie żądania pacjenta, nie informować go o stanie zdrowia i rozpoznaniu, proponowa- nych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu. Oświadczenie pacjenta w tym zakresie wymaga bezwzględnie odnotowania w dokumentacji medycznej. W mojej ocenie powinna towarzyszyć mu zgoda blankietowa na wszelkie działania tera- peutyczne. Precyzowanie treści zgód na poszczególne działania medyczne w przypadku skorzystania przez pacjenta z prawa do nieinformowania może skutkować złamaniem przez lekarza tego prawa. 1.2.4. Prawo do odmowy leczenia Lekarz ma prawo odmówić leczenia. Uprawnienie takie przyznaje mu art. 38 ustawy o zawodzie lekarza. W swej kilkunastoletniej praktyce zawodowej z tej instytucji korzystałam trzykrotnie. Z powodzeniem. Cho- ciaż w jednym przypadku sprawa przybrała burzliwy obrót. Artykuł 38 ustawy o zawodzie lekarza stanowi, że lekarz może nie podjąć lub odstąpić od leczenia pacjenta, jeśli nie zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki, o którym mowa w art. 30 ustawy o zawodzie lekarza, tj. zwłoka w udzieleniu pomocy mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Prawo odmowy nie 14 Błędy medyczne – odpowiedzialność lekarza i placówki medycznej
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Błędy medyczne - odpowiedzialność prawna lekarza i placówki medycznej. Jak uniknąć kosztownych pułapek
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: