Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00618 012455 16998270 na godz. na dobę w sumie
Bośnia i Hercegowina. Kultura, literatura, język, polityka - ebook/pdf
Bośnia i Hercegowina. Kultura, literatura, język, polityka - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 304
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-584-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).

W kolejnym tomie z serii „Bałkany XX/XXI” zaprezentowano przegląd zagadnień związanych ze współczesną Bośnią i Hercegowiną. Poszczególne rozdziały dotyczą różnych kręgów tematycznych: kultury, literatury, języka i polityki. W zamierzeniu autorów publikacja ma stanowić kompendium wiedzy o federacyjnym kraju, powstałym po krwawym rozpadzie Jugosławii.

Zebrane studia przybliżają wiedzę o Bośni i Hercegowinie. Badane z perspektywy zewnętrznej zjawiska zachodzące w literaturze Bośni i Hercegowiny, a także kwestie związane z językiem czy uwarunkowaniami polityczno-ekonomicznymi odsłaniają mentalnościowe obciążenie tragiczną wojną ostatniej dekady XX wieku kraju, który w swej strukturze pozostaje niezmiennym pograniczem etnicznym i kulturowym. Z kolei z drugiej strony, z perspektywy wewnętrznej autorów bośniackich, analizy odnoszą się do teraźniejszości i do odległej przeszłości, odkrywając przemilczane bądź reglamentowane w okresie „braterstwa i jedności” federacyjnej Jugosławii tematy osmańskiego dziedzictwa Bośni i Hercegowiny.

Z recenzji prof. dr hab. Lilii Moroz-Grzelak
(Instytut Slawistyki PAN)

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Anetta Buras-Marciniak – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Katedra Języków Specjalistycznych i Komunikacji Międzykulturowej 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 RECENZENT Lilla Moroz-Grzelak REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Joanna Balcerak SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/stas11 © Copyright by Authors, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09108.19.0.K Ark. wyd. 12,7; ark. druk. 19,0 ISBN 978-83-8142-583-4 e-ISBN 978-83-8142-584-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Marinko Zekić (15.04.1969 Sarajewo – 21.03.2018 Poznań) Spis treści Słowo wstępne .................................................................. In memoriam Marinko Zekić (Sanjin Kodrić) ............... Marinko Zekić Smijemo se jer smijemo. Humor kao sredstvo preživlja- vanja ............................................................................ Sanjin Kodrić Od Spavača pod kamenom do Kamenog spavača Maka Dizdara: o povijesti knjige i arheologiji teksta ...... Magdalena Koch, Katarzyna Dylewska Trauma oraz strategie pamięci i zaświadczania w ko- biecych narracjach (anty)wojennych w literaturze Bośni i Hercegowiny. Opowieści – rodzaj żeński, liczba mnoga Šejli Šehabović ..................................... 11 17 23 43 67 Perina Meić Pismo prijatelju (o Andrićevoj noveli Pismo iz 1920) ..... Muris Bajramović Poezija za djecu u Bosni i Hercegovini ........................... 111 Anna Modelska-Kwaśniowska Twórczość literacka kobiet w Bośni i Hercegowinie po 1990 roku na wybranych przykładach ...................... 139 93 8 Lejla Kodrić Zaimović Ustanove nacionalnog pamćenja u Bosni i Hercegovini, historijska ishodišta njihove konvergencije i parale- lizmi u njihovoj praksi danas .................................... 165 Danko Šipka Dinamika u razmjenskom sloju kulturnog identiteta: istraživanje slučaja turcizama u srpskohrvatskom.. 203 Jasmin Hodžić Status bosanskog jezika u doba osmanske i austrougar- ske uprave Bosnom..................................................... 215 Marcin Antczak, Anetta Buras-Marciniak Afera Agrokomerc w kontekście kryzysu gospodarczego i politycznego w Jugosławii lat osiemdziesiątych ..... 243 Magdalena Rekść Bośniackie metafory i ich polityczne znaczenie ............. 261 Jolanta Mindak-Zawadzka Boszniacy bośniaccy – Boszniacy gorańscy .................... 281 Anetta Buras-Marciniak Bośnia i Hercegowina. Sytuacja społeczno-gospodarcza ... 289 Spis treści Contents Preface .............................................................................. In memoriam Marinko Zekić (Sanjin Kodrić) ............... Marinko Zekić We laugh because we can. Humor as a means of survival .... Sanjin Kodrić From the Sleeper under the stone to the Stone sleeper by Mak Dizdar (on history of the book and archaeology of the text) ................................................................... Magdalena Koch, Katarzyna Dylewska Trauma, strategies of memory and testimony in wo- men’s (anti)war narratives in literature of Bosnia and Herzegovina. A Plural Noun of Feminine Gender by Šejla Šehabović ........................................................ Perina Meić A letter to a friend (about Andric’s short story Pismo iz 1920) ............................................................................ 11 17 23 43 67 93 Muris Bajramović Poetry for children in Bosnia and Hercegovina ............. 111 Anna Modelska-Kwaśniowska Women’s writing in Bosnia and Herzegovina after 1990 on some examples ....................................................... 139 Contents 10 Lejla Kodrić Zaimović National memory institutions in Bosnia-Herzegovina, historical origins of their convergence and parallel- isms of their practices today ...................................... 165 Danko Šipka The dynamics in the interaction lexical layer of cultural identity: a case study of Near Eastern loanwords in Serbo-Croatian ........................................................... 203 Jasmin Hodžić The status of the Bosnian language in the Ottoman and Austro-Hungarian Bosnia .................................. 215 Marcin Antczak, Anetta Buras-Marciniak The Agrokomerc affair in the context of economic and political crisis in the 1980s Yugoslavia ..................... 243 Magdalena Rekść Bosnian metaphors and their political meaning ............ 261 Jolanta Mindak-Zawadzka Bosniacs from Bosnia – Bosniacs from Gora (Kosovo) .... 281 Anetta Buras-Marciniak Bosnia and Herzegovina. Socio-economic situation ....... 289 Słowo wstępne Tom Bośnia i Hercegowina. Kultura, literatura, język, po- lityka, w założeniu jego inicjatorów – wypełniając lukę ba- dawczą – stanowi kompendium wiedzy o federacyjnym kraju, powstałym po krwawym rozpadzie Jugosławii. Pomysł stwo- rzenia monografii poświęconej współczesnej Bośni i Hercego- winie zrodził się w 2017 roku w otoczeniu Marinka Zekicia, jednak finalizowanie przez Autora habilitacji oraz koniecz- ność zmierzenia się z początkowym stadium choroby na pe- wien czas zatrzymały pracę. Nieoczekiwana śmierć M. Ze- kicia w marcu 2018 roku stała się dla współinicjatorki tego naukowego projektu impulsem do podjęcia i ukończenia zapo- czątkowanego dzieła, by w ten sposób oddać Mu hołd. Marinko Zekić (1969–2018) ukończył studia filologicz- ne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Sarajewie (1993), lecz wojna w Bośni i Hercegowinie oraz długotrwałe oblężenie miasta uniemożliwiły Mu dalszy rozwój naukowy. Po kilku latach pobytu w Niemczech, w 1998 roku przybył do Polski. Tu rozpoczął pracę naukowo-dydaktyczną jako lektor języka chorwackiego i serbskiego w Katedrze Filologii Sło- wiańskiej UAM w Poznaniu oraz na Uniwersytecie Łódzkim. Obok praktycznej nauki języka prowadził zajęcia z gramaty- ki opisowej i porównawczej języków słowiańskich, uwzględ- niając uwarunkowania geokulturowe, historyczne, społeczne i polityczne Słowiańszczyzny południowej. Pomyślna obrona rozprawy doktorskiej w dziedzinie nauk humanistycznych Słowo wstępne 12 w zakresie literaturoznawstwa (Instytut Filologii Słowiań- skiej UAM, 2003) pozwoliła Mu kontynuować badania. Ich główną osią pozostawała problematyka przemian kulturo- wych i społecznych kraju, z którego się wywodził. Owocem tych prac, poza licznymi artykułami, była interdyscyplinarna monografia, na podstawie której, na kilka tygodni przed śmiercią, uzyskał tytuł doktora habilitowanego (2018). Marinko Zekić1 – slawista, kulturoznawca i literaturo- znawca – w obszernym interdyscyplinarnym studium Musi- limanski odgovor izazovima Okcidenta. Islamizacija Zapa- da ili vesternizacija islamskog svijeta. S posebnim osvrtom na Bosnu i Hercegovinu i bosanskohercegovačke muslimane – Bošnjake (Poznań 2017, ss. 508) podjął szereg istotnych pro- blemów badawczych, które zyskują znaczenie w dobie doko- nujących się na świecie przemian. Postawione przez Autora pytania ułatwiają poszukiwanie odpowiedzi, w jakim stop- niu możliwa jest islamizacja świata zachodniego, w jakim zaś modernizacja świata islamu. Ukazując kontekst historyczny pojawienia się islamu na Półwyspie Bałkańskim, przedsta- wił sposoby przyjmowania nowej religii w czasach Imperium Osmańskiego. Na podstawie analizy historycznych dokumen- tów bośniackich wskazał koniec XVIII wieku jako okres, kie- dy w piśmiennictwie bośniacko-hercegowińskim powstała ka- tegoria narodu, którego podstawowym wyznacznikiem była wyznawana religia. Skomplikowane interferencje kulturowe bośniackich muzułmanów, Serbów wyznających prawosławie i katolickich Chorwatów, zamieszkujących Bośnię i Herce- gowinę, wpłynęły na charakter i kształt obecnego państwa. 1 O Marinku Zekiciu, oddając naturę człowieka i badacza, pisze promo- tor Jego rozprawy doktorskiej i opiekun naukowy Bogusław Zieliński (Na zawsze pozostaniesz w tej Bośni, której poszukiwałeś. Wspomnienie o dr. hab. Marinko Zekiciu (1969–2018), „Poznańskie Studia Slawistyczne” 2018, nr 14, s. 397–399). Słowo wstępne 13 To właśnie casus Bośni i Hercegowiny stanowił pretekst do gruntownych badań współistnienia zróżnicowanych kulturo- wo i wyznaniowo społeczeństw oraz funkcjonowania muzuł- manów na świecie, w przeszłości i współcześnie. Przedwczesna śmierć M. Zekicia nie kończy Jego doko- nań, dowodzi jedynie wartości stworzonych przez Niego prac i rangi podejmowanej problematyki. Monografia, już po Jego śmierci, została doceniona przez jury XXIII edycji Nagrody im. Profesora Jerzego Skowronka jako istotne źródło poznania społeczeństw, których istnienie i funkcjonowanie determinuje wyznanie. Podjęta przez Niego inicjatywa stworzenia interdy- scyplinarnego tomu poświęconego Bośni i Hercegowinie, choć niedokończona, uczyniła Go faktycznie patronem naukowego przedsięwzięcia, jakim jest pogłębione badanie niewielkiego kraju na Półwyspie Bałkańskim, ogniskującego problemy całej Europy. Jednocześnie wyznaczyła kierunek przyszłych badań, gdy w obliczu postępującego wyjałowienia się metodologii ergo- centrycznych zyskują znaczenie interdyscyplinarność i otwar- cie się na istotną społecznie problematykę. Publikacja Bośnia i Hercegowina. Kultura, literatura, ję- zyk, polityka składa się z 13 tekstów – siedmiu w języku chor- wackim/bośniackim oraz sześciu w języku polskim. Całość stanowi wartościowe źródło wiedzy o Bośni i Hercegowinie, obejmujące wszystkie wskazane w tytule kręgi tematyczne. Tom otwiera artykuł Marinka Zekicia, niepublikowany do- tąd, napisany specjalnie z myślą o zainicjowanym projekcie, pod znamiennym tytułem: Smijemo se jer smijemo. Humor kao sredstvo preživljavanja. Odpowiednio zastosowany teoretyczny aparat badawczy został wykorzystany do ukazania dowcipu, obecnego w wojennej przestrzeni Bośni lat 1992–1995. To żart miał stanowić swoisty oręż w walce o przetrwanie w sytuacji strachu i zagrożenia. Autor przytoczył krążące wówczas dow- cipy, które – w zestawieniu z anegdotami tworzonymi przez Ży- dów w ekstremalnych warunkach obozów II wojny światowej Słowo wstępne 14 – nie tylko ukazują bośniackie poczucie humoru, lecz także do- kumentują, w jaki sposób humor w skrajnych sytuacjach sta- wał się wentylem psychicznego bezpieczeństwa. Grupa opracowań dotyczących dziedzictwa i rozwoju li- teratury Bośni i Hercegowiny obejmuje różnorodne kwestie związane z jej tematyką i kondycją. Sanjin Kodrić w swoim analitycznym tekście Od „Spavača pod kamenom” do „Ka- menog spavača” Maka Dizdara: o povijesti knjige i arheologiji teksta odniósł się do dorobku znaczącego dla bośniackiej tra- dycji literackiej poety. Skonfrontował bogactwo materiałów z jego archiwum, dokumentujących proces twórczy, z opubli- kowanymi „efektami tworzenia” w postaci tomików wierszy. Plany, zderzone z ich realizacją, zostały osadzone w kontek- ście historycznym literatury (poezji) bośniackiej. Analiza hi- storyczna Listu z roku 1920 Ivo Andricia, przeprowadzona przez Perinę Meić w artykule Pismo prijatelju (o Andrićevoj noveli „Pismo iz 1920”) to nie tylko odtworzenie koncepcji dziejów Bośni, lecz także opis okoliczności powstania utwo- ru Andricia, dostarczający bogatego materiału interpretacyj- nego. Najnowsze trendy literackie w pisarstwie kobiet stały się tematem dwóch innych tekstów. Pierwszy z nich (Twór- czość literacka kobiet w Bośni i Hercegowinie po 1990 roku na wybranych przykładach) autorstwa Anny Modelskiej-Kwa- śniowskiej stanowi prezentację literatury Bośni i Hercegowi- ny, kreowanej przez kobiety. Analizę ich pisarstwa połączo- no z ukazaniem bośniackiej wizji kobiety w społeczeństwie z punktu widzenia tradycji, pojmowania jej roli oraz trauma- tycznych przeżyć wojny. Magdalena Koch i Katarzyna Dylew- ska, autorki drugiego tekstu (Trauma oraz strategie pamię- ci i zaświadczania w kobiecych narracjach (anty)wojennych w literaturze Bośni i Hercegowiny. „Opowieści – rodzaj żeński, liczba mnoga” Šejli Šehabović), odniosły się z kolei do mode- li prozy kobiecej i traumatycznej, naznaczonej wojną narra- cji w literaturze (anty)wojennej. Jako przykład wykorzystały Słowo wstępne 15 twórczość Šejli Šehabović, tłumaczoną również na język pol- ski. Uzupełnieniem artykułów dotyczących literatury jest tekst Poezija za djecu u Bosni i Hercegovini Murisa Bajramo- vicia, o twórczości dla dzieci. Do monografii zostały też włączone teksty, poświęcone językowi bośniackiemu. Jasmin Hodžić (Status bosanskog je- zika u doba osmanske i austrougarske uprave Bosnom) za- prezentował w układzie diachronicznym źródła i materiały, w których znalazło się udokumentowane terytorialne okre- ślanie języka jako bośniackiego. Danko Šipka (Dinamika u razmjenskom sloju kulturnog identiteta: istraživanje slučaja turcizama u srpskohrvatskom) omówił leksykę współczesne- go języka bośniackiego i jego cechy charakterystyczne, ujęte w szerszym kontekście słowiańskim. Wskazał, że ze względu na osmańską historię federacyjnego dziś państwa, dla języka bośniackiego typowa jest leksyka zaczerpnięta z języka turec- kiego. W komunikacie Jolanty Mindak-Zawadzkiej (Bosznia- cy bośniaccy – Boszniacy gorańscy) zostały przedstawione, w ugruntowany badawczo sposób, podobieństwa zjawisk za- chodzących w językach Boszniaków i słowiańskich muzułma- nów w Kosowie. Zagadnienia komunikacji i politologii łączy opracowanie Magdaleny Rekść Bośniackie metafory i ich po- lityczne znaczenie, będące analizą stereotypizacji bośniackiej przestrzeni w języku komunikacji. Dopełnienie obrazu Bośni i Hercegowiny stanowią teksty poświęcone problematyce ekonomicznej tego kraju na tle uwarunkowań politycznych federacyjnej Jugosławii. Mar- cin Antczak i Anetta Buras-Marciniak zaprezentowali te zagadnienia we wspólnym opracowaniu (Afera Agrokomerc w kontekście kryzysu gospodarczego i politycznego w Jugo- sławii lat osiemdziesiątych), zaś A. Buras-Marciniak (Bo- śnia i Hercegowina. Sytuacja społeczno-gospodarcza) uka- zała stan obecny i perspektywy rozwoju kraju, zarysowując kwestię korupcji na szczeblach władzy. W tym kontekście Słowo wstępne 16 ważny jest artykuł Lejli Kodrić Zaimović (Ustanove nacio- nalnog pamćenja u Bosni i Hercegovini, historijska ishodišta njihove konvergencije i paralelizmi u njihovoj praksi danas), poświęcony instytucjom chroniącym dziedzictwo kulturowe. Autorka przedstawiła w ujęciu historycznym funkcjonowanie muzeów, archiwów i bibliotek. Artykuły składające się na publikację przybliżają wiedzę o Bośni i Hercegowinie. Zjawiska zachodzące w literaturze tego kraju, badane z perspektywy zewnętrznej, a także kwe- stie związane z językiem i uwarunkowaniami polityczno-eko- nomicznymi odsłaniają mentalnościowe obciążenie tragicz- ną wojną ostatniej dekady XX wieku państwa, które w swej strukturze pozostaje niezmiennym pograniczem etnicznym i kulturowym. Teksty pisane przez autorów bośniackich, z perspektywy wewnętrznej, odnoszące się do teraźniejszo- ści lub odległej przeszłości, odkrywają tematy osmańskiego dziedzictwa kulturowego Bośni i Hercegowiny, przemilczane lub reglamentowane w okresie „braterstwa i jedności” federa- cyjnej Jugosławii. Co znamienne, oddają specyfikę języka ich autorów, dumnych z etnolektu, który zyskał oficjalną nazwę języka bośniackiego. Tom Bośnia i Hercegowina. Kultura, literatura, język, po- lityka wpisuje się w nurt pogłębionych badań nad tym regio- nem. Dobór autorów i różnorodność problematyki pozwalają odkrywać dziedzictwo trzech etnosów, stanowiące jądro pań- stwowości bałkańskiego kraju – ojczyzny Marinka Zekicia, inicjatora tego projektu. Anetta Buras-Marciniak
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Bośnia i Hercegowina. Kultura, literatura, język, polityka
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: