Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00067 002963 18776234 na godz. na dobę w sumie
Bruksela, Antwerpia, Brugia, Gandawa. Travelbook. Wydanie 1 - ebook/pdf
Bruksela, Antwerpia, Brugia, Gandawa. Travelbook. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 200
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-4862-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po kontynentach i regionach
Porównaj ceny (książka, ebook (-50%), audiobook).

Bruksela, Antwerpia, Brugia i Gandawa to najciekawsze miasta belgijskiej Flandrii - każde z nich zasługuje na kilkudniową wizytę, która dla wielu okaże się odkryciem. Na turystę czekają tu historyczne starówki ze wspaniałymi kościołami, ratuszami, pałacami i domami kupieckimi, a także muzea kryjące arcydzieła sztuki z najwyższej światowej półki. Ciekawostką Brukseli jest Dzielnica Europejska, Brugii i Gandawy - malownicze miejskie kanały, wszędzie zaś znajdziemy urokliwe tereny spacerowe i klimatyczne knajpki, w których można zasiąść po dniu pełnym wrażeń.

Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży.

Książka autorów bloga adventum.com.pl


Beata i Paweł Pomykalscy - Duet w pracy i życiu, póki co skutecznie łączący obowiązki zawodowe z zainteresowaniami. Z urodzenia i wyboru związani z ukochanym Górnym Śląskiem, któremu poświęcają szczególnie dużo uwagi. Jeden raz w życiu zrobili to, co modne, czyli wybrali studia politologiczne, czego jednak nie żałują, bo studia nie przeszkadzały im w poszukiwaniu pomysłu na życie. Paweł kształcił się w dziedzinie fotografii, co zaowocowało wieloma publikacjami oraz wystawami, a Beata w językach i kulturze Słowian południowych, co doprowadziło ją do momentu, w którym napisała i obroniła doktorat związany ze współczesną Serbią. Jeszcze na studiach zaczęli przygodę z (własnymi) książkami. Od 2008 r. tworzą cykl albumów fotograficzno-historycznych na temat śląskiego dziedzictwa potentatów przemysłowych. Wydają również przewodniki po państwach Europy (m.in. pierwszy w Polsce przewodnik po Bośni i Hercegowinie) oraz - jako miłośnicy wielkich miast - po metropoliach europejskich. Udzielają się także na rzecz promocji turystyki na swoim rodzinnym Górnym Śląsku oraz ulubionej architektury modernistycznej.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Bruksela, Antwerpia, Brugia, Gandawa Autorzy przewodnika: Beata Pomykalska, Paweł Pomykalski Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja: Barbara Sikora Opieka techniczna: Katarzyna Leja Skład: Agata Hejchman Opracowanie kartograficzne: Jan Leja Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniej- szej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powo- duje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wy- nikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bebrt1 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: 978-83-283-3958-3 Copyright © Helion, 2018 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność 3 I C Ś E R T I S P S Spis treści ATRAKCJE BELGIJSKICH MIAST ________________________________ 8 INFORMACJE PRAKTYCZNE _______________________12 PRZED WYJAZDEM ___________________________________________14 Wybór czasu podróży _________________________________________ 15 Źródła informacji _____________________________________________ 17 Formalności ________________________________________________ 19 DOJAZD _____________________________________________________22 Podróż samochodem lub autokarem ______________________________22 Podróż samolotem ___________________________________________22 Podróż pociągiem ____________________________________________24 NA MIEJSCU __________________________________________________26 Transport publiczny __________________________________________26 Poruszanie się samochodem i przepisy drogowe _____________________27 Noclegi ____________________________________________________28 Wyżywienie ________________________________________________29 Pamiątki i zakupy ____________________________________________29 INFORMATOR A–Z ____________________________________________32 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE __________________37 KRAJOZNAWCZE ABC _________________________________________38 Charakterystyka geograficzna ___________________________________38 Klimat _____________________________________________________40 Fauna i flora ________________________________________________40 Obszary chronione ___________________________________________ 41 SPOŁECZEŃSTWO ____________________________________________42 Ludność ___________________________________________________42 Gospodarka _________________________________________________42 Ustrój i lokalna polityka ________________________________________44 Język ______________________________________________________45 Religia _____________________________________________________46 KULTURA I SZTUKA ______________________________________46 Literatura __________________________________________________46 Malarstwo __________________________________________________49 Architektura ________________________________________________53 Belgijska duma – czekolada i piwo ___________________________54 Kup książkę Poleć książkę 4 I C Ś E R T I S P S KUCHNIA ____________________________________________________56 BRUKSELA I OKOLICE _______________________________59 DZIEJE MIASTA _______________________________________________60 STARE MIASTO _______________________________________________65 Grand-Place ________________________________________________65 Place Sainte-Catherine ________________________________________80 Place de Brouckère ___________________________________________83 Place des Martyrs ____________________________________________84 Place Sainte-Gudule __________________________________________86 Szlakiem secesji po Brukseli _________________________________ 90 ŚRÓDMIEŚCIE ________________________________________________92 Mont des Arts _______________________________________________92 Place Royale ________________________________________________96 Okolice Sablon _____________________________________________ 100 Place des Palais _____________________________________________ 103 Rue Royal _________________________________________________ 105 DZIELNICA EUROPEJSKA _____________________________________ 107 Place du Luxembourg ________________________________________ 107 Parc Leopold _______________________________________________ 109 Rond-Point Schuman ________________________________________ 111 Parc du Cinquantenaire _______________________________________ 113 Tapiserie i koronki _________________________________________ 116 PARC ELISABETH ____________________________________________ 118 DZIELNICA HEYSEL __________________________________________ 120 OKOLICE BRUKSELI __________________________________________ 124 Waterloo __________________________________________________ 124 Uccle _____________________________________________________ 126 Dinant ____________________________________________________ 126 TRZY MIASTA FLANDRII. ANTWERPIA, BRUGIA, GANDAWA ____________ 131 ANTWERPIA _________________________________________________ 132 BRUGIA _____________________________________________________ 150 Beginaże – intrygujące belgijskie klasztory ___________________ 172 GANDAWA __________________________________________________ 174 Kup książkę Poleć książkę 5 K E M A R S P S I SŁOWNICZEK POLSKO-NIDERLANDZKI ___________________________ 193 SŁOWNICZEK POLSKO-FRANCUSKI ______________________________ 195 INDEKS ______________________________________________________ 197 Spis ramek Co zabrać? _____________________________________________________ 15 Walonia i Flandria – małżeństwo w separacji __________________________ 16 Książka w podróży _______________________________________________ 19 Placówki dyplomatyczne _________________________________________20 Dni wolne od pracy ______________________________________________ 31 Ważne numery telefonów _________________________________________34 Belgia w liczbach ________________________________________________ 41 Czy wiesz, że… __________________________________________________43 Kalendarium historyczne _____________________________________ 48–49 Zatracić się w brukselskich księgarniach! _____________________________ 51 Niebieskie ludziki ________________________________________________52 Brukselka i cykoria – nowości z Belgii ________________________________57 Brukselizacja ____________________________________________________62 Kongresy Solvaya ________________________________________________64 Brussels Card – tańsze zwiedzanie __________________________________66 Dywan z kwiatów ________________________________________________68 Nieco krępująca legenda __________________________________________ 76 Królewskie Muzea Sztuk Pięknych __________________________________98 Śmierć Marata ___________________________________________________99 Najświętsza Maria Panna Zwycięska ________________________________100 Brukselizmy ___________________________________________________108 Parlament Europejski ____________________________________________109 Tragiczny mecz_________________________________________________ 123 Bitwa pod Waterloo _____________________________________________ 125 Bruksela – informacje praktyczne ______________________________ 128–130 Hiszpańska furia ________________________________________________ 135 Rzymski żołnierz w Antwerpii _____________________________________ 137 Żydzi i diamenty ________________________________________________ 147 Antwerpia – informacje praktyczne ________________________________148 Kup książkę Poleć książkę Atrakcje belgijskich miast NAJSŁYNNIEJSZE DZIEŁA Madonna z Dzieciątkiem Przepiękna rzeźba Matki Boskiej z małym Je- zusem. Z twarzy Maryi bije mądrość i troska o swoje dziecko. Jedno z niewielu dzieł Mi- chała Anioła, które opuściło Włochy za jego życia. Zobaczymy je w Muzeum Starych Mistrzów w Brukseli. Sąd Ostateczny Jedno z typowych dla Hieronima Boscha niepokojących dzieł. Tryptyk namalowany w 1486 r. wystawiany jest w Groeninge- museum w Brugii. Adoracja Baranka Mistycznego Jedno z najważniejszych dzieł średnio- wiecznego malarstwa. Ten monumen- talny poliptyk znajduje się w katedrze św. Bawona w Gandawie. Pejzaż z upadkiem Ikara Dzieło Pietera Bruegla Starszego potwier- dzające flamandzkie przysłowie, że „ża- den oracz nie przerywa pracy z powodu śmierci człowieka”. Znajduje się w bruksel- skim Muzeum Starych Mistrzów. Kup książkę Poleć książkę BEGINAŻE I DZWONNICE Belfort w Brugii Tym, co wyróżnia miasta Flandrii, są nie- zwykle wysokie wieże-dzwonnice typu belfort. Nazwa wywodzi się z języka fran- cuskiego i oznacza „ochronę pokoju”. Belfort w Gandawie Wysoka na 91 m dzwonnica jest najwyż- szą tego rodzaju wieżą w Belgii. Nie- gdyś ostrzegała mieszkańców o zagro- żeniach, dziś jest wyjątkowym punktem widokowym. Beginaż w Antwerpii Miasta Flandrii cechują się także za- mkniętymi enklawami, w których żyły beginki, pobożne kobiety, które słu- żyły bliźnim, ale nie składały ślubów zakonnych. Beginaż w Brugii Przepiękny beginaż jest oazą ciszy i spo- koju. Pozwala na chwilę odetchnąć od turystów i zgiełku starówki. Kup książkę Poleć książkę 60 A L E S K U R B Dzieje miasta Początki osadnictwa na terenie dzisiej- szej Brukseli sięgają roku 580, w którym św. Gaugericus, biskup Cambrai (Francja) zbudował kaplicę na wysepce położonej na rzece Zenne. Później na jego cześć ostrów nazwano Saint-Géry. Początkowo była to osada obronna. Oficjalne założe- nie miasta jest natomiast datowane na 979 r., w którym książę Dolnej Lotaryn- gii Karol przeniósł do tutejszej świątyni relikwie św. Guduli (659–712) z Moorsel, gdzie zmarła. Świętą później ogłoszono patronką nowo powstałego miasta. Za panowania Karola wyspa została po raz pierwszy ufortyfikowana i stała się stolicą historycznej krainy Brabancji. Nowe miasto zaczęło się szybko roz- wijać, a jego pozycja rosła głównie dzięki bardzo dogodnemu położeniu na szlaku handlowym między Gandawą i Brugią a Kolonią. Z czasem powiększyło się o obszar, który często bywa nazywany „górnym miastem”. Dziś w tym miejscu znajduje się katedra, pałac królewski i Place du Grand Sablon. Obszar w oko- licy Grand-Place jest natomiast nazywany „dolnym miastem”. Od przełomu IX i X w. panowali w Bruk- seli hrabiowie Leuven, którzy w XII w. otrzymali tytuł książąt Brabancji. W XIII w. rozwój miasta został jednak zahamo- wany przez typowe dla średniowiecza nieszczęścia. Najpierw znaczną część zabudowy strawił pożar, a następnie mieszkańców miasta zdziesiątkowała epidemia dżumy. Gdy miejscowa lud- ność otrząsnęła się po tych tragediach, Bruksela znów zaczęła się intensywnie Kup książkę Poleć książkę 61 A L E S K U R B rozwijać, czego wyrazem było wytycze- nie i rozpoczęcie budowy Grand-Place. W 1430 r. Bruksela wraz z Brabancją znalazły się pod władzą książąt Burgun- dii. Szczególny rozkwit nastąpił za pano- wania Filipa III Dobrego, który zainicjował ekspansję terytorialną, gospodarczą i kul- turalną księstw. Symbolem tych czasów jest brukselski ratusz, szczytowe osiąg- nięcie brabanckiego gotyku. Jednak już w 1477 r. kontrolę nad miastem przejęli Habsburgowie, najpierw austriaccy, a od 1556 r. hiszpańscy. I tym razem szczegól- nie jeden władca zrobił dużo dobrego dla Brukseli. Mowa o Karolu V, który za- siadł na tronie w 1516 r. To pod jego rzą- dami w sytym i bogatym mieście mogli ▼▼ Bruksela z lotu ptaka pracować najwyższej klasy architekci i malarze, m.in. Pieter Bruegel. Ponadto właśnie za spokojnych rządów Karola V Erazm z Rotterdamu stworzył najważniej- sze traktaty filozoficzne. Jednak wszystko, co dobre, szybko się kończy. Cesarz abdykował w 1555 r., a na tron wstąpił jego syn Filip II, król Ne- apolu i Sycylii, Niderlandów oraz Hisz- panii. A ponieważ był to czas reformacji i wojen religijnych, ultrakatolicki władca wykorzystał kwestie wiary do politycz- nych porachunków. Do zbuntowanych Niderlandów wysłał Fernanda Álvareza de Toledo, księcia Alby, któremu powie- rzył zadanie uporządkowania sytuacji. To za jego sprawą na Wielkim Placu zostali ścięci główni przywódcy antyhiszpań- skiej rewolty, hrabia Egmont i admirał Hoorn. Po tych wydarzeniach kontrolę nad Brukselą przejął Wilhelm Orański, który wprowadził kalwiński porządek Kup książkę Poleć książkę 62 A L E S K U R B Brukselizacja Po II wojnie światowej Bruksela, zy- skująca na znaczeniu politycznym w świecie, przeżywała okres nieby- wałego rozwoju, czemu towarzyszył znakomity wzrost gospodarczy. W wy- niku nacisku inwestorów i dewelo- perów zniszczono ogromne połacie wartościowej zabytkowej zabudowy, w tym kamienice, pałace mieszczań- skie i wille, by w ich miejscu posta- wić nowoczesne biurowce i aparta- mentowce. Prace przebiegały pod szlachetnie brzmiącymi hasłami mo- dernizacji stolicy Belgii. Tymczasem taka postawa powinna być po prostu piętnowana, ponieważ cechuje ją po- garda dla zastanej tkanki miejskiej. To, co przytrafiło się w urbanistyce i ar- chitekturze Brukseli, zwykło się dziś nazywać „brukselizacją”. Z podob- nym zjawiskiem zmaga się obec- nie wiele dynamicznie rozwijających się miast. Jest to tym bardziej groźne, że sprytni inwestorzy, wykorzystując bierność władz miasta i konserwato- rów zabytków, kupują cenny archi- tektonicznie obiekt, który następnie doprowadzają do ruiny, burzą, a na jego miejscu stawiają nową bryłę. Ter- min „brukselizacja” upowszechnił się wraz z prezentacją kolekcji Rosendora, przedsiębiorcy, który przeprowadzał w stolicy Belgii wyburzenia. Na szczę- ście zachowywał wiele, jak się wkrótce okazało, bardzo cennych elementów architektonicznych czy po prostu de- koracyjnych z wykupowanych budyn- ków. W ten sposób do naszych czasów przetrwały dawne piece, balustrady, drzwi, parkiety itd. ▼▼ Grand-Place w Brukseli Kup książkę Poleć książkę 63 A L E S K U R B ▼▲ Siedziba Parlamentu Europejskiego kościelny, co z kolei oznaczało prześla- dowania ludności katolickiej. Mimo polityczno-religijnej zawieru- chy Bruksela nieźle radziła sobie na polu gospodarczym, do czego przyczyniło się m.in. połączenie miasta z portem mor- skim w Antwerpii za pomocą kanału. Bruksela stała się wówczas niezwykle ważnym ośrodkiem koronkarstwa i tapi- serii. Piękne przykłady tych ostatnich zo- stały zamówione przez króla Zygmunta Augusta i można je obecnie podziwiać na Wawelu. Jednym z najtragiczniejszych wyda- rzeń w dziejach miasta było francuskie oblężenie w 1695 r., którym dowodził Lu- dwik XIV. Podczas bombardowania znisz- czeniu uległo ok. 30 zabudowy, w tym niemal cały Wielki Plac. Odbudowana Bruksela miała już zupełnie inny charakter. W 1714 r. na mocy pokoju w Rastatt kończącym wojnę o sukcesję hiszpańską tereny Belgii zostały włączone do Austrii jako Niderlandy Austriackie. Po klęsce Napoleona w wyniku po- stanowień kongresu wiedeńskiego (1815) powstało Zjednoczone Królestwo Nider- landów, a Bruksela stała się obok Hagi jego stolicą. Stan taki utrzymał się zale- dwie przez 15 lat. W 1830 r. wybuchły pro- testy, początkowo na tle społeczno-so- cjalnym, a następnie także politycznym. Król Wilhelm I nie zgodził się na żadne ustępstwa, w związku z czym zbunto- wane prowincje powołały niepodległe państwo o nazwie Belgia, a na swojego władcę wybrały niemieckiego księcia Leopolda z dynastii sasko-koburskiej, znanego jako Leopold I. Bruksela stała się w ten sposób stolicą nowego kraju. Rok później król Leopold I nakazał zburzenie murów obronnych i rozbu- dowę całego miasta. Jego dzieło konty- nuował król Leopold II, nazywany „rzeźni- kiem Konga” z powodu brutalnej polityki prowadzonej w Afryce. Kolejna przebu- dowa Brukseli została zarządzona w la- tach 60. XIX w., kiedy urząd burmistrza sprawował Jules Anspach. Rozpoczął on tzw. wielką sanację w mieście, w wy- niku której zburzono zabudowę wzdłuż rzeki Zenne, przebudowano system Kup książkę Poleć książkę 64 A L E S K U R B kanalizacyjny i wybudowano wielką ar- terię łączącą dworce Midi i Nord. W tym czasie powstała także giełda, przedłużono kilka ważnych szlaków komunikacyjnych oraz wzniesiono zabudowania w nowo powstałych dzielnicach. Wiek XX to czas modernizacji, roz- woju intelektualnego i kulturalnego, a także niebywałego wzrostu znaczenia politycznego miasta. To tutaj odbywały się kongresy Solvaya, a także EXPO w 1935 i 1958 r. Druga impreza odegrała ważną rolę w historii europejskiego wzornictwa. W czasie II wojny światowej miasto zostało bardzo zniszczone, szczególnie podczas bombardowania w latach 1940, 1943 i 1944. Po wojnie dość szybko się po- dźwignęło, czemu sprzyjało ulokowanie tu instytucji jednoczącej się Europy. Po- nadto w 1967 r. z Paryża przeniesiono do Brukseli kwaterę główną NATO. W 1989 r. został wydzielony Region Stołeczny Brukseli, który nadal pozosta- wał częścią prowincji Brabancja. W 1995 r. stolica Belgii została ostatecznie podzie- lona na niderlandzkojęzyczną Brabancję Flamandzką i francuskojęzyczną Braban- cję Walońską oraz dwujęzyczny Region Stołeczny Brukseli. Więcej o Walonii i Flan- drii – zob. ramka na s. 16. Sam Ernest Solvay wraz z bratem opracował w latach 60. XIX w. me- todę otrzymywania węglanu sodu, zwaną metodą Solvaya. Sukces ich eksperymentu zaowocował otwar- ciem sieci zakładów przemysłowych w wielu miastach Europy. W 1906 r. uruchomione zostały Krakowskie Za- kłady Sodowe Solvay, które działały do przełomu lat 80 i 90. XX w., po czym zo- stały zamknięte ze względu na nega- tywny wpływ na środowisko. Kongresy Solvaya W 1911 r. belgijski chemik i przemysło- wiec Ernest Solvay (1828–1922) zorga- nizował w Brukseli pierwszą ogólno- światową konferencję fizyków, na której omawiano problemy, które najbardziej nurtowały wówczas przedstawicieli świata nauki. Temat debaty brzmiał „Promieniowania i kwanty”, a jej naj- młodszym uczestnikiem był Albert Ein- stein. Wydarzenie okazało się wielkim sukcesem i postanowiono organizować je co trzy lata, poświęcając na prze- mian zagadnieniom związanym z fizyką i chemią. W 1912 r. Solvay powołał Mię- dzynarodowy Instytut Solvaya (Interna- tional Solvay Institutes for Physics and Chemistry). Do historii przeszedł piąty kongres (październik 1927), na którym rozprawiano o elektronach i fotonach. Brała w nim udział jedna kobieta, Ma- ria Skłodowska-Curie, która podobnie jak 16 innych uczestników (spośród 27) została później uhonorowana Nagrodą Nobla, ale jako jedyna dwukrotnie. Kup książkę Poleć książkę Stare miasto 65 i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B grand-place (wielki plac) Wspaniały Grand-Place (Wielki Plac) jest salonem Brukseli, jej najpięk- niejszym placem, którego zabudowa stanowi tło dla rozmaitych wydarzeń kulturalnych. Każdą pierzeję placu zaj- mują przepiękne, potężne kamienice, które świadczą o dawnej i obecnej po- tędze miasta. Grand-Place, tak jak cała Bruksela, jest nieoczywisty i wymyka się utartym wzorcom architektonicznym, ponieważ nie jest ani kwadratowy, ani prostokątny. Ma kształt pięcioboku, od- chodzi od niego aż siedem ulic i zajmuje powierzchnię o rozmiarach 68 × 110 m. Przez stulecia pełnił głównie handlową funkcję, aż do 1959 r. prawie każdego ranka odbywał się tu targ miejski. Rynek zaczął się kształtować praw- dopodobnie już ok. XI w. wraz ze stop- niowym rozwojem Brukseli. Pierwsze wzmianki o placu pojawiły się natomiast w poł. XII stulecia, zaś na początku XIII w. w jego północnej części zbudowano pierwsze obiekty wykorzystywane do celów handlowych. Sprzedawano w nich chleb, mięso i tkaniny. Takie rozwiązanie nie dość, że umożliwiało handel w złych warunkach pogodowych, to jeszcze ułatwiło miejscowemu księciu ściąga- nie podatków. Z czasem powstały ko- lejne drewniane i kamienne budynki wyznaczające pierwotny kształt Wiel- kiego Placu. W XIV w. kupcy i mieszczanie coraz bardziej się bogacili, aż w końcu udało im się znacząco uniezależnić od arysto- kracji i księcia oraz zdobyć kontrolę nad produkcją i handlem. Mniej więcej w tym czasie wyburzono część przypadkowo postawionych budynków i wytyczono re- gularne pierzeje placu. W południowo-za- chodniej części stanął imponujący ratusz, symbol coraz silniejszej władzy miejskiej. Siedziba rajców miejskich powsta- wała w kilku etapach w latach 1401–55. W następnym stuleciu, w latach 1504–36 z inicjatywy monarchy po przeciwnej stronie placu, w miejscu, gdzie niegdyś znajdowała się siedziba cechu piekarzy i ich sklep, wybudowano królewską rezy- dencję. Nazwano ją Maison du Roi (Dom Królewski), choć żaden władca nigdy tam nie zamieszkał. Wzdłuż placu powstawały coraz po- tężniejsze budynki gildii kupieckich. Nie- stety, dobra passa została przerwana pod koniec XVII w. ▼▲ Okolice Grand-Place Kup książkę Poleć książkę 66 i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B Brussels Card – tańsze zwiedzanie Zakup Brussels Card to najlepsze rozwiązanie dla osób, które wybierają się na kilka dni do Brukseli. Karta upoważnia do bezpłatnego zwiedzania 39 muzeów w stolicy Belgii. Gwarantuje również zniżki na wiele atrakcji, a także upusty w restau- racjach, barach i klubach. Wersja Brussels Card + STIB uprawnia do bezpłatnych przejazdów środkami komunikacji miej- skiej. Karta miejska obowiązuje przez 24, 48, 72 godziny. Kosztuje odpowied- nio 24 EUR (z bezpłatnym transportem 31,50 EUR), 32 EUR (z bezpłatnym trans- portem 46 EUR), 39 EUR (z bezpłatnym transportem 57 EUR). Szczegóły na https://visit.brussels. 13 sierpnia 1695 r. francuska armia złożona z 70 tys. żołnierzy pod wodzą marszałka Franciszka Villeroia zbom- bardowała Brukselę, niemal doszczętnie niszcząc plac. Ocalał jedynie ratusz i kilka sąsiednich budynków. Plac został odbu- dowany w ciągu następnych czterech lat przez gildie kupieckie, dzięki czemu ma niezwykle harmonijny i spójny charakter. Powstałe wówczas przy placu kamienice z pozłacanymi dekoracjami pokazują siłę ówczesnych kupców i rzemieślników, dziś zaś są dumą Brukseli świadczącą o jej dawnej potędze. Fasady kamie- nic zdobią liczne rzeźby i płaskorzeźby przedstawiające działalność rzemieśl- ników. Od umieszczonych na frontach reliefów pochodzą też nazwy większo- ści budynków. Koniec XVIII w. i całe XIX stulecie to czas stagnacji. Dopiero pod koniec XIX w. pod rządami burmistrza Charles’a (Ka- rela) Bulsa przeprowadzono gruntowną renowację kamienic przy placu. Podczas I wojny światowej, gdy uchodźcy zalewali Brukselę, na Grand- -Place zorganizowano dla nich obozo- wisko, a ratusz przekształcono wówczas w prowizoryczny szpital. W 1998 r. plac został wpisany na Listę Światowego Dzie- dzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Uznano go za miejsce, które „odzwierciedla poziom życia społecz- nego i kulturalnego Brukseli jako waż- nego ośrodka polityczno-handlowego”. Hôtel de Ville Wspominany już wyżej ratusz jest jedną z najpiękniejszych ozdób placu. Siedziba władz miejskich, zwana tradycyjnie Hôtel de Ville, zajmuje niemal całą połu- dniowo-zachodnią pierzeję budynek mieści się pod numerem 8, zwiedzanie tylko z przewodnikiem, gdy w ratuszu nie odbywają się ważne wydarzenia; śr. 13.00 (w j. fr.), 14.00 (w j. ang.), 15.00 (w j. nider.), nd. 10.00 (w j. nider.), 11.00, 15.00 i 16.00 (w j. ang.), 12.00 i 14.00 (w j. fr.); 6 EUR, 4 EUR ulgowy. Jest to jedyny, poza jednym z domów cechowych, oryginalny obiekt pamiętający średnio- wieczną Brukselę. Jego najstarsza część to dzisiejsze skrzydło wschodnie ukoń- czone w 1420 r. pod kierownictwem Ja- coba van Tienena. Wkrótce okazało się, że budynek jest zbyt mały i w 1444 r. ru- szyła jego rozbudowa, w wyniku której powstało lewe skrzydło. Prace nadzoro- wał Guillaume de Voghel. W 1454 r. w miejscu starej wieży sta- nęła nowa baszta mierząca 96 m, utrzy- mana w stylu tzw. brabanckiego gotyku, który obowiązywał w Niderlandach i miał wiele wspólnych cech z gotykiem fran- cuskim. Wieżę zaprojektował Jan van Ruysbroeck, nadworny architekt Filipa III Dobrego, księcia Burgundii. Jej korpus do Kup książkę Poleć książkę 67 i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B wysokości dachu jest kwadratowy i bar- dzo masywny, a następnie przechodzi w ośmioboczną, ażurową konstrukcję. Wieżę zamyka czterometrowy posąg św. Michała zabijającego demona lub diabła. Święty jest jednym z patronów miasta. Dzisiejszy posąg jest repliką, która stanęła tu w 1996 r. Fasadę ratusza zdobią liczne posągi arystokratów, świętych i alegorycznych figur. Obecne rzeźby to reprodukcje. Oryginały zostały przeniesione do Mu- zeum Miejskiego w Domu Królewskim, znajdującym się po drugiej stronie placu. Ratusz szczęśliwie przetrwał francuskie bombardowanie w 1695 r. Do 1795 r. urzędowały tutaj władze miasta oraz księstwa Brabancji, zaś w 1830 r. zainstalował się tu rząd rewolucyjny, który doprowadził do oderwania się belgijskich ziem od Niderlandów. Dziś w ratuszu urzęduje burmistrz Brukseli, a w sobotnie i niedzielne poranki odby- wają się tu śluby. W czasie zwiedzania dawnych urzęd- niczych komnat warto zwrócić uwagę na szczególnie interesującą XVI-wieczną salę Rady, w której obradowali przed- stawiciele brukselskich cechów. Wysta- wiono tu także słynne brukselskie go- beliny z XV–XVII w. maison du Roi Po przeciwnej stronie placu, w części północno-wschodniej, dominuje wspo- mniany już Maison du Roi (Dom Królew- ski; nider. Broodhuis). Niestety, jest to obiekt neogotycki, który stoi w miejscu budowli z początku XV w., ale jego ażu- rowa elewacja bezpośrednio nawiązuje do frontu ratusza. Mieściła się tu siedziba cechu piekarzy oraz piekarnia, do czego nawiązuje flamandzka nazwa budynku, którą można przetłumaczyć jako „dom chleba”. W XV w. budynek zajęli ksią- żęta burgundzcy i ich urzędnicy. Wybór miejsca na wprost ratusza nie był przy- padkowy, książęta chcieli w ten sposób ▼▲ Hôtel de Ville (ratusz) Kup książkę Poleć książkę 68 Dywan z kwiatów i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B Dodatkową atrakcją, zapoczątkowaną w latach 70. XX w., na brukselskim Grand- -Place jest kwiatowy dywan „rozwijany” co dwa lata w połowie sierpnia. Gigan- tyczny kwietnik zajmuje zazwyczaj powierzchnię 1800 m2. Niemal w całości pokryty jest begoniami, których przypada ok. 300 na m², a do jego powstania wykorzystuje się ponad 0,5 mln kwiatów. Rośliny tworzą wzór, który najczęściej nawiązuje do jakiejś rocznicy czy innego ważnego wydarzenia. I tak np. w 2012 r. oddano hołd Afryce, w 2014 r. inspirowano się tureckimi kilimami, aby uczcić 50. rocznicę podpisania dwu- stronnego kontraktu pomiędzy Belgią i Turcją, a w 2016 r. upa- miętniano 150-lecie nawiązania stosunków z Japonią. podkreślili obecność władzy królewskiej tuż obok miejskiej. Niestety, budynek szybko zaczął nisz- czeć i dopiero Karol V Habsburg (król Hiszpanii, a od 1519 jako Karol I Cesarz Rzymski Narodu Niemieckiego) zdecy- dował o jego przebudowie w okazałą rezydencję. Prace ukończono w 1536 r. i choć żaden król nigdy tu nie urzędo- wał, obiekt w języku francuskim na- zywany jest „domem królewskim”. Ta nazwa upowszechniła się też wśród mieszkańców miasta i przyjezdnych. W wyniku przebudowy powstał piękny późnogotycki obiekt, który niemal w ni- czym nie ustępował ratuszowi, co było niezwykle wymownym gestem wobec mieszczan i władz miasta. Nie ominęły go jednak francuskie bomby, które spa- dły na Brukselę w 1695 r. Został doszczęt- nie zniszczony, a odbudowano go do- piero w 1896 r. w stylu neogotyckim, gdy burmistrzem został niezwykle przedsię- biorczy Charles Buls. Od 1887 r. w budynku mieści się Mu- sée de la ville de Bruxelles (Muzeum Miasta Brukseli), w którym można prze- śledzić historię stolicy Belgii od najdaw- niejszych czasów www.brusselscity- museum.brussels, wt.–nd. 10.00–17.00; 8 EUR, seniorzy 6 EUR, studenci 4 EUR. I tak na pierwszym poziomie możemy podziwiać przede wszystkim kilka przy- kładów słynnych brukselskich tapiserii, a także obrazy, ceramikę i rzeźbę. Na kolejnej kondygnacji wystawiono plany, mapy i makiety obrazujące rozwój mia- sta. Natomiast na trzecim piętrze zo- stała szczegółowo przedstawiona histo- ria Manneken Pis (Siusiający Chłopiec), symbolu miasta. maison des Ducs de Brabant Trzecim niezwykle wyrazistym akcentem na placu jest stojący przy krótszej, połu- dniowo-wschodniej pierzei Maison des Ducs de Brabant (Dom Książąt Brabancji). Monumentalna, dziewiętnastoosiowa Kup książkę Poleć książkę 69 i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B fasada w stylu baroku klasycyzującego powstała po 1695 r. i skrywa aż siedem kamienic o nr. 13–19, które przed francu- skim bombardowaniem były odrębnymi budynkami. Nazwa budowli nawiązuje do 19 popiersi książąt Brabancji, które znajdują się w bazach wąskich pilastrów w górnej części budynku. Fasada została zaprojektowana przez Guillaume’a de Bruyna, głównego architekta miasta, w la- tach 1697–98. W 1770 r. została przebudo- wana pod nadzorem Laurenta-Benoîta Deweza. Na półokrągłym tympanonie u szczytu budowli widać płaskorzeźbioną alegorię Obfitości. inne budynki przy Grand-Place Numeracja na Grand-Place zaczyna się przy północno-zachodniej pierzei. Pod nr. 1 (tu, gdzie wychodzi Rue au Beurre) stoi Maison du Roi d’Espagne (Dom Króla Hiszpanii) z charakterystyczną kopułą zwieńczoną pozłacaną figurą na szczy- cie. Budynek wzniesiono w 1697 r., a jego nazwa nawiązuje do Karola II Habsburga, króla Hiszpanii i Niderlandów. Obiekt ▼▼ Maison du Roi Kup książkę Poleć książkę 70 i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B ▼▲ Dom Książąt Brabancji poważnie ucierpiał w czasie rewolucji francuskiej oraz później, w okresie walk o niezależność w 1830 r. Został odno- wiony dopiero w XIX w. z inicjatywy bur- mistrza Charles’a Bulsa. Od 1952 r. działa tu kultowa piwiarnia, w której można także bardzo smacznie zjeść. Niegdyś swoją siedzibę miał tu cech piekarzy, o czym przypomina umieszczona nad wejściem figura ich patrona, św. Auberta (Autberta). Na balustradzie na dachu znajdują się ale- goryczne rzeźby. Od lewej są to personi- fikacje Siły, Zboża, Wiatru, Ognia, Wody i Stabilności, czyli elementów, które są niezbędne w pracy piekarza, a ich współ- działanie zapewnia dobre pieczywo. Obok, pod nr. 2 i 3, wznosi się Maison de la Brouette (Dom pod Taczką). W XV w. stał tu drewniany dom, który w latach 1644–45 został zastąpiony murowanym budynkiem. Częściowo uległ zniszcze- niu w czasie francuskiego bombardo- wania. W 1697 r. został przebudowany podczas stawiania sąsiedniej kamie- nicy, Maison du Roi d’Espagne, do któ- rej nawiązuje stylistycznie. Mieściła się ▼ Maison du Cornet Maison du Renard ▼ Maison de la Louve ▼ Maison du Sac ▼ Kup książkę Poleć książkę 71 i o t S A m E R A t S | A L E S K U R B tu siedziba cechu producentów świec, którym patronuje św. Idzi (Gilles l’Ermite), stąd figurę świętego można dostrzec na szczycie budowli. Nad wejściem zaś wi- dać herby ze złotymi taczkami, którymi prawdopodobnie transportowano para- finę (z j. fr. brou ette to „taczka”). Od 1912 r. działa tu lokal gastronomiczny, obecnie to klimatyczna restauracja, Tawerne de la Brouette. Sąsiednia kamienica, pod nr. 4, czyli Maison du Sac (Dom pod Torbą), nale- żała do cechu stolarzy i bednarzy. Nad drzwiami wejściowymi można dostrzec wyrzeźbioną torbę, stąd też nazwa bu- dynku. Pierwotny obiekt zbudowano w 1444 r. z drewna, a w latach 1645–61 przebudowano go na kamienny. Prze- trwał francuskie oblężenie i w 1697 r. prze- szedł jedynie renowację, w wyniku któ- rej zyskał m.in. szczyt zrealizowany pod kierunkiem Antoona Pastorany. Warto zwrócić uwagę na kariatydy na trzeciej kondygnacji, a także pilastry z płaskorzeź- bionymi atrybutami zawodu stolarza (piły do drewna, dłuta, młotki itd.). Pod nr. 5 wznosi się Maison de la Lo- uve (Dom pod Wilkiem). Od początku XVII w. zajmował go cech łuczników, który zaraz po zajęciu budynku zamie- nił drewnianą fasadę na kamienną. Ka- mienica w 1690 r. została uszkodzona wskutek pożaru, ale już w następnym roku odnowiono ją pod nadzorem Pier- re’a Herboscha. Jej nazwa nawiązuje do płaskorzeźby nad drzwiami, która przed- stawia mitologiczną wilczycą karmiącą Remusa i Romulusa. Między oknami na drugim piętrze widnieją alegorie Prawdy, Fałszu, Pokoju i Niezgody. W czterech me- dalionach nad nimi zostały umieszczone podobizny rzymskich cesarzy, Trajana, Tyberiusza, Augusta oraz Juliusza Cezara, a na frontonie płaskorzeźba przedstawia- jąca Apolla zabijającego Pytona. Całość wieńczy postać Feniksa odradzającego się z popiołów, symbolu nieśmiertelno- ści, który ma zapewnić niezniszczalność także temu budynkowi. Kolejnym domem jest bardzo wąski Maison du Cornet (Dom pod Kornetem), który wyróżnia się wklęsłą, falującą elewa- cją. Od XV w. urzędował w nim cech że- glarzy, zwłaszcza barkarzy, do czego na- wiązuje szczyt wykonany w formie rufy statku z żeglarzami po bokach. Jest on dziełem Antoona Pastorany, który pra- cował też przy budowie Maison du Sac. Maison de la Brouette ▼ Maison au Roi d’Espagne ▼ Kup książkę Poleć książkę 174 a w a d n a G Gandawa historia Okolice Gandawy były prawdopodob­ nie zasiedlone już przez Celtów, o czym ma świadczyć flamandzka nazwa mia­ sta, czyli Gent, która pochodzi z języka celtyckiego, w którym słowem ganda określano miejsce zbiegu np. dwóch rzek. A taka sytuacja ma miejsce właś­ nie w Gandawie, gdzie Leie uchodzi do Skaldy. Wczesne średniowiecze to czas chrystianizacji tych terenów. Życie miasta koncentrowało się wokół dwóch nowo powstałych klasztorów aż do końca IX w., kiedy dwukrotnie padło ofiarą najazdu wikingów, którzy niemal doszczętnie ▼▼ Gandawska starówka je zniszczyli. Jednak już na początku następnego stulecia Gandawa zaczęła się odbudowywać i odzyskiwać utra­ coną pozycję. Na lewym brzegu Leie powstało umocnienie, wokół którego rozkwitło życie handlowe. Tutaj też po­ wstał pierwszy rynek, dzisiejszy Groen- tenmarkt. Uważa się, że między XII a XV w. Gandawa z szacowaną liczbą mieszkań­ ców ok. 60–65 tys. była jednym z naj­ większych miast poza granicami Włoch i ustępowała tylko Paryżowi. Mieszkań­ com udało się wywalczyć przywilej, na mocy którego każdy kupiec przepły­ wający przez miasto ze zbożem musiał Kup książkę Poleć książkę wystąpiła przeciwko niemu, ale niestety dość szybko poniosła klęskę. Do zrywów dochodziło jeszcze kilkakrotnie, ale za każdym razem władcy okazywali się sil­ niejsi. Mimo coraz słabszej pozycji eko­ nomicznej miasta wciąż przybywało tu wielu ludzi kultury i nauki, jak np. bracia van Eyck, Hugo van der Goes czy Erazm z Rotterdamu. Gandawy nie ominęły także prze­ miany religijne. W dobie reformacji na tych terenach szczególnie szerzył się kalwinizm. Dochodziło do potężnych sporów, a heretycy licznie płonęli na sto­ sach. Reakcją na okrucieństwa inkwizycji była tzw. rewolta ikonoklastów w 1566 r., 175 a w a d n a G przeznaczyć 25 swojego załadunku na sprzedaż na pobliskim targu zbożo­ wym, czyli Korenmarkt. Ogromne zyski mieszkańcom przynosiła także produk- cja sukna. Miasto szybko się bogaciło, pozycja mieszczan i kupców rosła. Aby zabezpieczyć swoją pozycję w 1180 r., hrabia Filip Alzacki wybudował twierdzę Gravensteen. W przyszłości miała służyć jako więzienie dla przeciwników poli­ tycznych władcy. W 1383 r. Flandria znalazła się pod panowaniem książąt burgundzkich, któ­ rzy dość brutalnie tłumili niezależność mieszczaństwa. Gandawa stopniowo zaczęła tracić swoją pozycję w przemy­ śle tekstylnym na rzecz miast Brabancji, Holandii i Anglii. Filip Dobry wprowadził tak wysokie podatki, że ludność zbrojnie Kup książkę Poleć książkę 176 a w a d n a G w czasie której zniszczono wiele gan­ dawskich kościołów i klasztorów. Dekadę później została zawarta tzw. pacyfikacja gandawska, która wprowadzała pokój religijny między protestantami i katoli­ kami w prowincjach i jednoczyła ich we wspólnej walce przeciwko Hiszpanom. Na początku XVII w. rozpoczęła się wielka odbudowa zniszczonych kościo­ łów, klasztorów i kaplic, choć miastu przy­ było w tym czasie wiele nowych ośrodków kultu. Kontrreformacja przypadła na barok, zamówiono więc wiele dzieł u modnych wówczas twórców, w tym Rubensa. Mniej więcej w tym okresie powstał kanał wodny Gandawa–Brugia, który potem przedłu­ żono do portów w Ostendzie i Dunkierce, co przyczyniło się do poprawy sytuacji gospodarczej miasta. Kolejnym kamieniem milowym było zmechanizowanie przemysłu tekstyl- nego za sprawą przemyconego z Anglii projektu maszyny przędzalniczej. Od początku XIX w. miasto znów zaczęło nabierać wiatru w żagle. W 1837 r. uru­ chomiono tutaj pierwszy pociąg pa- rowy, a w 1874 r. tramwaje. Zaledwie 15 lat później kursowało już dziewięć linii tram­ wajowych. Z początku były konne, a od 1905 r. elektryczne. W 1913 r. Gandawa zor­ ganizowała wystawę światową. I wojna światowa nie przyniosła mia­ stu zbyt wielu zniszczeń. W czasie dru­ giego światowego konfliktu problemy zaczęły się w ostatniej fazie, kiedy toczyły się walki o wyzwolenie miasta. W dniach 11–14 września 1944 r. brała w nich udział polska 1. Dywizja Pancerna pod wodzą generała Stanisława Maczka, natomiast 1 stycznia 1945 r. nad lotniskiem Sint­De­ nijs­Westrem koło Gandawy miała miej­ sce jedna z największych bitew powietrz­ nych końca II wojny światowej. Wzięły w niej udział polskie dywizjony lotnicze 302, 308 i 317. Dziś miasto zamieszkane przez 250 tys. mieszkańców bardzo prężnie się rozwija. Podstawą gospodarki jest port, a także wysoko rozwinięty przemysł włókienniczy (głównie bawełniany), skórzany, elektro­ maszynowy, chemiczny, przetwórstwa spożywczego, a także kwiatowy. Gandawa jest także ważnym ośrodkiem naukowym i kulturalnym. Kup książkę Poleć książkę 177 a w a d n a G Katedra św. Bawona Nietypowe wezwanie świątyni na­ wiązuje do belgijskiego świętego czczonego dziś zarówno w Ko­ ściele katolickim, jak i prawosław­ nym. Święty Bawon urodził się niedaleko Liège pod koniec VI w. Młodość upłynęła mu głównie na zabawie i raczej hulaszczym try­ bie życia. Dopiero przedwczesna śmierć żony, a następnie przykład bardzo pobożnej córki sprowadziły go na dobrą drogę. I to do tego stop­ nia, że sprzedał swoje ziemskie do­ bra, a zdobytymi w ten sposób pie­ niędzmi zasilił gandawski kościół. Wstąpił do zakonu benedyktynów, a po jakimś czasie wybrał życie pu­ stelnika. Legenda mówi, że osiedlił się w niewielkiej lepiance. Jego grób znajduje się dziś w katedrze. warto zobaczyć Sint-Baafsplein Zwiedzanie Gandawy najlepiej rozpocząć od Sint-Baafsplein, najważniejszego placu miasta, a zarazem jego serca. W tu­ tejszej Sint-Baafskathedraal (katedra św. Bawona) znajduje się jedno z najcen­ niejszych dzieł światowego malarstwa, czyli Adoracja Mistycznego Baranka (Ołtarz Gandawski), pędzla Jana van Eycka i jego brata, Huberta www.sintba­ afskathedraal.be; IV–X pn.–sb. 8.30–18.00, nd. 10.00–18.00, XI–III pn.–sb. 8.30–17.00, nd. 10.00–17.00; 4 EUR, 1,5 EUR ulgowy. Pierwotnie w tym miejscu stała drew­ niana kaplica św. Jana Chrzciciela z poł. X w. W 1038 r. została przebudowana w stylu romańskim. Fragmenty kaplicy są widoczne w dzisiejszej krypcie. Kolejne przebudowy miały miejsce między XIV a XVI w., kiedy świątynia zyskała rys go­ tycki. Z tego okresu pochodzi pojedyncza dzwonnica wysoka na 99 m. Kościół stał się sławny w 1500 r., ponieważ to właśnie tutaj odbył się chrzest przyszłego cesarza Karola V Habsburga. Kiedy w 1559 r. po­ wołano do życia diecezję w Gandawie, kościół stał się jej siedzibą. Mieszczący się tu Ołtarz Gandawski to niezwykle rozbudowany poliptyk z 1432 r. Dzieło zamówił zamożny kupiec i finansista, Joost Vijdt. Ołtarz pierwot­ nie był wystawiany w kaplicy nazwanej na cześć Vijdta jego imieniem. Dziś ze względów bezpieczeństwa wisi w innym miejscu. By do niego dotrzeć, należy się kierować na lewo od wejścia. Motywem przewodnim arcydzieła jest odkupienie ludzkości dzięki ofierze złożonej przez Chrystusa. Nastawa ołtarzowa składa się z 12 tablic ustawionych w dwóch pozio­ mych rzędach, siedem na górze i pięć na dole. Osiem z nich jest malowanych na obu stronach. Całość jest imponujących rozmiarów. Ołtarz ma 3,5 m wysokości, a przy otwartych skrzydłach jego szero­ kość wynosi ponad 5 m. W górnych kwa­ terach śledzimy bardzo naturalistyczne akty Adama i Ewy, dalej chóry anielskie i pośrodku Matkę Boską i św. Jana Chrzci­ ciela, którzy adorują tronującego Boga. Stwórca jest przedstawiony jako ten, który przychodzi na ratunek człowiekowi, ofia­ rowując mu swojego Syna. Dolna część ołtarza zawiera kluczową scenę. Widzimy motyw fons vitae, czyli „źródło życia”. Nad nią spoczywa na ołtarzu adorowany przez anioły Baranek Mistyczny, którego krew spływa zbawczym strumieniem do kie­ licha. W stronę Baranka zmierzają jego czciciele, z których część jest namalowana Kup książkę Poleć książkę 178 a w a d n a G ▼▲ Katedra św. Bawona w panelach bocznych. W tle zaś widać panoramę Jerozolimy. Gdy ołtarz jest zamknięty, składa się z trzech poziomów. Na dolnym pozio­ mie uchwycono pobożnych fundatorów, tj. Jodocusa Vijda i jego żonę Elisabeth Borluut. Małżeństwo trwa w modlitwie skierowanej do św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty. Poziom drugi, środkowy, przedstawia dość skromną komnatę, w której odbywa się scena zwiastowania. Trzeci, najwyższy poziom ołtarza wieńczą przedstawienia Sybilli Erytrejskiej i Kumejskiej oraz proroków Zachariasza i Micheasza, przepowiada­ jących przyjście na świat Zbawiciela. Zwiedzając katedrę, warto także zwrócić uwagę na obraz Przybycie św. Ba- wona do klasztoru w Gandawie Rubensa oraz prace mniej znanych miejscowych artystów. Spójrzmy też na rokokową am- bonę oraz ołtarz główny. Za katedrą wznosi się gmaszysko zwane Geeraard de Duivelsteen (zamek Geralda Diabła). Budowla składa się z kilku części, z których najstarsza powstała już w XIII w. W XIX w. obiekt przeszedł przebudowę, po której trudno dostrzec oryginalne elementy. Wbrew temu, co sugeruje na­ zwa, nigdy nie mieszkał tu żaden diabeł. Zamek należał do hrabiego Geeraarda Vilaina, zwanego „de Duivel”, czyli „diabeł”, ze względu na ciemny kolor skóry. Póź­ niej w budynku mieściło się m.in. wię­ zienie, seminarium duchowne, klasztor i szkoła, a dziś swoją siedzibę ma tutaj archiwum miejskie. Po przeciwnej stronie placu stoi cha­ rakterystyczna dla miast flandryjskich wieża-dzwonnica belfort, będąca sym­ bolem niezależności Gandawy. Mierzy 91 m i jest najwyższą tego rodzaju dzwon­ nicą w Belgii. Jej budowa rozpoczęła się w 1313 r. na podstawie projektu mistrza murarskiego, Jana van Haelsta. Prace szły jednak dość wolno z powodu niekończą­ cej się serii wojen, epidemii i zawirowań politycznych. Budowę udało się zakoń­ czyć dopiero w 1380 r. Zwieńczeniem prac było zamontowanie na szczycie dzwon­ nicy pozłacanego smoka przywiezionego Kup książkę Poleć książkę 179 a w a d n a G z Brugii, który miał „mieć miasto na oku”. Najwyższe części budynku zostały później kilkakrotnie przebudowane, częściowo w celu dostosowania budowli do ro­ snącej liczby dzwonów. Przez stulecia dzwonnica wzywała rajców na posiedze­ nia oraz jako umocniona wieża strażnicza ostrzegała przed zagrożeniami i poma­ gała z nimi walczyć, odmierzała czas, a na jednej z wyższych kondygnacji służyła miejscem do przechowywania cennych dokumentów potwierdzających przywi­ leje miejskie. Najsłynniejszy dzwon alar­ mowy Klokke Roland (Roeland) został zainstalowany w 1325 r. Ważący 30 ton ka­ rylion został zbudowany przez słynnych dzwonników Pietra i Françoisa Hemonych w XVII w. Stopniowo powiększał się do 53 dzwonów. Ostatni z dzwonów, Robert, został zawieszony w 1993 r. W grudniu 1999 r. dzwonnica w Gandawie została wpisana wraz z 23 innymi dzwonnicami we Flandrii i sześcioma w Walonii na Listę UNESCO. Dziś urządzono w niej niewielkie muzeum, w którym można obejrzeć m.in. dzwony oraz modele smoka. www. belfortgent.be, codz. 10.00–18.00; 8 EUR, 6 EUR ulgowy. Prostokątna hala przylegająca do dzwonnicy pełniła niegdyś funkcję su- kiennic, czyli miejsca, w którym handlo­ wano suknem. Jej budowa ruszyła w 1425 r. i trwała blisko 20 lat. Ukończono tylko sie­ dem z planowanych 11 osi. Reszta została dobudowana w 1903 r. Gdy przemysł tek­ stylny stracił na znaczeniu, hala zyskała nowych użytkowników: więźniów, poli­ cję oraz adeptów szermierki. W narożniku między wieżą a halą znajduje się niewielka późnobarokowa oficyna z 1741 r., zwana Mammelokker. Służyła jako kwatera strażnika więzienia Burzliwe losy Ołtarza Gandawskiego Ołtarz Gandawski od chwili powsta­ nia był dziełem pod specjalnym nad­ zorem. W czasie wojen religijnych w poł. XVI w. ołtarzowi do tego stop­ nia groziło zbezczeszczenie, że powo­ łano specjalną straż mającą zapewnić mu bezpieczeństwo. Gdy okazało się, że nie jest ona w stanie wywiązać się ze swojego zadania, ołtarz ostatecznie przeniesiono do ratusza. Pojawił się wówczas pomysł ofiarowania go kró­ lowej Anglii Elżbiecie I, ale ostatecznie do tego nie doszło i wrócił na swoje miejsce w 1584 r. W 1781 r. konserwa­ tywny cesarz Józef II Habsburg odwie­ dził gandawską katedrę i przerażony wymownością aktów Adama i Ewy nakazał usunąć boczne skrzydła. Następne lata przyniosły dalszą dewastację poliptyku. I tak w czasach francuskich część środkową ołtarza zabrano do Paryża. Po kongresie wie­ deńskim w 1815 r. zrabowane elementy wróciły do Gandawy. W tym czasie jednak pewien ksiądz zdążył sprze­ dać pozostałe w katedrze skrzydła. Dotarły one do Anglii, a później do Berlina i dopiero w 1919 r. ponownie znalazły się w Gandawie. W 1934 r. zo­ stała skradziona tablica przedstawia­ jąca sprawiedliwych sędziów (obec­ nie zastąpiona jest kopią). W trakcie II wojny światowej ołtarz został ukryty we Francji, później wywieziony przez nazistów do Tyrolu i dopiero po 1945 r. na stałe i w całości znalazł się w gan­ dawskiej katedrze. Kup książkę Poleć książkę 180 a w a d n a G ▼▲ Stadshal j a e L . J . c a r p o Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży. Bruksela, Antwerpia, Brugia i Gandawa to najciekawsze miasta belgijskiej Flandrii – każde z nich zasługuje na kilkudniową wizytę, która dla wielu okaże się odkryciem. Na turystę czekają tu historyczne starówki ze wspaniałymi kościołami, ratuszami, pałacami i domami kupieckimi, a także muzea kryjące arcydzieła sztuki z najwyższej światowej półki. Ciekawostką Brukseli jest Dzielnica Europejska, Brugii i Gandawy – malownicze miejskie kanały, wszędzie zaś znajdziemy urokliwe tereny spacerowe i klimatyczne knajpki, w których można zasiąść po dniu pełnym wrażeń. Zabytkowa zabudowa miejska Belforty i beginaże Arcydzieła mistrzów niderlandzkich Pchle targi i sklepy z diamentami Parki, ogrody i kanały miejskie Piwo i czekolada ISBN 978-83-283-3958-3 C e n a 2 6 9 0 z ł ,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Bruksela, Antwerpia, Brugia, Gandawa. Travelbook. Wydanie 1
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: