Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00176 006537 18984477 na godz. na dobę w sumie
Blockchain w biznesie. Możliwości i zastosowania łańcucha bloków - książka
Blockchain w biznesie. Możliwości i zastosowania łańcucha bloków - książka
Autor: , Liczba stron: 208
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-4932-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> hacking >> kryptografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Internet całkowicie zmienił naszą cywilizację. Podobnym przełomem jest technologia blockchain (łańcuch bloków), która permanentnie rejestruje transakcje w taki sposób, że nie da się ich usunąć, lecz tylko można je sekwencyjnie aktualizować, tworząc w istocie niekończący się zapis historii. Ta pozornie prosta funkcjonalność ma ogromne implikacje, bo wymusza ewolucję sposobów zawierania transakcji, przechowywania danych i przenoszenia zasobów. Łańcuchy bloków są katalizatorami ogromnych zmian oddziałujących na sferę sprawowania władzy, zarządzanie własnością, styl życia, tradycyjne modele korporacyjne, społeczeństwo i instytucje globalne. Nie sposób dziś przewidzieć choćby części koncepcji i modeli biznesowych, które powstaną dzięki niej.

Ta książka jest frapującym przewodnikiem, który jak żadna inna publikacja skłania do przemyśleń i oddania się pracy koncepcyjnej. Łańcuchy bloków pozwolą na bezkolizyjną wymianę wartości, jednak wymuszą nowe zdefiniowanie pojęć funkcji, relacji, władzy i zaufania. Dzięki tej książce zrozumiesz podstawy technologii blockchain, ale także dowiesz się, jak wiele nowych przestrzeni otworzy się do jej zastosowania. Przekonasz się, że już dziś należy postawić sobie kilka strategicznych pytań, aby za chwilę być gotowym na jeszcze ambitniejsze wyzwania, przekraczające dzisiejsze granice organizacyjne, regulacyjne i koncepcyjne. Z całą pewnością łańcuch bloków jest technologią bardziej skomplikowaną niż sieć WWW. Dzięki tej książce zrozumiesz jej znaczenie dla rozwoju cywilizacji.

W tej książce między innymi:

Łańcuch bloków: otwórz się na całkowicie nowe koncepcje i modele biznesowe!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: The Business Blockchain: Promise, Practice, and Application of the Next Internet Technology Tłumaczenie: Leszek Sielicki ISBN: 978-83-283-4932-2 Copyright © 2016 by William Mougayar. All rights reserved. Published by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey All Rights Reserved. This translation published under license with the original publisher John Wiley Sons, Inc. Translation copyright © 2019 by Helion S.A. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, scanning, or otherwise without either the prior written permission of the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Helion SA dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Helion SA nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Helion SA ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie/blokbi Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność SPIS TREŚCI Przedmowa ........................................................................................................................................ 7 Podziękowania ................................................................................................................................ 13 Od autora ......................................................................................................................................... 17 Wstęp ............................................................................................................................................... 21 1. Czym jest łańcuch bloków? ....................................................................................................... 27 2. Jak zaufanie przenika łańcuch bloków .................................................................................... 53 3. Przeszkody, wyzwania i blokady psychiczne ......................................................................... 85 4. Łańcuch bloków w sferze usług finansowych ......................................................................108 5. Branże — latarnie morskie i nowi pośrednicy .....................................................................133 6. Implementacja technologii łańcucha bloków ......................................................................147 7. Decentralizacja jako droga postępu ......................................................................................171 Epilog ..............................................................................................................................................189 Wybrana bibliografia ...................................................................................................................193 Zasoby dodatkowe .......................................................................................................................195 O autorze .......................................................................................................................................197 Przypisy końcowe .........................................................................................................................199 Skorowidz ......................................................................................................................................205 5 Poleć książkęKup książkę Poleć książkęKup książkę 1 CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? Jeżeli nie rozumiesz bez tłumaczenia, to znaczy, że nie zrozumiesz, choćbym ci nie wiem ile tłumaczył. — HARUKI MURAKAMI UWAGA, UWAGA! Ten rozdział jest prawdopodobnie najważniejszy w całej książce, bo jego celem jest próba przedstawienia fundamentalnych założeń łańcucha bloków. To pierwszy etap na drodze do zrealizowania zawartej w niej obietnicy zaprezentowania holistycznego spojrzenia na potencjał łań- cucha bloków. Łańcuchy bloków niełatwo pojąć. Zanim będziemy mogli docenić ich potencjał, musimy zrozumieć przesłanie, jakie ze sobą niosą. Oprócz moż- liwości technologicznych łańcuchy bloków zawierają fundamenty filozo- ficzne, kulturowe i ideologiczne, które także należy zrozumieć. Dla wszystkich poza programistami łańcuchy bloków nie są produk- tem, który można po prostu włączyć i zacząć stosować. Łańcuchy bloków uaktywniają inne produkty, z których korzystamy — a my często nawet nie wiemy, że funkcjonują one za sprawą łańcucha bloków, podobnie jak nie orientujemy się w złożoności procesów kryjących się za tym, do czego w da- nej chwili uzyskujemy dostęp w sieci. Kiedy zaczniesz samodzielnie wyobrażać sobie możliwości łańcuchów bloków, bez podejmowania ciągłych prób jednoczesnego ich zrozumienia, 27 Poleć książkęKup książkę osiągniesz etap, który z punktu widzenia wykorzystywania ich można określić jako „dojrzałość”. Wierzę, że transfer wiedzy wiążący się ze zrozumieniem łańcucha blo- ków jest łatwiejszy niż nabycie wiedzy o tym, gdzie można go umieścić. To jak nauka jazdy samochodem. Mogę Cię nauczyć nim jeździć, ale nie po- trafię przewidzieć, dokąd pojedziesz. Ty sam najlepiej znasz obszar działal- ności, którą się zajmujesz, czy też własną sytuację ekonomiczną i tylko Ty sam będziesz w stanie ustalić, w jaki sposób mógłbyś posłużyć się łańcu- chami bloków, gdy już się dowiesz, do czego mogą one służyć. Najpierw jednak, aby zapewnić Ci materiał do przemyśleń, przeprowadzimy oczywi- ście szereg testów drogowych i prób na torach wyścigowych. PRZEGLĄD ARTYKUŁU SATOSHIEGO Po stworzeniu w 1990 roku pierwszej strony w sieci WWW Tim Berners-Lee napisał: „Kiedy łączymy informacje w sieci WWW, umożliwiamy sobie odkrywanie faktów, tworzenie koncepcji, kupowanie i sprzedawanie oraz nawiązywanie nowych relacji w tempie i w skali niewyobrażalnych w erze analogowej”. Za sprawą tego krótkiego stwierdzenia Berners-Lee przewidział wyszu- kiwanie, publikowanie, handel elektroniczny, pocztę e-mail i media spo- łecznościowe — wszystko naraz, za jednym zamachem. Odpowiednik tego rodzaju przewidywań w sferze bitcoina, autorstwa kogoś, kto właśnie stwo- rzył coś spektakularnego, można znaleźć w artykule Satoshiego Nakamoto z 2008 roku, zatytułowanym Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System1, stanowiącym bez wątpienia fundament innowacyjności nowoczesnej krypto- waluty opartej na łańcuchu bloków. Treść artykułu przedstawia założenia dotyczące bitcoina i wyjaśnia jego podstawowe zasady: (cid:120) Elektroniczny pieniądz w wersji całkowicie peer-to-peer umożliwia prze- syłanie płatności online bezpośrednio między stronami transakcji, z po- minięciem instytucji finansowej. 28 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę (cid:120) Zaufana strona trzecia nie jest niezbędna, aby zapobiegać podwójnemu wydatkowaniu środków. (cid:120) Proponowane jest rozwiązanie problemu podwójnego wydatkowania środków z wykorzystaniem sieci peer-to-peer. (cid:120) Sieć opisuje transakcje za pomocą znaczników czasu, szyfrując je do po- staci ciągłego łańcucha opartych na wartościach skrótu dowodów pracy i tworząc rejestr, który nie może zostać zmieniony bez zmiany dowodów pracy. (cid:120) Najdłuższy łańcuch służy nie tylko jako dowód sekwencji obserwowa- nych zdarzeń, ale jest także dowodem na to, że pochodzi ona z naj- większej puli mocy obliczeniowej. Dopóki większość mocy obliczeniowej pozostaje pod kontrolą węzłów niepodejmujących współpracy w celu za- atakowania sieci, to tworzą one także najdłuższy łańcuch i wyprzedzają atakujących. (cid:120) Sieć jako taka wymaga minimum struktury. Komunikaty są przesyłane z wykorzystaniem zasady najwyższej staranności, a węzły mogą opusz- czać sieć i do niej dołączać w dowolnym momencie, przyjmując najdłuż- szy łańcuch dowodów pracy za potwierdzenie tego, co wydarzyło się pod- czas ich nieobecności. Jeśli nie masz inklinacji technicznych, skoncentruj się na zapisach kursywą. Czytaj zamieszczone powyżej informacje tak długo, aż przyswoisz sobie sekwencyjną logikę Nakamoto! Mówię poważnie. Musisz uwierzyć i przy- jąć do wiadomości, że walidację transakcji peer-to-peer można przeprowa- dzić, pozwalając po prostu sieci na funkcjonowanie w roli dysponenta za- ufania, bez jakiejkolwiek centralnej ingerencji lub prowadzenia za rękę. Można zatem stwierdzić, że clou artykułu Nakamoto stanowią nastę- pujące koncepcje: (cid:120) Transakcje i interakcje elektroniczne peer-to-peer. (cid:120) Brak instytucji finansowych. (cid:120) Dowód kryptograficzny zamiast centralnego zaufania. (cid:120) Zaufanie do sieci, a nie instytucji centralnej. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 29 Poleć książkęKup książkę Okazuje się, że „łańcuch bloków” to wynalazek technologiczny, dzięki które- mu możliwe jest istnienie bitcoina. Pamiętając o treści artykułu Satoshiego, zastanówmy się nad trzema różnymi, ale wzajemnie się uzupełniającymi definicjami łańcucha bloków: techniczną, biznesową i prawną. Z perspektywy technicznej łańcuch bloków jest bazą danych, przecho- wującą rozproszony rejestr, który jest dostępny dla wszystkich. W znaczeniu biznesowym łańcuch bloków to sieć wymiany danych do zawierania transakcji i przenoszenia wartości oraz zasobów pomiędzy rów- norzędnymi podmiotami bez udziału pośredników. Z prawnego punktu widzenia łańcuch bloków przeprowadza walidację transakcji, zastępując zaufane podmioty, które zajmowały się tym do tej pory. DEFINICJA TECHNICZNA Baza danych, która w jawny sposób przechowuje rozproszony rejestr. DEFINICJA BIZNESOWA Sieć wymiany danych służąca do przenoszenia wartości między równorzędnymi podmiotami. DEFINICJA PRAWNA Mechanizm walidacji transakcji niewymagający udziału pośrednika. Możliwości łańcucha bloków = techniczne + biznesowe + prawne. SIEĆ WWW — JESZCZE RAZ Przeszłość nie jest dokładnym prognostykiem przyszłości, ale zdanie sobie sprawy z tego, skąd przychodzimy, pomaga nam uzyskać jasną perspektywę i określenie w bardziej jednoznacznym kontekście tego, dokąd zmierzamy. Łańcuch bloków jest po prostu elementem biegu historii technologii inter- netowej w postaci sieci WWW. To historia, która wpływa na nasz świat — na biznes, społeczeństwa i władze — a wiele jej cykli i faz często możemy zaobserwować, wyłącznie spoglądając wstecz. Internet powstał w 1983 roku, ale to właśnie sieć WWW zapewniła nam przełom ewolucyjny, bo dzięki niej informacje i bazujące na informa- cjach usługi stały się w otwarty i natychmiastowy sposób dostępne dla każ- dego, kto miał dostęp do sieci. 30 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę W ten sam sposób, w jaki miliardy ludzi na całym świecie obecnie łączą się z siecią, miliony, a potem miliardy ludzi będą się łączyć z łańcuchami bloków. Nie powinniśmy być zaskoczeni, jeżeli okaże się, że skala wzrostu liczby użytkowników łańcuchów bloków przewyższy wartość danych hi- storycznych dotyczących wzrostu liczby użytkowników sieci WWW. Według danych z połowy 2016 roku dostęp do internetu miało 47 z 7,4 miliarda mieszkańców Ziemi. W 1995 roku było to mniej niż 1 , a w roku 2005 liczba użytkowników internetu wynosiła już miliard. Popularność telefonów komórkowych rosła z kolei jeszcze szybciej — ich liczba prze- kroczyła liczbę linii naziemnych w 2002 roku, a liczbę ludności świata w roku 2013. Jeśli chodzi o strony internetowe, ich łączna liczba w 2016 roku wynosiła około miliarda. Całkiem możliwe, że łańcuchy bloków rozwiną się wielotorowo i staną się równie łatwo konfigurowalne jak strony internetowe, które można tworzyć w Wordpressie lub Squarespace. Liczba użytkowników łańcuchów bloków rośnie szybciej, niż w prze- szłości rosła liczba użytkowników sieci WWW, bo już od punktu wyjścia odbywa się to za pośrednictwem czterech segmentów: użytkowników sieci, użytkowników telefonów komórkowych, właścicieli witryn i wszelkich innych „ustrojstw” posiadających atut w postaci połączenia z siecią, dzięki czemu stają się „inteligentne”. Oznacza to, że rozwój łańcucha bloków możemy rozpatrywać w tych czterech kategoriach, a nie tylko bazować na poszuki- waniu nowych użytkowników. JEDEN CZY WIELE ŁAŃCUCHÓW BLOKÓW? Łańcucha bloków nie dotyczą dotychczasowe paradygmaty. Nie jest on nową wersją protokołu sieciowego TCP/IP. Nie jest także jakimś innym „całym” internetem. W 2015 roku niektórzy zwolennicy pojedynczego łańcucha blo- ków bitcoina narzekali na to, że istnieje wiele łańcuchów bloków. Łańcuch bloków był postrzegany jednowymiarowo (maksymalizm bitcoina2), z per- spektywy podobnej do tej, z jakiej postrzegano internet. Tak, to dobrze, że jest tylko jeden internet, bo w innym przypadku nigdy nie byłby w stanie tak gwałtownie się rozprzestrzeniać. Łańcuch bloków jest jednak inną kon- strukcją. To raczej nowy protokół, będący nakładką na internet, podobnie CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 31 Poleć książkęKup książkę jak nakładką na internet jest za sprawą własnych standardów technolo- gicznych sieć WWW. Łańcuch bloków to po części baza danych, a po części platforma pro- gramistyczna i moduł obsługowy, niezbędne jest więc istnienie wielu jego wystąpień i odmian. Jako nakładka na internet łańcuchy bloków mogą być wykorzystywane na wiele różnych sposobów. Łańcuch bloków można po- strzegać jako warstwę zaufania, środek wymiany, bezpieczny kanał komu- nikacji, zestaw zdecentralizowanych opcji i o wiele więcej. Faktem jest jednak, że istnieje wiele analogii pomiędzy wczesnymi la- tami sieci WWW i dzisiejszą ewolucją łańcucha bloków, zwłaszcza biorąc pod uwagę sposób, w jaki ta technologia będzie wdrażana. Nie zapominajmy, że sieć WWW pojawiła się siedem lat po zaistnieniu internetu, a po jej wstępnej komercjalizacji pełne zrozumienie tkwiącego w niej potencjału zajęło większości firm około trzech lat (działo się to mniej więcej w okresie od roku 1994 do 1997). Nie ma wątpliwości, że łańcuch bloków pozostaje w okresie od roku 2015 do 2018 zjawiskiem nieco tajem- niczym i stosunkowo skomplikowanym, podobnie jak bitcoin, który w la- tach 2009 – 2012 rozwijał się „w izolacji”, zanim trafił do powszechnej świa- domości. WPROWADZENIE DO APLIKACJI WYKORZYSTUJĄCYCH ŁAŃCUCHY BLOKÓW Sieć WWW nie mogłaby istnieć bez internetu. To samo dotyczy łańcu- chów bloków. Sieć WWW sprawiła, że internet stał się bardziej użyteczny, bo użytkowników bardziej interesowało wykorzystywanie informacji niż zastanawianie się, jak łączyć ze sobą komputery. Aplikacje bazujące na łań- cuchach bloków wymagają istnienia internetu, ale są w stanie pominąć sieć WWW i dać nam inną wersję sieci, która będzie bardziej zdecentralizowana i być może bardziej sprawiedliwa. To jedna z najistotniejszych deklaracji technologii łańcucha bloków. 32 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę Istnieje wiele sposobów tworzenia aplikacji bazujących na łańcuchach blo- ków. Można nabudowywać je natywnie na łańcuchach bloków albo łączyć z istniejącymi aplikacjami internetowymi, tworząc coś, co moglibyśmy na- zwać „aplikacjami hybrydowymi wykorzystującymi łańcuchy bloków”. Internet składa się z wersji publicznej i kilku odmian prywatnych, więc łańcuchy bloków także będą rozwijać się w ten sposób. Powstaną łańcuchy bloków o charakterze publicznym i o charakterze prywatnym. Niektóre z nich będą natywnymi elementami technologii łańcucha bloków, a inne być mo- że implementacjami hybrydowymi, stanowiącymi składnik istniejącej sieci WWW czy też określonych aplikacji prywatnych. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 33 Poleć książkęKup książkę SIŁA NARRACJI ŁAŃCUCHA BLOKÓW Przejawem potencjału technologii lub trendu jest to, czy posiadają one silną narrację. Jaka jest różnica pomiędzy opowieścią a narracją? Opowieść jest zazwyczaj czymś spójnym i znanym, narracja natomiast tworzy zindywi- dualizowane opowieści dla konkretnych podmiotów, które wchodzą w in- terakcje z danym trendem. Różnicę tę dobrze wychwycił John Hagel, który stwierdził3: 34 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę Opowieści są samodzielne — mają wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Narracje natomiast są otwarte — ich wynik nie jest określony, pozostaje do ustalenia. Poza tym opowieści odnoszą się do mnie, opowiadającego, lub innych ludzi; nie są o Tobie. Wynik narracji zależy z kolei od doko- nanego wyboru i działań, które podejmujesz Ty — i to Ty sam określasz jej rezultat. Internet miał silną narrację. Pytając różne osoby o to, w jaki sposób korzy- stają z internetu albo co on dla nich oznacza, z pewnością usłyszysz różne odpowiedzi, bo każdy oswaja internet i korzysta z niego po swojemu, w zależ- ności od tego, które z zastosowań uznaje za najistotniejsze. Łańcuch bloków posiada silną narrację, bo pobudza naszą wyobraźnię. Według Hagela narracje niosą ze sobą określone korzyści. Oto one: DYFERENCJACJA — pomaga wyróżnić się z tłumu. DŹWIGNIA — mobilizuje osoby spoza firmy. DYSTRYBUOWANIE INNOWACYJNOŚCI — pobudza innowacyj- ność i kieruje ją na nieoczekiwane tory. PRZYCIĄGANIE — przyciąga ludzi dzięki okazji i wyzwaniu, które stawiasz. RELACJE — rodzi trwałe relacje z osobami, które przekonała Twoja narracja. John Hagel stwierdza także, że „chodzi o nawiązywanie kontaktów z in- nymi i mobilizowanie ich tak, aby przekraczali granice wyznaczone przez…”. Wstawiając zamiast kropek wyrażenie „łańcuch bloków”, zyskamy mocny fundament silnej i długotrwałej narracji łańcucha bloków. METATECHNOLOGIA Łańcuch bloków jest metatechnologią, bo wpływa na inne technologie i sam składa się z wielu technologii. Jest nakładką na komputery i sieci bazujące na internecie. Eksplorując warstwy architektoniczne łańcucha bloków, można CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 35 Poleć książkęKup książkę zauważyć, że składa się on z kilku elementów: bazy danych, aplikacji, szeregu połączonych ze sobą komputerów, klientów umożliwiających dostęp do tych komputerów, środowiska programistycznego umożliwiającego prowadzenie prac, narzędzi do jego monitorowania i innych elementów (które omówię w rozdziale 6.). Łańcuch bloków to nie jakaś tam nowa technologia. To technologia, która rzuca wyzwanie innym już istniejącym technologiom komputerowym, bo ma potencjał, aby zastąpić lub uzupełnić obecnie stosowane rozwiązania. W gruncie rzeczy to technologia, która zmienia technologię. Ostatnio świadkami pojawienia się takiej katalitycznej technologii byliśmy wtedy, gdy pojawiła się sieć WWW. Zmieniła ona sposób pisania aplikacji i przyniosła ze sobą nową technologię oprogramowania, która rzuciła wy- zwanie wcześniejszym technologiom i je zastąpiła. W 1993 roku HTML — język znaczników — zmienił sferę publikowania treści. W roku 1995 Java — język programowania — zmieniła sferę programowania. Kilka lat wcze- śniej TCP/IP — protokół sieciowy — zaczął zmieniać sieć, sprawiając, że stała się ona w globalnym ujęciu interoperacyjna. Z punktu widzenia tworzenia oprogramowania jedną z największych zmian paradygmatów za sprawą łańcucha bloków wydaje się zakwestio- nowanie funkcji i monopolu tradycyjnej bazy danych, takiej, jaką znamy obecnie. Musimy więc dogłębnie zrozumieć, w jaki sposób łańcuch bloków zmusza nas do ponownego przemyślenia istniejących konstrukcji baz danych. Łańcuch bloków zmienia sposób tworzenia aplikacji za sprawą nowego rodzaju języków skryptów, dzięki którym możliwe jest programowanie logiki biznesowej w postaci inteligentnych kontraktów funkcjonujących w ra- mach łańcuchów bloków. OPROGRAMOWANIE, TEORIA GIER I KRYPTOGRAFIA Innym sposobem na zrozumienie łańcucha bloków jest postrzeganie go jako triady znanych dziedzin: 1) teorii gier, 2) kryptografii i 3) inżynierii oprogra- mowania. Oddzielnie istnieją one już od dawna, ale po raz pierwszy zostały harmonijnie skonsolidowane i przekształciły się w technologię łańcucha bloków. 36 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę Teoria gier to „nauka o matematycznych modelach konfliktów i współpracy między inteligentnymi, racjonalnymi decydentami”4. Wiąże się ona z łańcu- chem bloków, bo zadaniem łańcucha bloków bitcoina, który stworzył Sa- toshi Nakamoto, miało być rozwiązanie tak zwanego problemu bizantyj- skich generałów — zagadnienia znanego właśnie z teorii gier5. Rozwiązanie tego problemu polega na udaremnieniu knowań generałów, którzy mogą być zdrajcami, i takim skoordynowaniu ataku, aby zagwarantować bizan- tyjskim armiom zwycięstwo. Odbywa się to poprzez uruchomienie procesu weryfikacji pracy włożonej w tworzenie komunikatów oraz ograniczenie w czasie dostępu do niezmienionych komunikatów, co umożliwia ich walida- cję. Istotne jest tutaj zaimplementowanie „tolerancji błędów bizantyjskich”, bo zaczynamy od założenia, że nie wolno ufać nikomu, a mimo to możemy mieć pewność, że transakcja przebiegła bezpiecznie, znalazła się tam, gdzie powinna być, i przetrwała potencjalne ataki, bo mamy zaufanie do sieci. Ta nowa metoda zapewniania bezpieczeństwa w sferze finalizowania transakcji rodzi niezwykle istotne implikacje, bo kwestionuje potrzebę ist- nienia i podejmowania określonych działań przez obecnie zaufanych po- średników, będących do tej pory tradycyjnymi autorytetami w dziedzinie walidacji transakcji. Musimy wobec tego zadać sobie pytanie egzystencjalne: dlaczego potrzebujemy centralnego organu mającego być dysponentem cen- tralnego zaufania, jeżeli taki sam poziom wiarygodności możemy osiągnąć, CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 37 Poleć książkęKup książkę przeprowadzając transakcję pomiędzy dwoma równorzędnymi podmiotami w sieci, która sama jest gwarantem zaufania? Kryptografia wykorzystywana jest na szeroką skalę, aby zapewnić bez- pieczeństwo sieci łańcuchów bloków, i opiera się na trzech podstawowych koncepcjach, którymi są haszowanie, klucze i podpisy cyfrowe. „Hasz” to niepowtarzalny odcisk palca, który pomaga zweryfikować, czy określona informacja nie została zmieniona, bez konieczności jej faktycznego odczy- tywania. Klucze są wykorzystywane parami — jeden z nich jest publiczny, a drugi prywatny. Jako analogię można byłoby wyobrazić sobie drzwi, do których otwarcia niezbędne są dwa klucze. Za pomocą klucza publicznego nadawca szyfruje informacje, które mogą zostać odszyfrowane wyłącznie przez posiadacza klucza prywatnego. Klucza prywatnego nie wolno ujaw- niać. Podpis cyfrowy to wyliczenie matematyczne, które służy do potwierdza- nia autentyczności (cyfrowego) komunikatu lub dokumentu. Kryptografia bazuje na relacji „publiczne – prywatne”, która jest dla łańcucha bloków niczym yin i yang — łańcuch jest publicznie widoczny, ale dostępny wyłącznie prywatnie. To coś w rodzaju adresu zamieszkania. Można go podać do publicznej wiadomości, ale nie wiąże się to z żadnymi informacjami na temat tego, jak nasz dom wygląda wewnątrz. Aby wejść do domu, musimy użyć swojego klucza prywatnego, a ponieważ określony adres podaliśmy jako swój, nikt inny nie może go zawłaszczyć. Chociaż koncepcje kryptograficzne istnieją już od jakiegoś czasu, inży- nierowie oprogramowania stale pracują nad możliwościami łączenia ich z in- nowacyjnością teorii gier, tworząc takie konstrukcje łańcuchów bloków, w ramach których pozorną niepewność zastępuje całkowita pewność w ujęciu matematycznym. BAZA DANYCH A REJESTR Możemy już weryfikować transakcje bez udziału osób trzecich. Teraz za- dajesz sobie pewnie pytanie: „A co z bazami danych?”. Zawsze uważaliśmy, że bazy danych są zaufanymi repozytoriami do przechowywania aktywów. 38 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę W przypadku łańcucha bloków takim niepodważalnym repozytorium, które przechowuje rejestr transakcji zatwierdzonych przez sieć łańcucha bloków, jest rejestr. Zilustrujmy implikacje tej sytuacji: baza danych w porównaniu z reje- strem (łańcucha bloków). Kiedy otwierasz rachunek w banku, tak naprawdę przenosisz na bank uprawnienia do zarządzania nim. W zamian otrzymujesz natomiast iluzję dostępu do rachunku i możliwości śledzenia wykonywanych na nim ope- racji. Zawsze, gdy chcesz przelać pieniądze, zdeponować je lub komuś za- płacić, bank zapewnia Ci do nich jasno określony dostęp, bo Ty obdarzyłeś go dorozumianym zaufaniem w kwestii prowadzenia Twoich rozliczeń. Ten „dostęp” jest jednak także iluzją. To tak naprawdę dostęp do zapisu w bazie danych, według którego dysponujesz taką, a nie inną kwotą. Bank oszukuje Cię za pomocą złudzenia, że „posiadasz” te pieniądze. On natomiast ma władzę, bo jest właścicielem bazy danych, w której znajduje się wpis mówiący o tym, że masz pieniądze, a Ty jedynie zakładasz, że faktycznie je masz. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 39 Poleć książkęKup książkę Bankowość jest skomplikowana, ale starałem się uprościć powyższy przy- kład, aby podkreślić fakt, że to bank posiada władzę i kontrolę nad przy- znawaniem lub odmawianiem dostępu do pieniędzy, którymi zarządza. Ta sama koncepcja odnosi się do wszelkich aktywów cyfrowych (akcji, obligacji, papierów wartościowych), które instytucja finansowa może przechowywać w naszym imieniu. I tu pojawia się łańcuch bloków. W najprostszej postaci identyczny scenariusz może zaistnieć bez przed- stawionych powyżej zawiłości. Użytkownik może wysyłać pieniądze inne- mu użytkownikowi za pośrednictwem specjalnego portfela, a sieć łańcucha bloków uwierzytelnienia i zatwierdza transakcję oraz wykonuje przelew — co trwa zazwyczaj około 10 minut — przeprowadzając jednocześnie w mię- dzyczasie wymianę kryptowalut lub jej nie przeprowadzając. Oto magia łańcucha bloków w najczystszej postaci. Proponowałbym każ- demu, kto zastanawia się nad możliwościami zastosowania łańcucha blo- ków, aby przeprowadził tego rodzaju transakcję, posługując się własnym portfelem, po pobraniu jednej z wielu dostępnych wersji łańcucha bloków lub zarejestrowaniu się na lokalnej giełdzie kryptowalut, niezależnie od tego, gdzie mieszka. Gdy tak zrobi, zrozumie rzeczywiste znaczenie określenia „bez pośredników” i zacznie zadawać sobie pytanie, dlaczego wciąż potrze- bujemy pośredników, którzy funkcjonują obecnie. 40 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę SPOJRZENIE WSTECZ, ABY MÓC POPATRZEĆ W PRZYSZŁOŚĆ Gdzie zatem powinniśmy umieścić łańcuch bloków w ogólnym kontekście różnych epok ewolucji technologicznej? W 2003 roku Nicholas G. Carr opublikował w „Harvard Business Review” nowatorski artykuł pod tytułem IT Does Not Matter6, który wywołał nie- małe zamieszanie w korporacyjnych kręgach branży technologii informa- tycznych i zakwestionował ich strategiczne znaczenie. Według niego: Tym, co czyni zasób naprawdę strategicznym — co zapewnia mu możli- wość stania się podstawą trwałej przewagi konkurencyjnej — jest nie wszechobecność, lecz deficytowość. Przewagę nad rywalami zdobywa się, wyłącznie robiąc coś, czego oni nie mogą zrobić, lub dysponując czymś, czego oni nie mają. Obecnie podstawowe funkcje IT — przechowywanie danych, przetwarzanie danych i przenoszenie danych — stały się dostępne, także pod względem finansowym, dla wszystkich. Po ukazaniu się artykułu przez dwa lata żarliwie polemizowano z Carrem, ale treść jego pracy trafiła już do dyskursu publicznego, co zbiegło się z po- czątkami sieci WWW — potężnej nowej platformy obliczeniowej. Sieć WWW zaskoczyła decydentów z zakresu IT w firmach i większość z nich przez co najmniej trzy lata nie mogła się pozbierać, zwłaszcza że prawie wszyscy koncentrowali się wtedy raczej na problemie roku 2000. Tak na- prawdę pojawienie się sieci WWW stało się początkiem upadku IT, bo za- pewniała ona przewagę konkurencyjną tym, którzy odpowiednio wcześnie nauczyli się nią posługiwać. Na wykresie zamieszczonym poniżej widać, że po okresie supremacji IT pojawiły się czasy internetu, po których z kolei powinniśmy przygoto- wać się na to, co niesie ze sobą łańcuch bloków. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 41 Poleć książkęKup książkę Innym sposobem postrzegania ciągłości w ramach ewolucji technologicznej jest określenie faz ewolucji sieci WWW i zrozumienie, że łańcuch bloków to kolejna nowa faza, skoncentrowana na opartych na zaufaniu transak- cjach zasobami typu peer-to-peer. Przypomnijmy sobie kluczowe minire- wolucje, które od 1994 roku przyniósł nam internet w sferach: komunikacji interpersonalnej, samopublikowania, e-handlu i sieci społecznościowych. Z perspektywy czasu każdą z tych czterech faz moglibyśmy zdefiniować w kontekście funkcji, które zakłóciła, a więc działania poczty, mediów papie- rowych, łańcuchów dostaw i fizycznie istniejących detalistów oraz świata rzeczywistego (tabela na kolejnej stronie). Cała ta sytuacja podszyta jest pewną ironią, bo wszelkie aplikacje inter- netowe mogą zastąpić aplikacje oparte na łańcuchach bloków. Chociaż wydaje nam się, że to sieć WWW zapewniła nam nowy paradygmat publi- kowania informacji, komunikacji i handlu, to jednak właśnie tym funk- cjom zagrożą ich nowe wersje, oparte na protokołach peer-to-peer wykorzy- stywanych przez technologie łańcuchów bloków. 42 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę FAZA Komunikacja Działalność wydawnicza Handel Interakcje społeczne Transakcje aktywami ZAKŁÓCENIE Poczta CEL Dostęp do wszystkich na świecie Propagowanie idei Media papierowe SKUTEK Komunikacja interpersonalna Samopublikowanie Wymiana dóbr Więź z przyjaciółmi Zarządzanie własnością Łańcuchy dostaw i fizycznie istniejący detaliści Świat rzeczywisty Istniejący dysponenci Handel elektroniczny Sieć społecznościowa Usługi oparte na zaufaniu ROZPAKOWYWANIE ŁAŃCUCHA BLOKÓW Kontynuujmy eksplorację warstw łańcucha bloków! O ile istnieje jakaś konkretna kwestia, którą zamierzam stale podkreślać, to jest nią fakt, że łańcuch bloków nie jest jednym elementem, przedmiotem, trendem czy jedną cechą. To zbiór wielu elementów, z których jedne funkcjonują łącznie, a inne niezależnie od siebie. Kiedy około 1995 roku rozpoczęła się komercjalizacja internetu, często opisywaliśmy ją jako zjawisko wieloaspektowe. W mojej wcześniejszej książ- ce, Opening Digital Markets, wydanej w 1997 roku, napisałem, że internet posiada „pięć różnych tożsamości”, i dodałem, że „wykorzystywanie każdej z nich wymaga opracowania innej strategii”. Sieć WWW była więc jedno- cześnie siecią jako taką, platformą programistyczną, platformą transakcyjną, medium i rynkiem (nie dostrzegaliśmy wówczas jej aspektu społecznościo- wego, bo pojawił się on później). Łańcuch bloków nadal wykorzystuje tę mnogość funkcji i posiada sy- multanicznie dziesięć właściwości. Oto one: 1. Kryptowaluta. 2. Infrastruktura obliczeniowa. 3. Platforma transakcyjna. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 43 Poleć książkęKup książkę 4. Zdecentralizowana baza danych. 5. Rozproszony rejestr księgowy. 6. Platforma programistyczna. 7. Oprogramowanie open source. 8. Rynek usług finansowych. 9. Sieć peer-to-peer. 10. Warstwa usług opartych na zaufaniu. Omówię po kolei te właściwości, aby wyjaśnić podstawy łańcucha bloków. 1. CYFROWA KRYPTOWALUTA Funkcja cyfrowej waluty jest zapewne najbardziej „widocznym” elementem łańcucha bloków, zwłaszcza jeśli jest on publiczny, jak na przykład bitcoin (BTC) lub ethereum (ETH). Kryptowaluta jest zasadniczo ekonomicznym wyznacznikiem opłacalności określonych operacji i poziomu bezpieczeństwa łańcucha bloków. Jednostkami wartości kryptowaluty bywają czasem tak zwane tokeny (żetony), które odzwierciedlają jej aspekt finansowy. Jednym z bardziej skomplikowanych problemów związanych z kryp- towalutami jest zmienność ich cen, która sprawia, że większość potencjal- nych użytkowników trzyma się od nich z daleka. W artykule z 2014 roku, opisującym metodę stabilizacji kryptowaluty, Robert Sams zacytował Nicka Szabo: „Podstawą zmienności cenowej bitcoina jest zróżnicowanie spekula- cyjne, będące z kolei wynikiem rzeczywistej niepewności odnośnie do jego przyszłości. Tej faktycznej niepewności nie są w stanie ograniczyć nawet bardziej wydajne mechanizmy zwiększające płynność”. Obecnie poziom społecznej aprobaty dla kryptowalut i poziom ich zrozumienia stają się jednak coraz wyższe, więc przyszłość kryptowalut jawi się jako mniej nie- pewna, a potencjalny wygląd krzywej ich akceptacji możemy sobie wyobrazić jako coraz bardziej stabilny i regularny. Kryptowaluta może pełnić funkcję „produkcyjną”, a więc służyć jako wynagrodzenie dla kopiących, którzy zdobywają nagrody po pomyślnej we- ryfikacji transakcji. Może także pełnić funkcję „konsumpcyjną”, a więc być nośnikiem niewielkich opłat za doprowadzanie do inteligentnych kontraktów 44 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę (na przykład ETH w przypadku ethereum) lub ekwiwalentem opłaty trans- akcyjnej (na przykład XRP w przypadku ripple lub BTC w przypadku bit- coina). Zadaniem tego rodzaju motywacji ekonomicznych i kosztów jest zapobieganie nadużyciom w ramach łańcuchów bloków. Bardziej złożo- nym przypadkiem użycia kryptowaluty może być wykorzystywanie toke- nów jako nośników wartości wewnętrznej, na przykład w autonomicznych organizacjach rozproszonych (DOA), które omówię w rozdziałach 5. i 7. Poza tym, że kryptowaluta funkcjonuje w kontekście łańcuchów blo- ków, przypomina ona każdą inną walutę. Może być przedmiotem obrotu giełdowego, można ją też wykorzystywać do kupowania lub sprzedawania towarów i usług. Kryptowaluta jest bardzo efektywna w sieciach łańcuchów bloków, ale wkraczając do świata walut rzeczywistych (zwanych także wa- lutami fiducjarnymi), zawsze spotyka się z pewnym oporem. 2. ZDECENTRALIZOWANA INFRASTRUKTURA OBLICZENIOWA Łańcuch bloków może być również postrzegany jako metoda projektowa- nia oprogramowania, w ramach której wiele komputerów łączy się ze sobą i wprowadza się proces „konsensusu”, zarządzający obiegiem informacji, a wszelkie interakcje między tymi komputerami są weryfikowane krypto- graficznie. Z fizycznego punktu widzenia faktycznym napędem dla łańcuchów bloków są połączone w sieć serwery komputerowe. Programiści nie muszą jednak tych serwerów konfigurować — w tym właśnie między innymi prze- jawia się magia łańcuchów bloków. Inaczej niż w przypadku sieci WWW, gdzie żądania do serwera wysyłane są za pośrednictwem protokołu HTTP (Hypertext Transfer Protocol), aplikacje wykorzystujące łańcuchy bloków obsługują żądania wysyłane przez sieć właśnie do łańcuchów bloków. 3. PLATFORMA TRANSAKCYJNA Sieć łańcuchów bloków może weryfikować różnorodne transakcje związane z przenoszeniem wartości i odnoszące się do cyfrowych środków pienięż- nych lub zasobów, które zostały zdigitalizowane. Za każdym razem, gdy osiągnięty zostaje konsensus, transakcja jest rejestrowana w „bloku”, będą- CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 45 Poleć książkęKup książkę cym repozytorium danych. Łańcuch bloków rejestruje transakcje, które póź- niej można zweryfikować jako przeprowadzone. Łańcuch bloków jest zatem gigantyczną platformą przetwarzania transakcji, zdolną do obsługi zarów- no mikropłatności, jak i transakcji o znacznej wartości. Gdybyśmy mieli porównać łańcuch bloków z innymi sieciami przetwa- rzania transakcji, moglibyśmy posłużyć się pojęciem przepustowości, którą mierzy się liczbą transakcji na sekundę (TPS). Za punkt odniesienia mo- glibyśmy uznać Visę, która w 2015 roku notowała w swojej sieci VisaNet średnio 2000 TPS, a maksymalnie 4000 TPS, osiągając maksymalną prze- pustowość wynoszącą 56 000 TPS. W 2015 roku PayPal zrealizował łącznie 4,9 miliarda płatności7, co odpowiada 155 TPS. Według danych za rok 2016 łańcuch bloków bitcoina był daleki od takich wartości, zawierając się w granicach 5 – 7 TPS, ale z perspektywami znacznego wzrostu w tym za- kresie dzięki postępom technologii łańcuchów bocznych i oczekiwanym przyrostom wielkości bloków bitcoina. Niektóre inne łańcuchy bloków są szybsze niż bitcoin. Ethereum zaczęło na przykład od 10 TPS w 2015 roku, zbliżając się do 50 – 100 TPS w roku 2017, a docelowo mierząc w 50 000 – 100 000 TPS do roku 20198. Prywatne łańcuchy bloków są jeszcze szybsze, bo mają mniej ograniczeń odnośnie do wymogów bezpieczeństwa, i już w roku 2016 osiągały 1000 – 10 000 TPS, w roku 2017 zanotowały wzrost do 2000 – 15 000 TPS, a po roku 2019 pułap ten może być już potencjalnie nieograniczony. Przepustowość w zakresie tempa realizacji transakcji może także zwiększyć połączenie efektywności łańcuchów bloków z technologią klastrów baz danych, co zapewne stanie się przyczynkiem do dalszego roz- woju tej technologii. 4. ZDECENTRALIZOWANA BAZA DANYCH Łańcuch bloków narusza paradygmat baz danych i przetwarzania transak- cji. W 2014 roku zdecydowanie stwierdziłem, że łańcuch bloków to nowa baza danych i ostrzegłem programistów, że powinni przygotować się na ko- nieczność przepisania wszystkiego, co wcześniej stworzyli. Łańcuch bloków jest rodzajem miejsca, w którym przechowujemy dane w sposób częściowo publiczny, w jednym kawałku (bloku). Każdy może zwe- ryfikować, że to my umieściliśmy określone informacje w zasobniku, bo 46 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę zawiera on nasz podpis, ale tylko my (lub program) możemy zobaczyć, co znajduje się w zasobniku, bo tylko my dysponujemy przechowywanymi w bez- piecznym miejscu prywatnymi kluczami do tych danych. Łańcuch bloków zachowuje się więc prawie jak baza danych, z wyjąt- kiem tego, że część przechowywanych w nim informacji, ich „nagłówki”, jest dostępna publicznie. Łańcuchy bloków nie są być może wyjątkowo efektywnymi bazami danych, ale to nie problem — ich zadanie nie polega na zastępowaniu dużych baz danych. To raczej zadaniem programistów jest ustalenie, w jaki sposób mogliby przepisać swoje aplikacje, aby wyko- rzystać możliwości łańcuchów bloków w zakresie przejść między stanami. 5. WSPÓŁDZIELONY, ROZPROSZONY REJESTR KSIĘGOWY Łańcuch bloków jest także rozproszonym, publicznym, opatrzonym znaczni- kami czasu rejestrem księgowym, przechowującym zapisy wszystkich trans- akcji, jakie zostały kiedykolwiek przeprowadzone w ramach jego sieci, i umoż- liwiającym komputerom użytkowników weryfikację poprawności każdej transakcji w taki sposób, aby niemożliwe było podwójne wydatkowanie środ- ków. Rejestr ten może współdzielić wiele podmiotów i może on być prywat- ny, publiczny lub częściowo prywatny. Chociaż opis łańcucha bloków jako rozproszonego rejestru transakcji jest popularny i niektórzy uważają tę jego właściwość za najistotniejszą, to faktycznie stanowi ona tylko jedną z jego cech. 6. PLATFORMA PROGRAMISTYCZNA Dla programistów łańcuch bloków to przede wszystkim zestaw technologii związanych z tworzeniem oprogramowania. Owszem, zawierających fun- damentalne implikacje polityczne i społeczne (w postaci decentralizacji), ale dla nich będących przede wszystkim źródłem nowinek technologicznych. Taki nowy zestaw narzędzi programistycznych to dla twórców oprogra- mowania niebywała gratka. Łańcuch bloków zawiera technologie umożli- wiające tworzenie nowego rodzaju aplikacji, które są zdecentralizowane i za- bezpieczone kryptograficznie. Łańcuchy bloków można więc uznać za nowy sposób tworzenia aplikacji. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 47 Poleć książkęKup książkę Łańcuchy bloków mogą także dysponować wieloma interfejsami pro- gramowania aplikacji (API), w tym językiem skryptowym transakcji, in- terfejsem API do komunikacji między węzłami P2P oraz klientem API do sprawdzania transakcji w sieci. Aspekt programistyczny łańcucha bloków omówię bardziej szczegółowo w rozdziale 6. 7. OPROGRAMOWANIE OPEN SOURCE Większość prawidłowo funkcjonujących łańcuchów bloków ma otwarty kod źródłowy, co oznacza nie tylko to, że źródło oprogramowania ma cha- rakter publiczny, ale także to, że innowacyjne rozwiązania mogą być wpro- wadzane do oprogramowania bazowego przez różne podmioty — na zasa- dach współpracy. Otwarty jest na przykład podstawowy protokół bitcoina. Od momentu jego stworzenia przez Satoshiego Nakamoto prace prowadzi nad nim gru- pa „kluczowych programistów”, którzy stopniowo go doskonalą. Dodatkowo niezawodność protokołu bitcoina wykorzystują jednak tysiące niezależnych programistów, którzy także wprowadzają innowacyjne rozwiązania w za- kresie produktów, usług i aplikacji. To, że oprogramowanie łańcuchów bloków ma charakter open source, jest bardzo istotne, bo im bardziej otwarty jest sam rdzeń łańcucha bloków, tym silniejszy stanie się zbudowany wokół niego ekosystem. 8. RYNEK USŁUG FINANSOWYCH Pieniądze są centralnym punktem łańcuchów bloków opartych na krypto- walutach. Gdy traktujemy kryptowaluty jak wszelkie inne waluty, to mogą się one stawać elementami instrumentów finansowych, co prowadzi do po- wstawania różnego rodzaju nowych produktów finansowych. Łańcuchy bloków tworzą niezwykle innowacyjne środowisko dla usług finansowych nowej generacji, które zdobędą popularność, gdy zniknie nie- pewność związana z kryptowalutami. Instrumenty pochodne, opcje, trans- akcje swap, instrumenty syntetyczne, inwestycje, kredyty i inne tradycyjne instrumenty finansowe zyskają wersje kryptowalutowe, dzięki czemu stwo- rzą nowy rynek obrotu usługami finansowymi. 48 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę 9. SIEĆ PEER-TO-PEER W łańcuchach bloków nie ma elementów „centralnych”. Z punktu widzenia architektury podstawową warstwą łańcucha bloków jest sieć peer-to-peer. Łańcuchy bloków promują decentralizację, zlecając przetwarzanie danych równorzędnym podmiotom w lokalizacjach zwanych węzłami. Sieć to tak naprawdę komputer. Wszystkie transakcje weryfikowane są na poziomie peer-to-peer. Łancuch bloków można zasadniczo uznać za stosunkowo pła- ską chmurę obliczeniową, która jest faktycznie zdecentralizowana. Każdy użytkownik może w każdej chwili nawiązać kontakt z innym użyt- kownikiem i zawrzeć z nim transakcję, bez względu na to, gdzie się znaj- duje, i niezależnie od pory dnia. Filtrowanie, blokowanie czy opóźnianie transakcji między dowolnymi dwoma lub wieloma użytkownikami, czyli mię- dzy węzłami prowadzącymi transakcję, przeprowadzane jest bez jakichkol- wiek pośredników. Każdy węzeł sieci ma możliwość prowadzenia działań na podstawie własnej wiedzy o transakcjach zawieranych w całej sieci. Oprócz technicznych sieci P2P łańcuchy bloków tworzą także rynek użytkowników. Sieci łańcuchów bloków i działające na ich bazie aplikacje tworzą własne (rozproszone) systemy ekonomiczne, charakteryzujące się różną wielkością i różnymi poziomami dynamiki. Łańcuchy bloków niosą więc ze sobą model ekonomiczny — to ich kluczowa cecha, którą omówię szerzej w dalszej części książki. 10. WARSTWA USŁUG OPARTYCH NA ZAUFANIU Wszystkie łańcuchy bloków funkcjonują na bazie zaufania, wbudowanego w ich strukturę na poziomie „atomowym”. To zasadniczo zarówno funkcja, jak i zapewniana usługa. Zaufanie odnosi się jednak nie tylko do transakcji. Obejmuje także dane, usługi, procesy, tożsamość, logikę biznesową, warunki umów, a nawet obiekty fizyczne. Ma zastosowanie do niemal wszystkiego, co da się zdigitalizować jako (inteligentny) zasób o przypisanej wartości. A teraz wyobraź sobie połączenie innowacji, które pojawią się za sprawą tych 10 właściwości i cech. Łącząc je ze sobą, zaczniesz dostrzegać nieprawdo- podobne możliwości łańcuchów bloków w zakresie uaktywniania zmian. CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 49 Poleć książkęKup książkę PRZEJŚCIA MIĘDZY STANAMI I MASZYNY STANOWE — CO TO TAKIEGO? Łańcuch bloków nie nadaje się do wszystkiego. I nie wszystko spełnia pa- radygmat łańcucha bloków. Łańcuch bloków to „maszyna stanowa”, czyli kolejna koncepcja, nad którą należy się zastanowić. Pod względem technicznym stan oznacza po prostu „przechowywane informacje” w określonym momencie. Maszyna stanowa to komputer lub urządzenie, które zapamiętuje stan czegoś w danej chwili. Stan ten może ulec zmianie na podstawie rozmaitych danych wejściowych, a maszyna na podstawie wprowadzonych zmian tworzy dane wyjściowe. Śledzenie przejść między stanami jest istotne, a właśnie łańcuch bloków doskonale sobie z tym radzi i funkcjonuje w sposób zapewniający niezmienność. Zapis w bazie danych jest natomiast zmienny, bo może być wielokrotnie nadpisywany. Nie wszystkie bazy danych posiadają ścieżki audytu, a nawet jeśli tak jest, mogą one zostać zniszczone lub utracone, bo nie są zabezpieczone przed manipulacjami. W przypadku łańcuchów bloków historia przejść między stanami jest trwałym elementem informacji o tych stanach. W łańcuchu bloków ethereum przechowywane są odrębne „drzewo stanów”, określają- ce bieżące saldo każdego adresu, oraz „lista transakcji”, będąca zapisem trans- akcji między bieżącym blokiem a blokami, które go poprzedzają. Maszyny stanowe dobrze nadają się do stosowania w systemach roz- proszonych, które muszą być odporne na awarie. ALGORYTMY KONSENSUSU Podstawowe znaczenie dla zrozumienia tego, w jak ogromnym stopniu łańcuch bloków zmienia dotychczasowy paradygmat, ma zapoznanie się z koncepcją „zdecentralizowanego konsensusu”, kluczowego założenia rewolucji obliczeniowej opartej na kryptografii. Zdecentralizowany konsensus łamie dawny paradygmat konsensusu scentralizowanego, wywodzącego się z czasów, gdy do weryfikowania popraw- ności transakcji służyła jedna centralna baza danych. Schemat zdecentrali- zowany (na którym bazują protokoły łańcuchów bloków) przekazuje upraw- nienia i zaufanie zdecentralizowanej sieci wirtualnej i umożliwia jej węzłom 50 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę nieprzerwane i sekwencyjne rejestrowanie transakcji w publicznym „blo- ku”, tworząc niepowtarzalny „łańcuch” — łańcuch bloków. Każdy kolejny blok zawiera „hasz” (niepowtarzalny cyfrowy odcisk palca) wcześniejszego kodu, a do uwierzytelniania źródeł transakcji służy kryptografia (za sprawą kodów skrótu), która jednocześnie eliminuje potrzebę istnienia centralne- go pośrednika. Dzięki połączeniu kryptografii i technologii łańcucha blo- ków nie ma możliwości zduplikowania zapisu tej samej transakcji. Istotną kwestią w kontekście naszych rozważań jest to, że przy tak znacznym stopniu rozdzielenia logika konsensusu zostaje oddzielona od aplikacji ja- ko takiej, więc aplikacje mogą być tworzone w sposób zapewniający im or- ganiczne zdecentralizowanie — i to właśnie powinno inspirować zmienia- jące system innowacje w zakresie architektury oprogramowania aplikacji, niezależnie od tego, czy miałyby one obsługiwać sferę finansów, czy nie. Konsensus moglibyśmy uznać za pierwszą warstwę architektury zde- centralizowanej. Stanowi on podstawę protokołu, który określa zasady dzia- łania łańcucha bloków. Algorytm konsensusu jest jądrem łańcucha bloków, metodą czy też pro- tokołem, który zatwierdza transakcję. To istotna sprawa, bo my musimy mieć do tych transakcji zaufanie. Jako użytkownicy biznesowi nie musimy dogłębnie rozumieć sposobów działania określonych algorytmów, o ile je- steśmy przekonani, że są bezpieczne i niezawodne. Bitcoin zainicjował metodę konsensusu zwaną dowodem pracy (ang. Proof-of-Work — POW), którą można uznać za praprzodka tych algoryt- mów. POW opiera się na rozwiązaniu zagadnienia bizantyjskich generałów (ang. Practical Byzantine Fault Tolerant)9, umożliwiając bezpieczne prze- prowadzanie transakcji zgodnie z danym stanem. Alternatywą POW w sfe- rze osiągania konsensusu jest dowód stawki (ang. Proof-of-Stake — POS10). Istnieją także inne protokoły konsensusu, takie jak RAFT, DPOS i Paxos, ale nie będę się tutaj zajmować ich porównywaniem, bo z czasem staną się rozwiązaniami standardowymi. Istotniejsze będą dla nas niezawodność na- rzędzi i technologii oprogramowania pośredniego, tworzonych na bazie tych algorytmów, a także ekosystem otaczających ich podmiotów tworzących war- tość dodaną. Jedna z wad algorytmu dowodu pracy polega na tym, że nie jest on przyja- zny dla środowiska, bo wymaga dużej mocy obliczeniowej pozyskiwanej CZYM JEST ŁAŃCUCH BLOKÓW? 51 Poleć książkęKup książkę z wyspecjalizowanych urządzeń generujących ogromne ilości energii. Silnym rywalem dla POW będzie algorytm dowodu stawki (POS), który opiera się na koncepcji wirtualnego kopania i głosowania opartego na tokenach, a ten proces nie wymaga tak intensywnego przetwarzania danych jak POW i wy- gląda na to, że umożliwi zapewnianie bezpieczeństwa systemom w mniej kosztowny sposób. Na koniec, skoro zajmujemy się algorytmem konsensusu, powinniśmy zastanowić się nad metodą „ograniczania dostępu”, która określa, kto kon- troluje proces konsensusu i bierze w nim udział. W tym zakresie istnieją trzy popularne opcje: 1. Publiczna (na przykład POW, POS, delegowanie POS). 2. Prywatna (z wykorzystaniem tajnych kluczy do kontrolowania zamkniętych łańcuchów bloków). 3. Częściowo prywatna (na przykład o charakterze konsorcjalnym, wyko- rzystująca tradycyjny algorytm tolerancji wady bizantyjskiej w sposób zbiorowy). KLUCZOWE KONCEPCJE Z ROZDZIAŁU 1. 1. Łańcuch bloków jest warstwą technologii o charakterze nakładki na internet, podobnie jak sieć WWW. 2. Łańcuch bloków posiada definicje: techniczną, biznesową i prawną. 3. Dowód kryptograficzny to wykorzystywana przez łańcuch bloków za- ufana metoda potwierdzania prawidłowości i finalizacji transakcji za- wieranych między określonymi stronami. 4. Łańcuch bloków zmieni definicję zasad funkcjonowania istniejących pośredników (o ile zgodzą się oni na tę zmianę) i stworzy jednocześnie nowych pośredników, a tym samym zakłóci tradycyjnie określone gra- nice wartości. 5. Łańcuch bloków posiada dziesięć charakterystycznych cech, które należy pojmować całościowo. 52 BLOCKCHAIN W BIZNESIE Poleć książkęKup książkę SKOROWIDZ A algorytm konsensusu, 50, 153 anonimowość, 77 aplikacje, 32, 91, 121, 157 architektura funkcjonalna, 152 atak na łańcuch bloków, 88 awarie, 71 B bank, 114, 117 baza danych, 38, 46, 95 bezpieczeństwo, 95 danych, 75 brak standardów, 96 C cechy, 158 cenzura, 71 chmura, 79 cyfrowa kryptowaluta, 44 D dane historyczne, 154 DAO, 136 decentralizacja, 171 zaufania, 56 dyferencjacja, 35 dysponenci dowodu zaufania, 135 dystrybuowanie innowacyjności, 35 dźwignia, 35 energetyka, 144 finTech, 110 funkcje, 157 E F G globalny bank, 114 I implementacja, 147 infrastruktura obliczeniowa, 45 inteligentna własność, 63 inteligentne kontrakty, 65 wyrocznie, 68 205 Poleć książkęKup książkę internet, 110 K korzyści, 61 kryptogospodarka, 176 kryptografia, 36 kryptowaluty, 99 L latarnie morskie, 140 Ł łańcuch bloków, 27 M maszyna stanowa, 50 wirtualna, 154 metatechnologia, 35 multisignature, 65 N niewykrywalna komunikacja, 77 O odwzorowywanie, 71 opieka zdrowotna, 143 oprogramowanie, 36 open source, 48 oznaczanie czasu, 65 P platforma programistyczna, 47 transakcyjna, 45 206 BLOCKCHAIN W BIZNESIE pośrednicy, 134 prywatność, 71, 95 przejścia między stanami, 50 przyciąganie, 35 R rejestr, 38 księgowy, 47 relacje, 35 rozwój oprogramowania, 155 rynek usług finansowych, 48 S salda, 154 sieć peer-to-peer, 49, 153 WWW, 30 skalowalność, 93 strategie, 159 struktura decyzyjna, 164 systemy, 94 Ś środowisko łańcucha bloków, 60 T technologia zdecentralizowana, 171 teoria gier, 36 tożsamość, 71 transakcje multisignature, 65 transparentność, 71 U usługi finansowe, 123, 126 wewnętrzne, 156 zewnętrzne, 156 Poleć książkęKup książkę Z zastosowania, 123 zaufanie, 49, 53, 54 bazujące na dowodach, 59 do obcych, 58 do sieci, 105 do transakcji, 70 zmienność kryptowalut, 99 SKOROWIDZ 207 Poleć książkęKup książkę Poleć książkęKup książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Blockchain w biznesie. Możliwości i zastosowania łańcucha bloków
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: