Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00330 008381 10461794 na godz. na dobę w sumie
Brzdącu, śpij słodko! Spraw, by Twoje dziecko przesypiało całe noce - książka
Brzdącu, śpij słodko! Spraw, by Twoje dziecko przesypiało całe noce - książka
Autor: Liczba stron: 208
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1424-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rodzicielstwo i psychologia dziecka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Błogi sen w dziecinnym łóżeczku

Zdrowe dziecko w zdrowym śnie

Jak często zdarza się, że kiedy wieczorem wtulasz twarz w poduszkę, zamiast zasnąć i pozwolić na regenerację Twojego organizmu, przewracasz się niespokojnie z boku na bok? Ile razy udało ci się obudzić w środku nocy z powodu sennych koszmarów? Doskonale zdajesz sobie sprawę, jak niekorzystnie wpływa to na Twoje samopoczucie.

Ten sam problem dotyczy Twojego dziecka. Niedobór snu wywołuje u niego zły humor, apatię i brak apetytu. Jeśli zaś Twoja latorośl notorycznie się nie wysypia, może to doprowadzić do takich problemów, jak zachowania buntownicze, nieposłuszeństwo, skłonności destrukcyjne, a nawet wzrost poziomu agresji.

Zmęczenie objawia się na wiele różnych sposobów. Niewyspane niemowlęta reagują bardziej emocjonalnie, więcej grymaszą, a późnym popołudniem oraz wieczorem częściej płaczą. Dzieci w wieku szkolnym, które cierpią na chroniczny brak snu, mają trudności z koncentracją podczas lekcji, co z kolei owocuje pogorszeniem wyników w nauce.

Aby mieć pewność, że Twoje dziecko prawidłowo się rozwija, jest zdrowe, wypoczęte i pełne energii, otocz opiekuńczymi skrzydłami jego małe łóżeczko.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Idź do Przykładowy rozdział Spis treści Katalog ksiazek Nowości Bestesllery Zam(cid:243)w drukowany katalog Tw(cid:243)j koszyk Dodaj do koszyka Cennik i informacje Zam(cid:243)w cennik Zam(cid:243)w informacje o nowościach Wydawnictwo Helion SA 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl Brzd„cu, (cid:156)pij s‡odko! Spraw, by Twoje dziecko przesypia‡o ca‡e noce Autor: Pat Spungin T‡umaczenie: Ma‡gorzata Warmiæska-Biszczad ISBN: 978-83-246-1424-0 Tytu‡ orygina‡u: Silent Nights Format: A5, stron: 208 B‡ogi sen w dziecinnym ‡(cid:243)¿eczku (cid:149) Kszta‡tuj pozytywne nawyki zwi„zane ze snem (cid:149) Zwalczaj obawy przed ciemno(cid:156)ci„ i potworami (cid:149) Rad(cid:159) sobie z bezsenno(cid:156)ci„ i koszmarami twojego maluszka (cid:149) Stw(cid:243)rz dziecku idealne warunki do zdrowego snu Zdrowe dziecko w zdrowym (cid:156)nie Jak czŒsto zdarza siŒ, ¿e kiedy wieczorem wtulasz twarz w poduszkŒ, zamiast zasn„(cid:230) i pozwoli(cid:230) na regeneracjŒ Twojego organizmu, przewracasz siŒ niespokojnie z boku na bok? Ile razy uda‡o ci siŒ obudzi(cid:230) w (cid:156)rodku nocy z powodu sennych koszmar(cid:243)w? Doskonale zdajesz sobie sprawŒ, jak niekorzystnie wp‡ywa to na Twoje samopoczucie. Ten sam problem dotyczy Twojego dziecka. Niedob(cid:243)r snu wywo‡uje u niego z‡y humor, apatiŒ i brak apetytu. Je(cid:156)li za(cid:156) Twoja latoro(cid:156)l notorycznie siŒ nie wysypia, mo¿e to doprowadzi(cid:230) do takich problem(cid:243)w, jak zachowania buntownicze, niepos‡uszeæstwo, sk‡onno(cid:156)ci destrukcyjne, a nawet wzrost poziomu agresji. ZmŒczenie objawia siŒ na wiele r(cid:243)¿nych sposob(cid:243)w. Niewyspane niemowlŒta reaguj„ bardziej emocjonalnie, wiŒcej grymasz„, a p(cid:243)(cid:159)nym popo‡udniem oraz wieczorem czŒ(cid:156)ciej p‡acz„. Dzieci w wieku szkolnym, kt(cid:243)re cierpi„ na chroniczny brak snu, maj„ trudno(cid:156)ci z koncentracj„ podczas lekcji, co z kolei owocuje pogorszeniem wynik(cid:243)w w nauce. Aby mie(cid:230) pewno(cid:156)(cid:230), ¿e Twoje dziecko prawid‡owo siŒ rozwija, jest zdrowe, wypoczŒte i pe‡ne energii, otocz opiekuæczymi skrzyd‡ami jego ma‡e ‡(cid:243)¿eczko. (cid:149) Po czym pozna(cid:230), ¿e dziecko (cid:156)pi tyle, ile trzeba? (cid:149) Jakie korzy(cid:156)ci zapewni Ci wpojenie maluszkowi dobrych nawyk(cid:243)w zwi„zanych ze snem? (cid:149) Sk„d siŒ bior„ problemy ze snem i jak je eliminowa(cid:230)? (cid:149) Jakie s„ skuteczne strategie rozwi„zywania problem(cid:243)w ze snem? (cid:149) Co warto wiedzie(cid:230) o sypialniach, dziecinnych ‡(cid:243)¿eczkach i po(cid:156)cieli? Spis treĶci 1 2 3 4 Nie chcÚ spaÊ! 5 Nocne przebudzenia 6 7 8 5 Znaczenie snu Czas do ïóĝka — przygotowanie do snu 33 Ksztaïtowanie nawyków zwiÈzanych ze snem 57 79 105 135 157 179 Inne problemy ze snem Ranne ptaszki 10 kroków do lepszego snu ½ródïa 201 1 Znaczenie snu 6 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Jestem zaïoĝycielkÈ strony internetowej raisingkids.co.uk, w zwiÈzku z czym ludzie czÚsto proszÈ mnie o rady dotyczÈce wychowania dzieci. Rodzice i opiekunowie zamieszczajÈ na stronie pytania, a ogromna ich iloĂÊ do- tyczy dzieciÚcych nawyków zwiÈzanych ze snem. NajczÚstsze i ciÈgle powracajÈce wÈtpliwoĂci dotyczÈ takich zagadnieñ jak usypianie niemow- lÈt, poranne budzenie nastolatka w czasie weekendu i ustalenie najlep- szej pory snu. Jak czõsto wystõpujá problemy ze snem? JeĂli nasze dziecko ma problemy ze spaniem, moĝe pocieszeniem okaĝe siÚ fakt, ĝe nie jesteĂmy sami. Badania dowodzÈ, ĝe 20 procent dzieci poniĝej drugiego roku ĝycia oraz 5 procent piÚciolatków regularnie budzi siÚ w nocy. Natomiast 22 procent dziewiÚciomiesiÚcznych maluchów, 15 – 20 procent dzieci w wieku od jednego do dwóch lat i 16 procent trzylatków oraz dzieci starszych ma problem z samodzielnym zasypianiem. Co gorsza, sytuacja niekoniecznie musi ulec poprawie, kiedy dziecko wkracza w wiek szkolny: przeprowadzony niedawno eksperyment do- wiódï, ĝe 37 procent uczniów ma powaĝne problemy ze snem, takie jak niechÚtne udawanie siÚ na nocny spoczynek, budzenie siÚ w Ărodku nocy, koszmary nocne i lunatykowanie. Dzieci z uïomnoĂciami fizycznymi i psychicznymi sÈ szczególnie naraĝone na problemy ze snem. Ocenia siÚ, ĝe 67 procent uczniów nie- peïnosprawnych cierpi z powodu zaburzeñ snu. Znaczenie snu 7 Jakie sá skutki niedoboru snu? Wspóïczesne spoïeczeñstwo charakteryzuje siÚ tym, ĝe zarówno doroĂli, jak i dzieci prowadzÈ bardzo intensywny tryb ĝycia. Aby poradziÊ sobie ze stresem i napiÚciami dnia codziennego, potrzebujemy wystarczajÈcej iloĂci snu. Dorosïym potrzeba 7 – 8 godzin nieprzerwanego snu, nato- miast dzieciom od 9 do16 godzin, w zaleĝnoĂci od wieku. Niestety wiÚk- szoĂÊ dorosïych i dzieci Ăpi krócej, co moĝe mieÊ bardzo powaĝne kon- sekwencje. Dla dzieci Dla dziecka, które znajduje siÚ w fazie wzrostu, dobre przyzwyczajenia zwiÈzane ze spaniem sÈ równie waĝne jak nawyki ĝywieniowe. WiÚkszo- Ăci rodziców zaleĝy na tym, aby ich pociecha spaïa tyle, ile potrzebuje jej organizm. ZdajÈ sobie sprawÚ, ĝe niedobór snu w nocy moĝe wywoïaÊ zïy humor i apatiÚ w ciÈgu dnia. ZmÚczenie moĝe siÚ objawiaÊ na róĝne sposoby: niewyspane nie- mowlÚta zachowujÈ siÚ bardziej emocjonalnie, wiÚcej grymaszÈ, a póěnym popoïudniem oraz wieczorem czÚĂciej pïaczÈ. Dzieci w wieku szkolnym, które cierpiÈ na chroniczny brak snu, majÈ trudnoĂci z koncentracjÈ podczas lekcji, co z kolei fatalnie wpïywa na wyniki w nauce. Mamy coraz wiÚcej dowodów na to, ĝe problem jest znacznie powaĝ- niejszy, niĝ do tej pory sÈdzono. Bardzo wiele dzieci cierpi na niedobór snu. Zarówno jakoĂÊ snu, jak i jego iloĂÊ majÈ wpïyw na róĝne aspekty rozwoju dziecka: 8 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Zachowanie Badania przeprowadzone niedawno w Stanach Zjednoczonych pokazaïy, ĝe dwu- i trzylatki, które spaïy mniej niĝ 10 godzin w ciÈgu doby, byïy bardziej naraĝone na takie problemy jak zachowania buntownicze, niepo- sïuszeñstwo, skïonnoĂci destrukcyjne oraz agresja. NiemowlÚta, które spaïy trzy godziny mniej, niĝ wynosi Ărednia, byïy bardziej rozdraĝ- nione, niesforne i czÚĂciej pïakaïy niĝ dzieci, które spaïy wystarczajÈcÈ iloĂÊ czasu. Nauka i rozwój poznawczy Drzemka sprawia, ĝe dzieci nie tylko stajÈ siÚ mniej draĝliwe, ale rów- nieĝ potrafiÈ lepiej opanowaÊ róĝne umiejÚtnoĂci oraz przyswoiÊ pewne informacje. Ostatnie badania wskazujÈ na to, ĝe drzemka odgrywa w tej kwestii waĝnÈ rolÚ, zapewniajÈc dziecku wystarczajÈco duĝo czasu na przetworzenie i zachowanie informacji, które dotarïy do niego na jawie. Inne badania, w których braïy udziaï piÚciomiesiÚczne niemowlÚta, dowiodïy, ĝe drzemka odgrywa waĝnÈ rolÚ w rozwoju wytrwaïoĂci i kon- centracji, które sÈ kluczowe dla przyswajania nowych informacji. Wyniki badañ jasno wskazujÈ na to, ĝe dziecko, któremu zapewniamy odpowiedniÈ iloĂÊ nieprzerwanego snu, budzi siÚ w stanie optymalnej gotowoĂci do komunikacji ze Ăwiatem. Tak wiÚc w interesie zarówno dzieci, jak i rodziców leĝy zdobycie jak najwiÚkszej iloĂci informacji na temat snu, a mianowicie: czym jest dobry sen, skÈd wiemy, ĝe nasze dziecko Ăpi tyle, ile powinno, czego siÚ spodziewaÊ po dzieciach w róĝnym wieku, jak reagowaÊ w sytuacji, kiedy pociecha co noc wÚdruje do ïóĝka rodziców. Znaczenie snu 9 Dla rodziców WiÚkszoĂÊ rodziców zdaje sobie sprawÚ z tego, ĝe decydujÈc siÚ na dziecko, dobrowolnie podpisaïa zgodÚ na bezsenne noce, szczególnie wtedy, gdy istnieje koniecznoĂÊ nocnego karmienia. Rodzice majÈ rów- nieĝ ĂwiadomoĂÊ, ĝe nie zaznajÈ spokoju, kiedy dziecko jest chore lub zÈbkuje. WiedzÈ teĝ, ĝe nawet sporadyczne, ale duĝe zmiany w domu mogÈ zdenerwowaÊ dziecko i przyczyniÊ siÚ do tymczasowych proble- mów ze snem. Wszystkie wymienione problemy da siÚ przewidzieÊ, jednak w sytuacji, kiedy dziecko budzi siÚ co noc, rodzice bezradnie rozkïadajÈ rÚce. Wydaje im siÚ, ĝe to nigdy siÚ nie skoñczy! Rodzice nieprzesypiajÈcy nocy i tak rano muszÈ wstaÊ, aby pójĂÊ do pracy lub zajÈÊ siÚ rodzinÈ czy domem. Na dodatek muszÈ byÊ peïni zapaïu i wigoru. Jednakĝe iloĂÊ snu poniĝej zalecanej normy ěle wpïy- wa na jakoĂÊ wykonywanej pracy. Istnieje równieĝ duĝe prawdopodo- bieñstwo, ĝe w ciÈgu dïugich godzin w pracy bÚdÈ siÚ ïatwiej irytowaÊ w obecnoĂci wspóïpracowników, podwïadnych i klientów. Przerywany sen wpïywa równieĝ fatalnie na rodziców, którzy opie- kujÈ siÚ duĝym gospodarstwem domowym i caïÈ gromadkÈ dzieci. Dlatego teĝ radzimy rodzicom, którzy pozostajÈ w domu, ĝeby nadra- biali stracony sen, kiedy dziecko Ăpi w ciÈgu dnia. To wspaniaïy po- mysï, niestety czÚsto tylko w teorii. W rzeczywistoĂci nie zawsze jest to moĝliwe, szczególnie wtedy, kiedy mamy pod opiekÈ inne dzieci, prze- bywajÈce przez caïy dzieñ w domu. Jednak jeĂli mamy tylko jedno maïe dziecko, które zasypia o regularnych porach — na przykïad Ăpi raz lub dwa razy dziennie — musimy to koniecznie wykorzystaÊ, aby nadrobiÊ zalegïoĂci w domu lub wygospodarowaÊ przynajmniej piÚÊ minut tylko dla siebie. 10 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Stawianie wszystkich na nogi PamiÚtajmy, ĝe pïaczÈce niemowlÚta lub krzyczÈce czy wÚdrujÈce po domu w Ărodku nocy starsze dzieci przeszkadzajÈ nie tylko doro- sïym, ale równieĝ rodzeñstwu. ChoÊ wiÚkszoĂÊ starszych dzieci, po- dobnie zresztÈ jak wiÚkszoĂÊ dorosïych mÚĝczyzn, potrafi przespaÊ róĝne nocne zajĂcia, warto siÚ upewniÊ, ĝe nic ich nagle nie wyrwie ze snu, szczególnie jeĂli nastÚpnego dnia muszÈ iĂÊ do szkoïy. Czy to w pracy, czy w domu, rodzice, którzy cierpiÈ z powodu stresu i niedoboru snu, nieĂwiadomie przekazujÈ dzieciom swój niepokój. No- toryczne niewyspanie sprawia, ĝe nie potrafiÈ rozwiÈzaÊ problemów ze snem, nÚkajÈcych ich wïasne dzieci. I tak zaczyna siÚ bïÚdne koïo… Znaczenie snu dla ciaĝa i duszy Sen jest niezmiernie waĝny dla wszystkich organizmów ĝywych, a szcze- gólnie dla dzieci, jako ĝe ma bezpoĂredni wpïyw na ich rozwój psy- chiczny i fizyczny. W mózgu znajdujÈ siÚ specjalne oĂrodki, które kontrolujÈ sen: kiedy Ăpi ciaïo, mózg nadal pracuje. JednÈ z jego funkcji, szczególnie w okresie dzieciñstwa i dojrzewania, jest wydzielanie przez przysadkÚ mózgowÈ hormonu wzrostu, peïniÈcego kluczowÈ rolÚ w rozwoju fizycznym. Rytm okoïodobowy procesów fizjologicznych lub, mówiÈc proĂciej, cykl aktywnoĂci i spoczynku jest regulowany nastÚpstwem dnia i nocy. Rytm ten ksztaïtuje siÚ powoli. Nie rodzimy siÚ z nim, o czym ĂwiadczÈ nieregularne godziny snu noworodka. W ciÈgu kilku pierwszych tygodni ĝycia dziecko myli dzieñ z nocÈ: za dnia chce spaÊ, a nocÈ ma ochotÚ na zabawÚ. Zdarza siÚ to bardzo czÚsto. Jednak okoïo szóstego tygodnia Znaczenie snu 11 ĝycia zaczyna siÚ wyksztaïcaÊ wspomniany rytm okoïodobowy i w szóstym miesiÈcu ĝycia wiÚkszoĂÊ dzieci ma juĝ przewidywalny cykl aktywnoĂci i snu, który w duĝej mierze pokrywa siÚ z dniem i nocÈ. Fazy snu Kiedy Ăpimy, nasze ciaïo przechodzi przez piÚÊ róĝnych faz snu. Kaĝda z nich charakteryzuje siÚ innym rodzajem fal mózgowych i odmiennym stopniem fizycznego pobudzenia. Gïówne róĝnice dotyczÈ dwóch etapów: fazy REM (faza snu, w której wystÚpujÈ szybkie ruchy gaïek ocznych — ang. rapid eye movement) oraz fazy snu NREM (ang. non-rapid eye movement). Faza REM REM to faza lekkiego i aktywnego snu, podczas którego pod powiekami moĝna zaobserwowaÊ szybkie ruchy gaïek ocznych. To wïaĂnie podczas tej fazy snu nasz mózg jest aktywny i najczÚĂciej pojawiajÈ siÚ marzenia senne. Nasze ciaïo siÚ nie porusza, oddech i bicie serca stajÈ siÚ nie- regularne, oczy wykonujÈ gwaïtowne ruchy, a miÚĂnie koñczyn mogÈ ulec tymczasowemu paraliĝowi. U dorosïych faza REM pojawia siÚ co 90 – 100 minut. U niemowlÈt cykle te sÈ krótsze — powtarzajÈ siÚ co 50 – 60 minut i stanowiÈ okoïo 50 procent snu. U wczeĂniaków faza REM to cztery piÈte snu. Z czasem dïugoĂÊ fazy REM skraca siÚ i u dzieci szeĂciomiesiÚcznych stanowi 30 procent snu. W ciÈgu trzech kolejnych lat dïugoĂÊ fazy REM osiÈga poziom charakterystyczny dla czïowieka dorosïego, czyli 20 procent. 12 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Faza NREM Jest to faza gïÚbokiego lub „spokojnego” snu. Podczas jej trwania zo- staje zwiÚkszony dopïyw krwi do miÚĂni, nastÚpuje odnowienie zaso- bów energii, wzrost i regeneracja tkanek oraz uwalnianie waĝnych hor- monów wzrostu i rozwoju. W fazie snu gïÚbokiego nie wystÚpujÈ ruchy gaïek ocznych, a miÚĂnie nie sÈ aktywne. Trudno jest wtedy obudziÊ osobÚ ĂpiÈcÈ. Niektórym dzieciom zdarza siÚ wtedy nocne moczenie, lunatykowanie oraz lÚki nocne. PrzejĂcie z fazy gïÚbokiego snu NREM do lĝejszego, aktywniejszego stadium REM oznacza wzrost pobudzenia — ĂpiÈcy nie budzi siÚ, ale nie jest teĝ pogrÈĝony w gïÚbokim Ănie. W tym czasie moĝna siÚ prze- budziÊ, niemowlÚta mogÈ pojÚkiwaÊ lub pïakaÊ, a doroĂli przekïadaÊ poĂciel i zmieniaÊ pozycjÚ. Kaĝda ĂpiÈca osoba przechodzi ten etap czÚĂciowego przebudzenia i zazwyczaj zapada ponownie w sen bez przerywania snu. Peïny cykl snu trwa u dziecka okoïo godziny. W ciÈgu nocy maluch moĝe kilka razy siÚ budziÊ. Jest to wiÚc caïkiem normalne zjawisko. PowinniĂmy zapamiÚtaÊ, ĝe normalnÈ rzeczÈ dla dziecka jest po- nowne zapadniÚcie w sen bez ĝadnej interwencji z naszej strony. Znaczenie snu 13 KorzyĶci fazy REM u niemowlát Naukowcy zajmujÈcy siÚ badaniem snu twierdzÈ, ĝe dzieci ĂpiÈ „bar- dziej inteligentnie” niĝ doroĂli. Podczas fazy REM mózg jest aktywny, a iloĂÊ krwi, która do niego wpïywa, ulega podwojeniu. Ten zwiÚkszo- ny dopïyw krwi jest szczególnie widoczny w obszarze mózgu odpo- wiedzialnym za oddychanie. W tym czasie organizm zwiÚksza pro- dukcjÚ pewnych protein bÚdÈcych budulcem mózgu. W ciÈgu dwóch pierwszych lat ĝycia mózg dziecka osiÈga wiel- koĂÊ stanowiÈcÈ 70 procent wielkoĂci mózgu dorosïego czïowieka. Naukowcy twierdzÈ, ĝe w okresie tak intensywnego wzrostu mózg, aby siÚ prawidïowo rozwijaÊ, musi nieustannie pracowaÊ, równieĝ podczas snu. Warto zauwaĝyÊ, ĝe u wczeĂniaków faza REM trwa dïuĝej (stanowi okoïo 90 procent caïoĂci snu). ByÊ moĝe wiÈĝe siÚ to z koniecznoĂciÈ przyspieszenia procesu wzrostu mózgu. Dlatego teĝ oczywistym staje siÚ fakt, ĝe wysoka jakoĂÊ snu to czynnik niezmiernie waĝny w procesie poznawczego rozwoju dziecka. W jaki sposób zmienia siõ w dzieciğstwie wzorzec snu? W miarÚ dojrzewania mózgu zmienia siÚ wzorzec i rytm snu. Dzieje siÚ tak za sprawÈ siï biologicznych, które sÈ czuïe na nastÚpstwo dnia i nocy. Me- chanizm ten próbuje automatycznie zagwarantowaÊ organizmowi odpo- wiedniÈ porÚ spania oraz wïaĂciwÈ liczbÚ róĝnych etapów i rodzajów snu. Rodzice, którzy chcÈ pomóc dziecku w nabyciu dobrych zwyczajów zwiÈzanych z nocnym odpoczynkiem, muszÈ uwaĝnie ĂledziÊ zmiany zachodzÈce u rozwijajÈcego siÚ dziecka. Cel moĝna osiÈgnÈÊ poprzez 14 Brzdácu, Ķpij sĝodko! synchronizacjÚ naturalnych tendencji biologicznych ze zwyczajami pa- nujÈcymi w domu o róĝnych porach dnia i nocy. Rozwój nawyków zwiÈzanych z nocnym odpoczynkiem obejmuje u przeciÚtnego dziecka piÚÊ elementów, choÊ mogÈ zdarzyÊ siÚ wyjÈtki. Najsensowniej jest wiÚc wsïuchiwaÊ siÚ w indywidualne potrzeby nasze- go dziecka. 1. Wielu rodziców obserwuje znaczÈcÈ zmianÚ, kiedy dziecko osiÈgnie wiek szeĂciu tygodni. Malec, który do tej pory spaï niemal caïy czas, zaczyna spaÊ dïuĝej w nocy, zazwyczaj nieprzerwanie przez jakieĂ piÚÊ godzin. 2. PomiÚdzy dwunastym a szesnastym tygodniem ĝycia dziecko zaczyna regularnie zapadaÊ w sen dwa lub trzy razy w ciÈgu dnia. Wydïuĝa siÚ przy tym czas odpoczynku nocnego. 3. Dzieci dziewiÚciomiesiÚczne (czÚsto równieĝ mïodsze) przestajÈ jeĂÊ w nocy, a wtedy rezygnujÈ z trzeciej drzemki w ciÈgu dnia. 4. W pewnym momencie w drugim roku ĝycia dziecko rezygnuje z drzemki porannej. 5. Kiedy dziecko ma okoïo trzech lat (2,5 – 3,5 roku), przestaje spaÊ po poïudniu. Niemowlõta i noworodki Noworodki ĂpiÈ od 10,5 do 18 godzin na dobÚ o bardzo nieregularnych porach, a czas miÚdzy kolejnymi drzemkami wynosi od jednej do trzech godzin. Najdïuĝszy cykl snu to tylko jakieĂ 4 do 5 godzin, a dïugoĂÊ drzemki waha siÚ od paru minut do kilku godzin. Dzieci sÈ zazwyczaj aktywne w czasie snu: poruszajÈ rÈczkami i nóĝkami, uĂmiechajÈ siÚ, Znaczenie snu 15 wykonujÈ ssÈce ruchy ustami i generalnie wyglÈdajÈ na niespokojne. Takie zachowanie jest charakterystyczne dla fazy REM. Im niemowlÚ starsze, tym mniej czasu poĂwiÚca na spanie. MiÚdzy drugim a szóstym tygodniem ĝycia niektóre dzieci przechodzÈ etap grymaszenia i nadmiernej czujnoĂci. Takie pobudzenie spowo- dowane jest rozwojem systemu nerwowego. Faza ta mija, kiedy niemowlÚ staje siÚ bardziej dojrzaïe. Noworodki komunikujÈ Ăwiatu swojÈ chÚÊ spania na róĝnorodne spo- soby: grymaszÈ, pïaczÈ, pocierajÈ oczka lub uĝywajÈ innych charakte- rystycznych dla siebie gestów. JeĂli chcemy nauczyÊ dziecko dobrych nawyków zwiÈzanych ze snem, powinniĂmy je kïaĂÊ do ïóĝka, kiedy jest senne, ale jeszcze nie Ăpi. JeĂli nauczy siÚ zasypiaÊ samo w ïóĝeczku bez koïysania, uspokajania i przytulania, zacznie kojarzyÊ ïóĝeczko ze snem i bÚdzie siÚ uspokajaïo natychmiast, kiedy siÚ w nim znajdzie. Senne dziecko, które zostaje poïoĝone do ïóĝeczka, szybciej nauczy siÚ „uspokajaÊ samo siebie”. Oznacza to, ĝe jeĂli obudzi siÚ w nocy, zaĂnie z powrotem bez niczyjej pomocy. Dzieci, które przyzwyczajono do usypiania z rodzicami, bÚdÈ ich w nocy wzywaïy, bowiem tylko przy nich potrafiÈ zasnÈÊ. Na samym poczÈtku noworodki nie zwaĝajÈ na otoczenie i potrafiÈ zasnÈÊ nawet wtedy, kiedy naokoïo panuje harmider. Jednak, z drugiej strony, nagïy i donoĂny haïas moĝe je wyrwaÊ ze snu. Na tym etapie rodzice powinni postÚpowaÊ zgodnie z naturalnym wzorcem snu dziecka i nie staraÊ siÚ go „ksztaïtowaÊ”, poniewaĝ (jak wspomniano juĝ na stronie 14) okoïo szóstego tygodnia ĝycia nastÚpuje naturalna zmiana nawyków zwiÈzanych ze snem. 16 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Od trzech do jedenastu miesiõcy Od trzeciego miesiÈca do koñca pierwszego roku ĝycia dzieci ĂpiÈ przeciÚtnie 14,5 godziny na dobÚ (ïÈcznie w ciÈgu dnia i nocy), choÊ 10 procent maluchów Ăpi mniej niĝ jedenaĂcie godzin, a drugie tyle wiÚcej niĝ szesnaĂcie. Okoïo trzeciego miesiÈca ĝycia czas przeznaczony na sen zaczyna siÚ stabilizowaÊ. Nie martwmy siÚ jednak, jeĂli nasza pociecha odbiega od normy: o ile jesteĂmy wraĝliwi na jej potrzeby, bÚdziemy jej zapewniaÊ wïaĂciwÈ iloĂÊ snu. JeĂli jednak martwimy siÚ, ĝe dziecko nie Ăpi tyle, ile trzeba, powinniĂmy zwracaÊ uwagÚ na nastÚpujÈce objawy: dziecko zasypia w innym miejscu niĝ ïóĝeczko, jest rozdraĝnione i marudne. JeĂli tak siÚ dzieje, powinniĂmy wydïuĝyÊ czas spania lub zaplanowaÊ dodatkowÈ drzemkÚ. Senne i zmÚczone dzieci bardzo szybko potrafiÈ zasnÈÊ, wiÚc musimy nauczyÊ siÚ dostrzegaÊ objawy sennoĂci, a kiedy siÚ pojawiÈ — odpowiednio reagowaÊ. Kiedy dziecko ma od czterech do szeĂciu miesiÚcy, wielu rodziców zaczyna podawaÊ mu pokarmy staïe w przekonaniu, ĝe ich spoĝycie po- moĝe maluchowi dïuĝej pospaÊ. Jednak nie ma dowodów na to, ĝe tak siÚ istotnie dzieje. Znacznie bardziej prawdopodobne jest takie wytïumaczenie, ĝe miÚdzy trzecim a czwartym miesiÈcem ĝycia organizm niemowlÚcia zaczyna produkowaÊ hormon zwany melatoninÈ, który powoduje sen- noĂÊ i rozluěnia miÚĂnie otaczajÈce jelita. Pewnego dnia matki dzieci, które miaïy kolkÚ i kaĝdego wieczoru pïakaïy dwie lub trzy godziny, od- krywajÈ, ĝe wieczorny koszmar nagle siÚ koñczy. Znaczenie snu 17 Przywiázanie i lõk separacyjny Okoïo ósmego lub dziewiÈtego miesiÈca ĝycia niemowlÚ staje siÚ bardzo przywiÈzane do swojego gïównego opiekuna, którym zwykle jest matka. Wraz z nawiÈzaniem bardzo bliskiej wiÚzi z matkÈ przy- chodzi równieĝ lÚk przed odseparowaniem od niej. W tym czasie dzieci, które nauczyïy siÚ same usypiaÊ, mogÈ pïakaÊ, gdy mama wychodzi z pokoju. Kiedy dziecko osiÈgnie wiek szeĂciu miesiÚcy, nie potrzebuje juĝ za- zwyczaj nocnego karmienia, a wiÚkszoĂÊ niemowlÈt potrafi przespaÊ caïÈ noc. Do dziewiÈtego miesiÈca ĝycia 70 – 80 procent niemowlÈt nie ma juĝ z tym ĝadnych problemów. NiemowlÚta ĂpiÈ zazwyczaj od 9 do 12 godzin w nocy, natomiast w ciÈgu dnia zasypiajÈ jeden, dwa lub trzy razy, a kaĝda drzemka moĝe trwaÊ od 30 minut do 2 godzin. W szóstym miesiÈcu ĝycia wiÚkszoĂÊ niemowlÈt Ăpi od 2,5 do 4 godzin w ciÈgu dnia, przy czym 15 procent Ăpi wiÚcej niĝ 4 godziny, a 5 procent mniej niĝ 2,5 godziny. ChoÊ moĝna rozbudziÊ senne niemowlÚ, nie moĝna zmusiÊ dziecka do spania. Pod koniec pierwszego roku ĝycia niemowlÚ rezygnuje z porannej drzemki i wtedy moĝe spaÊ trochÚ dïuĝej po poïudniu. W pierwszym roku ĝycia wzorzec snu i aktywnoĂci wydaje siÚ w znacz- nej mierze kontrolowany biologicznie. Dzieci róĝniÈ siÚ dïugoĂciÈ czasu przeznaczonego na sen, co prawdopodobnie jest uwarunkowane genetycz- nie: nie moĝna zmusiÊ dziecka, które z natury Ăpi krótko, do tego, by spaïo dïuĝej. Badania dowodzÈ, ĝe drzemka popoïudniowa wcale nie ma wpïywu na to, jak dïugo dziecko Ăpi w nocy. Nie przetrzymujmy wiÚc go zbyt dïugo wieczorem w nadziei, ĝe poĂpi dïuĝej rano. Efekt bÚdzie tylko taki, ĝe stanie siÚ tak rozdraĝnione i zmÚczone, iĝ trudno bÚdzie je uspokoiÊ. 18 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Eksperyment przeprowadzony na niemowlÚtach pokazaï, ĝe zarówno te z nich, które spaïy regularnie w ciÈgu dnia, jak i te, które nie miaïy tego zwyczaju, w wieku trzech lat spaïy 10,5 godziny. Jedyna róĝnica polegaïa na tym, ĝe pierwsza grupa dzieci spaïa dodatkowo godzinÚ lub dwie w ciÈgu dnia. Kilka sĝów na temat drzemki W pierwszym roku ĝycia wiÚkszoĂÊ dzieci Ăpi dwa razy dziennie. Ist- niejÈ dowody na to, ĝe drzemka w ciÈgu dnia róĝni siÚ od snu nocne- go, a drzemka poranna od popoïudniowej: rankiem faza REM jest dïuĝsza niĝ po poïudniu. Podobnie faza REM jest dïuĝsza w nocy. Poniewaĝ faza ta we wczesnym okresie ĝycia wiÈĝe siÚ z rozwojem mózgu, musimy siÚ upewniÊ, ĝe dziecko nie tylko Ăpi tyle, ile trzeba, ale równieĝ robi to o odpowiedniej porze. W drugim roku ĝycia wiÚk- szoĂÊ dzieci rezygnuje z porannej drzemki, przy czym 17 procent Ăpi tylko raz dziennie juĝ przed ukoñczeniem pierwszego roku ĝycia. Dzieci od pierwszego do trzeciego roku ŗycia Na ogóï dzieci w tym wieku potrzebujÈ od 12 do 14 godzin snu na dobÚ. Przed upïywem 18 miesiÚcy wiÚkszoĂÊ dzieci Ăpi juĝ tylko raz dziennie po poïudniu. Taka popoïudniowa drzemka moĝe trwaÊ od 1 do 3 godzin. Nie ukïadajmy dziecka do snu póěnym popoïudniem, kiedy zostaïo niewiele czasu do udania siÚ na nocny odpoczynek. Efekt bÚdzie taki, ĝe pójdzie spaÊ póěniej niĝ zwykle. WiÚkszoĂÊ dzieci wyrabia sobie przewidywalne nawyki zwiÈzane ze snem juĝ przed pierwszymi urodzinami. Niestety, pewne problemy roz- Znaczenie snu 19 wojowe mogÈ poïoĝyÊ temu kres. Niektóre dzieci mogÈ siÚ staÊ bardziej nieprzewidywalne, jeĝeli chodzi o godziny spania — robiÈ siÚ bardziej asertywne i mogÈ byÊ grymaĂne, jeĂli akurat im nie odpowiada pora wybrana do spania. Dzieci w tym wieku sÈ bardzo ciekawe Ăwiata i nie- chÚtnie porzucajÈ jego poznawanie, szczególnie jeĂli sÈ w towarzystwie ukochanego rodzica, który przez caïy dzieñ byï w pracy. Na tym etapie rodzice mogÈ mieÊ problemy z rozpoznawaniem oznak sennoĂci. Dziecko w wieku od roku do trzech lat moĝe szybko ze stanu zmÚczenia przejĂÊ w stan kompletnego wyczerpania. Moĝe byÊ zupeïnie rozbudzone, bardzo zajÚte wszystkim, co siÚ dzieje dookoïa i peïne energii, a potem nagle wydaÊ siÚ zupeïnie bez siï. Moĝe jeszcze z tym znuĝe- niem walczyÊ, ale za chwilÚ stanie siÚ marudne, pïaczliwe, gotowe na urzÈdzenie awantury i, paradoksalnie, zbyt zmÚczone, ĝeby zasnÈÊ. JeĂli nie jesteĂmy pewni, czy dziecko Ăpi tyle, ile trzeba, spróbujmy dostrzec oznaki sennoĂci podczas dnia oraz zachowania bÚdÈce sym- tomami zmÚczenia. MogÈ one oznaczaÊ, ĝe jakoĂÊ snu dziecka jest niska lub ĝe ma jakiĂ inny problem zwiÈzany ze spaniem. W drugim i w trzecim roku ĝycia zachodzi wiele zmian rozwojowych. Posïuszne niemowlÚ staje siÚ niezaleĝnym i energicznym brzdÈcem, peï- nym energii i gotowym do poznawania Ăwiata. Istnieje wiele czynników, które mogÈ zaburzaÊ wtedy sen: pogoñ za niezaleĝnoĂciÈ, rozwój umiejÚtno- Ăci ruchowych, poznawczych i spoïecznych, umiejÚtnoĂÊ samodzielnego wstawania z ïóĝka, lÚk separacyjny, potrzeba autonomii i rozkwit wyobraěni. W efekcie tych zmian wiele dzieci w wieku od pierwszego do trzeciego roku ĝycia ma problemy ze spaniem. Moĝna do nich zaliczyÊ opór przed pójĂciem do ïóĝka, nocne przebudzenia oraz czÚste w tym wieku lÚki i koszmary. 20 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Dzieci w wieku przedszkolnym Dzieci w wieku przedszkolnym ĂpiÈ zazwyczaj od 11 do 13 godzin w nocy, a po ukoñczeniu piÈtego roku ĝycia wiÚkszoĂÊ z nich nie Ăpi juĝ w ciÈgu dnia. Przy odrobienie szczÚĂcia, wyrobiïy sobie do tego czasu dobre nawyki zwiÈzane ze snem i zazwyczaj nie majÈ ĝadnych problemów z wie- czornym zasypianiem. Prawie wszystkie zamieniïy juĝ dzieciÚce ïóĝeczko na zwykïe ïóĝko. SÈ teraz mobilne, wiÚc mogÈ wstaÊ z ïóĝka, kiedy tylko zapragnÈ! Nie muszÚ chyba tïumaczyÊ, ĝe teraz równieĝ mogÈ budziÊ siÚ w nocy (czasem nawet kilka razy) lub wstawaÊ wczeĂnie rano. W tym czasie duĝy wpïyw na sen majÈ lÚki i fantazje. Wraz z rozwojem wyobraěni dzieci w wieku przedszkolnym czÚĂciej miewajÈ nocne lÚki i koszmary. LÚki te, a takĝe lunatykowanie, nasilajÈ siÚ w tym okresie ĝy- cia dziecka. Niektóre maluchy zacznÈ baÊ siÚ ciemnoĂci, inne potworów i wïamywaczy, przez co nie bÚdÈ chciaïy iĂÊ do ïóĝka. WiÚkszoĂÊ dzieci wyroĂnie z tego, zanim pójdzie do szkoïy. Aby jednak nie wyzbyïy siÚ dobrych nawyków, musimy im pomóc zwalczaÊ owe lÚki i koszmary. Rozdziaï 5. przedstawia kilka prostych sposobów, które mogÈ nam w tym pomóc. Dzieci w tym wieku czÚsto zaczynajÈ chodziÊ do przedszkola. Takie oderwanie od rodzinnego ciepïa i zacisza domowego moĝe mieÊ nie- korzystny wpïyw na nawyki zwiÈzane ze snem. Kiedy dzieci zostajÈ same, mogÈ siÚ baÊ, a wtedy szukajÈ nas. BudzÈ siÚ w nocy i przychodzÈ do ïóĝka rodziców w poszukiwaniu pocieszenia i spokoju. Wiele dzieci w wieku przedszkolnym jest Ăwiadkami narodzin brata lub siostry, powrotu mamy do pracy po dïuĝszej przerwie, przeprowadzki, Ămierci bliskiego krewnego lub nawet rozpadu rodziny. Zmiany tego typu wywoïujÈ uczucie niepokoju, a w rezultacie sÈ przyczynÈ bezsennych nocy Znaczenie snu 21 oraz niechÚci do udania siÚ na spoczynek. Taka reakcja jest zupeïnie normalna, a rodzice powinni w tym czasie podchodziÊ elastycznie do za- sad zwiÈzanych ze spaniem i uspokajaÊ dziecko, kiedy tego potrzebuje. Sen a dzieci w wieku szkolnym (5 – 12 lat) Dzieci w wieku od piÚciu do dwunastu lat potrzebujÈ przynajmniej 10 – 11 godzin snu, poniewaĝ szkoïa wymaga od nich duĝych zasobów czasu i energii: muszÈ odrabiaÊ prace domowe, uczÚszczaÊ na zajÚcia sportowe, koïa zainteresowañ oraz bawiÊ siÚ z rówieĂnikami. Wiele dzieci ĝyje w otoczeniu, w którym gïównÈ rolÚ odgrywa ekran. MajÈ ïatwy dostÚp do telewizji, odtwarzaczy DVD, konsoli do gier i kom- puterów. Duĝy odsetek wspóïczesnych siedmiolatków ma w swoim pokoju telewizor, choÊ eksperci zajmujÈcy siÚ snem stanowczo to odradzajÈ. Udowodniono bowiem, ĝe oglÈdanie telewizji przed snem wiÈĝe siÚ z póě- niejszÈ niechÚciÈ do udania siÚ na spoczynek, kïopotami z zaĂniÚciem, lÚkiem i mniejszÈ iloĂciÈ snu. W szkole dzieci stykajÈ siÚ z nowymi problemami, takimi jak drwiny i zastraszanie. Poza tym martwiÈ siÚ o stopnie i o przyjaěnie. Wiele dzieci niechÚtnie rozmawia o tym z rodzicami, a ich skrywane niepokoje czÚsto dochodzÈ do gïosu wïaĂnie nocÈ. Badania pokazujÈ, ĝe 37 procent dzieci cierpi na problemy zwiÈzane ze snem i ïÈczÈce siÚ z nimi niewyspanie. Niedostateczny lub niewïaĂciwy sen moĝe prowadziÊ do wahañ nastroju, problemów wychowawczych (jak na przykïad hiperaktywnoĂÊ) i zaburzeñ umiejÚtnoĂci poznawczych wpïywajÈcych na naukÚ w szkole. 22 Brzdácu, Ķpij sĝodko! a i c y ŗ u k o r o g e t r a w z c j e ŗ n o p i i i c e z d u u n s e c r o z w e w o p y T . . 1 1 k e n u s y R Znaczenie snu 23 Ile snu potrzebuje nasze dziecko? PamiÚtajmy o tym, ĝe iloĂÊ snu to sprawa indywidualna kaĝdego dziecka. Aby sprawdziÊ, czy nasze dziecko Ăpi wystarczajÈco dïugo, moĝna sko- rzystaÊ z diagramów zamieszczonych na stronach 22 – 24. JeĂli Ăpi mniej lub wiÚcej, niĝ sugeruje norma, nie orzekajmy od razu, ĝe mamy problem: posïuchajmy najpierw naszego rodzicielskiego instynktu. Na poprzednich stronach znajdziemy diagram, który pokazuje prze- ciÚtne zapotrzebowanie na sen wĂród dzieci w wieku przedszkolnym, w róĝnym wieku do czwartego roku ĝycia. Diagram poniĝej pokazuje iloĂÊ snu potrzebnego dzieciom w wieku od 4 do 18 lat. Po czym moŗna poznaã, ŗe nasze dziecko Ķpi tyle, ile trzeba? JeĂli nie mamy pewnoĂci, czy dziecko Ăpi wystarczajÈco dïugo, zwróÊmy uwagÚ na kilka charakterystycznych symptomów. Niemowlõta Na ogóï niemowlÚta ĂpiÈ wtedy, kiedy majÈ na to ochotÚ. Kiedy stajÈ siÚ starsze, pojawia siÚ wiele czynników, które mogÈ im przeszkadzaÊ, jak zÈbkowanie czy uczucie zimna. Jednak wiÚkszoĂÊ niemowlÈt potrafi zasnÈÊ, gdy jest zmÚczona, o ile nie przeszkadza im, na przykïad, powta- rzajÈcy siÚ gïoĂny haïas. JeĂli dziecko, które jest zmÚczone, nie zostanie poïoĝone do ïóĝka, zacznie marudziÊ i bardzo pïakaÊ. NaturalnÈ reakcjÈ ze strony rodziców jest uspokajanie i koïysanie malucha, próby wywoïania uĂmiechu na jego twarzy lub noszenie go na rÚkach. Wszystkie te czynnoĂci zbyt mocno 24 Brzdácu, Ķpij sĝodko! l m y n o k z s u k e w w i i i c e z d u u n s e c r o z w e w o p y T . . 2 1 k e n u s y R Znaczenie snu 25 stymulujÈ dziecko. Najlepiej jest poïoĝyÊ je do ïóĝeczka i zostawiÊ je tam na kilka minut. Poczekajmy, aĝ siÚ uspokoi (jeĂli chcemy, moĝemy zostaÊ w pokoju), a wkrótce okaĝe siÚ, ĝe maleñstwo zasnÚïo. Dzieci w wieku od roku do trzech lat Kiedy niemowlÚta stajÈ siÚ starsze, coraz bardziej interesujÈ siÚ otocze- niem i niechÚtnie rezygnujÈ ze swoich zajÚÊ na rzecz pójĂcia spaÊ. Prze- cieĝ Ăwiat jest zbyt interesujÈcy, ĝeby przestaÊ patrzeÊ, sïuchaÊ, uczyÊ siÚ i porzuciÊ go dla zacisza sypialni! JeĂli musimy budziÊ dziecko rano, jeĂli maluch zasypia w róĝnych nie- oczekiwanych miejscach (na przykïad podczas oglÈdania telewizji) lub teĝ jeĝeli staje siÚ nadaktywny, marudny czy rozdraĝniony, to znak, ĝe siÚ nie wysypia. Dzieci w szkole podstawowej Dzieci uczÚszczajÈce do szkoïy podstawowej muszÈ wstawaÊ wczeĂnie. JeĂli chcemy znaleěÊ odpowiedě na pytanie, czy nasza pociecha Ăpi tyle, ile potrzeba, musimy oceniÊ, jak trudno jest jÈ obudziÊ i wyciÈgnÈÊ rano z ïóĝka. Czy rano ma zïy humor? Czy zasypia w czasie jazdy, jeĂli jedzie do szkoïy samochodem? Czy nauczyciel mówi, ĝe podczas lekcji ma zïy humor albo jest senne, lub moĝe sugeruje, ĝe dziecko staÊ na lepsze oceny? Po- zytywne odpowiedzi na te pytania mogÈ oznaczaÊ, ĝe dziecko za maïo Ăpi. 26 Brzdácu, Ķpij sĝodko! Jakie korzyĶci daje rodzicom wpojenie dzieciom dobrych nawyków zwiázanych ze snem? Najwaĝniejsze korzyĂci to oczywiĂcie rozwiÈzanie wïasnych problemów zwiÈzanych z niedoborem snu oraz poprawienie jakoĂci codziennego ĝycia caïej rodziny. Wpojenie dziecku dobrych nawyków ma oprócz tego inne korzyĂci i potrafi rozwiÈzaÊ wiele pomniejszych problemów, które czÚsto nÚkajÈ rodziców. Dzieci majÈ tÚ wïaĂciwoĂÊ, ĝe jeĂli majÈ ochotÚ spaÊ, to po prostu zasypiajÈ. DoroĂli majÈ z tym znacznie wiÚcej kïopotów. Rodzice, którzy W jaki sposób rutyna wspomaga sen? Nie wszystkie niemowlÚta sÈ takie same: niektóre od urodzenia sÈ z natury bardziej marudne, draĝliwe, wiÚcej pïaczÈ i mniej ĂpiÈ. Takie dzieci nie potrafiÈ równieĝ „uspokajaÊ same siebie” i potrze- bujÈ wiÚcej pomocy w wypracowaniu dobrych nawyków zwiÈzanych ze snem. Dobrze ustalony porzÈdek spania, jedzenia, kÈpieli itp., wprowadza w ĝycie dziecka poczucie równowagi i spokoju, które jest bardzo waĝne dla dobrego samopoczucia. Badania potwierdziïy równieĝ tezÚ, ĝe dzieci wychowane w domach, w których panuje porzÈdek i równowaga, wyrastajÈ na ludzi charakteryzujÈcych siÚ duĝym poczuciem bezpieczeñstwa. Kiedy matka zmaga siÚ z opiekÈ nad noworodkiem, a jej po- przednie dziecko byïo bardzo grzeczne, moĝe dojĂÊ do przekonania, ĝe robi coĂ ěle lub inaczej niĝ wczeĂniej. Jednak wcale tak nie jest — drugie dziecko jest zupeïnie inne niĝ poprzednie i ma caïkowicie inne potrzeby. „Trudne dzieci” potrzebujÈ wiÚcej czasu i wysiïku, Znaczenie snu 27 sami majÈ problemy ze snem, czÚsto zauwaĝajÈ, ĝe ich zaburzenia trwajÈ znacznie dïuĝej niĝ okres przebudzenia dziecka. 20-minutowa przerwa w Ănie dziecka moĝe oznaczaÊ dwie godziny bezsennoĂci dla mamy lub taty. Rodzice odnoszÈ jeszcze jednÈ korzyĂÊ z wpojenia dziecku dobrych nawyków zwiÈzanych ze snem: majÈ wiÚcej czasu dla siebie. Kiedy dzieci zasypiajÈ wieczorem o przyzwoitej porze, rodzice mogÈ w spokoju zjeĂÊ kolacjÚ i porozmawiaÊ, pooglÈdaÊ telewizjÚ lub wyjĂÊ z domu, zostawiajÈc dzieci pod opiekÈ niani w przekonaniu, ĝe siÚ nie obudzÈ. Szczególnie w ciÈgu kilku pierwszych miesiÚcy ĝycia dziecka rodzice muszÈ znaleěÊ ĝeby opanowaÊ zasady ukïadania siÚ do snu. Jednak to wïaĂnie one bÚdÈ korzystaÊ z dobrodziejstwa ustalonego porzÈdku, który zostaï oparty na ich naturalnych potrzebach. Na rynku dostÚpne sÈ poradniki, w których moĝna znaleěÊ tezÚ, iĝ istnieje „wïaĂciwa” metoda wytrenowania wszystkich dzieci tak, ĝeby chodziïy spaÊ jak w zegarku. RzeczywiĂcie, sÈ dzieci, które potrafiïyby siÚ przystosowaÊ do wymagañ proponowanego tam po- rzÈdku, sÈ teĝ i matki posiadajÈce potomstwo, które przestrzegajÈc sztywnych reguï, nauczyïo siÚ spaÊ o ĂciĂle okreĂlonych porach. Matki te bÚdÈ czÚsto przekonane o tym, ĝe skoro reguïy te zadzia- ïaïy w ich przypadku, to bÚdÈ odpowiednie dla kaĝdego. Niestety, to nieprawda: najprawdopodobniej zestaw reguï zadziaïaï dlatego, ĝe pozwoliï na to wrodzony charakter dzieci, potrafiÈcych dostosowaÊ siÚ do proponowanego porzÈdku przy minimalnym poziomie stresu. JeĂli dziecko ma trudny charakter, warto jest poczekaÊ, aĝ trochÚ podroĂnie, zanim zaczniemy je wpasowywaÊ w czyjĂ porzÈdek dnia. 28 Brzdácu, Ķpij sĝodko! trochÚ czasu dla siebie, aby zadbaÊ o swój zwiÈzek i przyjrzeÊ siÚ temu, jak funkcjonuje on w tej nowej, zupeïnie odmiennej sytuacji. Podobnie, jeĂli starsze dziecko dïugo nie zasypia wieczorem, przy- chodzi w nocy do ïóĝka rodziców lub zasypia tylko z nimi, odbija siÚ to na ich zwiÈzku. Wiele par po urodzeniu pierwszego lub nawet kolejne- go dziecka przechodzi swoisty rodzaj separacji. Ojcowie mogÈ czuÊ siÚ wyïÈczeni poza nawias wiÚzi, która tworzy siÚ pomiÚdzy matkÈ a jej no- wo narodzonym dzieckiem. Matki sÈ zmÚczone i podchodzÈ do wszystkie- go bardzo emocjonalnie. Ponadto sÈ zajÚte pielÚgnowaniem i karmie- niem dziecka, co czÚsto nie pozwala na zaspokojenie potrzeb partnera. JeĂli do tego zmÚczenia, braku czasu dla siebie i rozdraĝnienia dodamy brak snu, to moĝe siÚ okazaÊ, ĝe bardzo trudno jest odbudowaÊ wiÚě, która kiedyĂ poïÈczyïa mÚĝczyznÚ i kobietÚ. Przyjemny wieczór to równieĝ czas spÚdzony w maïĝeñskim ïoĝu, o którym chcemy wiedzieÊ, ĝe jest nasze i tylko nasze, i nie lubimy, kiedy ktoĂ nam przeszkadza, wchodzÈc do niego w Ărodku nocy. Nie chcemy siÚ znaleěÊ w ïóĝku z partnerem z perspektywÈ spÚdzenia spokojnej lub namiÚtnej nocy tylko po to, ĝeby dostrzec tam nagle naszego malucha lub przenosiÊ siÚ do jego pokoju. Nasz stosunek do snu Nie moĝemy zapomnieÊ o tym, ĝe nasz wïasny stosunek do spania wpïywa na to, jak radzimy sobie z zaburzeniami snu u dziecka. Zanim wiÚc siÚ nimi zajmiemy, zadajmy sobie kilka pytañ dotyczÈcych naszych wïasnych nawyków. Jakie one sÈ? JeĂli Ăpimy nieregularnie o róĝnych porach, to czy po- winniĂmy inaczej podejĂÊ do godzin spania dziecka? Czy sen jest przed- Znaczenie snu 29 miotem naszego niepokoju? Czy ma to wpïyw na nasze podejĂcie do snu naszego dziecka? Czy zanim pojawiïo siÚ dziecko, martwiliĂmy siÚ perspektywÈ nieprzespanych nocy? Czy zaakceptowaliĂmy fakt, ĝe natu- ralnÈ konsekwencjÈ rodzicielstwa jest brak snu? Czy stajemy siÚ roz- draĝnieni i zirytowani, kiedy jesteĂmy niewyspani? Spójrzmy na swoje odpowiedzi, a na pewno znajdziemy powód, ĝeby wpoiÊ dziecku dobre nawyki zwiÈzane ze snem, tak aby wszyscy w domu mogli siÚ wyspaÊ. NastÚpny krok to próba rozwiÈzania problemów, w czym pomoĝe nam niniejsza ksiÈĝka. Musimy najpierw przyznaÊ sami przed sobÈ, ĝe my, rodzice, nie pod- chodzimy do problemu snu w sposób neutralny. JesteĂmy w tym wzglÚ- dzie egocentryczni i ma to niewÈtpliwy wpïyw na naszÈ ocenÚ sytuacji. ByÊ moĝe martwimy siÚ wïasnym snem lub tym, ĝe musimy wróciÊ do pracy i zanim to nastÈpi, chcemy wpoiÊ dziecku dobre nawyki zwiÈzane ze spaniem. Jednak spróbujmy siÚ zrelaksowaÊ: pierwsza zasada bez- stresowego rodzicielstwa mówi, ĝe zrelaksowana matka to równieĝ zre- laksowane dziecko, a zrelaksowane dziecko to, nawet odsuwajÈc na bok naturalne skïonnoĂci, spokojniejszy sen. Czy mamy problem? JeĂli zakupiïeĂ tÚ ksiÈĝkÚ, istnieje duĝe prawdopodobieñstwo, ĝe niepokoi CiÚ jakiĂ aspekt snu Twojego dziecka. Poniĝej znajduje siÚ lista pytañ — odpowiedzi na nie pokaĝÈ, czy Twój malec ma jakiĂ problem ze snem. Na szczÚĂcie kaĝdy z problemów zostaï opisany na kartach tej ksiÈĝki i kaĝdy z nich moĝna rozwiÈzaÊ. 30 Brzdácu, Ķpij sĝodko! } Czy dziecko nie chce zostaÊ w ïóĝeczku, kiedy je w nim ukïadasz? } Czy dziecko zazwyczaj zasypia wieczorem przy telewizorze, na kanapie lub w wózeczku? } Czy dziecko woïa CiÚ, kiedy leĝy w ïóĝku? } Czy dziecko regularnie przychodzi do Twojego pokoju nocÈ? } Czy dziecko zasypia tylko wtedy, kiedy trzymasz je na rÚkach? } Czy dziecko budzi siÚ w nocy na karmienie? } Czy dziecko przychodzi w nocy do Twojego ïóĝka i chce w nim pozostaÊ? } Czy zdarza siÚ tak, ĝe dziecko Ăpi w Twoim ïóĝku, podczas gdy Twój partner Ăpi w jego pokoju? } Czy dziecko budzi siÚ kilka razy w nocy i woïa CiÚ? } Czy dziecko wychodzi ze swojego pokoju po tym, jak poïoĝysz je do ïóĝka? } Czy dziecko kïadzie siÚ coraz póěniej spaÊ, a rano czuje siÚ zmÚczone? } Czy dziecko nie chce spaÊ, jeĂli nie zostajesz z nim w pokoju? } Czy w nocy budzi siÚ i dïugo nie zasypia? } Czy nawyki senne Twojego dziecka sÈ przedmiotem kïótni z Twoim partnerem? } Czy miotajÈ TobÈ negatywne uczucia lub obawy, kiedy nadchodzi czas poïoĝenia dziecka do ïóĝka? } Czy mÚczy CiÚ ciÈgïe nocne budzenie? Znaczenie snu 31 Pamiõtaj } Dobry sen jest równie waĝny dla rosnÈcego dziecka jak dobre je- dzenie. } U dzieci faza REM jest dïuĝsza niĝ u dorosïych, co wedïug na- ukowców jest istotne dla rozwoju mózgu. } Podczas snu organizm uwalnia hormony odpowiadajÈce za wzrost i rozwój. } Dzieci poniĝej szóstego tygodnia ĝycia ĂpiÈ bardzo nieregularnie. } Potrzeby zwiÈzane ze snem sÈ róĝne w zaleĝnoĂci od dziecka, a 10 – 15 procent dzieci odbiega od przeciÚtnej obliczonej dla danej grupy wiekowej. } Przed upïywem dwunastego tygodnia ĝycia wyksztaïca siÚ regu- larny wzorzec snu z dïugim odpoczynkiem nocnym i dwiema drzem- kami podczas dnia. } Aby umocniÊ poczucie dnia i nocy, zawsze kïadě dziecko w ciem- nym pokoju. } Kïadě dziecko spaÊ, kiedy jest senne, ale jeszcze nie zasnÚïo, po to, ĝeby przyzwyczaiïo siÚ do zasypiania w ïóĝeczku. } U dzieci pomiÚdzy ósmym a piÚtnastym miesiÈcem ĝycia moĝe wystÈpiÊ zaburzenie w ustalonym porzÈdku snu z uwagi na poja- wienie siÚ lÚku separacyjnego. } Rutyna sprawia, ĝe dziecko czuje siÚ bezpiecznie w swoim prze- widywalnym Ăwiecie.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Brzdącu, śpij słodko! Spraw, by Twoje dziecko przesypiało całe noce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: