Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00660 010869 7479431 na godz. na dobę w sumie
Bójka i pobicie. Aspekty wykrywcze i dowodowe - ebook/pdf
Bójka i pobicie. Aspekty wykrywcze i dowodowe - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 216
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-1839-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Prezentowana publikacja stanowi kompendium wiedzy na temat skomplikowanych, zarówno od strony przyjęcia właściwej kwalifikacji prawnej jak i od strony dowodowej, przestępstw: bójki i pobicia. Ilustrowana jest dużą liczbą przykładów zaczerpniętych z badanych spraw, dobranych w taki sposób, by ukazać nie tylko przypadki typowe, lecz scharakteryzować bójki i pobicia w całej ich różnorodności. Autorka omawia czyny z art. 158 i 159 k.k. w sposób przekrojowy, uwzględniając rozważania prawnokarne i kryminologiczne, skupiając się na wskazaniach teorii wykrywania oraz zagadnieniach dowodowych.

Wnioski zawarte w publikacji oparte zostały na badaniach empirycznych, odnoszących się zarówno do czynów popełnionych w środowisku cywilnym, jak i wojskowym. Tym samym praca ta ma szczególny wymiar poznawczy dla powszechnych organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, które od 1 stycznia 2009 roku stanęły przed koniecznością rozpoznawania spraw o przestępstwa i wykroczenia popełnione przez żołnierzy, niemające związku ze służbą wojskową.

Adresaci:

Książka adresowana jest do szerokiego spektrum Czytelników, zajmujących się prawem karnym, począwszy od praktyków, prowadzących postępowania karne zarówno na etapie przygotowawczym, jak i sądowym (funkcjonariuszy policji, prokuratorów, sędziów), jak również do biegłych oraz studentów.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Bójka i pobicie Aspekty wykrywcze i dowodowe Bójka i pobicie Aspekty wykrywcze i dowodowe Karolina Olszak Warszawa 2009 Stan prawny na 30 czerwca 2009 r. Wydawca: Magdalena Górniewicz Redaktor prowadzący: Małgorzata Buczna Opracowanie redakcyjne: Studio Diament Sk³ad, ³amanie: Studio Diament © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2009 ISBN 978-83-7601-780-8 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00, (022) 535 82 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści Wykaz skrótów .................................................................................................... 9 Wprowadzenie ................................................................................................... 11 Rozdział I Przestępstwo bójki lub pobicia w polskim prawie karnym ..................... 17 1..Zachowanie.podmiotu.przestępstwa.......................................................... 18 2..Skutek.czynu................................................................................................... 25 3..Strona.podmiotowa.przestępstwa............................................................... 29 4..Użycie.niebezpiecznego.przedmiotu.–.art..159.k.k................................... 31 Rozdział II Charakterystyka czynu .................................................................................... 35 1..Uczestnicy.zdarzenia..................................................................................... 35 1.1..Sprawcy.................................................................................................... 36 1.2..Ofiary........................................................................................................ 40 2..Sposób.popełnienia.przestępstwa............................................................... 45 3..Czas.i.miejsce.czynu....................................................................................... 48 4..Następstwa.czynu.......................................................................................... 52 5..Motywacyjne.uwarunkowanie.czynu........................................................ 55 Rozdział III Wstępne informacje o przestępstwie ............................................................ 61 1..Źródła.informacji.o.przestępstwie............................................................... 61 2..Sposób.wykorzystania.pierwszych.informacji.o.przestępstwie............. 72 Rozdział IV Wyjaśnienia i zeznania w sprawach o przestępstwo bójki i pobicia ...... 77 1..Wyjaśnienia..................................................................................................... 80 2..Zeznania.świadków....................................................................................... 86 3..Konfrontacje.................................................................................................... 90 5 Spis treści Rozdział V Okazanie w sprawach o przestępstwo bójki lub pobicia .......................... 97 1..Przygotowanie.do.okazania,.przesłuchanie............................................. 100 2..Prezentacja.parady.identyfikacyjnej......................................................... 103 3..Uzasadnienie.rozpoznania.......................................................................... 107 Rozdział VI Oględziny w sprawach o przestępstwa bójki i pobicia ........................... 110 1..Oględziny.miejsca........................................................................................ 113 2..Oględziny.osoby........................................................................................... 118 3..Oględziny.zwłok........................................................................................... 121 4..Oględziny.rzeczy.......................................................................................... 124 5..Dokumentacja.oględzin............................................................................... 127 Rozdział VII Opinie biegłych w sprawach o przestępstwa bójki lub pobicia ............ 133 1..Opinie.sądowo-lekarskie.w.sprawach.o.przestępstwa.. bójki.lub.pobicia........................................................................................... 135 2..Opinie.sądowo-psychiatryczne.i.psychologiczne.. w.sprawach.o.przestępstwo.bójki.i.pobicia............................................. 146 3..Pozostałe.opinie.biegłych.w.sprawach.o.przestępstwa.bójki.. i.pobicia.......................................................................................................... 153 Rozdział VIII Inne czynności dowodowe w sprawach o przestępstwa bójki lub pobicia ........................................................................................................ 158 1..Przeszukanie.................................................................................................. 159 2..Eksperyment.procesowy............................................................................. 164 3..Wizja.lokalna................................................................................................. 167 Rozdział IX Ocena dowodów przez organy procesowe ................................................ 170 1..Ocena.zeznań.i.wyjaśnień.......................................................................... 173 2..Ocena.czynności.okazania.......................................................................... 181 3..Ocena.opinii.biegłych.................................................................................. 184 4..Ocena.pozostałych.dowodów.................................................................... 188 Podsumowanie ................................................................................................ 191 1..Właściwe.przyjęcie.zawiadomienia.o.zaistnieniu.bójki.lub.pobicia........194 2..Pierwsze.działania.po.uzyskaniu.zawiadomienia.o.bójce.. lub.pobiciu..................................................................................................... 195 6 Spis treści 3..Taktyka.przesłuchania................................................................................. 196 4..Taktyka.i.technika.prowadzenia.oględzin............................................... 197 5..Korzystanie.z.pomocy.biegłych................................................................. 198 6..Taktyka.i.technika.prowadzenia.pozostałych.czynności.. dowodowych................................................................................................ 199 7..Ocena.dowodów........................................................................................... 200 8..Uwzględnienie.specyfiki.służby.wojskowej............................................ 201 Spis akt sądowych spraw o przestępstwa bójki lub pobicia, z których pochodzą użyte w książce przykłady ....................................... 203 Bibliografia ....................................................................................................... 205 Wykaz skrótów Apel.-Lub... Arch..Med..Sąd..Krym... Biul..Aka.. Biul..SN.. k.k... k.p.k... kodeks.karny.z.1969.r... KZS.. NP.. OSA.. OSN.w.SK.. OSNKW.. OSNPG.. PiM.. –.. .Apelacja..Orzecznictwo.Sądu.Apelacyjnego. –.. .Archiwum.Medycyny.Sądowej.i.Kryminolo- w.Lublinie gii –.. .Biuletyn..Orzecznictwo.Sądu.Apelacyjnego. w.Katowicach.i.Sądów.Okręgowych –.. .Biuletyn.Sądu.Najwyższego –.. .ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.kar- ny.(Dz..U..Nr.88,.poz..553.z.późn..zm.) –.. .ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.po- stępowania.karnego.(Dz..U..Nr.89,.poz..555. z.późn..zm.) –.. .ustawa.z.dnia.19.kwietnia.1969.r..Kodeks.kar- ny.(Dz..U..Nr.13,.poz..94.z.późn..zm.) –.. .Krakowskie. Zeszyty. Sądowe.. Orzeczenia. Sądu.Apelacyjnego.w.Krakowie.w.sprawach. karnych –.. .Nowe.Prawo –.. .Orzecznictwo.Sądów.Apelacyjnych –.. .Orzecznictwo. Sądu. Najwyższego. w. spra- wach.karnych.(pełny.urzędowy.zbiór.orze- czeń.Izby.Karnej.i.Izby.Wojskowej.Sądu.Naj- wyższego) –.. .Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Kar- na.i.Wojskowa –.. .Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego,.Wydaw- nictwo.Prokuratury.Generalnej –.. .Prawo.i.Medycyna 9 Wykaz skrótów PiP.. Probl..Krym... Prok..i.Pr... RPEiS.. WPP.. Zeszyty.Naukowe.ASW.. –.. .Państwo.i.Prawo –.. .Problemy.Kryminalistyki –.. .Prokuratura.i.Prawo –.. .Ruch.Prawniczy,.Ekonomiczny.i.Socjologiczny –.. .Wojskowy.Przegląd.Prawniczy –.. .Zeszyty.Naukowe.Akademii.Spraw.Wewnętrz- nych Wprowadzenie „Wszystkie.przestępstwa.mają.jakieś.«rodzinne».podobieństwo.i.gdy. się.zna.jak.własne.pięć.palców.szczegóły.tysiąca.zbrodni,.dziwne.by.było. nie.rozwikłać.tysiąc.pierwszej”1.. Słowa.wypowiedziane.przez.fikcyjnego.detektywa.Sherlocka.Holme- sa.w.noweli.pod.tytułem.„Studium.w.szkarłacie”.autorstwa.Artura.Conan. Doyle’a.stanowią.w.pewnym.sensie.myśl.przewodnią.tej.książki..Jest.ona. bowiem.opisem.poszukiwań.„rodzinnych”.podobieństw.pomiędzy.prze- stępstwami.bójki.i.pobicia.osądzonymi.przez.sądy.powszechne.i.wojskowe. z.terenu.Lubelszczyzny.i.Garnizonu.Warszawskiego.w.latach.1998–2005. Istnieje.wiele.opracowań.na.temat.aspektów.wykrywczych.i.dowo- dowych.zabójstw,.rozbojów,.kradzieży.z.włamaniem,.kradzieży.kieszon- kowych.itp..Bardzo.mało.miejsca.natomiast.poświęcono.dotychczas.pro- blematyce.kryminalistycznej.bójek.i.pobić..Skłania.to.do.zastanowienia.nad. przyczyną.takiego.stanu.rzeczy..Czy.oznacza.to,.że.przy.wykrywaniu.i.do- chodzeniu.wymienionych.przestępstw.nie.występują.żadne.odrębności,. które.uzasadniałyby.potrzebę.sformułowania.taktycznych.i.technicznych. wskazówek.dotyczących.postępowania.organów.procesowych.w.przy- padku.zaistnienia.bójki.lub.pobicia? Jeżeli.weźmie.się.pod.uwagę.fakt,.iż.opis.znamion.przestępstw.bójki. i.pobicia.w.polskim.prawie.karnym.decyduje.o.przypisaniu.im.wielu.cech. charakterystycznych,.takich.jak:.wielość.i.zmienność.uczestników,.prze- mieszczanie.się.sprawców.z.miejsca.na.miejsce,.kontynuowanie.działań. agresywnych.po.przerwach.czy.rozłożenie.zdarzenia.w.czasie,.uprawnio- ne.wydaje.się.założenie,.iż.właściwości.te.znajdą.swoje.odzwierciedlenie. na.miejscu.zdarzenia,.w.osobach.w.nim.uczestniczących,.pamięci.świad- ków.itp. 1. A..Conan.Doyle,.3 x Sherlock Holmes,.Warszawa.1969,.s..27. 11 Wprowadzenie Przeanalizowanie,.na.podstawie.akt.sądowych,.szczegółów.popeł- nionych.przestępstw.oraz.prowadzonych.postępowań.przygotowawczych. i.sądowych.powinno.zatem.umożliwić.dogłębne.poznanie.aspektów.kry- minalistycznych.przestępstwa.bójki.i.pobicia.oraz.doprowadzić.do.wypra- cowania.wniosków.dotyczących.optymalnej.taktyki.i.techniki.wykrywania. i.dowodzenia.tego.rodzaju.przestępstw..W.tym.celu.w.toku.prowadzo- nych.badań.należało.uzyskać.odpowiedź.na.szereg.pytań.szczegółowych.. Po.pierwsze.–.scharakteryzować.przestępstwa.bójki.i.pobicia.biorąc.pod. uwagę.uczestników.zdarzenia,.sposób.ich.działania.oraz.towarzyszące. zdarzeniu.okoliczności..Po.drugie.–.prześledzić,.w.jaki.sposób.doszło.do. ujawnienia.przestępstwa.i.wykrycia.jego.sprawców..Po.trzecie.–.zbadać,. jakie.czynności.podjęto.i.w.jaki.sposób.je.przeprowadzono,.aby.uzyskać. dowody.popełnienia.czynu.i.winy.sprawców..Po.czwarte.–.przeanalizować. ocenę.zebranych.dowodów.dokonaną.przez.organy.procesowe. Rezultaty.przeprowadzonych.badań.aktowych.zdecydowały.o.sys- tematyce.poszczególnych.rozdziałów..Dlatego.też.w.wielu.przypadkach. nie.stosowano.podziałów.według.kryteriów.przyjmowanych.zazwyczaj. w.literaturze.prawa.karnego,.procedury.karnej.czy.kryminalistyki,.lecz. dostosowywano.je.do.specyfiki.opisywanego.tematu..Na.przykład.w.roz- dziale.V.poświęconym.okazaniu,.ze.względu.na.to,.że.większość.czynności. przeprowadzanych.przy.przestępstwach.bójki.i.pobicia.dotyczyła.rozpo- znawania.osób,.podrozdziały.wyodrębniono.według.kryterium.etapów. dokonywanej.czynności,.nie.zaś.przedmiotu.okazania..Podobnie.w.roz- dziale.IX,.dotyczącym.oceny.dowodów.przez.organy.procesowe,.ze.wzglę- du.na.to,.że.uzasadnienia.aktów.oskarżenia.w.zasadzie.nie.zawierały.opinii. prokuratorów.na.temat.wartości.przeprowadzonych.dowodów,.a.jedynie. ich.przywołanie.i.opis.ustalonego.stanu.faktycznego,.podziału.na.podroz- działy.dokonano.w.oparciu.o.rodzaj.dowodów.ocenianych.przez.organy. zarówno.na.etapie.postępowania.przygotowawczego,.jak.i.sądowego. W.celu.uzyskania.większej.przejrzystości,.w.rozdziałach.poświęco- nych.poszczególnym.czynnościom,.szczegółowe.wyniki.badań.uzyskane. przez.innych.autorów.oraz.literatura.dotycząca.omawianego.przedmiotu. przywoływane.są.w.przypisach.dolnych. Materiał.badawczy.stanowiły.akta.zakończonych.prawomocnym.wy- rokiem.spraw.o.przestępstwa.bójki.albo.pobicia.rozpatrywanych.przez.Sąd. Okręgowy.w.Lublinie,.Sąd.Rejonowy.w.Lublinie,.Wojskowy.Sąd.Okręgo- wy.w.Warszawie,.Wojskowy.Sąd.Garnizonowy.w.Warszawie.i.Wojsko- wy.Sąd.Garnizonowy.w.Lublinie.w.latach.1998–2005..Ogółem.zbadano. 12 Wprowadzenie 200.spraw,.w.tym.100.osądzonych.przez.sądy.powszechne.i.100.przez.sądy. wojskowe..Wybór.do.badań.terenu.Lubelszczyzny.pozwolił.uzyskać.pe- łen.przekrój.różnego.rodzaju.pobić.i.bójek,.od.popełnionych.w.środowi- sku.miejskim,.w.dzielnicach.zamieszkiwanych.przez.warstwy.najuboższe. i.margines.społeczny,.na.terenie.blokowisk.czy.miasteczka.akademickiego,. po.typowe.„bijatyki”.na.zabawach.wiejskich.i..w.ośrodkach.wypoczynko- wych.w.miejscowościach.położonych.na.Polesiu.Lubelskim. Drugą.część.materiału.badawczego,.w.pewnym.sensie.porównawczą,. stanowiły.akta.spraw.rozpatrzonych.przez.Wojskowe.Sądy.Garnizonowe. w.Lublinie.i.Warszawie.oraz.nadrzędny.nad.nimi.Wojskowy.Sąd.Okręgo- wy.w.Warszawie..Przeprowadzenie.badań.w.dwóch.sądach.garnizono- wych.spowodowane.było.faktem.mniejszego.napływu.tego.rodzaju.spraw. do.sądów.wojskowych..Akta.dobierano.z.dwóch.sądów.znajdujących.się. w.tym.samym.okręgu..Wybór.terenu.badań.w.przypadku.sądów.wojsko- wych.miał.zresztą.mniej.istotne.znaczenie.z.uwagi.na.specyfikę.środowi- ska.wojskowego.oraz.specyfikę.postępowania.w.sprawach.o.przestępstwa. popełnione.przez.żołnierzy2. Przedstawienie.podobieństw.i.różnic.dotyczących.charakteru.prze- stępstw.bójek.i.pobić.popełnianych.przez.osoby.cywilne.lub.żołnierzy.oraz. taktyki.i.techniki.działań.podejmowanych.przez.powszechne.i.wojskowe. organy.ochrony.porządku.prawnego.porusza.temat.dotychczas.w.zasadzie. pomijany.w.literaturze.–.przestępstwa.pospolitego,.którego.sprawcą.jest. żołnierz.oraz.konsekwencji,.jakie.ta.rola.sprawcy.ma.dla.przyjętej.przez. organy.prowadzące.postępowanie.taktyki.i.techniki.dowodzenia.mu.winy. i.sprawstwa.bójki.lub.pobicia..Zagadnienie.to.jest.materią.niezwykle.skom- plikowaną.z.uwagi.na.trwające.od.wielu.lat.nieustanne.zmiany.w.Wojsku. Polskim,.które.mają.na.celu.zawieszenie.przymusowego.poboru.do.armii. i.stworzenie.formacji.zawodowej,.składającej.się.z.ochotników..Zatem. przeprowadzone.na.potrzeby.niniejszej.monografii.badania.akt.spraw. rozpatrywanych.przez.sądy.wojskowe.uchwyciły.środowisko.wojskowe. na.jednym.z.etapów.tej.transformacji..Mimo.to,.ze.względu.na.charakter. przestępstw.bójki.i.pobicia.oraz.pewne.niezmienne.cechy.armii,.takie.jak:. hierarchiczna.sformalizowana.struktura,.nacisk.na.dyscyplinę.wojskową,. konieczność.ujednolicenia.żołnierzy.pod.względem.wyglądu,.ubioru,.za- chowania,.wykonywanie.zadań.(szkoleń,.ćwiczeń.poligonowych,.misji. 2. Właściwość.sądu.wojskowego.określa.się.biorąc.pod.uwagę.jednostkę.wojskową,.w.której. żołnierz.pełnił.służbę.w.chwili.wszczęcia.przeciwko.niemu.postępowania.karnego.(art..651.§.1. i.2.k.p.k.). 13 Wprowadzenie zagranicznych).w.warunkach.dużego.obciążenia.psychicznego,.skoszaro- wania,.rozłąki.z.najbliższymi.itp.,.większość.wniosków.ma.charakter.uni- wersalny,.niezależny.od.stopnia.profesjonalizacji.armii. Mając.to.na.uwadze.w.prezentowanej.monografii.mniejszy.nacisk. położono.na.warstwę.kryminologiczną.badań,.w.szczególności.dotyczącą. takich.cech.uczestników.zdarzeń,.jak:.wiek,.płeć,.wykształcenie.itp..Tym. bardziej,.że.aspekty.kryminologiczne.przestępstwa.bójki.i.pobicia.stanowi- ły.w.przeszłości.już.kilkakrotnie.przedmiot.rozważań.takich.autorów.jak. B..Hołyst.i.Z..Kubec3,.Z..Skarżyński4.czy.K..Krajewski5. Natomiast.aspekty.kryminalistyczne.nie.były.dotychczas.szerzej.opi- sywane.w.literaturze..Tymczasem.są.one.niezwykle.istotne.dla.podstawo- wej.kwestii.w.procesie.karnym,.którą.jest.ustalenie.stanu.faktycznego.oraz. przypisanie.winy.sprawcy.przestępstwa..Prawidłowa.kwalifikacja.czynu. np..jako.pobicie.z.użyciem.niebezpiecznego.przedmiotu.może.zależeć.od. prawidłowego.przeprowadzenia.oględzin.wiążącego.się.z.ujawnieniem. na.ciele.ofiary.śladów.narzędzia,.którym.zadawano.uderzenia..Przypisa- nie.zaś.winy.konkretnemu.sprawcy.zależy.od.właściwego.zabezpieczenia. tego.śladu,.w.sposób.umożliwiający.identyfikację.przedmiotu..Ogromnie. ważna.dla.wyjaśnienia.charakteru.zajścia.będzie.również.taktyka.prze- słuchania.uczestników.i.świadków.zdarzenia..Niejednokrotnie.niewielkie. niuanse.w.wyjaśnieniach.i.zeznaniach.będą.decydowały.o.zakwalifikowa- niu.go.jako.bójki,.pobicia,.rozboju.czy.odróżnieniu.osoby.interweniującej. od.sprawcy.przestępstwa. Dlatego. też. najwięcej. miejsca. w. tej. książce. poświęcono. analizie. czynności.procesowych.i.kryminalistycznych.najczęściej.podejmowanych. w.sprawach.o.przestępstwa.bójki.lub.pobicia.pod.kątem.celowości.i.pra- widłowości.przeprowadzenia.oraz.ich.wpływu.na.ustalony.przez.proku- ratora.a.następnie.sąd.stan.faktyczny,.przyjętą.kwalifikację.prawną.oraz. ustalenia.dotyczące.winy.albo.niewinności.uczestników.zdarzenia. Wypracowane.na.tej.podstawie.wnioski.umożliwiły.sformułowanie. podstawowych.zaleceń,.zawartych.w.zakończeniu.niniejszej.monografii,. które.mogą.przyczynić.się.do.sprawniejszego.i.efektywniejszego.prowa- dzenia.postępowań.przygotowawczych.i.sądowych.w.sprawach.o.prze- 3. B..Hołyst,.Z..Kubec,.Bójka i pobicie (problemy dogmatyki prawa, kryminologii i kryminalistyki),. 4. Z..Skarżyński,.Bójka i pobicie w polskim prawie karnym,.Warszawa.1994. 5. K..Krajewski,.Bójka i pobicie: analiza kryminologiczna,.Kraków.1988. Warszawa.1962.. 14 Wprowadzenie stępstwa.bójki.lub.pobicia,.pozostających.we.właściwości.powszechnych. i.wojskowych.organów.ochrony.porządku.prawnego. Książka. powstała. na. podstawie. rozprawy. doktorskiej. obronionej. w.Instytucie.Prawa.Karnego.Wydziału.Prawa.i.Administracji.Uniwersyte- tu.Warszawskiego..Autorka.pragnie.złożyć.podziękowania.swojemu.pro- motorowi.prof..dr..hab..Tadeuszowi.Tomaszewskiemu.za.umożliwienie. napisania.tej.pracy.w.ramach.prowadzonego.przez.niego.seminarium.oraz. prof..dr..hab..Piotrowi.Girdwoyniowi.za.zachętę.do.jej.publikacji..Podzię- kowania.kieruje.również.do.płk..w.st..spocz..dr..Stanisława.M..Przyjem- skiego,.płk..Jana.Gęsicha,.płk..Piotra.Raczkowskiego.oraz.płk..Jacka.Białasa. za.życzliwą.pomoc.przy.opracowywaniu.tematu.oraz.udostępnienie.ma- teriału.do.badań. Rozdział I Przestępstwo bójki lub pobicia w polskim prawie karnym Nie.sposób.zająć.się.aspektami.wykrywczymi.i.dowodowymi.prze- stępstw.bójek.i.pobić.nie.odnosząc.się.najpierw.do.uregulowań.prawa.kar- nego.materialnego.definiujących.te.przestępstwa,.które.określają.zakres.tej. tematyki..W.celu.opracowania.taktyki.i.techniki.wykrywania.i.dochodzenia. omawianych.przestępstw.niezbędne.jest.bowiem.ustalenie,.jakie.zachowania. człowieka.wypełniają.znamiona.czynów.o.charakterze.bójki.lub.pobicia. Przestępstwo.bójki.lub.pobicia.kryminalizuje.art..158.k.k.: „Art..158. §.1..Kto.bierze.udział.w.bójce.lub.pobiciu,.w.którym.naraża.się.czło- wieka.na.bezpośrednie.niebezpieczeństwo.utraty.życia.albo.nastąpienia. skutku.określonego.w.art..156.§.1.lub.w.art..157.§.1,.podlega.karze.pozba- wienia.wolności.do.lat.3. §.2..Jeżeli.następstwem.bójki.lub.pobicia.jest.ciężki.uszczerbek.na. zdrowiu. człowieka,. sprawca. podlega. karze. pozbawienia. wolności. od. 6.miesięcy.do.lat.8. §.3..Jeżeli.następstwem.bójki.lub.pobicia.jest.śmierć.człowieka,.spraw- ca.podlega.karze.pozbawienia.wolności.od.roku.do.lat.10”. Ponadto.art..159.k.k..określa.przestępstwo.bójki.lub.pobicia.z.użyciem. niebezpiecznego.przedmiotu: „Art..159. Kto,.biorąc.udział.w.bójce.lub.pobiciu.człowieka,.używa.broni.palnej,. noża.lub.innego.podobnie.niebezpiecznego.przedmiotu,.podlega.karze. pozbawienia.wolności.od.6.miesięcy.do.lat.8”. Wśród.analizowanych.spraw.(tabela.nr.1.1).zdecydowaną.większość. stanowiły.czyny.zakwalifikowane.z.art..158.§.1.k.k..Przeważały.one.zwłasz- cza.w.materiale.pochodzącym.z.sądów.wojskowych..Na.drugim.miejscu. 17 Rozdział I. Przestępstwo bójki lub pobicia w polskim prawie karnym znalazły.się.pobicia.z.użyciem.niebezpiecznego.przedmiotu.–.art..159.k.k.,. następnie.pobicia.ze.skutkiem.śmiertelnym.–.art..158.§.3.k.k.,.a..w.dalszej. kolejności.–.bójki.i.pobicia.skutkujące.ciężkim.uszkodzeniem.ciała.–.art..158. §.2.k.k..W.całym.badanym.materiale.obejmującym.200.spraw.zaledwie.3 . przypadków.stanowiły.bójki,.z.których.2 .miało.miejsce.w.środowisku. wojskowym.a.1 .w.cywilnym. Tabela nr 1.1. Kwalifikacja prawna bójek i pobić Kwalifikacja prawna 1 158.§.1.k.k. 158.§.2.k.k. 158.§.3.k.k. 159.k.k. Ogółem Sprawy rozpatry- wane przez sądy po- wszechne 2 68 5 14 13 100 Pobi- cia/ bójki 3 67/1 4/1 14/0 13/0 98/2 Sprawy rozpa- trywane przez sądy wojskowe 5 90 2 0 8 4 68 5 14 13 Pobi- cia/ bójki 6 86/4 2/0 0/0 8/0 Ogółem pobicia/ bójki 8 153/5 6/1 14/0 21/0 7 90 2 0 8 100 100 96/4 100 194/6 9 79 3,5 7 10,5 100 Przestępstwa.bójki.i.pobicia.należą.do.tzw..przestępstw.powszech- nych,.których.podmiotem.może.być.każda.osoba.fizyczna,.która.osiągnęła. określony.wiek..Kluczowymi.elementami.tych.przestępstw.są.znamio- na.określające.zachowanie.podmiotu,.skutek.czynu.oraz.w.przypadku. art..159.k.k..–.dotyczące.sposobu.popełnienia.czynu..Kwestiom.tym.po- święcone.są.kolejne.podrozdziały.opracowania. 1. Zachowanie podmiotu przestępstwa Przepis.art..158.§.1.k.k..opisuje.zachowanie.podmiotu.jako.„branie. udziału”.w.bójce.lub.pobiciu..Według.słownika.języka.polskiego.wyrażenie. „brać.udział”.oznacza.uczestniczyć,.działać.w.akcji.zbiorowej,.współdzia- łać..Słowo.„bójka”.definiowane.jest.jako.awantura.połączona.z.biciem.się,. „pobicie”.zaś.–.jako.zadanie.wielu.ciosów,.kilkakrotne.uderzenie.kogoś1.. 1. E..Sobol.(red.),.Nowy słownik języka polskiego,.Warszawa.2003,.s..62,.675,.1072. 18 1. Zachowanie podmiotu przestępstwa Potoczne.rozumienie.tych.słów,.chociaż.zawiera.pewne.elementy.charak- terystyczne.dla.podejścia.prawniczego.do.przestępstwa.bójki.lub.pobicia,. nie.oddaje.całkowicie.istoty.tych.przestępstw. Z.punktu.widzenia.przepisów.prawnych.nie.ulega.bowiem.wątpli- wości,.że.bójka.i.pobicie.są.dwoma.odrębnymi.przestępstwami..Zarówno. w.orzecznictwie,.jak.i.w.doktrynie.przyjmuje.się,.że.bójka.jest.starciem. przynajmniej.trzech.osób,.z.których.każda.jest.jednocześnie.napastnikiem. i.broniącym.się2..Zdaniem.L..Gardockiego.przyjęcie,.że.bójka.musi.być.star- ciem.co.najmniej.trzech.osób,.nie.wynika.z.dosłownego.brzmienia.przepi- su,.lecz.z.jego.interpretacji..Ustalenie,.kto.jest.sprawcą.uszkodzenia.ciała. lub.śmierci.drugiej.osoby.nie.jest.trudne,.gdy.w.zajściu.biorą.udział.dwie. bijące.się.osoby..W.takiej.sytuacji.przepis.o.bójce.nie.jest.potrzebny3..Po- dobne.stanowisko.zajął.Sąd.Apelacyjny.w.Łodzi.w.wyroku.z.dnia.12.paź- dziernika.2000.r..stwierdzając,.że.„konstrukcja.art..158.k.k..jest.wynikiem. niemożności.ustalenia,.który.z.uczestników.zajścia.zadał.cios.pociągający. za.sobą.skutki.decydujące.o.kwalifikacji.prawnej”4..Zbliżony.pogląd.wy- raził.w.postanowieniu.z.dnia.7.września.2004.r..również.Sąd.Najwyższy:. „Przestępstwo.z.art..158.k.k..(branie.udziału.w.bójce.lub.pobiciu).stanowi. relikt.odpowiedzialności.zbiorowej.(...)”5. Pobicie.natomiast.oznacza.dokonanie.czynnej.napaści.przynajmniej. dwóch.osób.na.inną.osobę.albo.grupy.osób.na.inne.osoby,.przy.czym. w.tym.ostatnim.wypadku.cechą.charakterystyczną.jest.przewaga.osób. napadających.nad.napadniętymi..Sąd.Najwyższy.w.wyroku.z.dnia.5.listo- pada.1980.r..wskazał:.„Nie.oznacza.to.jednak,.że.w.wypadku.większej.licz- by.pokrzywdzonych.poszczególni.sprawcy.muszą.wziąć.udział.w.pobiciu. każdego.z.nich,.gdyż.do.bytu.przestępstwa.wystarczające.jest.działanie. skierowane.chociażby.przeciwko.jednemu.z.pokrzywdzonych,.oczywiście. z.zachowaniem.wspólności.zamiaru.i.tożsamości.zdarzenia”6..Podobny.po- gląd.wyraził.Sąd.Apelacyjny.w.Katowicach.w.wyroku.z.dnia.25.września. 2003.r.:.„Dla.przyjęcia.udziału.w.pobiciu.w.rozumieniu.art..158.§.1.k.k..nie. 2. L..Gardocki,.Prawo karne,.Warszawa.2008,.s..238;.K..Daszkiewicz,.Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Rozdział XIX Kodeksu Karnego. Komentarz,.Warszawa.2000,.s..353;.wyrok.Sądu.Apelacyjnego. w.Krakowie.z.dnia.15.grudnia.1994.r.,.II.Akr.195/94,.KZS.1995,.z..1,.poz..25. 3. L..Gardocki,.Bójka i pobicie,.(w:).I..Andrejew,.L..Kubicki,.J..Waszczyński.(red.),.System prawa karnego. O przestępstwach w szczególności,.t..IV..część.I,.Warszawa.1985,.s..457. 4. Wyrok.Sądu.Apelacyjnego.w.Łodzi.z.dnia.12.października.2000.r.,.II.AKa.181/2000,.KZS. 2001,.z..7-8,.poz..65. 5. Postanowienie.SN.z.dnia.7.września.2004.r.,.II.KK.377/03,.LEX.137739. 6. Wyrok.SN.z.dnia.5.listopada.1980.r.,.Rw.382/80,.OSNKW.1981,.nr.1–2,.poz..5. 19 Rozdział I. Przestępstwo bójki lub pobicia w polskim prawie karnym jest.konieczne,.aby.konkretna.osoba.zadała.innej.osobie.(napadniętemu). cios.w.postaci.uderzenia,.kopnięcia.itp..Wystarczy.świadome.połączenie. działania.jednego.ze.sprawców.z.działaniem.innego.człowieka.lub.grupy. osób.przeciwko.innemu.człowiekowi.lub.grupie.ludzi”7. A..Marek.zwraca.uwagę,.że.dla.właściwej.oceny.zajścia.istotne.zna- czenie.ma.jego.początek..Ustalenie,.czy.było.to.starcie.wzajemne,.kto. kogo.i..w.jakim.celu.zaatakował.jest.tym.istotniejsze,.że.osoby.napadnięte. mają.prawo.do.skutecznej.obrony,.„może.się.więc.zdarzyć,.że.uzyskają. one.przewagę,.co.nie.zmienia.automatycznie.ich.roli,.chyba.że.atak.ustał,. a.pierwotnie.napadnięci.atakują.przeciwników.dla.wywarcia.zemsty.(stają. się.wówczas.napastnikami)”8. Cechą.wyróżniającą.te.przestępstwa.jest.ponadto.duża.dynamika. zdarzeń.oraz.zmienność.składu.osobowego.uczestników,.miejsca.zdarze- nia.oraz.rozłożenie.zdarzenia.w.czasie..Wspomniana.dynamika.powoduje,. że.w.trakcie.trwania.bójki.przewagę.mogą.uzyskiwać.różni.uczestnicy.. Natomiast.pobicie.może.przybrać.taki.obrót,.że.osoby,.które.początkowo. zostały.napadnięte,.broniąc.się.uzyskają.przewagę.nad.napastnikami.i.role. w.trakcie.zajścia.ulegną.odwróceniu..Rodzi.to.problemy.z.zakwalifikowa- niem.udziału.poszczególnych.osób.oraz.z.ustaleniem.jedności.lub.wielości. czynów.zabronionych. Nadal.obowiązująca.jest.teza,.że.„bójka.nie.przestaje.być.jednolita,. chociaż.zawiera.przerwy.i.przenosi.się.na.inne.miejsce.i.chociaż.biorą. w.niej.udział.różni.ludzie”9..Stanowisko.takie.zajął.również.Sąd.Najwyż- szy.w.wyroku.z.dnia.13.września.1974.r.,.stwierdzając,.że.„bójka.pozostaje. jednolitym.czynem.nawet.wtedy,.gdy.następują.w.niej.przerwy.i.przenosi. się.ona.z.miejsca.na.miejsce,.jak.również.wtedy,.gdy.kolejno.biorą.w.niej. udział.różne.osoby,.jeżeli.jednolitość.zamiaru.uczestników.obejmuje.cechy. działania.określonego.w.art..158.k.k.”10. Dlatego.też.jako.udział.w.bójce.lub.pobiciu.kwalifikowane.są.czyny. w.sytuacjach,.gdy: –. sprawcy.przemieszczają.się.z.miejsca.na.miejsce, –. kontynuują.działania.agresywne.po.przerwach, 7. Wyrok.Sądu.Apelacyjnego.w.Katowicach.z.dnia.25.września.2003.r.,.II.AKa.249/03,.KZS. 2004,.z..2,.poz..38. 8. A..Marek,.Prawo karne,.Warszawa.2007,.s..446–447. 9. Por..J..Makarewicz,.Kodeks karny z komentarzem,.Lwów.1938,.s..543. 10. A..Lisowski,.Przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu,.Toruń.1996,.s..234–235. 20 1. Zachowanie podmiotu przestępstwa –. ze.względu.na.przerwy,.a.także.inne.okoliczności.(np..rozmiary.bójki,. szczególną.zaciekłość.jej.uczestników).te.zdarzenia.„rozciągają.się. w.czasie”, –. zmianie. ulega. „skład. osobowy. sprawców”. (np.. jedni. rezygnują. z.uczestnictwa.w.bójce,.a.inni.do.niej.dołączają), –. zmianie.ulega.„skład.osobowy.ofiar”.(np..jednej.z.osób.napadniętych. udaje.się.uciec,.a.napastnik.„w.zamian”.zaczyna.bić.inną)11. Niejednokrotnie.przedmiotem.rozważań.Sądu.Najwyższego.oraz.są- dów.apelacyjnych.było.pytanie.o.to,.na.czym.powinno.polegać.zachowanie. podmiotu,.aby.wypełniało.ono.znamię.uczestnictwa.w.bójce.lub.pobiciu.. W.wyroku.z.dnia.23.listopada.2000.r..Sąd.Apelacyjny.w.Łodzi.stwierdził,.że. „dla.przyjęcia.udziału.w.pobiciu.w.rozumieniu.art..158.§.1.k.k..nie.jest.też. konieczne,.aby.konkretna.osoba.zadała.innej.osobie.(napadniętemu).cios. w.postaci.uderzenia,.kopnięcia.itp..Wystarczy.świadome.połączenie.dzia- łania.jednego.ze.sprawców.z.działaniem.drugiego.człowieka.lub.większej. grupy.osób.przeciwko.innemu.człowiekowi.lub.grupie.osób”12. Wymienione.wyżej.zachowanie.sprawcy.może.zdaniem.Sądu.Naj- wyższego. polegać. również. na. „zagrzewaniu. co. najmniej. dwóch. jego. uczestników.do.kontynuowania.przestępnego.działania.lub.na.ułatwianiu. im.w.jakikolwiek.sposób.takiego.działania,.które.wyraża.się.w.zadawaniu. razów.określonej.osobie”13. Podobną.wymowę.ma.wyrok.Sądu.Najwyższego.z.dnia.30.sierpnia. 1972.r.,.który.mówi,.że.„dla.przyjęcia.udziału.w.pobiciu.nie.jest.konieczne,. by.sprawca.zadał.jakieś.konkretne.ciosy,.lecz.wystarczy.niekiedy.czy.to. «zagrzewanie».do.walki,.czy.nawet.przyjęcie.takiej.solidarnej.z.napastni- kami.postawy,.że.wskazuje.ona.na.potencjalną.gotowość.zadania.takich. ciosów,.gdy.tylko.nadarzy.się.okazja.lub.zajdzie.potrzeba”14..Zdanie.Sądu. Najwyższego.podziela.również.Sąd.Apelacyjny.w.Łodzi,.który.w.wyroku. z.dnia.21.września.2000.r..przypisuje.odpowiedzialność.na.gruncie.art..158. 11. K..Daszkiewicz,.Przestępstwa przeciwko życiu...,.s..358. 12.Wyrok.Sądu.Apelacyjnego.w.Łodzi.z.dnia.23.listopada.2000.r.,.II.AKa.169/2000,.Prok..i.Pr..2001,. nr.6,.poz..20..Por..też.wyrok.SN.z.dnia.28.lipca.1972.r.,.Rw.692/72,.OSNKW.1972,.nr.11,.poz..181. 13. Wyrok.SN.z.dnia.10.kwietnia.1972.r.,.I.KR.325/71,.Biul..SN.1971,.nr.10,.poz..102..Odmiennie. A..Marek,.który.uważa.za.zbyt.daleko.idące.uznawanie.w.doktrynie.i.orzecznictwie.za.„udział”. w.bójce.lub.pobiciu.słownego.zachęcania.uczestników.do.agresywnych.działań;.A..Marek,.Kodeks karny. Komentarz,.Warszawa.2006,.s..324;.podobnie.M..Filar.(red.),.Kodeks karny. Komentarz,.Warszawa. 2008,.s..627. 14.Wyrok.SN.z.dnia.30.sierpnia.1972.r.,.I.KR.127/72,.RPEiS.1973,.nr.3,.s..347..Por..także.wyrok.Sądu. Apelacyjnego.w.Gdańsku.z.dnia.24.listopada.1994.r.,.Akr.365/94,.Prok..i.Pr..1995,.nr.7–8,.poz..19. 21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Bójka i pobicie. Aspekty wykrywcze i dowodowe
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: