Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00535 009666 10437436 na godz. na dobę w sumie
Bocian czy kapusta? Jak rozmawiać z dziećmi o seksie - książka
Bocian czy kapusta? Jak rozmawiać z dziećmi o seksie - książka
Autor: , , Liczba stron: 136
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1399-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rodzicielstwo i psychologia dziecka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Mądre odpowiedzi na trudne pytania... ...oraz wszystkie inne, które może zadać Twoja pociecha.

Skąd się biorą dzieci?

Razem z Twoim dzieckiem na nowo odkrywasz świat. Cieszysz się z rzeczy, które już dawno nie zaprzątały Twojej uwagi. Uczysz nazywać części ciała i wskazywać, gdzie maluszek ma oczka, rączki, brzuszek... STOP... Uważasz, że oboje macie jeszcze czas na rozmowę na krępujące tematy? Odczuwasz zażenowanie, kiedy syn lub córka pytają Cię o 'te sprawy'? Jako rodzic musisz przecież stanąć na wysokości zadania i nie pozwolić, by kto inny zajął się edukacją seksualną Twojego potomka.

Twój kilkuletni syn uwielbia przymierzać sukienki? Ośmioletnia córeczka opowiada Ci historię poczęcia przez pocałunek? A może masz w domu nastolatka, który w ogóle nie chce rozmawiać na temat seksu? Nie możesz ryzykować zaniedbania tak istotnego aspektu w rozwoju Twojego dziecka, jakim są sprawy związane z płcią. Nie wiesz, co powinno ono wiedzieć i jak mu o tym powiedzieć? Nie chcesz odczuwać zakłopotania? Mamy dobrą wiadomość - przybywamy ze wsparciem!

Bocian czy kapusta? Jak rozmawiać z dziećmi o seksie zawiera pełne zdrowego rozsądku, praktyczne rady, które pomogą Ci:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Idź do Przykładowy rozdział Spis tre(cid:156)ci Katalog ksiazek Nowo(cid:156)ci Bestesllery Zam(cid:243)w drukowany katalog Tw(cid:243)j koszyk Dodaj do koszyka Cennik i informacje Zam(cid:243)w cennik Zam(cid:243)w informacje o nowo(cid:156)ciach Wydawnictwo Helion SA 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl Bocian, czy kapusta? Jak rozmawia(cid:230) z dzie(cid:230)mi o seksie Autor: Lauri Berkenkamp, Steven C. Atkins, Charlie Woglom T‡umaczenie: Gabriela G(cid:243)rnicka ISBN: 978-83-246-1399-1 Tytu‡ orygina‡u: Talking to Your Kids About Sex: A Go Parents! Guide Format: A5, stron: 136 M„dre odpowiedzi na trudne pytania(cid:133) (cid:149) Czym r(cid:243)¿ni siŒ ch‡opczyk od dziewczynki? (cid:149) Dlaczego nie mogŒ o¿eni(cid:230) siŒ z mam„? (cid:149) Po co ludzie siŒ ca‡uj„? (cid:149) Jak sprawi(cid:230), by uros‡y mi piersi? (cid:133)oraz wszystkie inne, kt(cid:243)re mo¿e zada(cid:230) Twoja pociecha. Sk„d siŒ bior„ dzieci? Razem z Twoim dzieckiem na nowo odkrywasz (cid:156)wiat. Cieszysz siŒ z rzeczy, kt(cid:243)re ju¿ dawno nie zaprz„ta‡y Twojej uwagi. Uczysz nazywa(cid:230) czŒ(cid:156)ci cia‡a i wskazywa(cid:230), gdzie maluszek ma oczka, r„czki, brzuszek(cid:133) STOP(cid:133) Uwa¿asz, ¿e oboje macie jeszcze czas na rozmowŒ na krŒpuj„ce tematy? Odczuwasz za¿enowanie, kiedy syn lub c(cid:243)rka pytaj„ CiŒ o (cid:132)te sprawy(cid:148)? Jako rodzic musisz przecie¿ stan„(cid:230) na wysoko(cid:156)ci zadania i nie pozwoli(cid:230), by kto inny zaj„‡ siŒ edukacj„ seksualn„ Twojego potomka. Tw(cid:243)j kilkuletni syn uwielbia przymierza(cid:230) sukienki? O(cid:156)mioletnia c(cid:243)reczka opowiada Ci historiŒ poczŒcia przez poca‡unek? A mo¿e masz w domu nastolatka, kt(cid:243)ry w og(cid:243)le nie chce rozmawia(cid:230) na temat seksu? Nie mo¿esz ryzykowa(cid:230) zaniedbania tak istotnego aspektu w rozwoju Twojego dziecka, jakim s„ sprawy zwi„zane z p‡ci„. Nie wiesz, co powinno ono wiedzie(cid:230) i jak mu o tym powiedzie(cid:230)? Nie chcesz odczuwa(cid:230) zak‡opotania? Mamy dobr„ wiadomo(cid:156)(cid:230) (cid:150) przybywamy ze wsparciem! Bocian czy kapusta? Jak rozmawia(cid:230) z dzie(cid:230)mi o seksie zawiera pe‡ne zdrowego rozs„dku, praktyczne rady, kt(cid:243)re pomog„ Ci: (cid:149) swobodnie rozmawia(cid:230) na tematy zwi„zane z cia‡em z maluchami, przedszkolakami oraz dzie(cid:230)mi w wieku 6 (cid:150) 9 i 9 (cid:150) 12 lat; (cid:149) dobiera(cid:230) w‡a(cid:156)ciwe s‡ownictwo podczas opowiadania o anatomii i erotyce; (cid:149) podj„(cid:230) decyzjŒ o tym, czego Twoje dziecko nie powinno jeszcze wiedzie(cid:230); (cid:149) s‡ucha(cid:230) w taki spos(cid:243)b, by wy‡apywa(cid:230) drŒcz„ce dziecko pytania; (cid:149) godnie zachowa(cid:230) siŒ nawet podczas dyskusji na tematy tabu; (cid:149) przygotowa(cid:230) Twoj„ c(cid:243)rkŒ do pierwszej miesi„czki; (cid:149) nauczy(cid:230) dziecko szacunku do cia‡a w‡asnego i innych oraz respektowania granic spo‡ecznych. Spis tre(cid:156)ci Rozdzia‡ 1 strona 17 Co to jest? (cid:151) rozmowa z ma‡ym dzieckiem Rozdzia‡ 2 strona 35 Czy zjad‡a(cid:156) to dziecko? (cid:151) rozmowa z przedszkolakiem Rozdzia‡ 3 strona 55 To obrzydliwe! (cid:151) rozmowa z dzieckiem w wieku od sze(cid:156)ciu do dziewiŒciu lat Rozdzia‡ 4 strona 79 Nie chcŒ o tym rozmawia(cid:230)! (cid:151) rozmowa z dzieckiem w wieku od dziewiŒciu do dwunastu lat Rozdzia‡ 5 strona 111 Prawdziwe pytania, prawdziwe odpowiedzi Rozmowa z przedszkolakiem Prowadzisz mi‡„ pogawŒdkŒ z przyjaci(cid:243)‡k„ w zaawansowanej ci„- ¿y, kiedy do pokoju wchodzi Tw(cid:243)j czteroletni syn. Zauwa¿asz, ¿e przygl„da siŒ wystaj„cemu brzuchowi Twojej przyjaci(cid:243)‡ki, i m(cid:243)- wisz: (cid:132)Skarbie, Ania nosi dziecko w swoim brzuchu. Czy¿ to nie wspania‡e?(cid:148). Dziecko patrzy na Ciebie, potem zn(cid:243)w na Twoj„ przy- jaci(cid:243)‡kŒ i wychodzi. Po kilku minutach wraca i zwraca siŒ do Two- jej przyjaci(cid:243)‡ki: (cid:132)Aniu, czy zjad‡a(cid:156) to dziecko?(cid:148). Zdajesz sobie sprawŒ, ¿e pora powiedzie(cid:230) synkowi, sk„d bior„ siŒ dzieci, zanim zacznie podejrzewa(cid:230) wszystkie matki o kanibalizm. Ale od czego zacz„(cid:230)? 35 Podstawy Ten rozdzia‡ pomo¿e Ci znale(cid:159)(cid:230) w‡a(cid:156)ciwy spos(cid:243)b na rozpoczŒcie rozmowy z dzieckiem w wieku przedszkolnym o tym, sk„d siŒ bior„ dzieci i jak zostaj„ poczŒte. Mo¿e wydaje Ci siŒ, ¿e Twoje dzieci s„ jeszcze za ma‡e, aby my(cid:156)le(cid:230) i rozmawia(cid:230) o mechanizmach rozmna- ¿ania, lecz to doskona‡y czas na wyja(cid:156)nienie im, w jaki spos(cid:243)b funkcjonuje ludzkie cia‡o. Przedszkolaki znajduj„ siŒ w niepowtarzalnym wieku, kiedy jedn„ nog„ stoi siŒ w konkret- nym, do(cid:156)wiadczalnym (cid:156)wiecie, a drug„ w kra- inie fantazji. Zostanie stra¿akiem, Batmanem lub niewidzialnym duszkiem o magicznych zdolno(cid:156)ciach wydaje im siŒ prawdopodobn„ i przewidywaln„ (cid:156)cie¿k„ kariery. Dla nich nie ma rzeczy znajduj„cych siŒ poza zasiŒgiem mo¿liwo(cid:156)ci. Dlatego wykorzystaj otwarty umys‡ i ciekawo(cid:156)(cid:230) Twoich dzieci w wieku, kiedy pytania i odpowiedzi przychodz„ im ‡a- twiej ni¿ na jakimkolwiek innym etapie ¿ycia. Podstawowe pojŒcia zawarte wtym rozdziale: niezmienno(cid:156)(cid:230) p‡ci, sk„d bior„ siŒ dzieci (cid:151) mechanizm rozmna¿ania, spo‡ecznie akceptowany jŒzyk i zachowanie, granice cia‡a. 36 Og(cid:243)lny obraz (cid:151) dziewczynki pozostaj„ dziewczynkami, a ch‡opcy ch‡opcami Jednym z najistotniejszych kamieni milowych w procesie rozwoju dziecka jest odkrycie, ¿e ch‡opcy pozostaj„ ch‡opcami, a dziew- czynki dziewczynkami i dorastaj„, aby sta(cid:230) siŒ mŒ¿czyznami i ko- bietami. Cho(cid:230) to mo¿e wydawa(cid:230) siŒ ma‡o wa¿ne rodzicom, kt(cid:243)rzy dostrzegaj„ ogromne zmiany zachodz„ce u dzieci (cid:151) ‡„cznie z umiejŒtno(cid:156)ci„ korzystania z toalety, samodzielnego ubierania siŒ i nierozp‡akiwania siŒ co piŒtna(cid:156)cie minut (cid:151) nowo odkryta Liczy siŒ nie tylko to, co powiesz, ale jak to powiesz Zdecydowa‡e(cid:156) siŒ przeprowadzi(cid:230) z przedszkolakiem rozmo- wŒ o seksie, lecz jeste(cid:156) zdenerwowany i wola‡by(cid:156) tego nie ro- bi(cid:230). WiŒc nie r(cid:243)b (cid:151) nie pr(cid:243)buj rozmawia(cid:230) z dzieckiem o sek- sie, kiedy jeste(cid:156) niespokojny, poniewa¿ chocia¿ nie zrozumie ono przyczyny Twojego zdenerwowania, intuicyjnie wyczuje Tw(cid:243)j nastr(cid:243)j i te¿ poczuje siŒ nieswojo. Nie musisz nara¿a(cid:230) na takie napiŒcie ¿adnego z was. Przeprowadzenie formalnej rozmowy pomimo skrŒpowania nie przyniesie oczekiwanych efekt(cid:243)w. Zamiast tego wybierz moment, kiedy dobrze siŒ ba- wicie w swoim towarzystwie, i zacznij metod„ ma‡ych krok(cid:243)w (cid:151) porozmawiaj z synem o tym, co dla niego znaczy bycie ch‡opcem i co dostrzega w swoim ciele, i potraktuj to jako punkt wyj(cid:156)cia dla rozmowy o seksie. O wiele wiŒksze znacze- nie ma u(cid:156)wiadomienie dzieciom, ¿e jeste(cid:156) otwarty i sk‡onny rozmawia(cid:230) z nimi na ka¿dy temat, ni¿ podjŒcie danej kwestii w wyznaczonym czasie. B„d(cid:159) przystŒpnym s‡uchaczem, a otrzymasz nagrodŒ w postaci wspania‡ych rozm(cid:243)w ze swo- imi dzie(cid:230)mi, zar(cid:243)wno teraz, jak i w przysz‡o(cid:156)ci. 37 niezmienno(cid:156)(cid:230) p‡ci wp‡ywa na zrozumienie przez dzieci sposobu funkcjonowania ludzkiego cia‡a i ich interpretacjŒ r(cid:243)l p‡ciowych przez ca‡e ¿ycie. ... spos(cid:243)b funkcjonowania i zastosowania czŒ(cid:156)ci cia‡a staje siŒ nagle bardziej fascynuj„cy ni¿ cokolwiek innego. Niezmienno(cid:156)(cid:230) p‡ci w du¿ym stopniu wp‡ywa na prowadzone z dzieckiem rozmowy o tym, co oznacza bycie ch‡opcem lub dziewczynk„ w rodzinie, czym r(cid:243)¿ni„ siŒ ich cia‡a i jak dzia‡aj„ po- szczeg(cid:243)lne organy. Tw(cid:243)j synek zaczyna sobie u(cid:156)wiadamia(cid:230), ¿e nie tylko nigdy nie stanie siŒ dziewczynk„, lecz tak¿e nigdy nie urodzi dziecka, gdy doro(cid:156)nie. Twoja c(cid:243)reczka zaczyna rozumie(cid:230), ¿e mo¿e urodzi(cid:230) dziecko, kiedy doro(cid:156)nie, lecz nigdy nie bŒdzie mia‡a peni- sa. I poniewa¿ dzieci wiedz„ ju¿, ¿e ich czŒ(cid:156)ci cia‡a s„ im dane na ca‡e ¿ycie, ich spos(cid:243)b funkcjonowania i zastosowania staje siŒ nagle bardziej fascynuj„cy ni¿ cokolwiek innego. Ale sk„d bior„ siŒ dzieci? Jak przychodz„ na (cid:156)wiat? Podczas rozmowy o seksie z przedszkolakiem musisz pamiŒta(cid:230), ¿e dla niego seks nie ma nic wsp(cid:243)lnego z przyjemno(cid:156)ci„ i uczuciami, lecz kojarzy siŒ z biologi„ i logistyk„. Zapomnij o (cid:132)Sekrecie Wikto- rii(cid:148) (cid:151) my(cid:156)l w kategoriach zootechniki. Przedszkolak chce wie- dzie(cid:230), sk„d dzieci bior„ siŒ w brzuchu matki i jak siŒ z niego wydo- staj„ (cid:151) interesuje go tylko mechanizm procesu. ... rozmawiasz z dzieckiem, kt(cid:243)re bez ci„g‡ego przypominania nie pamiŒta, na kt(cid:243)r„ nogŒ za‡o¿y(cid:230) but. 38 (cid:140)wietnym sposobem rozpoczŒcia rozmowy jest zapytanie przed- szkolaka, sk„d, jego zdaniem, bior„ siŒ dzieci i jak zostaj„ poczŒte (cid:151) z pewno(cid:156)ci„ ma jak„(cid:156) odpowied(cid:159) i mo¿e okaza(cid:230) siŒ, ¿e wie znacznie wiŒcej, ni¿ przypuszcza‡e(cid:156). Albo znajduje siŒ na zupe‡nie z‡ym tropie, co mo¿e okaza(cid:230) siŒ zabawne. Nie b„d(cid:159) zaskoczony, je- (cid:156)li czterolatek powie Ci, ¿e dzieci rosn„ w brzuchu matki i wystrze- liwuj„ z jej pŒpka. Jakkolwiek bŒdzie brzmia‡a odpowied(cid:159), uzy- skasz og(cid:243)lne pojŒcie o tym, co wie, a czego chcia‡oby siŒ dowiedzie(cid:230) Twoje dziecko, i punkt wyj(cid:156)cia dla rozmowy. Prawdopodobnie nie uda Ci siŒ przedstawi(cid:230) ca‡ego procesu poczŒcia od pocz„tku do koæca podczas jednej rozmowy; czŒsto dzieci w tym wieku pytaj„ o (cid:151) i rozumiej„ (cid:151) zaledwie niewielk„ cz„stkŒ informacji i nie s„ zainteresowane pog‡Œbianiem tematu. Wy- czuj moment, kiedy siŒ wy‡„czaj„, i wr(cid:243)(cid:230) do rozmowy innym razem. Mo¿esz tak¿e od- kry(cid:230), ¿e to, co, w twoim przekonaniu, zrozu- miale wyja(cid:156)ni‡e(cid:156) dziecku, zostaje przez nie zinterpretowane w spos(cid:243)b nowatorski. Po tym jak wyja(cid:156)ni‡e(cid:156) dziecku, ¿e dzieci nie wystrzeliwuj„ z pŒpka matki, lecz raczej wy- dostaj„ siŒ z pochwy, mo¿esz us‡ysze(cid:230), jak Twoja czteroletnia c(cid:243)reczka m(cid:243)wi przyjacio- ‡om, ¿e bŒdzie sika‡a swoimi dzie(cid:230)mi, gdy doro(cid:156)nie. Wyczuj moment, kiedy siŒ wy‡„czaj„ i wr(cid:243)(cid:230) do rozmowy p(cid:243)(cid:159)niej. Nale¿y podtrzymywa(cid:230) rozmowŒ, kiedy nadarzaj„ siŒ okazje, by(cid:230) otwartym na pytania zadawane przez dzieci i opiera(cid:230) siŒ na frag- mentarycznych informacjach, kt(cid:243)re ju¿ posiadaj„. Je(cid:156)li my(cid:156)lisz, ¿e wystarczy jedna rozmowa w rodzaju: (cid:132)Tatu(cid:156) zasadza ziarenko w ciele mamusi i dziecko ro(cid:156)nie w niej jak ro(cid:156)linka, a po dziewiŒciu 39 miesi„cach wydostaje siŒ z jej pochwy(cid:148), to jeste(cid:156) w b‡Œdzie (cid:151) w koæcu rozmawiasz z dzieckiem, kt(cid:243)re bez ci„g‡ego przypomina- nia nie pamiŒta, na kt(cid:243)r„ nogŒ za‡o¿y(cid:230) but. Nie spiesz siŒ i znajd(cid:159) okazje do rozmowy, kiedy dzieci wydaj„ siŒ gotowe do s‡uchania, na przyk‡ad gdy zadaj„ inne pytania na temat swojego cia‡a, dora- stania lub obcych dzieci. W ten spos(cid:243)b rozpoczniesz z nimi dialog na delikatny (dla Ciebie) temat i dzieci dowiedz„ siŒ, ¿e mog„ zwraca(cid:230) siŒ do Ciebie ze wszystkimi pytaniami, co ma dla nich ogromne znaczenie. A je(cid:156)li nie zapytaj„? By(cid:230) mo¿e twoje dziecko w og(cid:243)le nie pyta, sk„d bior„ siŒ dzieci i w jaki spos(cid:243)b zostaj„ poczŒte. I cho(cid:230) przez pewien czas mo¿esz odczuwa(cid:230) z tego powodu ulgŒ, unikanie takich rozm(cid:243)w sprawi, ¿e stan„ siŒ one trudniejsze, gdy dziecko doro(cid:156)nie. Szukaj okazji do rozm(cid:243)w (cid:151) kiedy razem ogl„dacie scenŒ w telewizji lub czytacie ksi„¿kŒ, w kt(cid:243)rej wystŒpuje kobieta w ci„¿y, a nawet kiedy widzicie w okolicy rodzinŒ z dzieckiem, podejmij inicjatywŒ i zapytaj dziec- ko, sk„d, jego zdaniem, bior„ siŒ dzieci. Niech wie, ¿e wolno mu zadawa(cid:230) pytania na ten temat. Nawet je(cid:156)li nie zapyta o nic od razu, mo¿esz mie(cid:230) pewno(cid:156)(cid:230), ¿e zacznie o tym my(cid:156)le(cid:230). 40 Co mam m(cid:243)wi(cid:230), je(cid:156)li bez przerwy oto pytaj„? Dzieci w tym wieku s„ bardzo ciekawskimi uczniami; nie rozu- miej„ abstrakcyjnych pojŒ(cid:230) dotycz„cych (cid:132)¿ycia(cid:148) ani (cid:132)ptaszk(cid:243)w i pszcz(cid:243)‡ek(cid:148) i nie u(cid:156)wiadamiaj„ sobie emocjonalnego czynni- ka towarzysz„cego poczŒciu. B„d(cid:159) szczery, precyzyjny i wy- powiadaj siŒ tre(cid:156)ciwie i rzeczowo: (cid:132)Tata wk‡ada penisa do pochwy mamy i wydziela spermŒ. Sperma zap‡adnia ja- jeczko w jej ciele, kt(cid:243)re zamienia siŒ w dziecko. Dziecko ro- (cid:156)nie w ciele mamy przez dziewiŒ(cid:230) miesiŒcy, a¿ staje siŒ goto- we do przyj(cid:156)cia na (cid:156)wiat i wtedy mama wypycha je ze swojej pochwy i dziecko siŒ rodzi(cid:148). W taki sam spos(cid:243)b dosz‡o do ich poczŒcia. Nie zrozumiej„ wszystkiego, lecz przedstawi‡e(cid:156) im og(cid:243)lne pojŒcie. I co wa¿niejsze, powiedzia‡e(cid:156) prawdŒ. (Bardzo) osobiste pytania Podczas coraz bardziej technicznych rozm(cid:243)w z przedszkolakami o procesie poczŒcia mo¿esz spotka(cid:230) siŒ z osobistymi pytaniami w stylu: (cid:132)Kiedy dzieci zostaj„ poczŒte?(cid:148) lub (cid:132)Czy mogŒ zobaczy(cid:230), gdzie dostaje siŒ penis?(cid:148). Cho(cid:230) pytania tego rodzaju wywo‡uj„ Twoje zak‡opotanie i udzielanie na nie odpowiedzi sprawia Ci trud- no(cid:156)(cid:230), nie reaguj zbyt gwa‡townie. PamiŒtaj o tym, ¿e mechanizm rozmna¿ania interesuje Twoje dzieci w takim samym stopniu jak dzia‡anie pralki: nie traktuj„ tego osobi(cid:156)cie. (cid:132)Czy mogŒ zobaczy(cid:230), gdzie dostaje siŒ penis?(cid:148). Najlepiej odpowiada(cid:230) dzieciom w konkretny, szczery i otwarty spo- s(cid:243)b. Je(cid:156)li to mo¿liwe, podczas rozmowy skieruj ich uwagŒ z Twoje- go cia‡a na ich w‡asne, aby mia‡y ramy odniesienia. PamiŒtaj o tym, ¿e zdjŒcie jest o wiele wiŒcej warte ni¿ obszerne wyja(cid:156)nienia. Udo- stŒpnij dzieciom ksi„¿kŒ, kt(cid:243)ra ilustruje, jak dziecko wydostaje siŒ 41 z cia‡a matki, aby wyja(cid:156)ni(cid:230) im ten proces. Ksi„¿ka oka¿e siŒ u¿y- teczna tak¿e podczas udzielania odpowiedzi na pytanie, gdzie do- staje siŒ penis; mo¿esz powiedzie(cid:230): (cid:132)Zobacz tutaj, dostaje siŒ pro- sto do tego otworu w ciele kobiety. To jest jej pochwa(cid:148). ... do Ciebie jako rodzica nale¿y zadanie ustanowienia granic tego, co jest dopuszczalne... PamiŒtaj o tym, ¿e nie musisz odpowiada(cid:230) na pytania dotycz„ce Twojego w‡asnego cia‡a, je(cid:156)li czujesz siŒ niezrŒcznie. Do Ciebie ja- ko rodzica nale¿y zadanie ustanowienia granic tego, co jest dopusz- czalne tak¿e w odniesieniu do roztrz„sania Twoich prywatnych spraw. Dzieci stosuj„ metodŒ pr(cid:243)b i b‡Œd(cid:243)w. Ustanawianie granic dotycz„cych cia‡a To czas odkrywania (cid:151) dzieci w tym wieku uznaj„ wszystko za war- te zbadania, poczynaj„c od wnŒtrza tostera, a koæcz„c na ka¿dym kamieniu w ogr(cid:243)dku. To tak¿e czas testowania i ustanawiania gra- nic, cho(cid:230) to one testuj„ granice, a Ty je ustanawiasz. Dzieci bardzo czŒsto przekraczaj„ granice dobrego smaku i dobrego zachowania szczeg(cid:243)lnie w zakresie s‡ownictwa. ... im bardziej emocjonalnie reagujesz na niecenzuralne s‡ownictwo, tym bardziej zachŒcasz dziecko do jego u¿ywania. Cho(cid:230) (w wiŒkszo(cid:156)ci przypadk(cid:243)w) dzieci zosta‡y nauczone, jak ko- rzysta(cid:230) z toalety, rozmowom na temat za‡atwiania potrzeb w ‡azien- ce nie ma koæca (cid:151) czŒsto sytuacja ulega nawet pogorszeniu pomi- mo ustanowienia przez Ciebie rodzinnego protoko‡u, kt(cid:243)ry ustala, kiedy jest to w‡a(cid:156)ciwe. Cho(cid:230) doprowadza CiŒ to do sza‡u, im bar- 42 dziej emocjonalnie reagujesz na niecenzuralne s‡ownictwo, tym bardziej zachŒcasz dziecko do jego u¿ywania. Najlepsz„ reakcj„ jest spokojne nak‡onienie dziecka do u¿ywania s‡ownictwa ustalo- nego przez wasz„ rodzinŒ. Kiedy u¿ywa w‡a(cid:156)ciwych s‡(cid:243)w, poka¿ mu, jak bardzo jeste(cid:156) z niego dumny (cid:151) pozytywna reakcja przynie- sie wam obojgu o wiele wiŒcej rado(cid:156)ci. Teraz nadszed‡ tak¿e czas na ustanowienie granic zachowania w ‡a- zience. Prawdopodobnie zauwa¿ysz, ¿e Twoje dziecko chce (cid:132)pry- watno(cid:156)ci(cid:148) podczas korzystania z ‡azienki, i to stanowi dobry znak. Uszanuj to i upewnij siŒ, ¿e Twoje dzieci wiedz„ o konieczno(cid:156)ci za- mykania drzwi podczas ka¿dorazowego korzystania z ‡azienki. One tak¿e powinny poczeka(cid:230), a¿ kto(cid:156) inny wyjdzie z ‡azienki lub skoæ- czy bra(cid:230) prysznic, zanim tam wtargn„. Ustan(cid:243)w protok(cid:243)‡ pukania do drzwi ‡azienki i czekania, a¿ osoba znajduj„ca siŒ wewn„trz za- prosi je do (cid:156)rodka. 43 Zabawa wdoktora Mo¿esz dozna(cid:230) szoku, wchodz„c do pokoju i zastaj„c przed- szkolaka i jego kole¿ankŒ z opuszczonymi majtkami, gdy jed- no robi drugiemu zastrzyk. Chocia¿ ciekawo(cid:156)(cid:230) odno(cid:156)nie cia‡a innych os(cid:243)b i chŒ(cid:230) zdobycia o nich wiedzy to nic niezwyk‡ego w tym wieku, Twoje dzieci musz„ wiedzie(cid:230), ¿e dotykanie in- tymnych czŒ(cid:156)ci cia‡a innych dzieci jest niedopuszczalne. Je(cid:156)li odkryjesz, ¿e Twoje dzieci bawi„ siŒ w doktora, nie krzycz na nie i nie zawstydzaj ich. Zamiast tego spokojnie ka¿ im ubra(cid:230) majtki i poinformuj je, ¿e ka¿dy posiada intymne czŒ(cid:156)ci cia‡a, kt(cid:243)rych nie wolno dotyka(cid:230). NastŒpnie skieruj ich zaba- wŒ na inne tory. P(cid:243)(cid:159)niej porusz ten temat z dzieckiem, zapytaj je, czy ma jakie(cid:156) pytania dotycz„ce swojego cia‡a, i odpo- wiedz na nie szczerze i zgodnie z prawd„. Powiniene(cid:156) tak¿e porozmawia(cid:230) z rodzicami drugiego dziecka o tym, co siŒ sta- ‡o, aby wiedzieli, jak sobie z tym poradzi‡e(cid:156). To dobra okazja, aby dowiedzie(cid:230) siŒ, jak rodzice drugiego dziecka poradziliby sobie w podobnej sytuacji. Zawsze warto wiedzie(cid:230), jakie sta- nowisko zajmuj„ w tej kwestii inni rodzice i czy zgadzasz siŒ z ich podej(cid:156)ciem do pewnych spraw. W koæcu powierzasz swoje dziecko ich opiece, kiedy przebywa w ich domu. Nie patrz na mnie! Dzieci w tym wieku mog„ nagle sta(cid:230) siŒ zadziwiaj„co skromne. Raz dumnie krocz„ przed Tob„ zupe‡nie nagusieækie, m(cid:243)wi„c, ¿e s„ di- nozaurami, a dinozaury nie nosz„ ubraæ, a nastŒpnie zamieniaj„ siŒ w uosobienie skromno(cid:156)ci, ¿„daj„c, aby(cid:156) zamkn„‡ oczy, kiedy poma- gasz im przy zak‡adaniu pi¿amy. Twoje dzieci najwyra(cid:159)niej zaczy- naj„ odr(cid:243)¿nia(cid:230) sferŒ publiczn„ od prywatnej i licz„ na Twoj„ po- moc i pokrzepienie. Rozpoznaj wysy‡ane przez nie sygna‡y, zapewnij im wsparcie i ustan(cid:243)w granice, kt(cid:243)re oka¿„ siŒ dla nich przydatne i kt(cid:243)re uwa¿asz za zasadnicze dla swojej rodziny. 44 ... musisz zachowa(cid:230) r(cid:243)wnowagŒ pomiŒdzy potrzeb„ prywatno(cid:156)ci Twojego dziecka a bezpieczeæstwem... Je(cid:156)li krŒpuje CiŒ k„panie dziecka p‡ci przeciwnej lub czujesz, ¿e ono jest tym skrŒpowane, nie r(cid:243)b tego. Musisz jednak zachowa(cid:230) r(cid:243)wnowagŒ pomiŒdzy jego potrzeb„ prywatno(cid:156)ci a bezpieczeæ- stwem. Kieruj siŒ swoim instynktem i poczuciem komfortu, lecz pa- miŒtaj o konieczno(cid:156)ci zachowania r(cid:243)wnowagi pomiŒdzy potrzeb„ prywatno(cid:156)ci dziecka a jego bezpieczeæstwem. Je(cid:156)li nie siedzisz na brzegu wanny i nie obserwujesz k„pieli, powiniene(cid:156) znajdowa(cid:230) siŒ dostatecznie blisko (cid:151) dzieci w ka¿dym wieku mog„ po(cid:156)lizgn„(cid:230) siŒ w wannie. O¿eniŒ siŒ z mamusi„ Musisz tak¿e pom(cid:243)c swoim dzieciom zrozumie(cid:230) granice zwi„zane z mi‡o(cid:156)ci„ i ma‡¿eæstwem. Dzieci w wieku od czterech do sze(cid:156)ciu lat ucz„ siŒ, co oznacza mi‡o(cid:156)(cid:230), oraz (cid:230)wicz„ swoje role p‡ciowe i dla wielu z nich wychowanych w pe‡nej rodzinie mi‡o(cid:156)(cid:230) jest r(cid:243)w- noznaczna z ma‡¿eæstwem. Wybierz siŒ do kt(cid:243)rego(cid:156) z przedszkoli, a zobaczysz, ¿e cztero- i piŒciolatki ci„gle rozmawiaj„ o tym, z kim siŒ o¿eni„ lub kto siŒ z nimi o¿eni (cid:151) to dzieciŒca wersja Randki w ciemno bez losowania nagr(cid:243)d. Najwyra(cid:159)niej nie rozumiej„, co oznacza ma‡¿eæstwo (cid:151) zapytaj o to przedszkolaka, kt(cid:243)ry po powro- cie do domu oznajmia, ¿e w‡a(cid:156)nie po(cid:156)lubi‡ drzewo (cid:151) ale mo¿esz zauwa¿y(cid:230), ¿e zaczynaj„ rozumie(cid:230) pojŒcie mi‡o(cid:156)ci i spo‡eczne ocze- kiwania wobec poszczeg(cid:243)lnych p‡ci (z wyj„tkiem dziecka, kt(cid:243)re po(cid:156)lubi‡o drzewo). To dzieciŒca wersja RRaannddkkii ww cciieemmnnoo bez losowania nagr(cid:243)d. Dlatego je(cid:156)li przedszkolak oznajmia Ci, ¿e o¿eni siŒ z mamusi„, kiedy doro(cid:156)nie, nie kieruj go do psychologa dzieciŒcego: wypowia- da komplement pod Twoim adresem i udowadnia, ¿e zaczy- na u(cid:156)wiadamia(cid:230) sobie role p‡ci. 45 A one nadal siŒ dotykaj„... Przedszkolaki nadal spŒdzaj„ wiele czasu, dotykaj„c swoich genita- li(cid:243)w przez ubranie i bez niego. Dlaczego nie? To sprawia im przy- jemno(cid:156)(cid:230) (cid:151) z biologicznego punktu widzenia tak powinno by(cid:230). Je(cid:156)li wybierzesz siŒ na jakikolwiek plac zabaw, zobaczysz, ¿e po‡owa dzieci dotyka siŒ, nawet nie zdaj„c sobie z tego sprawy. Dla ma‡ych dzieci samopobudzanie, kt(cid:243)re NIE ma nic wsp(cid:243)lnego z masturba- cj„, stanowi spos(cid:243)b na ukojenie. To wszystko. Twoim zadaniem nie jest zawstydzanie i obwinianie dzieci za ich zachowania, lecz raczej przypominanie im, gdzie jest to w‡a(cid:156)ciwe. Podobnie jak wyznaczy- ‡e(cid:156) im odpowiednie miejsca w domu, gdzie wolno im m(cid:243)wi(cid:230) o czynno(cid:156)ciach wykonywanych w ‡azience, poinformuj je, ¿e mog„ siŒ dotyka(cid:230) w sypialni i w ‡azience, natomiast nie powinny tego ro- bi(cid:230) na (cid:156)rodku pokoju go(cid:156)cinnego ani w sklepie. Jeste(cid:156) panem swojego cia‡a (cid:151) intymne czŒ(cid:156)ci cia‡a s„ nietykalne; odm(cid:243)w, a nastŒpnie odejd(cid:159) i powiedz rodzicom Twoje dzieci mog„ nie wiedzie(cid:230), kt(cid:243)re czŒ(cid:156)ci cia‡a s„ nietykalne dla innych. Powiedz im, ¿e penis, moszna i odbyt synka oraz piersi, pochwa i odbyt c(cid:243)reczki s„ nietykalne i nikt (cid:151) ‡„cznie z Tob„ (cid:151) 46 nie powinien ich dotyka(cid:230) bez pozwolenia. W tym wieku jedyny wy- j„tek stanowi konieczno(cid:156)(cid:230) badania lekarskiego, kt(cid:243)re powinno od- by(cid:230) siŒ w Twojej obecno(cid:156)ci. Wyja(cid:156)nij r(cid:243)wnie¿ swojemu dziecku, ¿e inne osoby (cid:151) doro(cid:156)li i dzieci (cid:151) nie powinny prosi(cid:230) go, aby dotyka- ‡o ich intymnych czŒ(cid:156)ci cia‡a. ... nikt (cid:151) ‡„cznie z Tob„ (cid:151) nie powinien dotyka(cid:230) ich bez pozwolenia... Wzmocnij poczucie pewno(cid:156)ci siebie swoich dzieci: powiedz im, ¿e ich cia‡a nale¿„ tylko do nich i do nikogo innego. Naucz dzieci w‡a- (cid:156)ciwego postŒpowania w sytuacjach, kiedy kto(cid:156) prosi je o pokaza- nie intymnych czŒ(cid:156)ci cia‡a, ods‡ania ich lub w‡asne intymne czŒ(cid:156)ci lub prosi je, aby dotyka‡y intymnych czŒ(cid:156)ci cia‡a innych os(cid:243)b (cid:151) bez wzglŒdu na okoliczno(cid:156)ci, nawet je(cid:156)li ta osoba m(cid:243)wi, ¿e to ta- jemnica, i nak‡ania dziecko do milczenia. Je(cid:156)li podobna sytuacja ma miejsce, Twoje dziecko musi odm(cid:243)wi(cid:230), a nastŒpnie odej(cid:156)(cid:230) i powie- dzie(cid:230) Ci o wszystkim. Cho(cid:230) nauczenie dzieci takiego postŒpowania nie stanowi gwarancji, ¿e unikn„ molestowania seksualnego, poma- ga im zrozumie(cid:230), ¿e ich cia‡a nale¿„ tylko do nich i ¿e maj„ prawo ustanawia(cid:230) granice zachowania innych w stosunku do nich.. 47 Zabawy i dzia‡ania Opowiedz mi jeszcze raz odniu moich narodzin Dzieci po prostu uwielbiaj„ s‡ucha(cid:230) opowiadaæ o tym, jak siŒ uro- dzi‡y, i nauczenie ich opowiadania w‡asnych historii pomo¿e im zin- ternalizowa(cid:230) pojŒcia zwi„zane z rozwojem dziecka w ‡onie matki i procesem rodzenia. Pom(cid:243)¿ swojemu przedszkolakowi stworzy(cid:230) jego w‡asn„ wersjŒ historii narodzin, zadaj„c mu pytania, kt(cid:243)re po- zwol„ mu skupi(cid:230) siŒ na opowie(cid:156)ci i jej kontynuacji. Z przyjemno(cid:156)ci„ pos‡uchasz, jak doskonali swoje umiejŒtno(cid:156)ci narratorskie i zaczyna rozumie(cid:230), jak przyszed‡ na (cid:156)wiat. Pos‡u¿ siŒ ksi„¿k„ Ksi„¿k„ dla dzieci, oczywi(cid:156)cie. Wykorzystaj ksi„¿ki dla dzieci, aby porozmawia(cid:230) o procesie poczŒcia. Je(cid:156)li posiadasz sonogramy i zdjŒcia dziecka, wykorzystaj je, aby pom(cid:243)c mu zrozumie(cid:230), jak dzieci rozwijaj„ siŒ w ciele matki i poza nim. Je(cid:156)li nie posiadasz al- bumu ze zdjŒciami dziecka, po¿ycz z biblioteki lub kup w ksiŒgarni ksi„¿kŒ o narodzinach (cid:151) Twoje pociechy pokochaj„ czas, kt(cid:243)ry spŒdzicie razem, pielŒgnuj„c wspomnienia, i prawdopodobnie sko- rzystaj„ z okazji, aby zapyta(cid:230), sk„d siŒ bior„ dzieci, czego by(cid:230) mo- ¿e nie uczyni‡yby w innych okoliczno(cid:156)ciach. 48 Odwied(cid:159) gospodarstwo rolne Dzieci, kt(cid:243)re s„ otoczone zwierzŒtami, mog„ obserwowa(cid:230) cykl ¿y- cia w praktyce. Poka¿ dziecku kwokŒ wysiaduj„c„ pisklŒta; zbierz ¿abie jajka; odwied(cid:159) zoo; kup gupika lub chomika (albo najlepiej kup chomikowi towarzyszkŒ), wybierz siŒ na wie(cid:156) i pozw(cid:243)l swoim dzieciom obserwowa(cid:230), jak rodzi siŒ ¿ycie w (cid:156)wiecie zwierz„t. Dzie- ci potrafi„ tworzy(cid:230) skojarzenia pomiŒdzy tym, co widz„ i s‡ysz„ na temat procesu poczŒcia i narodzin. Kiedy dorosnŒ, zostanŒ_______ Celem tej zabawy jest wymy(cid:156)lenie wszystkich r(cid:243)l, kt(cid:243)re mog„ pe‡ni(cid:230) Twoje dzieci, kiedy dorosn„. Ka¿dy uczestnik zabawy po kolei wybiera rolŒ, jak„ chce pe‡ni(cid:230), kiedy doro- (cid:156)nie (cid:151) od taty do salamandry. Inne osoby zadaj„ mu pytania, co bŒdzie robi‡, gdzie bŒdzie mieszka‡ i jak bŒ- dzie siŒ zachowywa‡. To (cid:156)wietna za- bawa przede wszystkim dlatego, ¿e dzieci w tym wieku naprawdŒ wie- rz„, ¿e mog„ sta(cid:230) siŒ salamandrami, gdy dorosn„. Wy‡apujŒ przejawy mi‡o(cid:156)ci Celem tej zabawy jest wyczulenie dzieci na oznaki mi‡o(cid:156)ci, szacun- ku i tolerancji oraz wzmocnienie u nich po¿„danych zachowaæ. Je(cid:156)li widzisz, jak Twoje dziecko czyni mi‡y gest w stosunku do innych, zwr(cid:243)(cid:230) na to uwagŒ, m(cid:243)wi„c: (cid:132)WidzŒ, ¿e Micha‡ kocha Krzysia, bo pozwala mu bawi(cid:230) siŒ swoj„ ulubion„ zabawk„(cid:148). Naucz swoje dzie- ci, aby wy‡apywa‡y chwile, gdy domownicy okazuj„ sobie mi‡o(cid:156)(cid:230) i szacunek. Im wiŒcej mi‡ych gest(cid:243)w dostrze¿ecie razem, tym wiŒk- sze prawdopodobieæstwo, ¿e dzieci je powt(cid:243)rz„ i zinternalizuj„. 49 CzŒsto zadawane pytania P. Mam c(cid:243)reczkŒ w wieku piŒciu lat i synka w wieku trzech lat. Zauwa¿y‡am, ¿e czasami m(cid:243)j trzyletni synek ma erekcjŒ w wannie. Czy dzieci nadal powinny bra(cid:230) k„piel razem? O. Kieruj siŒ instynktem: je(cid:156)li Ty lub Twoja c(cid:243)reczka odczuwacie dyskomfort, zrezygnuj ze wsp(cid:243)lnych k„pieli. Z drugiej strony, je(cid:156)li nie wystŒpuje ¿aden niepok(cid:243)j, skorzystaj z okazji, jak„ stwarza ta sytuacja, aby odpo- wiedzie(cid:230) na pytania, kt(cid:243)re mog„ nasuwa(cid:230) siŒ Twojemu synkowi lub c(cid:243)reczce. Ka¿da rodzi- na posiada w‡asny stopieæ komfortu i w po- dobnych sytuacjach nale¿y uszanowa(cid:230) w‡a- sny i cudzy stopieæ komfortu. P. Moja c(cid:243)reczka nigdy nie zapyta‡a mnie, sk„d bior„ siŒ dzieci, a ma prawie sze(cid:156)(cid:230) lat. Nie chcŒ, ¿eby dozna‡a szoku, kiedy p(cid:243)jdzie do szko‡y i us‡yszy o seksie od starszych dzieci, lecz zawsze wydawa‡o mi siŒ, ¿e kiedy bŒdzie gotowa na przyjŒcie wiedzy o tym, sk„d siŒ bior„ dzieci, sama mnie o to spyta. Wydaje mi siŒ, ¿e jeszcze o tym nie my(cid:156)la‡a. Co powinnam zrobi(cid:230)? O. Przede wszystkim nie zak‡adaj, ¿e Twoja c(cid:243)reczka nie jest zainteresowana wiedz„, sk„d bior„ siŒ dzieci, i nie posiada pewnych by(cid:230) mo¿e b‡Œdnych informacji na ten temat. WiŒkszo(cid:156)(cid:230) dzieci w tym wieku posiada mgli- ste wyobra¿enie o procesie poczŒcia i mn(cid:243)- stwo pomys‡(cid:243)w w zwi„zku z w‡asnym cia‡em. By(cid:230) mo¿e c(cid:243)reczka wstydzi siŒ poruszy(cid:230) 50 w rozmowie z Tob„ ten temat. Skorzystaj z okazji, kiedy jeste(cid:156)cie razem, na przyk‡ad jad„c samochodem, spaceruj„c lub po prostu tul„c siŒ na sofie, i zapytaj, sk„d, jej zdaniem, bior„ siŒ dzieci. Na- stŒpnie zobacz, dok„d zaprowadzi was ta rozmowa. P. M(cid:243)j piŒcioletni syn bardzo lubi siŒ przebiera(cid:230) (cid:151) nie tylko za su- perbohater(cid:243)w i czarne charaktery. Uwielbia nosi(cid:230) kostiumy wszel- kiego rodzaju, ‡„cznie z damskimi strojami i kapeluszami. TrochŒ mnie to martwi. Czy powinno? O. Ta kwestia wi„¿e siŒ ze stereotypami na temat p‡ci zakorzenio- nymi w ka¿dym z nas. Zwyk‡e (cid:132)przebieranki(cid:148), kt(cid:243)re prze‡amuj„ stereotypy na temat p‡ci, nie s„ wska(cid:159)nikiem tego, ¿e Tw(cid:243)j synek ma problemy ze swoj„ to¿samo(cid:156)ci„ p‡ciow„. Nie oznaczaj„ one tak¿e zadatk(cid:243)w na homoseksualizm. PamiŒtaj, ¿e dzieci w tym wie- ku ¿yj„ w krainie fantazji, jednocze(cid:156)nie zmierzaj„c w kierunku lo- gicznego i racjonalnego poznania (cid:156)wiata. Unikaj zawstydzania swojego syna; zamiast tego zachŒcaj go do rozm(cid:243)w o tym, dlacze- go lubi nosi(cid:230) wybrane stroje, ‡„cznie z wojskowym mundurem, bu- tami taty i kapeluszami mamy. P. M(cid:243)j czteroletni synek i ja byli(cid:156)my w banku, kiedy oznajmi‡: (cid:132)BŒdŒ uprawia(cid:230) seks z bankomatem(cid:148). Omal nie umar‡am ze wstydu, lecz nie wiedzia‡am, jak na to zareagowa(cid:230). Po prostu zignorowa‡am to i udawa‡am, ¿e go nie s‡yszŒ. Czy powinnam post„pi(cid:230) inaczej? O. Wiedz, ¿e podobne chwile zdarzaj„ siŒ ka¿demu. Dzieci przy- swajaj„ nowe informacje i w‡„czaj„ nowe wyrazy do swojego co- dziennego s‡ownika. Zapytaj synka, gdzie us‡ysza‡ to s‡owo i co, jego zdaniem, ono oznacza. Istnieje prawdopodobieæstwo, ¿e nie ma zielonego pojŒcia. PamiŒtaj o tym, ¿e Twoja reakcja mo¿e za- chŒci(cid:230) go do czŒstszego u¿ywania tego i innych s‡(cid:243)w, kt(cid:243)re uznaje za nieprzyzwoite. Je(cid:156)li wyczuwa, ¿e przyci„ga wiŒksz„ uwagŒ, wy- powiadaj„c s‡owo (cid:132)seks(cid:148), bŒdzie czŒ(cid:156)ciej go u¿ywa(cid:230). Daj mu do zrozumienia, ¿e u¿ywanie tego s‡owa jest niestosowne, lecz nie reaguj zbyt gwa‡townie. Pomy(cid:156)l, jak zareagowa‡aby(cid:156) na u¿ycie przez niego s‡owa (cid:132)glut(cid:148). 51 P. M(cid:243)j czteroletni synek czŒsto bawi siŒ z s„siadk„ w tym samym wieku. Wczoraj jej matka zadzwoni‡a, m(cid:243)wi„c, ¿e przy‡apa‡a oboje na wzajemnym dotykaniu genitali(cid:243)w. (cid:140)mia‡a siŒ z tej dzieciŒcej (cid:132)za- bawy w doktora(cid:148), lecz ja nie chcŒ, ¿eby m(cid:243)j synek pokazywa‡ swoje genitalia innym dzieciom ani dotyka‡ cia‡a innej osoby. Co mam zrobi(cid:230), ¿eby to siŒ nie powt(cid:243)rzy‡o? O. Nadszed‡ czas, aby porozmawia(cid:230) z synkiem o intymnych czŒ- (cid:156)ciach cia‡a i o tym, kto mo¿e je dotyka(cid:230). Nie zawstydzaj go ani nie wiæ za zabawŒ w doktora z kole¿ank„, lecz wyra(cid:159)nie zakomunikuj mu, ¿e nie powinien pokazywa(cid:230) genitali(cid:243)w nikomu ani dotyka(cid:230) ge- nitali(cid:243)w innych os(cid:243)b. Poinformuj synka, ¿e mo¿e siŒ do Ciebie zwr(cid:243)ci(cid:230) z ka¿dym pytaniem na temat swojego cia‡a. Mo¿esz tak¿e w aktywny spos(cid:243)b unikn„(cid:230) podobnych sytuacji we w‡asnym domu, stosuj„c (cid:132)politykŒ otwartych drzwi(cid:148), aby wiedzie(cid:230), co dzieje siŒ podczas zabawy, na podstawie ha‡asu. Mo¿esz tak¿e ponownie skontaktowa(cid:230) siŒ z matk„ drugiego dziecka, aby poinformowa(cid:230) j„, co my(cid:156)lisz o tamtym zdarzeniu. 52 Czego siŒ spodziewa(cid:230) po przedszkolaku? Ta czŒ(cid:156)(cid:230) zawiera pewne punkty odniesienia do tego, co dziecko w wieku przedszkolnym wie o swoim ciele i sposobie jego funkcjo- nowania. Dla dzieci w tym wieku seks oznacza p‡e(cid:230), role p‡ciowe, mechanikŒ czŒ(cid:156)ci cia‡a i spos(cid:243)b ich funkcjonowania. Dziecko rozumie to, ¿e jego p‡e(cid:230) jest niezmienna ((cid:132)Zawsze bŒdŒ ch‡opcem(cid:148)), lecz wci„¿ ¿yje w (cid:156)wiecie fantazji ((cid:132)ZostanŒ ch‡op- cem-salamandr„, kiedy dorosnŒ(cid:148)). Interesuje siŒ sposobem funkcjonowania swoich czŒ(cid:156)ci cia‡a i procesem rozmna¿ania. Nie rozumie osobistego aspektu seksu oraz tego, ¿e mo¿e krŒpo- wa(cid:230) CiŒ rozmowa o tym. Jest ciekawy (cid:156)wiata i zasad, kt(cid:243)re nim rz„dz„, szczeg(cid:243)lnie je(cid:156)li odnosz„ siŒ do jego cia‡a. Nie jest w stanie poj„(cid:230) analogii pomiŒdzy (cid:132)ptaszkami i pszcz(cid:243)‡ka- mi(cid:148), lecz rozumie por(cid:243)wnania pomiŒdzy zachowaniem ludzi i zwie- rz„t (na przyk‡ad kiedy widzi suczkŒ, kt(cid:243)ra rodzi szczeniaki). Nadal istnieje konieczno(cid:156)(cid:230) ustanawiania mu granic w zwi„zku z zachowaniem jego i innych (na przyk‡ad zamykanie drzwi w ‡a- zience; nikt nie mo¿e dotyka(cid:230) jego intymnych czŒ(cid:156)ci cia‡a). Potrzebuje pomocy w utrzymaniu higieny po wyj(cid:156)ciu z ‡azienki. Mo¿e chcie(cid:230) prywatno(cid:156)ci podczas k„pieli; rodzice mog„ to usza- nowa(cid:230), lecz powinni znajdowa(cid:230) siŒ blisko ze wzglŒd(cid:243)w bezpie- czeæstwa. Jest uczniem skupionym na konkretach i rozumie abstrakcyjne pojŒcia, kiedy przybieraj„ konkretne i widzialne formy (na przy- k‡ad mi‡o(cid:156)(cid:230) jest rozumiana jako przytulanie). Prawdopodobnie bŒdzie chcia‡ siŒ z Tob„ o¿eni(cid:230); to jest komple- ment i wyra¿enie mi‡o(cid:156)ci. Samodzielnie siŒ pobudza (nie jest to masturbacja) i trzeba mu wyznaczy(cid:230) granice, kiedy i gdzie jest to w‡a(cid:156)ciwe. 53
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Bocian czy kapusta? Jak rozmawiać z dziećmi o seksie
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: